{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (0-2)\nFragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy\nNa podstawie: www.worldatlas.com\nO sytuacji w krajach arabskich\nOpis A. W wyniku rewolucji obalono prezydenta Mubaraka, sprawującego przez 30 lat\nwładzę dyktatorską. W 2012 r. przeprowadzono wolne wybory, w których większość\nzdobyło religijne ugrupowanie Bractwo Muzułmańskie, a jego szef Mohamed Mursi -\nMWO_1R\naktywny islamista - został prezydentem. […] Latem 2013 r. doszło do przesilenia. […]\nWojsko wprowadziło stan wyjątkowy, […] Bractwo Muzułmańskie uznano za organizację\nterrorystyczną i zdelegalizowano […].\nOpis B. To jedna z ostatnich na świecie monarchii absolutnych, w której nie ma parlamentu,\nopozycji, wolnych mediów, związków zawodowych, a granicę swobody wypowiedzi\nokreśla władca. […] Na karę śmierci za terroryzm można zostać teraz skazanym nawet za\nszkodzenie reputacji królestwa […], kontaktowanie się z osobami przeciwstawiającymi się\nwładzy oraz wzywanie do ateizmu. […] Niezależnie od tego, kto rządzi w Waszyngtonie,\nAmeryka kieruje się żelazną zasadą, w myśl której niedrażnienie przyjaznego reżimu jest\nważniejsze niż wymuszanie zmian.\nDyktatura […], „Forum” 2014, nr 3, s. 26; Czy […] się zmieni?, „Newsweek” 2015, nr 44, s. 62-64.\nUzupełnij tabelę - do każdego opisu dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym\noznaczono je na mapie.","answer":"A","answer_text":"Zadanie 28. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\n(IV etap z.r.)\nVI. Dostrzeganie\nwspółzależności\nwe współczesnym\nświecie.\n7. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.\nZdający:\n5) omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach\nAfryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.\n40. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Zdający:\n5) wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we\nwspółczesnym świecie.\n36. Prawa człowieka. Zdający:\n4) rozważa, odwołując się do historycznych i współczesnych\nprzykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na wielką\nskalę przez reżimy autorytarne.\n44. Europa wśród światowych mocarstw. Zdający:\n4) przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw i mocarstw\nregionalnych dla ładu światowego.\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npoprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.\npoprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli lub kolumny z nazwami.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA. Egipt / Arabska Republika Egiptu, 2\nB. Arabia Saudyjska / Królestwo Arabii Saudyjskiej, 3","solution":"Odpowiedź: **Opis A. - Egipt** (Arab Republic of Egypt) Wskazniki: Mubarak (Husni Mubarak rzadzil 1981-2011, obalony w Arabskiej Wiosnie), Mohamed Mursi (pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu 2012-2013), Bractwo Muzulmanskie (egipskie ruchy panislamskie zalozone 1928). Na mapie: Egipt = panstwo nad Morzem Czerwonym, na pln. od Sudanu - prawdopodobnie numer 5 lub 6 w zaleznosci od oznaczen. **Opis B. - Arabia Saudyjska** (Kingdom of Saudi Arabia) Wskazniki: monarchia absolutna (krol Salman bin Abdulaziz), brak parlamentu i partii politycznych, \"Rijad\" jako stolica, scisly sojusz z USA, egzekucje (publiczne sciecia), prawo szariatu, w tym za \"czarna magie\" (sahir). Na mapie: panstwo wypelniajace wieksza czesc Polwyspu Arabskiego - prawdopodobnie numer 1 lub 7. **Uwaga**: Numer na mapie wymaga porownania z legenda webp (nie odczytuje wszystkich numerow z opisu) - oba kraje sa wyraznie identyfikowalne na podstawie tekstow.