{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-2)\nWykres. Opinie na temat systemu podatkowego w zależności od deklarowanych poglądów\npolitycznych (w procentach)\nOdpowiedzi na skali 1-7\nOsoby dużo zarabiające powinny płacić wyższy procent podatku od swoich\ndochodów niż ci, którzy zarabiają mało (punkty 1-3)\nOpinia ambiwalentna (punkt 4)\nWszyscy, niezależnie od tego, ile zarabiają, powinni płacić jednakowy procent\npodatku od dochodów (punkty 5-7)\nTrudno powiedzieć\nNa podstawie: Co różni zwolenników lewicy, centrum i prawicy?, Komunikat z badań CBOS BS/139/2015.\nO postawach wobec kwestii społeczno-gospodarczych\nWyniki analizy […] poglądów w sferze gospodarczej wskazują na dominację […] [przekonań]\nlewicowych w społeczeństwie polskim. Dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi\npoglądami w kwestiach polityki podatkowej […]. Analiza porównawcza pokazuje\nsystematyczny wzrost akceptacji modelu opodatkowania progresywnego […].\nT. Godlewski, Identyfikacje ideologiczne społeczeństwa polskiego, „Preferencje Polityczne” 2012, nr 3, s. 52.\n7.1. Wyjaśnij, na czym polega paradoks wynikający z opinii przedstawionych na\nwykresie.\n7.2. Rozstrzygnij, czy w Rzeczypospolitej Polskiej regulacje dotyczące podatku\ndochodowego od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej są\nzgodne z opinią większości respondentów. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do\nobowiązujących uregulowań prawnych.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 7. (0-2)\n7.1.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n13. Opinia publiczna. Zdający:\n3) odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki\nbadania opinii publicznej.\n16. Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne. Zdający:\n2) charakteryzuje kulturę polityczną współczesnej Polski (normy,\nformy komunikacji, poziom partycypacji, natężenie konfliktów).\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nParadoks wynikający z badań respondentów polega na tym, że osoby deklarujące poglądy\nprawicowe w największym stopniu (69% wobec 62% deklarujących poglądy lewicowe) ze\nwszystkich badanych popierają progresję podatkową, co jest - jak wskazano w tekście -\njednym z typowych poglądów lewicowych.\n7.2.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\n(III etap)\nVI. Rozumienie\nzasad gospodarki\nrynkowej.\n13. Opinia publiczna. Zdający:\n3) odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki\nbadania opinii publicznej.\n(IV etap z.p.) 4. Edukacja i praca w Polsce i Unii Europejskiej.\nZdający:\n6) wyjaśnia, jakie możliwości zarabiania mają młodzi ludzie, jakie\numowy mogą zawierać i jakie są zasady opodatkowania ich\ndochodów.\n(III etap) 28. Gospodarka w skali państwa. Zdający:\n3) przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)\ni oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - tak\nUzasadnienie - Według większości badanych osoby zarabiające dużo powinny płacić wyższy\nprocent podatku od dochodu, co jest zgodne z polskim prawem, gdyż istnieje progresywna\nskala podatkowa - 18 i 32%.","solution":"Odpowiedź: **7.1. Paradoks:** Paradoks polega na tym, ze osoby deklarujace **prawicowe** pogladow polityczne (ktore w klasycznym podziale ideologicznym powinny opowiadac sie za niskimi podatkami, wolnym rynkiem i niskim redystrybucjonizmem) w wiekszosci (ok. 69%) **takze popieraja wyrownywanie dochodow przez podatki** - czyli postulat typowo lewicowy. Polska prawica w sferze gospodarczej ma poglady lewicowe (etatystyczne, redystrybucyjne) - to niezgodnosc z teoretycznym modelem osi lewica-prawica. **7.2. Rozstrzygniecie:** TAK, polskie regulacje sa **zgodne** z opinia wiekszosci respondentow. **Uzasadnienie:** W Polsce obowiazuje **progresywny podatek dochodowy od osob fizycznych (PIT)** - osoby o wyzszych dochodach placa proporcjonalnie wyzszy podatek. W 2018 r. obowiazywaly dwa progi: 18% (do ok. 85 528 zl rocznie) oraz 32% (powyzej). Dodatkowo istnieje **kwota wolna od podatku** dla najnizej zarabiajacych. Te elementy realizuja postulat wyrownywania dochodow - czyli realizuja oczekiwania wiekszosci ankietowanych.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nTlo teoretyczne: klasyczny podzial ideologiczny lewica-prawica w wymiarze gospodarczym mowi:\n- lewica = redystrybucja, progresja podatkowa, wysokie podatki dla bogatych, panstwo opiekuncze\n- prawica = wolny rynek, niskie podatki, podatek liniowy lub plaski, ograniczenie redystrybucji\n\nParadoks polski: wedlug badan CBOS 2015 polska \"prawica\" w deklaracjach gospodarczych identyfikuje sie z lewicowymi postulatami redystrybucyjnymi. To zjawisko czesto opisywane przez socjologow (m.in. R. Markowski, D. Markowska) - polska scena polityczna laczy konserwatyzm obyczajowy z etatyzmem gospodarczym, co przesuwa \"prawice\" w lewo w wymiarze ekonomicznym.\n\nStan prawny PIT w 2018 r. (regulowany ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych):\n- I prog: 18% (do 85 528 zl rocznie)\n- II prog: 32% (powyzej 85 528 zl)\n- Kwota wolna: do 6 600 zl (zmienna, degresywna w zaleznosci od dochodu)\n\nProgresja podatkowa realizuje postulat respondentow - wiec system PIT w Polsce jest zgodny z opinia wiekszosci.\n\nTypowy błąd: W 7.1 czesty blad: opisanie wykresu bez nazwania PARADOKSU. Paradoks musi byc wyraznie sformulowany - \"prawica w sferze gospodarczej ma poglady lewicowe\". W 7.2 najczestszy blad: niewskazanie konkretnego mechanizmu prawnego (progi 18%/32%, kwota wolna). Sama deklaracja \"podatek jest progresywny\" bez szczegolow moze nie wystarczyc.","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"socjologia, opinia publiczna, system podatkowy, lewica-prawica","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>Wykres. Opinie na temat systemu podatkowego w zależności od deklarowanych poglądów<br>politycznych (w procentach)<br>Odpowiedzi na skali 1-7<br>Osoby dużo zarabiające powinny płacić wyższy procent podatku od swoich<br>dochodów niż ci, którzy zarabiają mało (punkty 1-3)<br>Opinia ambiwalentna (punkt 4)<br>Wszyscy, niezależnie od tego, ile zarabiają, powinni płacić jednakowy procent<br>podatku od dochodów (punkty 5-7)<br>Trudno powiedzieć<br>Na podstawie: Co różni zwolenników lewicy, centrum i prawicy?, Komunikat z badań CBOS BS/139/2015.<br>O postawach wobec kwestii społeczno-gospodarczych<br>Wyniki analizy […] poglądów w sferze gospodarczej wskazują na dominację […] [przekonań]<br>lewicowych w społeczeństwie polskim. Dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi<br>poglądami w kwestiach polityki podatkowej […]. Analiza porównawcza pokazuje<br>systematyczny wzrost akceptacji modelu opodatkowania progresywnego […].<br>T. Godlewski, Identyfikacje ideologiczne społeczeństwa polskiego, „Preferencje Polityczne” 2012, nr 3, s. 52.<br>7.1. Wyjaśnij, na czym polega paradoks wynikający z opinii przedstawionych na<br>wykresie.<br>7.2. Rozstrzygnij, czy w Rzeczypospolitej Polskiej regulacje dotyczące podatku<br>dochodowego od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej są<br>zgodne z opinią większości respondentów. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do<br>obowiązujących uregulowań prawnych.<br>Rozstrzygnięcie -<br>Uzasadnienie -<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 7. (0-2)<br>7.1.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>II. Rozpoznawanie<br>i rozwiązywanie<br>problemów.</p>\n<ol><li>Opinia publiczna. Zdający:</li><li>odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki</li></ol>\n<p>badania opinii publicznej.</p>\n<ol><li>Polityka, ideologie, doktryny i programy polityczne. Zdający:</li><li>charakteryzuje kulturę polityczną współczesnej Polski (normy,</li></ol>\n<p>formy komunikacji, poziom partycypacji, natężenie konfliktów).<br>Schemat punktowania<br>1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Paradoks wynikający z badań respondentów polega na tym, że osoby deklarujące poglądy<br>prawicowe w największym stopniu (69% wobec 62% deklarujących poglądy lewicowe) ze<br>wszystkich badanych popierają progresję podatkową, co jest - jak wskazano w tekście -<br>jednym z typowych poglądów lewicowych.<br>7.2.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>(III etap)<br>VI. Rozumienie<br>zasad gospodarki<br>rynkowej.</p>\n<ol><li>Opinia publiczna. Zdający:</li><li>odczytuje i interpretuje tabele i wykresy prezentujące wyniki</li></ol>\n<p>badania opinii publicznej.<br>(IV etap z.p.) 4. Edukacja i praca w Polsce i Unii Europejskiej.<br>Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jakie możliwości zarabiania mają młodzi ludzie, jakie</li></ol>\n<p>umowy mogą zawierać i jakie są zasady opodatkowania ich<br>dochodów.<br>(III etap) 28. Gospodarka w skali państwa. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)</li></ol>\n<p>i oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Rozstrzygnięcie - tak<br>Uzasadnienie - Według większości badanych osoby zarabiające dużo powinny płacić wyższy<br>procent podatku od dochodu, co jest zgodne z polskim prawem, gdyż istnieje progresywna<br>skala podatkowa - 18 i 32%.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>7.1. Paradoks:</strong> Paradoks polega na tym, ze osoby deklarujace <strong>prawicowe</strong> pogladow polityczne (ktore w klasycznym podziale ideologicznym powinny opowiadac sie za niskimi podatkami, wolnym rynkiem i niskim redystrybucjonizmem) w wiekszosci (ok. 69%) <strong>takze popieraja wyrownywanie dochodow przez podatki</strong> - czyli postulat typowo lewicowy. Polska prawica w sferze gospodarczej ma poglady lewicowe (etatystyczne, redystrybucyjne) - to niezgodnosc z teoretycznym modelem osi lewica-prawica. <strong>7.2. Rozstrzygniecie:</strong> TAK, polskie regulacje sa <strong>zgodne</strong> z opinia wiekszosci respondentow. <strong>Uzasadnienie:</strong> W Polsce obowiazuje <strong>progresywny podatek dochodowy od osob fizycznych (PIT)</strong> - osoby o wyzszych dochodach placa proporcjonalnie wyzszy podatek. W 2018 r. obowiazywaly dwa progi: 18% (do ok. 85 528 zl rocznie) oraz 32% (powyzej). Dodatkowo istnieje <strong>kwota wolna od podatku</strong> dla najnizej zarabiajacych. Te elementy realizuja postulat wyrownywania dochodow - czyli realizuja oczekiwania wiekszosci ankietowanych.