{"id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"wos-2018-maj-matura-rozszerzona","number":"9","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-2)\nO typach jednej z koncepcji genezy państwa\nU Hobbesa wspólnota polityczna ma charakter wszechogarniający. Ludzie […] wychodzą\nze stanu dzikości, w którym nikt nie może być pewien bezpieczeństwa, i powołują Lewiatana,\nktóry wypełnia całość życia społecznego. Społeczeństwo istnieje dzięki władzy politycznej,\nktóra musi być absolutna, bez niej […] by się ono rozpadło, a człowiek powróciłby do stanu\npierwotnego […].\nPodejście Locke’a jest inne. Przede wszystkim zakłada on, iż stan pierwotny, w jakim\nznajdowali się ludzie, ma swoje zalety. Państwo potrzebne jest tylko w takim zakresie, w jakim\nludzie sami nie mogą podołać rozwiązywaniu wszystkich problemów, które pojawiają się w ich\nzbiorowej egzystencji. […] Podstawą jest zatem działanie społeczeństwa obywatelskiego.\nM. Wąsowicz, Prawo i obywatel, Warszawa 2015, s. 51-52.\n9.1. Podaj nazwę koncepcji genezy państwa przedstawionej w tekście.\n9.2. Podaj dwie różnice między koncepcją Thomasa Hobbesa a koncepcją Johna Locke’a.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n7.1.\n7.2.\n8.\n9.1.\n9.2.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 9. (0-2)\n9.1.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n18. Instytucja państwa. Zdający:\n3) opisuje najważniejsze teorie genezy państwa (Arystotelesa,\nteistyczna, umowy społecznej, podboju, marksistowska).\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\numowy społecznej\n9.2.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\n12. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:\n1) przedstawia filozoficzny rodowód koncepcji społeczeństwa\nobywatelskiego (John Locke, Georg Hegel, Alexis de Tocqueville).\n18. Instytucja państwa. Zdający:\n3) opisuje najważniejsze teorie genezy państwa (Arystotelesa,\nteistyczna, umowy społecznej, podboju, marksistowska).\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\n- U Hobbesa stan natury z perspektywy jednostki jest oceniany negatywnie, a u Locke’a ma\non swoje zalety.\n- U Hobbesa władza ma charakter absolutny, a u Locke’a - ograniczony.","solution":"Odpowiedź: **9.1. Nazwa koncepcji:** koncepcja **umowy spolecznej** (kontraktualizm, teoria kontraktualistyczna). Inne akceptowane: koncepcja kontraktu spolecznego. **9.2. Roznice miedzy Hobbesem a Locke'em (przyklady, wystarcza dwa):** | Aspekt | Hobbes | Locke | |---|---|---| | Stan natury | \"dzikosc\", wojna kazdego z kazdym, brak bezpieczenstwa | ma swoje zalety, ludzie sa zdolni do wspolzycia | | Zakres wladzy | absolutna, \"Lewiatan\" wypelnia calosc zycia spolecznego | ograniczona, panstwo tylko tam gdzie ludzie sami nie podolaja | | Cel panstwa | gwarancja bezpieczenstwa, zapobiezenie powrotowi do stanu pierwotnego | rozwiazywanie problemow ktorych jednostki nie ogarnia same | | Spoleczenstwo obywatelskie | nieobecne, panstwo absolutne pochlania jednostke | podstawa funkcjonowania, panstwo opiera sie na nim |\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nKoncepcja umowy spolecznej (kontraktualizm) - jedna z czterech glownych koncepcji genezy panstwa (obok teokratycznej, patriarchalnej i podboju). Mowi, ze panstwo powstalo na drodze swiadomego porozumienia miedzy ludzmi, ktorzy zrzekli sie czesci swoich naturalnych uprawnien na rzecz wspolnej wladzy w zamian za bezpieczenstwo i porzadek.