{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/4","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"4","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 4. (0-1)\nRysunek Pawła Kuczyńskiego\nNa podstawie: www.niezlasztuka.net\nOdnosząc się do elementów graficznych rysunku, wyjaśnij problem na nim przedstawiony.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.1.\n1.2.\n2.\n3.\n4.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 4. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n4. Struktura społeczna. Zdający:\n5) charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce\n(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich\nrozwiązania.\n(III etap) 6. Środki masowego przekazu. Zdający:\n2) charakteryzuje prasę, telewizję, radio, Internet jako środki\nmasowej komunikacji i omawia wybrany tytuł, stację czy portal ze\nwzględu na specyfikę przekazu i odbiorców.\n(II etap) 7. Problemy ludzkości. Zdający:\n3) wymienia pożytki i niebezpieczeństwa korzystania z mediów\nelektronicznych.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nAutor rysunku wskazuje, że patrzenie na świat przez pryzmat portali społecznościowych, co\nsymbolizuje peryskop w kształcie logo Facebooka, w poważnym stopniu ogranicza realne\npoznawanie rzeczywistości - człowiek może wyjść na zewnątrz przez uchylone drzwi, ale\nwoli poznawać świat inaczej.","solution":"Odpowiedź: Rysunek przedstawia problem **uzaleznienia od mediow spolecznosciowych / portalu Facebook** (uzaleznienie od internetu, mediow elektronicznych). **Elementy graficzne i ich interpretacja:** - **Litera \"f\"** w niebieskim kolorze - oczywiste odwolanie do logo Facebooka, najpopularniejszego serwisu spolecznosciowego - **Haczyk wedki** zamiast podstawki litery - Facebook jako narzedzie \"lowienia\" uzytkownikow, przyneta - **Czlowiek zawieszony na haczyku** - uzytkownik \"zlapany\", uzalezniony, schwytany przez mechanizm portalu, traci wlasna podmiotowosc Glowny przekaz: Facebook (i media spolecznosciowe) sa zaprojektowane jak wedka - przyciagaja uzytkownika i utrzymuja go \"na haczyku\", powodujac uzaleznienie behawioralne.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nRysunek Pawla Kuczynskiego (znanego polskiego rysownika satyrycznego) operuje metafora wizualna: Facebook = wedka. To problem uzaleznienia od mediow spolecznosciowych, ktore zaprojektowane sa tak, by maksymalizowac czas uzytkownika na platformie (algorytmy, powiadomienia, \"scroll bez konca\").\n\nAnaliza warstwowa:\n1. Identyfikacja symboli - litera \"f\" = Facebook (jeden z najsilniejszych korporacyjnych znakow XXI w.)\n2. Przeksztalcenie ksztaltu - dolna czesc litery zostala zmieniona w haczyk wedki, sugerujac drapieznosc, lapanie ofiar\n3. Czlowiek na haczyku - metafora utraty wolnosci, zlapania przez system\n\nTego typu zadania na maturze WOS testuja umiejetnosc dekodowania przekazu wizualnego i powiazania go z problemami spolecznymi opisywanymi w podstawie programowej (uzaleznienia, wplyw nowych mediow).\n\nTypowy błąd: Czesty blad: zatrzymanie sie na opisie (\"rysunek pokazuje czlowieka na haczyku\") bez nazwania problemu spolecznego. Polecenie wymaga DWOCH rzeczy: (1) wyjasnienia PROBLEMU + (2) odwolania sie do ELEMENTOW graficznych. Inny blad: pominiecie litery \"f\" i opisanie tylko wedki - bez powiazania z Facebookiem przekaz jest niepelny.