{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/17","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"17","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17. (0-1)\nFragment skargi złożonej w Rzeczypospolitej Polskiej\nWnoszę o stwierdzenie, że art. 28 par. 1 i art. 30 par. 1 kpk w zakresie, w jakim uniemożliwiają\nprzed sądami I instancji udział czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru\nsprawiedliwości, są niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 182 Konstytucji RP.\nJednocześnie wnoszę:\n1) o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego;\n2) o zawieszenie lub wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia\n10 marca 2010 r. sygn. akt X Ka 69/10 - w przypadku nadania biegu niniejszej skardze.\nNa podstawie: saos.org.pl\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nOrganem właściwym do rozpatrzenia skargi, której fragment zaprezentowano, jest\nA. Sąd Najwyższy.\nB. Trybunał Konstytucyjny.\nC. Sąd Okręgowy w Warszawie.\nD. Naczelny Sąd Administracyjny.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n15.1. 15.2.\n16.\n17.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":"B","answer_text":"Zadanie 17. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n(IV etap z.p.)\nVI. Znajomość\npraw człowieka\ni sposobów ich\nochrony.\n31. Sądy i Trybunały. Zdający:\n1) przedstawia sposób powoływania i zadania Sądu Najwyższego,\nTrybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu;\n2) omawia sposób działania Trybunału Konstytucyjnego, odwołując\nsię do przykładów rozstrzygniętych przez niego spraw; ocenia\nznaczenie skargi konstytucyjnej dla funkcjonowania państwa prawa.\n35. Obywatel wobec prawa. Zdający:\n2) wskazuje, do jakich instytucji i osób można się zwrócić o pomoc\nprawną w konkretnych sytuacjach.\n37. Ochrona praw człowieka w Polsce. Uczeń:\n1) przedstawia prawa i wolności zagwarantowane w Konstytucji\nRzeczypospolitej Polskiej, wymienia środki i mechanizmy ich\nochrony w Polsce.\n(III etap) 15. Władza sądownicza. Zdający:\n2) wyjaśnia, czym zajmuje się Trybunał Konstytucyjny i Trybunał\nStanu.\nSchemat punktowania\n1 p. -\nwskazanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB.","solution":"Odpowiedź: B. Trybunal Konstytucyjny.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nOdpowiedz: B. Trybunal Konstytucyjny.\n\nIdentyfikacja typu pisma: skarga zawiera wniosek o stwierdzenie niezgodnosci przepisow kpk z Konstytucja RP. To klasyczna skarga konstytucyjna (lub wniosek abstrakcyjny) - srodek prawny rozpatrywany wylacznie przez Trybunal Konstytucyjny.\n\nPodstawa konstytucyjna:\n- Art. 79 Konstytucji RP - prawo skargi konstytucyjnej obywateli;\n- Art. 188 Konstytucji RP - TK orzeka o zgodnosci ustaw z Konstytucja.\n\nDlaczego nie pozostale:\n- A. Sad Najwyzszy - kasacja, jednolitosc orzecznictwa sadow powszechnych i wojskowych, ale NIE bada konstytucyjnosci ustaw;\n- C. Sad Okregowy w Warszawie - II instancja w sprawach karnych - kompetencje stricte sadowe, nie kontrola norm;\n- D. NSA - kontrola legalnosci decyzji administracyjnych - nie ustaw.\n\nDodatkowa wskazowka: wzmianka o art. 45 ust. 1 i art. 182 Konstytucji RP jako wzorcach kontroli to klasyczny element pisma do TK.\n\nTypowy błąd: Pulapka: \"Sad Najwyzszy\" - kasacja od orzeczen sadowych (nie kontrola konstytucyjnosci ustaw). NSA - kontrola decyzji administracyjnych. Sad Okregowy - II instancja w sprawach karnych. TYLKO TK orzeka o zgodnosci ustaw z Konstytucja (art. 188 Konstytucji RP) i rozpatruje skargi konstytucyjne (art. 79).","image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-17.webp","solution_image":null,"topics":"Trybunal Konstytucyjny, skarga konstytucyjna, niezgodnosc z Konstytucja","page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17. (0-1)
Fragment skargi złożonej w Rzeczypospolitej Polskiej
Wnoszę o stwierdzenie, że art. 28 par. 1 i art. 30 par. 1 kpk w zakresie, w jakim uniemożliwiają
przed sądami I instancji udział czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru
sprawiedliwości, są niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 182 Konstytucji RP.
Jednocześnie wnoszę:

\n
  1. o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego;
  2. o zawieszenie lub wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia
\n

10 marca 2010 r. sygn. akt X Ka 69/10 - w przypadku nadania biegu niniejszej skardze.
Na podstawie: saos.org.pl
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Organem właściwym do rozpatrzenia skargi, której fragment zaprezentowano, jest
A. Sąd Najwyższy.
B. Trybunał Konstytucyjny.
C. Sąd Okręgowy w Warszawie.
D. Naczelny Sąd Administracyjny.
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
15.1. 15.2.
16.
17.
Maks. liczba punktów
2
1
1
1
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R

","answer_text_html":"

Zadanie 17. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.
(IV etap z.p.)
VI. Znajomość
praw człowieka
i sposobów ich
ochrony.

\n
  1. Sądy i Trybunały. Zdający:
  2. przedstawia sposób powoływania i zadania Sądu Najwyższego,
\n

Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu;

\n
  1. omawia sposób działania Trybunału Konstytucyjnego, odwołując
\n

się do przykładów rozstrzygniętych przez niego spraw; ocenia
znaczenie skargi konstytucyjnej dla funkcjonowania państwa prawa.

\n
  1. Obywatel wobec prawa. Zdający:
  2. wskazuje, do jakich instytucji i osób można się zwrócić o pomoc
\n

prawną w konkretnych sytuacjach.

\n
  1. Ochrona praw człowieka w Polsce. Uczeń:
  2. przedstawia prawa i wolności zagwarantowane w Konstytucji
\n

Rzeczypospolitej Polskiej, wymienia środki i mechanizmy ich
ochrony w Polsce.
(III etap) 15. Władza sądownicza. Zdający:

\n
  1. wyjaśnia, czym zajmuje się Trybunał Konstytucyjny i Trybunał
\n

Stanu.
Schemat punktowania
1 p. -
wskazanie poprawnej odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
B.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: B. Trybunal Konstytucyjny.

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Odpowiedz: B. Trybunal Konstytucyjny.

\n

Identyfikacja typu pisma: skarga zawiera wniosek o stwierdzenie niezgodnosci przepisow kpk z Konstytucja RP. To klasyczna skarga konstytucyjna (lub wniosek abstrakcyjny) - srodek prawny rozpatrywany wylacznie przez Trybunal Konstytucyjny.

\n

Podstawa konstytucyjna:

\n\n

Dlaczego nie pozostale:

\n\n

Dodatkowa wskazowka: wzmianka o art. 45 ust. 1 i art. 182 Konstytucji RP jako wzorcach kontroli to klasyczny element pisma do TK.

\n

Typowy błąd: Pulapka: "Sad Najwyzszy" - kasacja od orzeczen sadowych (nie kontrola konstytucyjnosci ustaw). NSA - kontrola decyzji administracyjnych. Sad Okregowy - II instancja w sprawach karnych. TYLKO TK orzeka o zgodnosci ustaw z Konstytucja (art. 188 Konstytucji RP) i rozpatruje skargi konstytucyjne (art. 79).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

B. Trybunał Konstytucyjny.

\n

Sposób 1 - analiza skargi (identyfikacja jako skarga konstytucyjna)

\n
Treść skargi
\n
„Wnoszę o stwierdzenie, że art. 28 par. 1 i art. 30 par. 1 kpk w zakresie, w jakim uniemożliwiają przed sądami I instancji udział czynnika społecznego w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości, są NIEZGODNE z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 182 Konstytucji RP.”
\n
Wskazówki identyfikujące
\n
  1. „Wnoszę o stwierdzenie, że […] są niezgodne z […] Konstytucji RP” - to KLASYCZNE sformułowanie SKARGI KONSTYTUCYJNEJ (art. 79 Konstytucji RP).
\n
  1. Przedmiot skargi: przepisy KPK (Kodeksu postępowania karnego - art. 28 § 1, art. 30 § 1) w kontekście NIEZGODNOŚCI z KONSTYTUCJĄ. Skarga konstytucyjna może dotyczyć każdego AKTU NORMATYWNEGO (ustawy, rozporządzenia), na podstawie którego wydano orzeczenie naruszające prawa obywatela.
\n
  1. Powołanie się na artykuły Konstytucji RP: art. 45 ust. 1 (prawo do sądu) i art. 182 (udział obywateli w wymiarze sprawiedliwości - ławnicy).
\n
  1. Wniosek o zawieszenie wykonania wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - typowy element skargi konstytucyjnej (art. 50 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK).
\n