\n\nThomas Hobbes (1588-1679) - Lewiatan (1651):\n- Stan natury = \"wojna wszystkich przeciwko wszystkim\" (bellum omnium contra omnes)\n- Zycie w stanie natury jest \"samotne, biedne, paskudne, brutalne i krotkie\"\n- Ludzie zawieraja umowe spoleczna oddajac wladze suwerenowi (Lewiatanowi)\n- Wladza musi byc absolutna - inaczej powrocimy do chaosu\n- Brak prawa oporu\n\nJohn Locke (1632-1704) - Dwa traktaty o rzadzie (1689):\n- Stan natury jest stanem wzglednego spokoju, ludzie sa rozumni i moralni\n- Maja prawa naturalne (zycie, wolnosc, wlasnosc) jeszcze przed powstaniem panstwa\n- Panstwo powstaje by chronic te prawa, nie by je nadawac\n- Wladza ograniczona, podzial wladz (legislatywa nad egzekutywa)\n- Prawo oporu wobec tyrana - jesli wladza lamie umowe, lud moze ja obalic\n- Podstawa polityki: spoleczenstwo obywatelskie\n\nLocke jest filozoficznym ojcem liberalnej demokracji (jego idee inspirowaly Konstytucje USA), Hobbes - absolutyzmu (choc paradoksalnie poprzez umowe, nie z laski Bozej).\n\nTypowy błąd: W 9.1 najczestszy blad: napisanie \"umowa miedzy panstwem a obywatelem\" lub \"kontrakt panstwowy\" - to nieprecyzyjne. Wlasciwa nazwa to \"**umowa spoleczna**\" lub \"kontraktualizm\". W 9.2 czesty blad: podanie tylko jednej roznicy w dwoch slowach. Punkty CKE wymagaja DWOCH WYRAZNIE NAZWANYCH roznic z odniesieniem do KAZDEGO z mysliciel ow (przeciwstawienie).","image":"img/wos-2018-maj-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":"filozofia polityki, geneza panstwa, Hobbes, Locke, umowa spoleczna","page_from":7,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2018 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (0-2)
O typach jednej z koncepcji genezy państwa
U Hobbesa wspólnota polityczna ma charakter wszechogarniający. Ludzie […] wychodzą
ze stanu dzikości, w którym nikt nie może być pewien bezpieczeństwa, i powołują Lewiatana,
który wypełnia całość życia społecznego. Społeczeństwo istnieje dzięki władzy politycznej,
która musi być absolutna, bez niej […] by się ono rozpadło, a człowiek powróciłby do stanu
pierwotnego […].
Podejście Locke’a jest inne. Przede wszystkim zakłada on, iż stan pierwotny, w jakim
znajdowali się ludzie, ma swoje zalety. Państwo potrzebne jest tylko w takim zakresie, w jakim
ludzie sami nie mogą podołać rozwiązywaniu wszystkich problemów, które pojawiają się w ich
zbiorowej egzystencji. […] Podstawą jest zatem działanie społeczeństwa obywatelskiego.
M. Wąsowicz, Prawo i obywatel, Warszawa 2015, s. 51-52.
9.1. Podaj nazwę koncepcji genezy państwa przedstawionej w tekście.
9.2. Podaj dwie różnice między koncepcją Thomasa Hobbesa a koncepcją Johna Locke’a.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
7.1.
7.2.
8.
9.1.
9.2.
Maks. liczba punktów
1
1
1
1
1
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 9. (0-2)
9.1.
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
IV. Znajomość
zasad i procedur
demokracji.

