{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/25","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"25","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 25. (0-1)\nO organizacjach międzynarodowych\nDo każdej informacji o organizacji międzynarodowej, której członkiem jest\nRzeczpospolita Polska, dopisz nazwę tej organizacji.\nInformacja A. -\nInformacja B. -","answer":"A","answer_text":"Zadanie 25. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\n(IV etap z.r.)\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n42. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Zdający:\n4) wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;\nwymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu.\n43. Integracja europejska. Zdający:\n7) przedstawia cele, genezę i zasady działania Rady Europy; ocenia\njej rolę we współczesnej Europie.\n(III etap) 19. Relacje Polski z innymi państwami. Zdający:\n2) charakteryzuje politykę obronną Polski; członkostwo w NATO,\nudział w międzynarodowych misjach pokojowych i operacjach\nmilitarnych.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. Pakt Północnoatlantycki / Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego / Organizacja Traktatu\nPółnocnoatlantyckiego\nB. Rada Europy","solution":"Odpowiedź: **Informacja A:** **NATO** (Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego, Sojusz Polnocnoatlantycki, North Atlantic Treaty Organization). **Informacja B:** **Rada Europy** (Council of Europe).\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nNATO (North Atlantic Treaty Organization) - Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego:\n- Utworzona 4 kwietnia 1949 r. w Waszyngtonie - podpisano Traktat Polnocnoatlantycki (Traktat Waszyngtonski)\n- Sojusz polityczno-wojskowy 12 panstw zalozycielskich: USA, Wielka Brytania, Francja, Kanada, Wlochy, Holandia, Belgia, Luksemburg, Norwegia, Dania, Islandia, Portugalia\n- Obecnie 32 czlonkow (Finlandia 2023, Szwecja 2024)\n- Centrala: Bruksela\n- Polska w NATO od 12 marca 1999 r. (razem z Czechami i Wegrami - I etap rozszerzenia na wschod)\n- Logo NATO: stylizowana 4-ramienna roza wiatrow / kompas (symbolizuje wspolne dazenie do bezpieczenstwa)\n- Art. 5 Traktatu - zasada kolektywnej obrony: napasc na jednego = napasc na wszystkich (zastosowano raz w historii - po 11.09.2001)\n\nRada Europy (Council of Europe) - regionalna organizacja europejska:\n- Utworzona 5 maja 1949 r. w Londynie (Statut Rady Europy, \"Traktat Londynski\")\n- 10 panstw zalozycielskich: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Irlandia, Luksemburg, Norwegia, Szwecja, Wlochy, Wielka Brytania\n- Obecnie 46 panstw (po wykluczeniu Rosji w marcu 2022 r. za agresje na Ukraine)\n- Centrala: Strasburg\n- Polska w RE od 26 listopada 1991 r.\n- Logo RE: niebieska flaga z \"e\" otoczonym 12 zlotymi gwiazdami (te same gwiazdy co flaga UE - oba symbole wywodza sie z dziedzictwa RE)\n- Glowne osiagniecia: Europejska Konwencja Praw Czlowieka (EKPC, 1950), Europejski Trybunal Praw Czlowieka (ETPC), Komisja Wenecka (ds. ustrojow demokratycznych)\n\nPolska w obu organizacjach - jako jedno z nielicznych panstw bedacych jednoczesnie czlonkiem NATO, UE, RE, ONZ, OSCE.\n\nTypowy błąd: Najczestszy blad w B: pomylenie **Rady Europy** (Council of Europe, 47 panstw, prawa czlowieka, Strasburg, **wraz z Trybunalem ETPC**) z **Rada Europejska** (jeden z organow Unii Europejskiej, szefowie panstw/rzadow UE, Bruksela). To DWIE ROZNE organizacje: | Rada Europy | Rada Europejska | |---|---| | Council of Europe | European Council | | Rada Europy = organizacja regionalna | jeden z organow UE | | 47 panstw | 27 panstw czlonkowskich UE | | utworzona 5.05.1949 | utworzona traktatami WE/UE (Lizbona 2009) | | Strasburg | Bruksela | | EKPC, ETPC, Komisja Wenecka | wytyczanie kierunkow politycznych UE | W A czesty blad: \"Sojusz Warszawski\" - to byla organizacja Bloku Wschodniego (1955-1991), DZIS NIE ISTNIEJE. Polska wstapila do NATO w 1999 r.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-25.webp","solution_image":null,"topics":"organizacje miedzynarodowe, NATO, Rada Europy, traktat waszyngtonski","page_from":17,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 25. (0-1)
O organizacjach międzynarodowych
Do każdej informacji o organizacji międzynarodowej, której członkiem jest
Rzeczpospolita Polska, dopisz nazwę tej organizacji.
Informacja A. -
Informacja B. -

","answer_text_html":"

Zadanie 25. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
(IV etap z.r.)
VI. Dostrzeganie
współzależności
we współczesnym
świecie.