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":"socjologia, problemy spoleczne, ikonografia, interpretacja symboliczna","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-1)<br>Rysunek Pawła Kuczyńskiego<br>Na podstawie: www.niezlasztuka.net<br>Odnosząc się do elementów graficznych rysunku, wyjaśnij problem na nim przedstawiony.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>1.1.<br>1.2.<br>2.<br>3.<br>4.<br>Maks. liczba punktów<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 4. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>II. Rozpoznawanie<br>i rozwiązywanie<br>problemów.</p>\n<ol><li>Struktura społeczna. Zdający:</li><li>charakteryzuje wybrane problemy życia społecznego w Polsce</li></ol>\n<p>(w tym sytuację młodych ludzi); rozważa możliwości ich<br>rozwiązania.<br>(III etap) 6. Środki masowego przekazu. Zdający:</p>\n<ol><li>charakteryzuje prasę, telewizję, radio, Internet jako środki</li></ol>\n<p>masowej komunikacji i omawia wybrany tytuł, stację czy portal ze<br>względu na specyfikę przekazu i odbiorców.<br>(II etap) 7. Problemy ludzkości. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia pożytki i niebezpieczeństwa korzystania z mediów</li></ol>\n<p>elektronicznych.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Autor rysunku wskazuje, że patrzenie na świat przez pryzmat portali społecznościowych, co<br>symbolizuje peryskop w kształcie logo Facebooka, w poważnym stopniu ogranicza realne<br>poznawanie rzeczywistości - człowiek może wyjść na zewnątrz przez uchylone drzwi, ale<br>woli poznawać świat inaczej.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Rysunek przedstawia problem <strong>uzaleznienia od mediow spolecznosciowych / portalu Facebook</strong> (uzaleznienie od internetu, mediow elektronicznych). <strong>Elementy graficzne i ich interpretacja:</strong> - <strong>Litera &quot;f&quot;</strong> w niebieskim kolorze - oczywiste odwolanie do logo Facebooka, najpopularniejszego serwisu spolecznosciowego - <strong>Haczyk wedki</strong> zamiast podstawki litery - Facebook jako narzedzie &quot;lowienia&quot; uzytkownikow, przyneta - <strong>Czlowiek zawieszony na haczyku</strong> - uzytkownik &quot;zlapany&quot;, uzalezniony, schwytany przez mechanizm portalu, traci wlasna podmiotowosc Glowny przekaz: Facebook (i media spolecznosciowe) sa zaprojektowane jak wedka - przyciagaja uzytkownika i utrzymuja go &quot;na haczyku&quot;, powodujac uzaleznienie behawioralne.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Rysunek Pawla Kuczynskiego (znanego polskiego rysownika satyrycznego) operuje metafora wizualna: Facebook = wedka. To problem uzaleznienia od mediow spolecznosciowych, ktore zaprojektowane sa tak, by maksymalizowac czas uzytkownika na platformie (algorytmy, powiadomienia, &quot;scroll bez konca&quot;).</p>\n<p>Analiza warstwowa:</p>\n<ol><li>Identyfikacja symboli - litera &quot;f&quot; = Facebook (jeden z najsilniejszych korporacyjnych znakow XXI w.)</li><li>Przeksztalcenie ksztaltu - dolna czesc litery zostala zmieniona w haczyk wedki, sugerujac drapieznosc, lapanie ofiar</li><li>Czlowiek na haczyku - metafora utraty wolnosci, zlapania przez system</li></ol>\n<p>Tego typu zadania na maturze WOS testuja umiejetnosc dekodowania przekazu wizualnego i powiazania go z problemami spolecznymi opisywanymi w podstawie programowej (uzaleznienia, wplyw nowych mediow).</p>\n<p>Typowy błąd: Czesty blad: zatrzymanie sie na opisie (&quot;rysunek pokazuje czlowieka na haczyku&quot;) bez nazwania problemu spolecznego. Polecenie wymaga DWOCH rzeczy: (1) wyjasnienia PROBLEMU + (2) odwolania sie do ELEMENTOW graficznych. Inny blad: pominiecie litery &quot;f&quot; i opisanie tylko wedki - bez powiazania z Facebookiem przekaz jest niepelny.