\n
  1. Instytucja państwa. Zdający:
  2. opisuje najważniejsze teorie genezy państwa (Arystotelesa,
\n

teistyczna, umowy społecznej, podboju, marksistowska).
Schemat punktowania
1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
umowy społecznej
9.2.
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
IV. Znajomość
zasad i procedur
demokracji.

\n
  1. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:
  2. przedstawia filozoficzny rodowód koncepcji społeczeństwa
\n

obywatelskiego (John Locke, Georg Hegel, Alexis de Tocqueville).

\n
  1. Instytucja państwa. Zdający:
  2. opisuje najważniejsze teorie genezy państwa (Arystotelesa,
\n

teistyczna, umowy społecznej, podboju, marksistowska).
Schemat punktowania
1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź

\n\n

on swoje zalety.

\n","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: 9.1. Nazwa koncepcji: koncepcja umowy spolecznej (kontraktualizm, teoria kontraktualistyczna). Inne akceptowane: koncepcja kontraktu spolecznego. 9.2. Roznice miedzy Hobbesem a Locke'em (przyklady, wystarcza dwa): | Aspekt | Hobbes | Locke | |---|---|---| | Stan natury | "dzikosc", wojna kazdego z kazdym, brak bezpieczenstwa | ma swoje zalety, ludzie sa zdolni do wspolzycia | | Zakres wladzy | absolutna, "Lewiatan" wypelnia calosc zycia spolecznego | ograniczona, panstwo tylko tam gdzie ludzie sami nie podolaja | | Cel panstwa | gwarancja bezpieczenstwa, zapobiezenie powrotowi do stanu pierwotnego | rozwiazywanie problemow ktorych jednostki nie ogarnia same | | Spoleczenstwo obywatelskie | nieobecne, panstwo absolutne pochlania jednostke | podstawa funkcjonowania, panstwo opiera sie na nim |

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Koncepcja umowy spolecznej (kontraktualizm) - jedna z czterech glownych koncepcji genezy panstwa (obok teokratycznej, patriarchalnej i podboju). Mowi, ze panstwo powstalo na drodze swiadomego porozumienia miedzy ludzmi, ktorzy zrzekli sie czesci swoich naturalnych uprawnien na rzecz wspolnej wladzy w zamian za bezpieczenstwo i porzadek.

\n

Thomas Hobbes (1588-1679) - Lewiatan (1651):

\n\n

John Locke (1632-1704) - Dwa traktaty o rzadzie (1689):

\n\n

Locke jest filozoficznym ojcem liberalnej demokracji (jego idee inspirowaly Konstytucje USA), Hobbes - absolutyzmu (choc paradoksalnie poprzez umowe, nie z laski Bozej).

\n

Typowy błąd: W 9.1 najczestszy blad: napisanie "umowa miedzy panstwem a obywatelem" lub "kontrakt panstwowy" - to nieprecyzyjne. Wlasciwa nazwa to "umowa spoleczna" lub "kontraktualizm". W 9.2 czesty blad: podanie tylko jednej roznicy w dwoch slowach. Punkty CKE wymagaja DWOCH WYRAZNIE NAZWANYCH roznic z odniesieniem do KAZDEGO z mysliciel ow (przeciwstawienie).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

9.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

umowy społecznej (koncepcja umowy społecznej / kontraktualizmu)

\n

Sposób 1 - analiza źródła

\n

Tekst M. Wąsowicza wprost przedstawia dwa stanowiska filozoficzne: Hobbesa i Locke'a. Kluczowe wskazówki na rozpoznanie koncepcji:

\n

Wskazówka 1: Stan natury / stan dzikości

\n
"Ludzie […] wychodzą ze stanu dzikości, w którym nikt nie może być pewien bezpieczeństwa" (Hobbes)
"stan pierwotny, w jakim znajdowali się ludzie" (Locke)
\n

Obaj filozofowie zaczynają od pojęcia stanu natury (state of nature) - fundamentalnej kategorii filozofii kontraktualistycznej.

\n

Wskazówka 2: Powołanie władzy/Lewiatana

\n
"powołają Lewiatana, który wypełnia całość życia społecznego" (Hobbes)
"Państwo potrzebne jest tylko w takim zakresie, w jakim ludzie sami nie mogą podołać" (Locke)
\n

Ludzie POWOŁUJĄ państwo - czyli zawierają z nim KONTRAKT/UMOWĘ. To centralna idea koncepcji umowy społecznej.