→ Wszystkie cztery elementy jednoznacznie wskazują, że jest to SKARGA KONSTYTUCYJNA kierowana do TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n
Sąd Najwyższy (A)
\n

Funkcje SN:

\n\n

SN NIE BADA zgodności AKTU NORMATYWNEGO z Konstytucją - to wyłączna kompetencja TK.

\n
Trybunał Konstytucyjny (B) - POPRAWNA
\n

Kompetencje TK (art. 188 Konstytucji RP):

\n
  1. Zgodność USTAW i UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH z Konstytucją.
  2. Zgodność USTAW z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi.
  3. Zgodność PRZEPISÓW prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją.
  4. Zgodność z Konstytucją celów lub działalności PARTII POLITYCZNYCH.
  5. SKARGI KONSTYTUCYJNE (art. 79).
\n

→ Skarga z arkusza dotyczy zgodności KPK z Konstytucją → TK.

\n
Sąd Okręgowy w Warszawie (C)
\n

Sąd okręgowy to sąd powszechny II instancji (dla sądów rejonowych) i I instancji w niektórych sprawach. Rozpatruje konkretne sprawy karne, cywilne, gospodarcze - NIE bada zgodności ustaw z Konstytucją.

\n

Można pomylić, bo w treści skargi pada „wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 10 III 2010 r.” - ALE Sąd Okręgowy WYDAŁ WYROK, którego skutki skarżący kwestionuje przed TK. Skarga KONSTYTUCYJNA wymaga WYCZERPANIA DROGI SĄDOWEJ (czyli wyroku 2. instancji) PRZED zwróceniem się do TK.

\n
Naczelny Sąd Administracyjny (D)
\n

NSA to sąd II instancji dla sądów administracyjnych (WSA - Wojewódzkie Sądy Administracyjne). Rozpatruje SKARGI KASACYJNE w sprawach administracyjnych (decyzje administracyjne, podatki, lokale komunalne itp.).

\n

NSA NIE BADA zgodności AKTU NORMATYWNEGO z Konstytucją. Może ewentualnie ZADAĆ PYTANIE PRAWNE Trybunałowi Konstytucyjnemu.

\n

Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17, max 1 pkt)

\n
📋 Schemat:
- 1 pkt - wskazanie odpowiedzi B.
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak.
\n

Reference politologiczny - czego użyć

\n
📖 Skarga konstytucyjna (art. 79 Konstytucji RP):

Pełny tekst art. 79 ust. 1 Konstytucji RP:
> „Każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji.”

Warunki dopuszczalności skargi konstytucyjnej:
1. WYCZERPANIE DROGI SĄDOWEJ - skarżący musi wykorzystać wszystkie środki odwoławcze przed sądami powszechnymi.
2. OSTATECZNE orzeczenie - wyrok II instancji, ewentualnie odmowa kasacji przez SN.
3. Termin: 3 miesiące od ostatecznego rozstrzygnięcia.
4. Przedmiot: akt normatywny (ustawa, rozporządzenie), NIE konkretne orzeczenie.
5. Przymus adwokacko-radcowski - skargę musi sporządzić adwokat lub radca prawny.
6. Forma pisemna, zawiera: wskazanie aktu normatywnego, naruszone prawa, uzasadnienie.

Trybunał Konstytucyjny (art. 188-197 Konstytucji RP + Ustawa z 30 XI 2016 o organizacji i trybie postępowania przed TK):
- Skład: 15 sędziów.
- Kadencja sędziego: 9 lat (jednorazowa).
- Wybór: Sejm bezwzględną większością głosów.
- Siedziba: Warszawa, Al. Szucha 12a.
- Prezes: Julia Przyłębska (od 2016, kadencja sporna, formalnie do XII 2024; aktualny kontekst: spór konstytucyjny w III RP).

