{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/19","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"19","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 19. (0-1)\nO kompetencjach kolegialnych organów samorządowych w Rzeczypospolitej Polskiej\nOpis 1. Do kompetencji tego organu należy: przygotowywanie projektu i wykonywanie\nbudżetu województwa, dokonywanie wydatków budżetowych oraz zgłaszanie propozycji\nzmian w budżecie województwa.\nOpis 2. Do kompetencji tego organu należy: uchwalanie budżetu województwa oraz\nrozpatrywanie sprawozdań z wykonania budżetu województwa, sprawozdań finansowych\nwojewództwa oraz sprawozdań z wykonywania wieloletnich programów województwa.\nNa podstawie: Dz.U. 1998, nr 91, poz. 576, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2019 r.).\nDo każdego opisu dopisz nazwę organu, którego kompetencji dotyczy ten opis.\nOpis 1. -\nOpis 2. -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 19. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:\n2) przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,\npowiatowego i wojewódzkiego.\n(III etap) 18. Samorząd powiatowy i wojewódzki. Zdający:\n1) przedstawia sposób wybierania samorządu powiatowego\ni wojewódzkiego oraz ich przykładowe zadania.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. zarząd województwa\n2. sejmik województwa","solution":"Odpowiedź: Opis 1. - Zarzad wojewodztwa (organ wykonawczy samorzadu, na czele z Marszalkiem Wojewodztwa - PRZYGOTOWUJE i WYKONUJE budzet). Opis 2. - Sejmik wojewodztwa (organ stanowiacy i kontrolny samorzadu - UCHWALA budzet, ROZPATRUJE sprawozdania).\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\n- Opis 1. - Zarzad wojewodztwa - organ wykonawczy samorzadu wojewodztwa. Sklada sie z marszalka wojewodztwa, wicemarszalkow i czlonkow zarzadu, wybierany przez Sejmik. Przygotowuje projekt budzetu, wykonuje go, dokonuje wydatkow - klasyczne kompetencje wykonawcze.\n\n- Opis 2. - Sejmik wojewodztwa - organ stanowiacy i kontrolny samorzadu wojewodztwa, wybierany w wyborach powszechnych. Uchwala budzet, rozpatruje sprawozdania - klasyczne kompetencje stanowiace.\n\nSchemat organow samorzadu terytorialnego w RP:\n\nSzczebel | Organ stanowiacy | Organ wykonawczy\nGmina | Rada Gminy/Miasta | Wojt / Burmistrz / Prezydent\nPowiat | Rada Powiatu | Zarzad Powiatu (Starosta)\nWojewodztwo | Sejmik Wojewodztwa | Zarzad Wojewodztwa (Marszalek)\n\nPodstawa prawna: Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorzadzie wojewodztwa (Dz.U. 1998 nr 91 poz. 576).\n\nUwaga: Wojewoda to przedstawiciel rzadu w terenie (administracja rzadowa zespolona), NIE organ samorzadu.\n\nTypowy błąd: Pulapka: pomylenie samorzadu wojewodztwa (Sejmik, Zarzad) z administracja rzadowa w wojewodztwie (Wojewoda). Wojewoda NIE jest organem samorzadu, tylko terenowym organem rzadu. Druga pulapka: pomylenie kierunkow - kto UCHWALA, a kto WYKONUJE: organ stanowiacy uchwala, wykonawczy wykonuje (tak jak w gminie: Rada Gminy uchwala, Wojt/Burmistrz/Prezydent wykonuje).","image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-19.webp","solution_image":null,"topics":"samorzad wojewodzki, Sejmik wojewodztwa, Zarzad wojewodztwa","page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 19. (0-1)
O kompetencjach kolegialnych organów samorządowych w Rzeczypospolitej Polskiej
Opis 1. Do kompetencji tego organu należy: przygotowywanie projektu i wykonywanie
budżetu województwa, dokonywanie wydatków budżetowych oraz zgłaszanie propozycji
zmian w budżecie województwa.
Opis 2. Do kompetencji tego organu należy: uchwalanie budżetu województwa oraz
rozpatrywanie sprawozdań z wykonania budżetu województwa, sprawozdań finansowych
województwa oraz sprawozdań z wykonywania wieloletnich programów województwa.
Na podstawie: Dz.U. 1998, nr 91, poz. 576, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2019 r.).
Do każdego opisu dopisz nazwę organu, którego kompetencji dotyczy ten opis.
Opis 1. -
Opis 2. -

","answer_text_html":"

Zadanie 19. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.