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Tlo teoretyczne: klasyczny podzial ideologiczny lewica-prawica w wymiarze gospodarczym mowi:</p>\n<ul><li>lewica = redystrybucja, progresja podatkowa, wysokie podatki dla bogatych, panstwo opiekuncze</li><li>prawica = wolny rynek, niskie podatki, podatek liniowy lub plaski, ograniczenie redystrybucji</li></ul>\n<p>Paradoks polski: wedlug badan CBOS 2015 polska &quot;prawica&quot; w deklaracjach gospodarczych identyfikuje sie z lewicowymi postulatami redystrybucyjnymi. To zjawisko czesto opisywane przez socjologow (m.in. R. Markowski, D. Markowska) - polska scena polityczna laczy konserwatyzm obyczajowy z etatyzmem gospodarczym, co przesuwa &quot;prawice&quot; w lewo w wymiarze ekonomicznym.</p>\n<p>Stan prawny PIT w 2018 r. (regulowany ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osob fizycznych):</p>\n<ul><li>I prog: 18% (do 85 528 zl rocznie)</li><li>II prog: 32% (powyzej 85 528 zl)</li><li>Kwota wolna: do 6 600 zl (zmienna, degresywna w zaleznosci od dochodu)</li></ul>\n<p>Progresja podatkowa realizuje postulat respondentow - wiec system PIT w Polsce jest zgodny z opinia wiekszosci.</p>\n<p>Typowy błąd: W 7.1 czesty blad: opisanie wykresu bez nazwania PARADOKSU. Paradoks musi byc wyraznie sformulowany - &quot;prawica w sferze gospodarczej ma poglady lewicowe&quot;. W 7.2 najczestszy blad: niewskazanie konkretnego mechanizmu prawnego (progi 18%/32%, kwota wolna). Sama deklaracja &quot;podatek jest progresywny&quot; bez szczegolow moze nie wystarczyc.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>7.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p>Paradoks polega na tym, że osoby deklarujące poglądy <strong>prawicowe</strong> w największym stopniu (<strong>69%</strong>) - wyższym niż wśród deklarujących poglądy <strong>lewicowe</strong> (<strong>62%</strong>) - popierają <strong>progresywne opodatkowanie</strong>, mimo że progresja podatkowa jest, zgodnie z klasyfikacją podanego tekstu, jednym z <strong>typowych poglądów lewicowych</strong>. Innymi słowy: w kwestii podatków deklarowani prawicowcy są &quot;bardziej lewicowi&quot; niż sami lewicowcy.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza danych z wykresu</h4>\n<p>Wykres pokazuje opinie respondentów na temat systemu podatkowego w trzech grupach poglądów politycznych:</p>\n<p>| Grupa | Progresja (1-3) | Ambiwalentne (4) | Liniowy (5-7) | Trudno powiedzieć |<br>| <strong>Lewicowe</strong> | 62% | 6% | 31% | 1% |<br>| <strong>Centrowe</strong> | 63% | 13% | 23% | 1% |<br>| <strong>Prawicowe</strong> | <strong>69%</strong> | 7% | 22% | 2% |</p>\n<p><strong>Kluczowa obserwacja:</strong> Najwyższy odsetek poparcia dla progresji podatkowej jest WŚRÓD PRAWICOWCÓW (69%), a NIE wśród lewicowców (62%) - choć to lewica klasycznie głosi progresję jako element redystrybucji.</p>\n<h4>Sposób 2 - interpretacja paradoksu</h4>\n<p>Klasyczna teoria politologiczna mówi:</p>\n<ul><li><strong>Lewica</strong> (socjaldemokracja, Lewica) - preferuje sprawiedliwość społeczną, redystrybucję, państwo opiekuńcze. Stąd: <strong>progresywne opodatkowanie</strong>, gdzie bogatsi płacą wyższy procent.</li><li><strong>Prawica</strong> (liberalizm ekonomiczny, libertarianizm) - preferuje wolny rynek, niskie podatki, mniejszą rolę państwa. Stąd: <strong>podatek liniowy</strong> (jednakowy procent dla wszystkich) lub regresywny.</li></ul>\n<p>Według tego schematu spodziewamy się, że PROGRESJĘ poprą głównie lewicowcy. Ale dane pokazują: PRAWICOWCY popierają progresję NAJMOCNIEJ (69%). To paradoks - łamanie schematu ideologicznego.