\n

Wskazówka 3: Rola "społeczeństwa obywatelskiego"

\n
"Podstawą jest zatem działanie społeczeństwa obywatelskiego" (Locke)
\n

Społeczeństwo OBYWATELSKIE to grupa wolnych jednostek zawierających umowę z władzą polityczną. Klasyczna koncepcja kontraktualistów.

\n

Wskazówka 4: Klasyczni autorzy - Hobbes, Locke
Thomas Hobbes (1588-1679) i John Locke (1632-1704) to dwaj klasyczni przedstawiciele koncepcji umowy społecznej. Trzeci kluczowy autor: Jean-Jacques Rousseau (1712-1778, Umowa społeczna, 1762).

\n

Wszystkie te wskazówki jednoznacznie wskazują: tekst opisuje koncepcję umowy społecznej (kontraktualizm).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych koncepcji genezy państwa

\n

W filozofii politycznej wyróżniamy 5 klasycznych koncepcji genezy państwa:

\n

| Koncepcja | Założenie | Tekst pasuje? |
| Arystotelesa (naturalna) | Państwo wynika z natury społecznej człowieka (zoon politikon) | NIE - tekst nie mówi o naturalnej skłonności do polityki |
| Teistyczna (boska) | Państwo pochodzi od Boga, władca z bożej łaski (św. Augustyn, Akwinata) | NIE - brak Boga w tekście |
| Umowy społecznej (kontraktualizm) | Państwo powstaje z umowy między ludźmi (Hobbes, Locke, Rousseau) | TAK - Hobbes, Locke wymieniani EXPLICITE |
| Podboju (siły) | Państwo powstaje z najazdu silniejszych na słabszych (Gumplowicz, Oppenheimer) | NIE - brak motywu podboju |
| Marksistowska (klasowa) | Państwo to narzędzie klasy panującej (Marks, Engels) | NIE - brak klas społecznych |

\n

Tekst odnosi się DOSŁOWNIE do dwóch klasyków koncepcji umowy społecznej: Hobbesa i Locke'a. Odpowiedź jednoznaczna.

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference politologicznego

\n

Koncepcja umowy społecznej (social contract theory, kontraktualizm) - paradygmat filozoficzny powstały w XVII-XVIII w., zakładający, że państwo i władza polityczna pochodzą z dobrowolnej umowy między jednostkami (lub między jednostkami a władcą).

\n

Klasyczni autorzy:

\n\n

Kontraktualizm jest fundamentem WSPÓŁCZESNEJ DEMOKRACJI LIBERALNEJ - koncepcja praw naturalnych, ograniczonej władzy, suwerenności narodu (art. 4 Konstytucji RP - "władza zwierzchnia w RP należy do Narodu").

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 9.1, max 1 pkt):
- 1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Poprawna odpowiedź (CKE): umowy społecznej

\n

Akceptowane warianty:

\n\n

Wykluczone:

\n\n

Reference politologiczny

\n

Thomas Hobbes (1588-1679) - angielski filozof, autor Lewiatana (1651). Stan natury = "wojna wszystkich ze wszystkimi" (bellum omnium contra omnes), życie człowieka jest "samotne, biedne, paskudne, brutalne i krótkie". Lekarstwem jest absolutyzm - ludzie zawierają umowę i ABSOLUTNIE oddają władzę Lewiatanowi.

\n

John Locke (1632-1704) - angielski filozof, autor Dwóch traktatów o rządzie (1689-1690). Stan natury jest racjonalny i pokojowy. Ludzie mają prawa naturalne: życie, wolność, własność. Państwo powstaje, by chronić te prawa. Władza JEST OGRANICZONA, podzielona (legislatywa + egzekutywa), a obywatele mają prawo do oporu wobec tyrańskiej władzy. Prekursor liberalizmu i konstytucjonalizmu.

