{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nŻycie rodzinne Aborygenów\nW życiu rodzinnym Aborygenów istniał podział obowiązków, mężczyzna zajmował się\npolowaniem, a kobieta - domem i dziećmi. W rodzinie i plemieniu dominowali mężczyźni,\nkobieta po ślubie opuszczała swoje plemię i przeprowadzała się do męża.\nNa podstawie: www.australiana.pl\nPodaj nazwę typu rodziny opisanego w tekście.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n3. Grupa społeczna. Zdający:\n2) omawia na przykładach różne rodzaje grup i wyjaśnia\nfunkcjonowanie wskazanej grupy;\n4) opisuje swoiste cechy współczesnej rodziny jako grupy społecznej;\nporównuje i ilustruje przykładami różne modele rodziny.\n(III etap) 2. Życie społeczne. Zdający:\n1) podaje przykłady zbiorowości, grup, społeczności i wspólnot;\ncharakteryzuje rodzinę i grupę rówieśniczą jako małe grupy.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\npatriarchalna","solution":"Odpowiedź: Rodzina patriarchalna i patrylokalna. Uzasadnienie z tekstu: - **patriarchalna** - dominacja mezczyzn w rodzinie i plemieniu (mezczyzna sprawuje wladze, kobieta podporzadkowana) - **patrylokalna** - kobieta po slubie zamieszkuje w plemieniu meza (zmiana miejsca zamieszkania w strone rodu meza) Mozna tez zaakceptowac odpowiedz \"patriarchalna\" jako wystarczajaca.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nW socjologii rodziny wyroznia sie kilka typologii rodzin wedlug roznych kryteriow:\n\nKryterium dominacji wladzy:\n- patriarchalna - dominuje mezczyzna (ojciec)\n- matriarchalna - dominuje kobieta (matka)\n- egalitarna - rownouprawnienie\n\nKryterium miejsca zamieszkania po slubie:\n- patrylokalna - mloda para zamieszkuje przy rodzinie meza\n- matrylokalna - przy rodzinie zony\n- neolokalna - tworza wlasne, nowe gospodarstwo\n\nW opisanej spolecznosci aborygenskiej wystepuja oba wskazniki patriarchatu: mezczyzna dominuje (decyduje, poluje, ma wladze) oraz kobieta przeprowadza sie do plemienia meza. Wlasciwa odpowiedz to wiec rodzina patriarchalna (a precyzyjniej: patriarchalna i patrylokalna).\n\nTypowy błąd: Czesty blad: mylenie patriarchalnej (dominacja mezczyzn) z patrylinearna (dziedziczenie po linii ojca) i patrylokalna (zamieszkanie u rodziny meza). To trzy rozne wymiary. Inny blad: uznanie ze chodzi o \"rodzine tradycyjna\" - to zbyt ogolne, CKE wymaga konkretnej typologii.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"socjologia, rodzina, typy rodziny, antropologia","page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>Życie rodzinne Aborygenów<br>W życiu rodzinnym Aborygenów istniał podział obowiązków, mężczyzna zajmował się<br>polowaniem, a kobieta - domem i dziećmi. W rodzinie i plemieniu dominowali mężczyźni,<br>kobieta po ślubie opuszczała swoje plemię i przeprowadzała się do męża.<br>Na podstawie: www.australiana.pl<br>Podaj nazwę typu rodziny opisanego w tekście.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>II. Rozpoznawanie<br>i rozwiązywanie<br>problemów.</p>\n<ol><li>Grupa społeczna. Zdający:</li><li>omawia na przykładach różne rodzaje grup i wyjaśnia</li></ol>\n<p>funkcjonowanie wskazanej grupy;</p>\n<ol><li>opisuje swoiste cechy współczesnej rodziny jako grupy społecznej;</li></ol>\n<p>porównuje i ilustruje przykładami różne modele rodziny.