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Autor rysunku wskazuje, że patrzenie na świat przez pryzmat portali społecznościowych (peryskop w kształcie logo Facebooka) w poważnym stopniu <strong>ogranicza realne poznawanie rzeczywistości</strong> - człowiek może wyjść na zewnątrz przez uchylone drzwi, ale woli pozostać w zamknięciu i poznawać świat przez ekran.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza elementów graficznych</h4>\n<p>Rysunek Pawła Kuczyńskiego jest klasycznym przykładem <strong>satyry społecznej z bogatą symboliką wizualną</strong>. Każdy element graficzny niesie znaczenie:</p>\n<p><strong>Element 1: Postać człowieka w ciemnym pomieszczeniu</strong><br>Człowiek jest fizycznie ZAMKNIĘTY w przestrzeni - to symbol izolacji, odgrodzenia od świata. Pomieszczenie jest mroczne - sugeruje brak oświetlenia, brak życia.</p>\n<p><strong>Element 2: Peryskop w kształcie logo Facebooka</strong><br>Peryskop to urządzenie używane w łodziach podwodnych - pozwala oglądać świat ZNAD wody, bez wynurzania się. Czyli widzieć świat <em>zapośredniczonym przez urządzenie</em>, NIE BEZPOŚREDNIO. Logo Facebooka wskazuje konkretne medium - portal społecznościowy. <strong>Symbolika:</strong> użytkownik FB widzi świat przez filtr algorytmów i wybranych przez znajomych treści, w tzw. <strong>bańce informacyjnej</strong> (<em>filter bubble</em>).</p>\n<p><strong>Element 3: Uchylone drzwi z widokiem na gwiezdne niebo</strong><br>Drzwi są UCHYLONE - można wyjść w każdej chwili. Po drugiej stronie - gwiezdne niebo, czyli obraz pełnego, autentycznego, ogromnego świata. Realna rzeczywistość jest dostępna na wyciągnięcie ręki.</p>\n<p><strong>Element 4: Kontrast między wnętrzem a tym, co za drzwiami</strong><br>Wnętrze: mrok, zamknięcie, peryskop. Zewnętrze: gwiazdy, otwartość, autentyczność. Człowiek wybiera mrok i peryskop - pomimo że może wyjść.</p>\n<h4>Sposób 2 - interpretacja problemu społecznego</h4>\n<p>Problem przedstawiony przez autora rysunku: <strong>uzależnienie od mediów społecznościowych i utrata bezpośredniego kontaktu z rzeczywistością</strong>. To zjawisko opisane w literaturze jako:</p>\n<ul><li><strong>Bańka informacyjna (filter bubble)</strong> - Eli Pariser, 2011: algorytmy pokazują nam tylko to, co już lubimy</li><li><strong>Komory pogłosowe (echo chambers)</strong> - wzajemne potwierdzanie poglądów w grupach o podobnych przekonaniach</li><li><strong>Zastępowanie doświadczenia bezpośredniego doświadczeniem zapośredniczonym</strong> (Marshall McLuhan, <em>medium is the message</em>)</li><li><strong>FOMO</strong> (<em>fear of missing out</em>) - lęk przed pominięciem informacji w sieci, paradoksalnie prowadzący do izolacji od fizycznego świata</li></ul>\n<p>Autor (Paweł Kuczyński, polski rysownik satyryczny) krytycznie pokazuje paradoks współczesności: mając coraz większy dostęp do informacji, tracimy zdolność doświadczania świata na żywo.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference WOS</h4>\n<p>Problem mediów masowych i ich wpływu społecznego należy do podstawowych tematów WOS rozszerzonego (sekcja 14. &quot;Środki masowego przekazu&quot;). Kluczowe pojęcia:</p>\n<ul><li><strong>Media społecznościowe</strong> - portale typu Facebook, Twitter/X, Instagram, TikTok</li><li><strong>Komunikacja zapośredniczona</strong> - <em>computer-mediated communication</em> (CMC)</li><li><strong>Wykluczenie cyfrowe</strong> (<em>digital divide</em>) - paradoksalnie rośnie też w drugą stronę: &quot;wykluczenie ze świata realnego&quot; osób żyjących w sieci</li><li><strong>Cyberprzestępczość, fake newsy, dezinformacja</strong> - uboczne efekty życia w bańce</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).