\n
  1. Systemy bezpieczeństwa i współpracy. Zdający:
  2. wyjaśnia, jak powstało NATO, jakie są jego cele i organy;
\n

wymienia najważniejsze operacje wojskowe Sojuszu.

\n
  1. Integracja europejska. Zdający:
  2. przedstawia cele, genezę i zasady działania Rady Europy; ocenia
\n

jej rolę we współczesnej Europie.
(III etap) 19. Relacje Polski z innymi państwami. Zdający:

\n
  1. charakteryzuje politykę obronną Polski; członkostwo w NATO,
\n

udział w międzynarodowych misjach pokojowych i operacjach
militarnych.
Schemat punktowania
1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
A. Pakt Północnoatlantycki / Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego / Organizacja Traktatu
Północnoatlantyckiego
B. Rada Europy

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Informacja A: NATO (Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego, Sojusz Polnocnoatlantycki, North Atlantic Treaty Organization). Informacja B: Rada Europy (Council of Europe).

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

NATO (North Atlantic Treaty Organization) - Organizacja Traktatu Polnocnoatlantyckiego:

\n\n

Rada Europy (Council of Europe) - regionalna organizacja europejska:

\n\n

Polska w obu organizacjach - jako jedno z nielicznych panstw bedacych jednoczesnie czlonkiem NATO, UE, RE, ONZ, OSCE.

\n

Typowy błąd: Najczestszy blad w B: pomylenie Rady Europy (Council of Europe, 47 panstw, prawa czlowieka, Strasburg, wraz z Trybunalem ETPC) z Rada Europejska (jeden z organow Unii Europejskiej, szefowie panstw/rzadow UE, Bruksela). To DWIE ROZNE organizacje: | Rada Europy | Rada Europejska | |---|---| | Council of Europe | European Council | | Rada Europy = organizacja regionalna | jeden z organow UE | | 47 panstw | 27 panstw czlonkowskich UE | | utworzona 5.05.1949 | utworzona traktatami WE/UE (Lizbona 2009) | | Strasburg | Bruksela | | EKPC, ETPC, Komisja Wenecka | wytyczanie kierunkow politycznych UE | W A czesty blad: "Sojusz Warszawski" - to byla organizacja Bloku Wschodniego (1955-1991), DZIS NIE ISTNIEJE. Polska wstapila do NATO w 1999 r.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

A. Pakt Północnoatlantycki / Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego / Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO)

\n

B. Rada Europy

\n

Sposób 1 - analiza opisów

\n
Informacja A: "Organizacja o charakterze polityczno-wojskowym utworzona w 1949 roku na mocy traktatu waszyngtońskiego"
\n

Sygnatury identyfikacyjne:

\n
  1. "Polityczno-wojskowa" - sojusz obronny
  2. "1949" - rok założenia
  3. "Traktat waszyngtoński" - DOSŁOWNA nazwa traktatu założycielskiego, podpisanego 4 kwietnia 1949 r. w Waszyngtonie
\n

→ JEDNOZNACZNIE: NATO (North Atlantic Treaty Organization, Pakt Północnoatlantycki / Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego)

\n

Polska jest członkiem NATO od 12 marca 1999 r. (razem z Czechami i Węgrami - pierwsza fala rozszerzenia po zimnej wojnie).

\n

Logo NATO: biały symbol róży wiatrów (biały kompas z 4 punktami) na ciemnym (granatowym) tle. Symbolika: róża wiatrów = nawigacja, wskazywanie kierunku, zachowanie pokoju.

\n
Informacja B: "Organizacja utworzona w 1949 roku, zajmująca się m.in. promocją i ochroną praw człowieka oraz demokracji"
\n

Sygnatury identyfikacyjne:

\n
  1. "1949" - rok założenia (ten sam co NATO!)
  2. "Promocja i ochrona praw człowieka oraz demokracji" - fundamentalna misja
\n

→ JEDNOZNACZNIE: Rada Europy (Council of Europe)

\n

Rada Europy została założona 5 maja 1949 r. w Londynie (Traktat Londyński). Polska jest członkiem od 26 listopada 1991 r.