<br>(III etap) 2. Życie społeczne. Zdający:</p>\n<ol><li>podaje przykłady zbiorowości, grup, społeczności i wspólnot;</li></ol>\n<p>charakteryzuje rodzinę i grupę rówieśniczą jako małe grupy.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>patriarchalna</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Rodzina patriarchalna i patrylokalna. Uzasadnienie z tekstu: - <strong>patriarchalna</strong> - dominacja mezczyzn w rodzinie i plemieniu (mezczyzna sprawuje wladze, kobieta podporzadkowana) - <strong>patrylokalna</strong> - kobieta po slubie zamieszkuje w plemieniu meza (zmiana miejsca zamieszkania w strone rodu meza) Mozna tez zaakceptowac odpowiedz &quot;patriarchalna&quot; jako wystarczajaca.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>W socjologii rodziny wyroznia sie kilka typologii rodzin wedlug roznych kryteriow:</p>\n<p>Kryterium dominacji wladzy:</p>\n<ul><li>patriarchalna - dominuje mezczyzna (ojciec)</li><li>matriarchalna - dominuje kobieta (matka)</li><li>egalitarna - rownouprawnienie</li></ul>\n<p>Kryterium miejsca zamieszkania po slubie:</p>\n<ul><li>patrylokalna - mloda para zamieszkuje przy rodzinie meza</li><li>matrylokalna - przy rodzinie zony</li><li>neolokalna - tworza wlasne, nowe gospodarstwo</li></ul>\n<p>W opisanej spolecznosci aborygenskiej wystepuja oba wskazniki patriarchatu: mezczyzna dominuje (decyduje, poluje, ma wladze) oraz kobieta przeprowadza sie do plemienia meza. Wlasciwa odpowiedz to wiec rodzina patriarchalna (a precyzyjniej: patriarchalna i patrylokalna).</p>\n<p>Typowy błąd: Czesty blad: mylenie patriarchalnej (dominacja mezczyzn) z patrylinearna (dziedziczenie po linii ojca) i patrylokalna (zamieszkanie u rodziny meza). To trzy rozne wymiary. Inny blad: uznanie ze chodzi o &quot;rodzine tradycyjna&quot; - to zbyt ogolne, CKE wymaga konkretnej typologii.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>patriarchalna</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza źródła</h4>\n<p>W tekście o rodzinie Aborygenów mamy trzy konkretne wskazówki, które łącznie jednoznacznie określają TYP rodziny:</p>\n<ol><li><strong>&quot;W rodzinie i plemieniu dominowali mężczyźni&quot;</strong> - kluczowa fraza! Dominacja mężczyzn = łac. <em>pater</em> (ojciec) + gr. <em>archē</em> (władza) = <strong>patriarchat</strong>.</li></ol>\n<ol><li><strong>&quot;kobieta po ślubie opuszczała swoje plemię i przeprowadzała się do męża&quot;</strong> - to opis <strong>patrylokalności</strong> (po ślubie zamieszkiwanie u rodziny męża). To klasyczna cecha rodzin patriarchalnych - kobieta wchodzi do rodziny męża, traci więź ze swoim plemieniem.</li></ol>\n<ol><li><strong>Podział ról: &quot;mężczyzna zajmował się polowaniem, a kobieta - domem i dziećmi&quot;</strong> - tradycyjny patriarchalny podział ról płciowych: mężczyzna = sfera publiczna i ekonomiczna, kobieta = sfera prywatna i opiekuńcza.