</p>\n<p>Tekst źródłowy CBOS dosłownie potwierdza: &quot;dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi poglądami w kwestiach polityki podatkowej&quot; - to znaczy, że NAWET ludzie deklarujący się jako prawicowi mają de facto lewicowe poglądy podatkowe. Stąd wniosek socjologów CBOS: <strong>w Polsce mamy populację o lewicowych poglądach ekonomicznych, niezależnie od deklarowanych identyfikacji politycznych</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference WOS</h4>\n<p>W reference politologicznym (sekcja 10. &quot;Terminologia WOS&quot;, podsekcja &quot;Polityka i ideologie&quot;):</p>\n<ul><li><strong>Oś lewica-prawica</strong> ma DWA wymiary:</li><li><strong>Ekonomiczny:</strong> lewica (państwo, redystrybucja) vs prawica (rynek, niskie podatki)</li><li><strong>Kulturowy:</strong> progresywizm (postępowy) vs konserwatyzm (tradycja)</li></ul>\n<p>Specyfika polska: ludzie deklarują się jako &quot;prawicowi&quot; GŁÓWNIE w wymiarze KULTUROWYM (kościół, naród, tradycja), ale w wymiarze EKONOMICZNYM SĄ LEWICOWI (poparcie dla 500+, państwa opiekuńczego, progresji podatkowej). To zjawisko opisuje politolog Mirosław Karwat oraz CBOS w wielu badaniach.</p>\n<p>Dlatego klasyczna oś &quot;prawica = liberalizm ekonomiczny&quot; ŹLE OPISUJE polską scenę polityczną - partie tradycyjnie prawicowe (PiS) realizują politykę prosocjalną, a nie liberalną ekonomicznie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).</p>\n<blockquote><strong>Schemat oceniania CKE (zad. 7.1, max 1 pkt):</strong><br>- 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.<br>- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<p><strong>Przykładowa odpowiedź (CKE):</strong> Paradoks wynikający z badań respondentów polega na tym, że osoby deklarujące poglądy prawicowe w największym stopniu (69% wobec 62% deklarujących poglądy lewicowe) ze wszystkich badanych popierają progresję podatkową, co jest - jak wskazano w tekście - jednym z typowych poglądów lewicowych.</p>\n<p><strong>Aby otrzymać punkt, odpowiedź MUSI:</strong></p>\n<ol><li>Wskazać KONKRETNĄ wartość: 69% prawicowców popiera progresję, 62% lewicowców - z pełnym kontekstem</li><li>Wyjaśnić, że to PARADOKS - bo progresja jest, według tekstu, poglądem lewicowym</li></ol>\n<p><strong>Akceptowane:</strong></p>\n<ul><li>&quot;Paradoks polega na tym, że osoby prawicowe (69%) bardziej popierają progresję niż lewicowe (62%), choć progresja to typowy pogląd lewicowy&quot;</li><li>&quot;Prawicowcy w większym stopniu niż lewicowcy popierają progresję podatkową, czyli stanowisko typowo lewicowe&quot;</li></ul>\n<p><strong>Wykluczone:</strong></p>\n<ul><li>Sama statystyka bez interpretacji (&quot;69% i 62%&quot;)</li><li>Bez wskazania liczb (sama interpretacja)</li><li>Stwierdzenie, że &quot;wszyscy popierają progresję&quot; - nie wskazuje na paradoks</li></ul>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<p><strong>Progresywne opodatkowanie</strong> - system, w którym stawka procentowa rośnie wraz z dochodem. W Polsce w 2018 r.: 18% do 85 528 zł, 32% powyżej tej kwoty. Klasyczny instrument redystrybucji ekonomicznej, kojarzony z lewicą.</p>\n<p><strong>Podatek liniowy (proporcjonalny)</strong> - jednakowa stawka dla wszystkich. W Polsce 19% PIT dla działalności gospodarczej (wybór). Postulat liberalny/prawicowy (m.in. Konfederacji, częściowo PO 2007).</p>\n<p><strong>Polski paradoks ideologiczny</strong> - opisany m.in. przez R. Markowskiego, M. Karwata, A. Antoszewskiego: deklaracje prawicowe (kulturowe) + poglądy lewicowe (ekonomiczne) jednoczesnie. Rezultat: partie kulturowo-prawicowe (PiS) realizują programy redystrybucyjne (500+, 13. emerytura), zaś &quot;liberalna&quot; centroprawica (PO) jest postrzegana jako &quot;za bogatymi&quot;.