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nArabska Wiosna 2010-2012 - fala protestow i rewolucji w swiecie arabskim:\n\nPanstwo | Wydarzenia | Wynik\nTunezja | Rewolucja jasminowa 2010-2011 | Obalenie Ben Aliego, demokratyzacja\nEgipt | Rewolucja 2011 | Obalenie Mubaraka → Mursi (Bractwo) → przewrot wojskowy 2013 (al-Sisi)\nLibia | Wojna domowa 2011 | Obalenie i smierc Kadafiego, dalej chaos\nSyria | Wojna domowa od 2011 | Asad utrzymal wladze (Rosja, Iran wsparcie); upadek w 2024\nJemen | Powstanie 2011-2015 | Wojna domowa, kryzys humanitarny\nBahrajn | Protesty 2011 | Stlumione przy pomocy Arabii Saudyjskiej\n\nHusni Mubarak (1928-2020):\n- Prezydent Egiptu 1981-2011 (po zamordowaniu Sadata)\n- Wladza autorytarna, stan wyjatkowy przez 30 lat\n- Obalony 11 lutego 2011 r. w Arabskiej Wiosnie\n- Skazany za korupcje, uniewinniony przy ponownym procesie\n\nMohamed Mursi (1951-2019):\n- Pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu (czerwiec 2012 - lipiec 2013)\n- Kandydat Bractwa Muzulmanskiego (Partii Wolnosci i Sprawiedliwosci)\n- Obalony przez przewrot wojskowy generala Abdelfattaha as-Sisiego w lipcu 2013 r.\n- Zmarl w czasie procesu sadowego w 2019 r.\n\nArabia Saudyjska:\n- Monarchia absolutna (od 1932 r. dynastia Saudow)\n- Brak parlamentu (jest tylko ciało doradcze - Rada Konsultacyjna, Madzlis asz-Szura, czlonkowie mianowani)\n- Brak partii politycznych, zwiazkow zawodowych\n- Prawo szariatu (sciecia, amputacje, biczowanie - egzekucje publiczne)\n- Stolica: Rijad\n- Sojusznik USA od lat 30. XX w. (pakt Quincy 1945 r. - amerykanskie bezpieczenstwo w zamian za rope)\n- Krol: Salman bin Abdulaziz (od 2015), nastepca tronu i de facto wladca: Muhammad bin Salman (MBS)\n\nRoznica monarchia absolutna vs teokracja:\n- Arabia Saudyjska = monarchia ABSOLUTNA z prawem religijnym (krol jest najwyzsza wladza)\n- Iran = REPUBLIKA ISLAMSKA z dualizmem wladzy (Najwyzszy Przywodca = ajatollah Chamenei + wybierany prezydent i parlament)\n\nTypowy błąd: W opisie A czesty blad: **Libia** (tez Arabska Wiosna, obalenie Kadafiego) lub **Syria** (wojna domowa). Klucz: nazwiska MUBARAK i MURSI sa **wylacznie egipskie**. Mubarak rzadzil Egiptem 1981-2011, Mursi byl prezydentem Egiptu 2012-2013. W opisie B czesty blad: **Iran** (tez teokracja, scisle prawo islamskie). Klucz: Iran NIE jest monarchia absolutna - jest republika islamska (od rewolucji 1979 r.), ma parlament (Madzlis) i wybory prezydenckie. Arabia Saudyjska natomiast jest jedna z nielicznych prawdziwych **monarchii absolutnych** na swiecie (rzad Saudow), bez parlamentu w sensie europejskim. Plus stolica RIJAD = jednoznaczna identyfikacja. Inny blad: pomylenie ZEA (Zjednoczone Emiraty Arabskie) z Arabia Saudyjska - ZEA to federacja emiratow, nie monarchia absolutna w tym sensie.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":"Bliski Wschod, Arabska Wiosna, Egipt, Syria, geografia polityczna","page_from":18,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 28. (0-2)
Fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy
Na podstawie: www.worldatlas.com
O sytuacji w krajach arabskich
Opis A. W wyniku rewolucji obalono prezydenta Mubaraka, sprawującego przez 30 lat
władzę dyktatorską. W 2012 r. przeprowadzono wolne wybory, w których większość
zdobyło religijne ugrupowanie Bractwo Muzułmańskie, a jego szef Mohamed Mursi -
MWO_1R
aktywny islamista - został prezydentem. […] Latem 2013 r. doszło do przesilenia. […]
Wojsko wprowadziło stan wyjątkowy, […] Bractwo Muzułmańskie uznano za organizację
terrorystyczną i zdelegalizowano […].
Opis B. To jedna z ostatnich na świecie monarchii absolutnych, w której nie ma parlamentu,
opozycji, wolnych mediów, związków zawodowych, a granicę swobody wypowiedzi
określa władca. […] Na karę śmierci za terroryzm można zostać teraz skazanym nawet za
szkodzenie reputacji królestwa […], kontaktowanie się z osobami przeciwstawiającymi się
władzy oraz wzywanie do ateizmu. […] Niezależnie od tego, kto rządzi w Waszyngtonie,
Ameryka kieruje się żelazną zasadą, w myśl której niedrażnienie przyjaznego reżimu jest
ważniejsze niż wymuszanie zmian.
Dyktatura […], „Forum” 2014, nr 3, s. 26; Czy […] się zmieni?, „Newsweek” 2015, nr 44, s. 62-64.
Uzupełnij tabelę - do każdego opisu dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym
oznaczono je na mapie.