Kompetencje TK (art. 188):
1. Zgodność USTAW i UMÓW MIĘDZYNARODOWYCH z Konstytucją.
2. Zgodność USTAW z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi.
3. Zgodność PRZEPISÓW innych organów (rozporządzeń) z Konstytucją.
4. Zgodność CELÓW lub DZIAŁALNOŚCI partii politycznych z Konstytucją.
5. Skargi konstytucyjne.
6. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych między centralnymi konstytucyjnymi organami państwa.
7. Stwierdzanie przeszkody w sprawowaniu urzędu Prezydenta.

Inicjatywa zwrócenia się do TK:
- Kontrola prewencyjna (przed wejściem ustawy w życie):
- Prezydent RP (przed podpisaniem).
- Kontrola następcza (po wejściu w życie):
- Marszałek Sejmu, Marszałek Senatu, Prezydent, Premier, Pierwszy Prezes SN, Prezes NSA, Prokurator Generalny, Prezes NIK, Rzecznik Praw Obywatelskich.
- 50 posłów lub 30 senatorów.
- Krajowa Rada Sądownictwa (w sprawach niezawisłości).
- Każdy SĄD w drodze pytania prawnego.
- Każdy OBYWATEL w drodze skargi konstytucyjnej (art. 79).

Skutki orzeczenia TK:
- Orzeczenie OBOWIĄZUJE od DNIA ogłoszenia (art. 190 ust. 3 Konstytucji).
- Akt uznany za niezgodny z Konstytucją UTRACI moc obowiązującą.
- TK może ODROCZYĆ wejście w życie orzeczenia do 18 miesięcy.

Historia TK:
- Powołany przez nowelizację Konstytucji PRL z 26 III 1982 r. (formalnie działał od 1986).
- W Konstytucji 1997 r. - pełne kompetencje (skarga konstytucyjna, kontrola umów międzynarodowych).
- Kryzys konstytucyjny od 2015 r. - spór o sędziów TK (3 prawidłowo wybranych + 5 dublerów).
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - wskazanie A. Sąd Najwyższy. PUŁAPKA: SN BRZMI „najwyższy”, więc kojarzy się z najwyższą instancją. Ale SN NIE BADA zgodności USTAW z Konstytucją - tylko stosuje obowiązujące prawo w konkretnych sprawach. Skarga konstytucyjna kwestionująca NIEZGODNOŚĆ AKTU NORMATYWNEGO z Konstytucją idzie do TK, NIE SN.
\n
⚠️ Uwaga: Drugi błąd - wskazanie C. Sąd Okręgowy w Warszawie. W treści skargi pada „wyrok Sądu Okręgowego z 10 III 2010”, więc uczeń kojarzy „Sąd Okręgowy = adresat”. Ale Sąd Okręgowy to TYLKO instancja powszechna, która WYDAŁA WYROK kwestionowany przez skarżącego. Skarga IDZIE WYŻEJ - do TK.
\n
⚠️ Uwaga: Trzeci błąd - wskazanie D. NSA. NSA to sąd ADMINISTRACYJNY (sprawy o decyzje urzędów, podatki). Tu mamy KPK (Kodeks postępowania karnego) - to SĄDOWNICTWO POWSZECHNE, NIE administracyjne. NSA nie ma tu nic do rzeczy.
\n
⚠️ Uwaga: Kluczowe sformułowania w skardze konstytucyjnej (zawsze pojawiają się w arkuszach CKE):
- „Wnoszę o stwierdzenie, że […] są niezgodne z […] Konstytucji RP”.
- „art. [X] w zw. z art. [Y] Konstytucji RP”.
- Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
- Wniosek o zawieszenie/wstrzymanie wykonania wyroku.
Wszystkie wskazują na TK.
\n
⚠️ Uwaga: Skarga konstytucyjna to WAŻNA instytucja państwa prawa - pozwala obywatelowi zakwestionować ZGODNOŚĆ USTAWY z Konstytucją, jeśli sąd wydał na jej podstawie wyrok naruszający prawa konstytucyjne. To kompetencja TK od 17 X 1997 r. (wejście Konstytucji RP w życie).
"}]}