</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: uczeń pisze sam ogólnik o lewicy i prawicy, bez konkretnych liczb z wykresu. Klucz wymaga PODANIA WARTOŚCI: 69% i 62%, żeby wykazać, że paradoks jest TWARDY (oparty na danych).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Drugi błąd: &quot;paradoks polega na tym, że ludzie nie znają poglądów własnej partii&quot;. To powierzchowna interpretacja. Klucz CKE chce: paradoks polega na ROZJEŻDŻANIU SIĘ DEKLARACJI z OPINIAMI, czyli na niezgodności tożsamości politycznej z konkretnymi preferencjami.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj - tekst CBOS sam wskazuje, że &quot;dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi poglądami w kwestiach polityki podatkowej&quot;. Dane są spójne z tezą: w Polsce dominują poglądy lewicowe ekonomicznie, niezależnie od deklarowanej identyfikacji.</blockquote>\n<p><strong>7.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie:</strong> tak</p>\n<p><strong>Uzasadnienie:</strong> Według większości badanych (62-69% w zależności od grupy poglądów politycznych) osoby zarabiające dużo powinny płacić wyższy procent podatku od dochodu. Jest to zgodne z polskim prawem, gdyż w Polsce obowiązuje <strong>progresywna skala podatkowa</strong> w podatku PIT od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej: <strong>18% do progu</strong> 85 528 zł (na rok 2018) <strong>oraz 32% powyżej tego progu</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza danych z wykresu</h4>\n<p>Wykres pokazuje:</p>\n<ul><li><strong>62% lewicowców</strong>, <strong>63% centrowych</strong> i <strong>69% prawicowych</strong> popiera <strong>progresywne opodatkowanie</strong> (osoby dużo zarabiające płacą wyższy procent)</li><li>Razem: zdecydowana większość respondentów = ok. <strong>dwie trzecie badanych</strong> popiera progresję</li><li>Tekst źródłowy CBOS dosłownie potwierdza: &quot;Dwie trzecie badanych utożsamia się z lewicowymi poglądami w kwestiach polityki podatkowej&quot;</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza prawa polskiego (PIT 2018)</h4>\n<p>Na dzień przeprowadzania matury (maj 2018), w Polsce obowiązywała <strong>Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych</strong> (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350, z późn. zm.).</p>\n<p><strong>Skala podatkowa PIT 2018 (art. 27 ust. 1):</strong></p>\n<ul><li>Podstawa do <strong>85 528 zł</strong> rocznie → <strong>18% minus 556,02 zł kwoty zmniejszającej</strong></li><li>Powyżej <strong>85 528 zł</strong> rocznie → <strong>15 395,04 zł + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł</strong></li></ul>\n<p>To klasyczna <strong>skala progresywna</strong>: dwie stawki, wyższa dla wyższych dochodów. <strong>Próg 85 528 zł</strong> funkcjonował od 2009 do 2021 r.</p>\n<p>Wniosek: <strong>Polskie prawo PIT od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej JEST PROGRESYWNE</strong>, co jest zgodne z opinią większości respondentów (62-69%).</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference WOS</h4>\n<p>W reference politologicznym (sekcja &quot;Gospodarka w skali państwa&quot;):</p>\n<p><strong>Główne podatki w Polsce:</strong></p>\n<ul><li><strong>PIT</strong> (Personal Income Tax) - od osób fizycznych: progresywny (18%/32% w 2018, 12%/32% od 2022) DLA OSÓB NA UMOWIE</li><li><strong>CIT</strong> (Corporate Income Tax) - od osób prawnych: 19% (lub 9% dla małych)</li><li><strong>VAT</strong> (Value Added Tax) - od towarów i usług: 23% standardowa (5%, 8% obniżone)</li><li><strong>PCC</strong> - od czynności cywilnoprawnych</li><li><strong>Akcyza</strong> - paliwa, alkohol, papierosy</li></ul>\n<p>UWAGA: PIT dla osób PROWADZĄCYCH działalność gospodarczą może być LINIOWY 19% (wybór). Pytanie dotyczy osób NIEPROWADZĄCYCH działalności - czyli zwykłych pracowników, dla których obowiązuje SKALA PROGRESYWNA.