","answer_text_html":"

Zadanie 28. (0-2)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
(IV etap z.r.)
VI. Dostrzeganie
współzależności
we współczesnym
świecie.

\n
  1. Procesy narodowościowe i społeczne we współczesnym świecie.
\n

Zdający:

\n
  1. omawia przyczyny i skutki konfliktów społecznych w państwach
\n

Afryki, Azji, Ameryki Południowej i Środkowej.

\n
  1. Stosunki międzynarodowe w wymiarze globalnym. Zdający:
  2. wskazuje i wyjaśnia przyczyny konfliktów zbrojnych we
\n

współczesnym świecie.

\n
  1. Prawa człowieka. Zdający:
  2. rozważa, odwołując się do historycznych i współczesnych
\n

przykładów, dlaczego dochodzi do łamania praw człowieka na wielką
skalę przez reżimy autorytarne.

\n
  1. Europa wśród światowych mocarstw. Zdający:
  2. przedstawia na przykładach znaczenie supermocarstw i mocarstw
\n

regionalnych dla ładu światowego.
Schemat punktowania
2 p. -
1 p. -
poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli lub kolumny z nazwami.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
A. Egipt / Arabska Republika Egiptu, 2
B. Arabia Saudyjska / Królestwo Arabii Saudyjskiej, 3

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Opis A. - Egipt (Arab Republic of Egypt) Wskazniki: Mubarak (Husni Mubarak rzadzil 1981-2011, obalony w Arabskiej Wiosnie), Mohamed Mursi (pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu 2012-2013), Bractwo Muzulmanskie (egipskie ruchy panislamskie zalozone 1928). Na mapie: Egipt = panstwo nad Morzem Czerwonym, na pln. od Sudanu - prawdopodobnie numer 5 lub 6 w zaleznosci od oznaczen. Opis B. - Arabia Saudyjska (Kingdom of Saudi Arabia) Wskazniki: monarchia absolutna (krol Salman bin Abdulaziz), brak parlamentu i partii politycznych, "Rijad" jako stolica, scisly sojusz z USA, egzekucje (publiczne sciecia), prawo szariatu, w tym za "czarna magie" (sahir). Na mapie: panstwo wypelniajace wieksza czesc Polwyspu Arabskiego - prawdopodobnie numer 1 lub 7. Uwaga: Numer na mapie wymaga porownania z legenda webp (nie odczytuje wszystkich numerow z opisu) - oba kraje sa wyraznie identyfikowalne na podstawie tekstow.

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Arabska Wiosna 2010-2012 - fala protestow i rewolucji w swiecie arabskim:

\n

Panstwo | Wydarzenia | Wynik
Tunezja | Rewolucja jasminowa 2010-2011 | Obalenie Ben Aliego, demokratyzacja
Egipt | Rewolucja 2011 | Obalenie Mubaraka → Mursi (Bractwo) → przewrot wojskowy 2013 (al-Sisi)
Libia | Wojna domowa 2011 | Obalenie i smierc Kadafiego, dalej chaos
Syria | Wojna domowa od 2011 | Asad utrzymal wladze (Rosja, Iran wsparcie); upadek w 2024
Jemen | Powstanie 2011-2015 | Wojna domowa, kryzys humanitarny
Bahrajn | Protesty 2011 | Stlumione przy pomocy Arabii Saudyjskiej

\n

Husni Mubarak (1928-2020):

\n\n

Mohamed Mursi (1951-2019):

\n\n

Arabia Saudyjska:

\n\n

Roznica monarchia absolutna vs teokracja:

\n\n

Typowy błąd: W opisie A czesty blad: Libia (tez Arabska Wiosna, obalenie Kadafiego) lub Syria (wojna domowa). Klucz: nazwiska MUBARAK i MURSI sa wylacznie egipskie. Mubarak rzadzil Egiptem 1981-2011, Mursi byl prezydentem Egiptu 2012-2013. W opisie B czesty blad: Iran (tez teokracja, scisle prawo islamskie). Klucz: Iran NIE jest monarchia absolutna - jest republika islamska (od rewolucji 1979 r.), ma parlament (Madzlis) i wybory prezydenckie. Arabia Saudyjska natomiast jest jedna z nielicznych prawdziwych monarchii absolutnych na swiecie (rzad Saudow), bez parlamentu w sensie europejskim. Plus stolica RIJAD = jednoznaczna identyfikacja. Inny blad: pomylenie ZEA (Zjednoczone Emiraty Arabskie) z Arabia Saudyjska - ZEA to federacja emiratow, nie monarchia absolutna w tym sensie.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Opis A: Egipt / Arabska Republika Egiptu - numer 2 (północno-wschodnia Afryka)

\n

Opis B: Arabia Saudyjska / Królestwo Arabii Saudyjskiej - numer 3 (Półwysep Arabski)

\n

Sposób 1 - analiza opisu A (Egipt)

\n

Cytat:

\n
"W wyniku rewolucji obalono prezydenta MUBARAKA, sprawującego przez 30 lat władzę dyktatorską. W 2012 r. przeprowadzono wolne wybory, w których większość zdobyło religijne ugrupowanie BRACTWO MUZUŁMAŃSKIE, a jego szef MOHAMED MURSI - aktywny islamista - został prezydentem. […] Latem 2013 r. doszło do przesilenia. […] Wojsko wprowadziło stan wyjątkowy, […] Bractwo Muzułmańskie uznano za organizację terrorystyczną i zdelegalizowano […]."
\n

Sygnatury identyfikacyjne:

\n
  1. Hosni Mubarak - prezydent Egiptu od 1981 do 2011 (30 lat dyktatury), obalony w trakcie Arabskiej Wiosny (luty 2011)
  2. Bractwo Muzułmańskie (Al-Ichwan al-Muslimun) - egipska organizacja islamistyczna założona 1928 r. przez Hassana al-Banna
  3. Mohamed Mursi - kandydat Bractwa, prezydent Egiptu 30 czerwca 2012 - 3 lipca 2013
  4. Lato 2013 - przewrót wojskowy gen. Abdela Fataha al-Sisiego, obalenie Mursiego, delegalizacja Bractwa Muzułmańskiego
\n

→ JEDNOZNACZNIE Egipt / Arabska Republika Egiptu

\n

Lokalizacja na mapie: Egipt to państwo w północno-wschodniej Afryce, leżące na obu brzegach Morza Czerwonego (Synaj - w Azji). Stolica: Kair. Numerem na mapie odpowiadającym Egiptowi jest 2.

\n

Sposób 2 - analiza opisu B (Arabia Saudyjska)

\n

Cytat:

\n
"To jedna z OSTATNICH NA ŚWIECIE MONARCHII ABSOLUTNYCH, w której NIE MA PARLAMENTU, OPOZYCJI, WOLNYCH MEDIÓW, ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH, a granicę swobody wypowiedzi określa władca. […] Na karę śmierci za terroryzm można zostać teraz skazanym nawet za szkodzenie reputacji królestwa, kontaktowanie się z osobami przeciwstawiającymi się władzy oraz wzywanie do ateizmu. […] Niezależnie od tego, kto rządzi w Waszyngtonie, Ameryka kieruje się żelazną zasadą, w myśl której niedrażnienie przyjaznego reżimu jest ważniejsze niż wymuszanie zmian."
\n

Sygnatury identyfikacyjne:

\n
  1. "Monarchia absolutna" - bardzo nieliczne w XXI w., w świecie islamskim Arabia Saudyjska jest klasyką
  2. "Wzywanie do ateizmu = kara śmierci" - Arabia Saudyjska wprowadziła takie prawo w 2014 r.
  3. "Sojusznik Waszyngtonu" - Arabia Saudyjska to historyczny strategiczny sojusznik USA na Bliskim Wschodzie
  4. Brak parlamentu - w Arabii Saudyjskiej istnieje tylko Rada Konsultacyjna (Madżlis asz-Szura), nieulegająca wyborom
  5. "Reputacja królestwa" - DOSŁOWNIE wskazuje na KRÓLESTWO
\n

→ JEDNOZNACZNIE Arabia Saudyjska / Królestwo Arabii Saudyjskiej

\n

Lokalizacja na mapie: Arabia Saudyjska to państwo w Azji, na Półwyspie Arabskim, południowy zachód Azji. Stolica: Rijad. Numerem na mapie odpowiadającym Arabii Saudyjskiej jest 3.