\n
  1. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:
  2. przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,
\n

powiatowego i wojewódzkiego.
(III etap) 18. Samorząd powiatowy i wojewódzki. Zdający:

\n
  1. przedstawia sposób wybierania samorządu powiatowego
\n

i wojewódzkiego oraz ich przykładowe zadania.
Schemat punktowania
1 p. - podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź

\n
  1. zarząd województwa
  2. sejmik województwa
","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Opis 1. - Zarzad wojewodztwa (organ wykonawczy samorzadu, na czele z Marszalkiem Wojewodztwa - PRZYGOTOWUJE i WYKONUJE budzet). Opis 2. - Sejmik wojewodztwa (organ stanowiacy i kontrolny samorzadu - UCHWALA budzet, ROZPATRUJE sprawozdania).

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n\n\n

Schemat organow samorzadu terytorialnego w RP:

\n

Szczebel | Organ stanowiacy | Organ wykonawczy
Gmina | Rada Gminy/Miasta | Wojt / Burmistrz / Prezydent
Powiat | Rada Powiatu | Zarzad Powiatu (Starosta)
Wojewodztwo | Sejmik Wojewodztwa | Zarzad Wojewodztwa (Marszalek)

\n

Podstawa prawna: Ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorzadzie wojewodztwa (Dz.U. 1998 nr 91 poz. 576).

\n

Uwaga: Wojewoda to przedstawiciel rzadu w terenie (administracja rzadowa zespolona), NIE organ samorzadu.

\n

Typowy błąd: Pulapka: pomylenie samorzadu wojewodztwa (Sejmik, Zarzad) z administracja rzadowa w wojewodztwie (Wojewoda). Wojewoda NIE jest organem samorzadu, tylko terenowym organem rzadu. Druga pulapka: pomylenie kierunkow - kto UCHWALA, a kto WYKONUJE: organ stanowiacy uchwala, wykonawczy wykonuje (tak jak w gminie: Rada Gminy uchwala, Wojt/Burmistrz/Prezydent wykonuje).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n\n

Sposób 1 - analiza kompetencji w opisach

\n
Opis 1 → Zarząd województwa
\n
„Do kompetencji tego organu należy: PRZYGOTOWYWANIE PROJEKTU i WYKONYWANIE budżetu województwa, DOKONYWANIE WYDATKÓW budżetowych oraz zgłaszanie propozycji ZMIAN w budżecie województwa.”
\n

Kluczowe wskazówki:

\n\n

→ To kompetencje ZARZĄDU WOJEWÓDZTWA (organ wykonawczy samorządu).

\n
Opis 2 → Sejmik województwa
\n
„Do kompetencji tego organu należy: UCHWALANIE budżetu województwa oraz ROZPATRYWANIE sprawozdań z wykonania budżetu województwa, sprawozdań finansowych województwa oraz sprawozdań z wykonywania wieloletnich programów województwa.”
\n

Kluczowe wskazówki:

\n\n

→ To kompetencje SEJMIKU WOJEWÓDZTWA (organ stanowiący/kontrolny samorządu).

\n

Sposób 2 - struktura samorządu wojewódzkiego w RP

\n

Od reformy z 1 stycznia 1999 r. Polska ma 3-poziomowy samorząd terytorialny:

\n

| Poziom | Organ stanowiący | Organ wykonawczy |
| Gmina | Rada gminy | Wójt / Burmistrz / Prezydent miasta (jednoosobowy) |
| Powiat | Rada powiatu | Zarząd powiatu (na czele starosta) |
| Województwo | Sejmik województwa | Zarząd województwa (na czele marszałek) |

\n
Sejmik województwa
\n\n
Zarząd województwa
\n\n

Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 19, max 1 pkt)

\n
📋 Schemat:
- 1 pkt - podanie OBU poprawnych elementów (zarząd województwa + sejmik województwa).
- 0 pkt - choćby jeden błąd lub brak.