</li></ol>\n<p>Wszystkie trzy elementy potwierdzają <strong>typ rodziny patriarchalnej</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza terminologiczna (typologie rodzin)</h4>\n<p>W socjologii rodziny rozróżniamy typy rodzin według KRYTERIUM WŁADZY:</p>\n<ul><li><strong>Patriarchalna</strong> - dominacja ojca/męża (władza po linii męskiej)</li><li><strong>Matriarchalna</strong> - dominacja matki/żony (władza po linii żeńskiej, np. Mosuo w Chinach)</li><li><strong>Egalitarna (partnerska)</strong> - równe pozycje małżonków, demokratyczna</li></ul>\n<p>Tekst opisuje wprost &quot;dominację mężczyzn&quot; - eliminuje to opcję matriarchalną i egalitarną. Pozostaje <strong>patriarchalna</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference WOS</h4>\n<p>W reference politologicznym (sekcja &quot;Społeczeństwo&quot;) rodzina jest jedną z podstawowych instytucji społecznych. Typologie rodzin w arkuszach CKE wg kryteriów:</p>\n<ul><li><strong>Władza:</strong> patriarchalna / matriarchalna / egalitarna</li><li><strong>Liczba małżonków:</strong> monogamiczna / poligamiczna (poligynia / poliandria)</li><li><strong>Liczba pokoleń:</strong> nuklearna (2-pokoleniowa) / wielopokoleniowa (rozszerzona)</li><li><strong>Pochodzenie:</strong> prokreacyjna (założona przez nas) / generacyjna (rodzice)</li><li><strong>Lokalność:</strong> patrylokalna / matrylokalna / neolokalna</li></ul>\n<p>W reference WOS - sekcja 3. &quot;Grupa społeczna&quot;, podpunkt &quot;opisuje swoiste cechy współczesnej rodziny&quot;.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).</p>\n<blockquote><strong>Schemat oceniania CKE (zad. 2, max 1 pkt):</strong><br>- 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.<br>- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<p><strong>Przykładowa odpowiedź (CKE):</strong> patriarchalna</p>\n<p><strong>Akceptowane warianty:</strong> &quot;patriarchalna&quot;, &quot;rodzina patriarchalna&quot;, &quot;typu patriarchalnego&quot;.</p>\n<p><strong>Wykluczone:</strong></p>\n<ul><li>&quot;poligamiczna&quot; (mimo że niektóre plemiona aborygeńskie praktykowały poligamię, tekst nie wspomina o liczbie żon)</li><li>&quot;tradycyjna&quot; (zbyt ogólne - większość rodzin tradycyjnych jest patriarchalna, ale to nie typ wg klasyfikacji)</li><li>&quot;rozszerzona&quot; / &quot;wielopokoleniowa&quot; (tekst nie mówi o pokoleniach)</li><li>&quot;nuklearna&quot; (tekst nie określa liczby pokoleń)</li></ul>\n<h4>Reference politologiczny / socjologiczny</h4>\n<p><strong>Patriarchat</strong> (gr. <em>patriarchēs</em> - ojciec rodu) - system społeczny, w którym władza w rodzinie i społeczeństwie należy do mężczyzn. Cechy klasyczne:</p>\n<ul><li>Dominacja ojca/męża w decyzjach</li><li>Dziedziczenie po linii męskiej (patrylinearność)</li><li>Patrylokalność po ślubie</li><li>Tradycyjny podział ról płciowych</li></ul>\n<p>W historii dominujący typ rodziny w cywilizacji europejskiej, judaizmie, islamie, hinduizmie - przeciwstawiany rzadziej spotykanemu matriarchatowi i nowoczesnej rodzinie egalitarnej.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: uczniowie piszą &quot;poligamiczna&quot;, bo Aborygeni kojarzą się z &quot;egzotyczną&quot; kulturą. Ale tekst NIE mówi o liczbie żon - pyta o TYP wg KRYTERIUM WŁADZY. Czytaj uważnie: &quot;dominowali mężczyźni&quot; → patriarchalna, koniec.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Inny błąd: &quot;tradycyjna&quot;. To pojęcie potoczne, nie klasyfikacja socjologiczna. Klasyfikacja CKE wymaga konkretnych typologii: patriarchalna/matriarchalna/egalitarna LUB monogamiczna/poligamiczna LUB nuklearna/rozszerzona. &quot;Tradycyjna&quot; nie należy do żadnej z tych typologii.</blockquote>"}]}