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).</p>\n<blockquote><strong>Schemat oceniania CKE (zad. 7.2, max 1 pkt):</strong><br>- 1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.<br>- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<p><strong>Przykładowa odpowiedź (CKE):</strong> Rozstrzygnięcie - tak. Uzasadnienie - Według większości badanych osoby zarabiające dużo powinny płacić wyższy procent podatku od dochodu, co jest zgodne z polskim prawem, gdyż istnieje progresywna skala podatkowa - 18 i 32%.</p>\n<p><strong>Akceptowane rozstrzygnięcie:</strong> &quot;tak&quot;</p>\n<p><strong>Akceptowane uzasadnienia (musi odwołać się do PRAWA POLSKIEGO):</strong></p>\n<ul><li>&quot;W Polsce obowiązuje progresywna skala podatkowa: 18% i 32%&quot;</li><li>&quot;PIT w Polsce ma dwie stawki - wyższa dla wyższych dochodów (skala progresywna)&quot;</li><li>&quot;Polskie prawo PIT przewiduje wyższy procent dla wyższych dochodów&quot;</li></ul>\n<p><strong>Wykluczone:</strong></p>\n<ul><li>Sama odpowiedź &quot;tak&quot; bez uzasadnienia = 0 pkt</li><li>Uzasadnienie ogólne (&quot;jest sprawiedliwie&quot;) bez konkretu prawnego = 0 pkt</li><li>Mylenie z VAT (23%/8%/5%) lub CIT (19%) - nie dotyczy osób fizycznych</li><li>Powołanie się na podatek LINIOWY 19% - to dla działalności gospodarczej, NIE dla zwykłych pracowników</li></ul>\n<h4>Reference prawno-podatkowy</h4>\n<p><strong>Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych</strong> (Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350) - kluczowy akt prawny regulujący PIT w Polsce.</p>\n<p><strong>Skala podatkowa 2018:</strong><br>| Próg dochodu rocznego | Stawka |<br>| do 85 528 zł | 18% |<br>| powyżej 85 528 zł | 32% |</p>\n<p><strong>Skala podatkowa od 1 lipca 2022 (zmiana po Polskim Ładzie):</strong><br>| Próg dochodu rocznego | Stawka |<br>| do 120 000 zł | 12% |<br>| powyżej 120 000 zł | 32% |</p>\n<p><strong>Progresywna vs liniowa vs proporcjonalna:</strong></p>\n<ul><li><strong>Progresywna</strong> - stawka rośnie z dochodem (PIT polski od osób fizycznych)</li><li><strong>Liniowa</strong> - jedna stawka dla wszystkich (PIT od działalności gospodarczej 19%)</li><li><strong>Regresywna</strong> - stawka maleje z dochodem (rzadko stosowana)</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pułapka - uczeń pisze &quot;19%&quot; myśląc o podatku dla działalności gospodarczej (PIT liniowy). Pytanie WYRAŹNIE wskazuje: &quot;osób fizycznych NIEPROWADZĄCYCH działalności gospodarczej&quot;. Czyli zwykli pracownicy na umowie o pracę - dla nich obowiązuje skala progresywna 18%/32%.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Drugi błąd: pomylenie PIT z VAT (23%) lub CIT (19%). VAT to podatek od konsumpcji (od kupowanych towarów/usług), nie od dochodów osób fizycznych. CIT to podatek od osób prawnych (firm), nie fizycznych.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Konkretny próg &quot;85 528 zł&quot; warto zapamiętać - to flagowy próg PIT obowiązujący w Polsce od 2009 do 2021 r. (od 2022 r. próg podniesiono do 120 000 zł). Niska/wysoka stawka 18%/32% również w użyciu w arkuszach CKE.</blockquote>"}]}