\n

Sposób 3 - analiza geograficzna mapy

\n

Fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy z numerami 1-6. Państwa Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej:

\n\n

Klucz CKE wskazuje: Egipt = 2, Arabia Saudyjska = 3.

\n

Sposób 4 - odwołanie do reference WOS

\n

W reference politologicznym (sekcja "Konflikty i zmiany polityczne XXI w."):

\n
Egipt - kraj wielkiej historii i kruchej demokracji
\n

Hosni Mubarak (ur. 1928, zm. 2020) - prezydent Egiptu od 1981 (po zabójstwie Anwara Sadata) do 11 lutego 2011. Jego rządy: 30 lat autorytaryzmu, korupcji, partii narodowo-demokratycznej.

\n

Arabska Wiosna w Egipcie:

\n\n

Bractwo Muzułmańskie (Al-Ichwan al-Muslimun) - egipska islamistyczna organizacja założona 1928 przez Hassana al-Banna. Cel: ustanowienie państwa islamskiego opartego na szariacie. Po przewrocie 2013 zdelegalizowane w Egipcie.

\n
Arabia Saudyjska - monarchia absolutna
\n

Ustrój: monarchia absolutna, dynastia Saud (od 1932 r.). Konstytucja oparta na Koranie i Sunnie. Brak parlamentu (Madżlis asz-Szura jako organ konsultacyjny - członkowie mianowani, nie wybierani).

\n

Aktualny władca: Król Salman bin Abd al-Aziz Saud (od 2015), faktyczne rządy sprawuje następca tronu Mohammed bin Salman (MBS) - wicepremier, minister obrony.

\n

Religia: Islam sunnicki (oficjalnie). Mekka i Medyna - najświętsze miejsca islamu. Władca nosi tytuł "Strażnika Dwóch Najświętszych Miejsc" (Mekki i Medyny).

\n

Geopolityka:

\n\n

Prawa człowieka:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 28, max 2 pkt):
- 2 p. - poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.
- 1 p. - poprawne wypełnienie jednego wiersza tabeli lub kolumny z nazwami.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Poprawna odpowiedź (CKE): A. Egipt / Arabska Republika Egiptu, 2; B. Arabia Saudyjska / Królestwo Arabii Saudyjskiej, 3

\n

Akceptowane warianty nazw:

\n\n

Wykluczone:

\n\n

Reference politologiczny

\n

Arabska Wiosna (2010-2012) - fala antyrządowych protestów i rewolucji w państwach arabskich:

\n\n

Skutki Arabskiej Wiosny:

\n\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Pułapka A - uczeń może wybrać Tunezję (tam też była Arabska Wiosna). Klucz: TUNEZJA - Ben Ali, EGIPT - Mubarak. Tu wymieniony Mubarak → Egipt. Plus Bractwo Muzułmańskie i Mursi to konkretnie Egipt.
\n
Uwaga: Pułapka B - uczeń może wybrać Iran (też "surowa monarchia" w wyobraźni). NIE - Iran to republika islamska od 1979 r. (po obaleniu szacha Pahlawiego). Iran ma parlament (Madżlis), wybory prezydenckie. Tu mowa o "monarchii absolutnej" → Arabia Saudyjska.
\n
Uwaga: Trzecia pułapka - Katar (też monarchia absolutna w Zatoce Perskiej). Ale Katar jest dużo mniejszy, mniej drażliwy w mediach niż Arabia Saudyjska. Kluczowe wskazówki: "jedna z ostatnich na świecie monarchii absolutnych" + opis surowy = Arabia Saudyjska.
\n
Uwaga: Klucz cytatu A: imiona własne - Mubarak, Mursi, Bractwo Muzułmańskie. To ABSOLUTNIE jednoznaczne dla Egiptu.
\n
Uwaga: Klucz cytatu B: "sojusznik Waszyngtonu" + "monarchia absolutna" + "reputacja królestwa" = Arabia Saudyjska. Inne monarchie absolutne (Brunei, Oman, ZEA) są mniej spektakularne i mniej obecne w mediach.
\n
Uwaga: Geografia: Egipt (Afryka NE) i Arabia Saudyjska (Półwysep Arabski) są BLISKO siebie - oddzielone Morzem Czerwonym. Łatwo pomylić numery, ale Arabia Saudyjska JEST W AZJI, a Egipt głównie w AFRYCE (Synaj w Azji).
"}]}