\n

Logo Rady Europy: biały lub jasny symbol litery "E" otoczony dwunastoma żółtymi gwiazdami (na niebieskim tle). NIEMYLIĆ Z FLAGĄ UE - flaga UE też ma 12 gwiazd, ale bez "E". Faktycznie, flaga z 12 gwiazdami była PIERWOTNIE flagą Rady Europy (1955), a UE przyjęła ją później (1985).

\n

Sposób 2 - uważne rozróżnienie 3 organizacji europejskich z 1949 r.

\n

Trzy organizacje powstałe w 1949 r.:

\n

| Organizacja | Data | Miejsce | Cel |
| Rada Europy | 5 V 1949 | Londyn | Prawa człowieka, demokracja |
| NATO | 4 IV 1949 | Waszyngton | Bezpieczeństwo, obrona |
| NRD i RFN | 1949 | - | (nie organizacja, ale powstanie dwóch państw niemieckich) |

\n

Klucz różnicujący:

\n\n

W informacji A wyraźnie wymieniony traktat waszyngtoński → NATO. W informacji B brak wzmianki o traktacie, ale cele (prawa człowieka, demokracja) → Rada Europy.

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference WOS

\n

W reference politologicznym (sekcja 6. "Organizacje międzynarodowe"):

\n
NATO (Pakt Północnoatlantycki)
\n

Dane podstawowe:

\n\n

Art. 5 Traktatu Waszyngtońskiego (KLUCZOWY):

\n
"Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim."
\n

Art. 5 zastosowany RAZ w historii: po atakach 11 września 2001 r.

\n
Rada Europy
\n

Dane podstawowe:

\n\n

Najważniejszy dokument Rady Europy:

\n
Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC) - 1950 r., Rzym; ratyfikowana przez Polskę 19 I 1993 r.
\n

Główny organ kontrolny: Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPCz) w Strasburgu - przyjmuje skargi indywidualne.

\n
Bardzo ważne rozróżnienie:
\n

RADA EUROPY ≠ Rada Europejska UE ≠ Rada UE

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 25, max 1 pkt):
- 1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Poprawna odpowiedź (CKE): A. Pakt Północnoatlantycki / Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego / Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego; B. Rada Europy

\n

Akceptowane warianty:

\n

Dla A (NATO):

\n\n

Dla B (Rada Europy):

\n\n

Wykluczone:

\n\n

Reference politologiczny

\n

Pakt Warszawski (1955-1991) - sojusz wojskowy ZSRR i krajów socjalistycznych (Polska, NRD, Czechosłowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria, Albania). "Wschodni odpowiednik" NATO. Rozwiązany po upadku komunizmu w 1991 r.

\n

Polska na drodze do NATO:

\n\n

Polska w Radzie Europy:

\n\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Najczęstsza pułapka - pomylenie Rady Europy z Radą Europejską lub Radą UE. To trzy różne organy:
- Rada Europy (Council of Europe) - Strasburg, 46 państw, prawa człowieka, ZAŁOŻONA 1949
- Rada Europejska (European Council) - szczyty UE 27 państw
- Rada UE (Council of the EU) - ministrowie tematyczni UE 27 państw
Tu odpowiedź to Rada Europy (założona w 1949 r.).
\n
Uwaga: Druga pułapka - uczeń może wybrać UE jako odpowiedź B. NIE - UE powstała w 1992 r. (Maastricht), nie 1949 r. W 1949 r. powstały: NATO i Rada Europy.
\n
Uwaga: Trzecia uwaga - TRAKTAT WASZYNGTOŃSKI to ABSOLUTNY klucz do NATO. Nie myl z:
- Traktat Londyński (1949) - założenie Rady Europy
- Traktat Paryski (1951) - powołanie EWWiS (poprzedniczka UE)
- Traktaty Rzymskie (1957) - powołanie EWG, Euratom
- Traktat z Maastricht (1992) - powołanie UE
- Traktat Waszyngtoński (1949) → NATO
\n
Uwaga: Logo NATO (róża wiatrów) i logo Rady Europy (E + 12 gwiazd) są charakterystyczne. Pamiętaj:
- NATO - biały symbol róży wiatrów na granatowym tle
- Rada Europy - "E" otoczone 12 gwiazdami (motyw 12 gwiazd przejęła UE w 1985 r., ale pierwotnie należał do Rady Europy)
\n
Uwaga: Polska należy do OBYDWU organizacji:
- Rada Europy: od 26 XI 1991 r.
- NATO: od 12 III 1999 r.
Te dwie daty warto zapamiętać - często wymagane w arkuszach CKE.
"}]}