\n

Jean-Jacques Rousseau (1712-1778) - francusko-genewski filozof, autor Umowy społecznej (1762). "Człowiek rodzi się wolny, a wszędzie żyje w okowach". Umowa tworzy SUWEREN = lud jako całość. Demokracja bezpośrednia. Inspirował rewolucję francuską 1789.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Pułapka - uczeń pisze "koncepcja Hobbesa i Locke'a" zamiast "umowy społecznej". Klucz pyta o NAZWĘ KONCEPCJI, nie o nazwiska autorów. Hobbes i Locke są przedstawicielami JEDNEJ wspólnej koncepcji - umowy społecznej.
\n
Uwaga: Druga pułapka - "teoria państwa". Zbyt ogólne. Klucz wymaga konkretnej nazwy: "umowy społecznej", a nie ogólnej "teoria państwa".
\n
Uwaga: Trzeci aspekt - pamiętaj 5 klasycznych koncepcji genezy państwa: (1) Arystotelesa (naturalna), (2) teistyczna, (3) umowy społecznej, (4) podboju, (5) marksistowska. Każda ma własnych klasyków i własną logikę. Wymienione w podstawie programowej WOS rozszerzonego, sekcja 18. "Instytucja państwa".
\n

9.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

Różnica 1: U Hobbesa stan natury z perspektywy jednostki jest oceniany NEGATYWNIE ("nikt nie może być pewien bezpieczeństwa"), a u Locke'a stan natury MA SWOJE ZALETY (jest racjonalny i pokojowy).

\n

Różnica 2: U Hobbesa władza ma charakter ABSOLUTNY (Lewiatan "wypełnia całość życia społecznego", "musi być absolutna"), a u Locke'a władza jest OGRANICZONA ("państwo potrzebne jest tylko w takim zakresie, w jakim ludzie sami nie mogą podołać rozwiązywaniu problemów").

\n

Sposób 1 - analiza źródła (zestawienie Hobbes vs Locke)

\n

Tekst M. Wąsowicza wprost zestawia obie koncepcje. Wyciągamy DOSŁOWNE cytaty:

\n

Hobbes (z tekstu):

\n
"Ludzie […] wychodzą ze stanu dzikości, w którym nikt nie może być pewien bezpieczeństwa"
"powołają Lewiatana, który wypełnia całość życia społecznego"
"władza polityczna […] musi być absolutna"
\n

Locke (z tekstu):

\n
"stan pierwotny […] ma swoje zalety"
"Państwo potrzebne jest TYLKO w takim zakresie, w jakim ludzie sami nie mogą podołać"
"Podstawą jest zatem działanie społeczeństwa obywatelskiego"
\n

Sposób 2 - systematyczne porównanie filozoficzne

\n

| Aspekt | Hobbes (Lewiatan, 1651) | Locke (Dwa traktaty o rządzie, 1689) |
| Stan natury | Negatywny: "wojna wszystkich ze wszystkimi", brak bezpieczeństwa, życie jest "samotne, biedne, paskudne, brutalne i krótkie" | Pozytywny/neutralny: "ma swoje zalety", ludzie żyją racjonalnie według prawa naturalnego, ale brakuje arbitrów i wspólnej władzy |
| Cel umowy społecznej | Zapewnić BEZPIECZEŃSTWO i przetrwanie | Chronić PRAWA NATURALNE (życie, wolność, własność) |
| Charakter władzy | ABSOLUTNY, jednolity (Lewiatan = jedna głowa, niepodzielna) | OGRANICZONY, ludzie mogą się oprzeć tyranii. Zakres węższy - "tylko gdy ludzie sami nie podołają" |
| Podział władzy | Brak - władza jest jednolita | TAK - legislatywa + egzekutywa (zalążek monteskiuszowskiej trójpodzielności) |
| Społeczeństwo obywatelskie | Brak roli - Lewiatan zastępuje społeczeństwo | KLUCZOWE - "podstawą jest działanie społeczeństwa obywatelskiego" |
| Prawo do oporu | NIE - władza absolutna nie podlega kwestionowaniu | TAK - obywatele mogą obalić tyrana łamiącego umowę |
| Rezultat ideologiczny | Absolutyzm, autorytaryzm | Liberalizm, konstytucjonalizm, demokracja |