</p>\n<blockquote><strong>Schemat oceniania CKE (zad. 4, max 1 pkt):</strong><br>- 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.<br>- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<p><strong>Przykładowa odpowiedź (CKE):</strong> Autor rysunku wskazuje, że patrzenie na świat przez pryzmat portali społecznościowych, co symbolizuje peryskop w kształcie logo Facebooka, w poważnym stopniu ogranicza realne poznawanie rzeczywistości - człowiek może wyjść na zewnątrz przez uchylone drzwi, ale woli poznawać świat inaczej.</p>\n<p><strong>Aby otrzymać 1 pkt, odpowiedź musi:</strong></p>\n<ol><li>Odwołać się do KONKRETNYCH elementów graficznych (peryskop/logo FB; uchylone drzwi; kontrast wnętrze/zewnętrze)</li><li>Wyjaśnić PROBLEM SPOŁECZNY przedstawiony - uzależnienie od mediów społecznościowych / życie w bańce / utrata kontaktu z rzeczywistością</li></ol>\n<p><strong>Akceptowane warianty:</strong></p>\n<ul><li>&quot;Patrzenie na świat przez pryzmat portali społecznościowych ogranicza poznawanie rzeczywistości&quot;</li><li>&quot;Człowiek zamiast wyjść do realnego świata, woli oglądać go przez ekran&quot;</li><li>&quot;Media społecznościowe tworzą bańkę informacyjną i izolują od realnego świata&quot;</li></ul>\n<p><strong>Wykluczone (niewystarczające):</strong></p>\n<ul><li>&quot;Człowiek korzysta z Facebooka&quot; - sam opis, BEZ interpretacji problemu</li><li>&quot;Facebook jest zły&quot; - ocena bez analizy graficznej</li><li>Wyjaśnienie BEZ odwołania do peryskopu / drzwi / kontrastu = 0 pkt</li></ul>\n<h4>Reference politologiczny / socjologiczny</h4>\n<p><strong>Paweł Kuczyński</strong> (ur. 1976) - polski rysownik satyryczny, autor humorystyczno-krytycznych obrazów społecznych zdobywających międzynarodowe nagrody. Tematy: konsumpcjonizm, korporacjonizm, technologia, polityka, ekologia. Jego rysunki mają wartość edukacyjną i są często używane w arkuszach CKE jako materiał źródłowy.</p>\n<p><strong>Bańka informacyjna (filter bubble)</strong> - termin Eli Parisera (książka <em>The Filter Bubble</em>, 2011). Algorytmy mediów społecznościowych dobierają nam treści zgodne z naszymi wcześniejszymi wyborami, co prowadzi do zubożenia perspektyw i polaryzacji.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: opis bez interpretacji. Uczeń pisze &quot;na rysunku jest człowiek w pokoju z peryskopem-Facebookiem&quot; - i kończy. To nie jest wyjaśnienie problemu! Klucz wymaga: (1) opisu elementów + (2) WYJAŚNIENIA, jakie zjawisko społeczne autor krytykuje.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Drugi błąd: pominięcie kluczowego elementu - UCHYLONYCH DRZWI. Drzwi są ważne, bo pokazują, że to NIE jest sytuacja przymusowa. Człowiek MA wybór. Wybiera ekran. To wzmacnia satyryczny ładunek rysunku - autor krytykuje <em>dobrowolne</em> zamknięcie się we własnej bańce.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Trzeci aspekt: zwróć uwagę na metaforę PERYSKOPU (nie lornetki, nie ekranu!). Peryskop kojarzy się z łodzią podwodną - czyli ze schowaniem się POD POWIERZCHNIĘ. Człowiek żyje &quot;pod wodą&quot;, w izolacji, podglądając świat od dołu - a mógłby wynurzyć się i żyć normalnie. To bardzo silna, antropologiczna metafora życia w sieci.</blockquote>"}]}