\n

Sposób 3 - odwołanie do reference politologicznego

\n

Koncepcje Hobbesa i Locke'a stanowią DWIE PRZECIWSTAWNE wersje kontraktualizmu:

\n\n

W polskiej tradycji konstytucyjnej dominuje linia Locke'a:

\n\n

Locke jest też uznawany za ideologa Rewolucji Amerykańskiej (1776): Deklaracja Niepodległości USA wprost cytuje Locke'a - "Życie, wolność, dążenie do szczęścia" to parafraza "życia, wolności i własności".

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Poniżej oficjalny schemat oceniania wg „Zasad oceniania rozwiązań zadań” CKE (arkusz MWO-R1, maj 2018).

\n
Schemat oceniania CKE (zad. 9.2, max 2 pkt):
- 1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
- 0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
\n

Przykładowa odpowiedź (CKE): - U Hobbesa stan natury z perspektywy jednostki jest oceniany negatywnie, a u Locke'a ma on swoje zalety. - U Hobbesa władza ma charakter absolutny, a u Locke'a - ograniczony.

\n

Akceptowane różnice:

\n
  1. Ocena stanu natury:
\n\n
  1. Charakter władzy:
\n\n
  1. Zakres władzy państwowej:
\n\n
  1. Rola społeczeństwa obywatelskiego:
\n\n
  1. Skutki ideologiczne (mniej oczywiste, ale dopuszczalne):
\n\n

Wykluczone:

\n\n

Reference politologiczny

\n

Thomas Hobbes - Lewiatan (1651): pełny tytuł "Lewiatan, czyli materia, forma i władza państwa kościelnego i świeckiego". Pisał w okresie wojny domowej w Anglii (1642-1651), traumę przelewu krwi przekładał na uzasadnienie absolutnej władzy. "Lepszy zły władca niż żaden".

\n

John Locke - Dwa traktaty o rządzie (1689-1690): pisał w kontekście Chwalebnej Rewolucji 1688 (obalenie absolutystycznych Stuartów). Drugi traktat to manifest demokracji parlamentarnej i prawa do oporu wobec tyranii. Inspirował konstytucję USA (1787) i francuską Deklarację Praw Człowieka (1789).

\n

Klasyczna różnica filozoficzna:

\n\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
Uwaga: Pułapka - uczeń pisze "u Hobbesa jest Lewiatan, a u Locke'a państwo". To NIE jest różnica, tylko inne nazwy tego samego pojęcia (państwa). Klucz wymaga RZECZYWISTEJ różnicy w treści koncepcji.
\n
Uwaga: Druga pułapka - pomylenie tez. Często uczniowie przypisują Locke'owi tezy Hobbesa. Pamiętaj: Hobbes = ABSOLUTYZM (władza nieograniczona), Locke = LIBERALIZM (władza ograniczona, prawa jednostki).
\n
Uwaga: Trzecia uwaga - różnice MUSZĄ wynikać z TEKSTU, nie z wiedzy ogólnej. Klucz CKE oczekuje, że odpowiedź jest osadzona w cytacie. Stąd warto cytować dosłownie: "jak pisze autor, u Hobbesa stan natury to brak bezpieczeństwa, a u Locke'a - ma swoje zalety".
\n
Uwaga: WAŻNA struktura odpowiedzi: PIERWSZA RÓŻNICA + KROPKA + DRUGA RÓŻNICA. Klucz wymaga DWÓCH ODRĘBNYCH różnic, nie jednej rozbudowanej. Dwa konkretne aspekty = 2 pkt; jeden rozbudowany = 1 pkt.
"}]}