Akceptowane warianty:
- Opis 1: „zarząd województwa”
- Opis 2: „sejmik województwa” lub „sejmik wojewódzki” (potoczne, ale akceptowane)

Wykluczone:
- „marszałek województwa” (BŁĄD - Marszałek to JEDNA OSOBA na czele zarządu, NIE cały organ kolegialny; opis mówi o ORGANIE kolegialnym).
- „wojewoda” (BŁĄD - wojewoda to PRZEDSTAWICIEL RZĄDU w terenie, NIE samorządu).
- „rada województwa” (nie ma takiego organu; jest „sejmik”).
- „zarząd wojewódzki” (mniej formalne, ale dopuszczalne).
\n

Reference politologiczny - czego użyć

\n
📖 Samorząd terytorialny w RP - struktura i akty prawne:

Podstawy prawne:
- Konstytucja RP, art. 163-172 (rozdział VII).
- Ustawa z 8 III 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95).
- Ustawa z 5 VI 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz.U. 1998, nr 91, poz. 578).
- Ustawa z 5 VI 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. 1998, nr 91, poz. 576) - wskazana w arkuszu jako źródło.

Reforma samorządowa 1999 r.:
- 1 stycznia 1999 r. - wprowadzenie 3-poziomowego samorządu.
- 16 województw (zamiast 49 do 1998 r.).
- 314 powiatów + 65 miast na prawach powiatu.
- Ok. 2477 gmin (od 1990 r.).

Województwo (samorządowe vs rządowe):

| Aspekt | Województwo SAMORZĄDOWE | Województwo RZĄDOWE |
|---|---|---|
| Organy | Sejmik województwa, Zarząd województwa, Marszałek | Wojewoda |
| Wybór | Wybory bezpośrednie (sejmik), wybór zarządu przez sejmik | Mianowany przez Premiera |
| Funkcja | Samorząd (autonomia regionalna) | Administracja rządowa w terenie |
| Zadania | Strategia rozwoju, fundusze UE, transport regionalny, kultura, ochrona środowiska | Bezpieczeństwo, nadzór nad samorządem (legalność uchwał), administracja zespolona |
| Siedziba | Urząd Marszałkowski | Urząd Wojewódzki |

Sejmik województwa - szczegóły:
- Liczba radnych: 30 (do 2 mln mieszkańców) lub +3 za każde 500 tys. powyżej.
- Przewodniczący Sejmiku - wybierany przez sejmik z jego grona.
- Komisje sejmiku: rewizyjna, budżetu, regulaminowa, tematyczne (kultura, transport).
- Kompetencje wyłączne (NIE Zarząd):
- Stanowienie aktów prawa miejscowego.
- Uchwalanie budżetu.
- Uchwalanie strategii rozwoju i planu zagospodarowania przestrzennego.
- Wybór i odwoływanie zarządu, wotum nieufności.
- Określanie zasad gospodarowania mieniem.
- Stanowienie podatków lokalnych.

Zarząd województwa - szczegóły:
- Skład: marszałek (przewodniczy) + 4 członków = razem 5 osób.
- Wybór marszałka: bezwzględną większością głosów sejmiku, w głosowaniu tajnym.
- Kompetencje:
- Wykonawcze: przygotowywanie i wykonywanie uchwał sejmiku, projekt budżetu, zarządzanie mieniem.
- Administracyjne: kierowanie Urzędem Marszałkowskim, podejmowanie decyzji administracyjnych.
- Reprezentacyjne: reprezentowanie województwa, podpisywanie umów międzynarodowych w zakresie współpracy regionalnej.

Wojewoda - szczegóły (administracja RZĄDOWA, NIE samorządowa!):
- Mianowany przez Prezesa Rady Ministrów.
- Funkcje:
- Przedstawiciel rządu w województwie.
- Nadzór nad samorządem (LEGALNOŚĆ uchwał - nie celowość!).
- Bezpieczeństwo i porządek publiczny.
- Sytuacje kryzysowe.
- Administracja zespolona (np. policja, kuratorium oświaty).

Analogiczne porównanie na poziomie GMINY:
- Rada gminy (organ stanowiący) ↔ Wójt/Burmistrz/Prezydent miasta (organ wykonawczy, jednoosobowy).

Analogiczne porównanie na poziomie POWIATU:
- Rada powiatu (organ stanowiący) ↔ Zarząd powiatu (organ wykonawczy, na czele starosta).
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - odwrócenie funkcji. Pamiętaj:
- „Uchwala budżet” → sejmik (stanowiący).
- „Wykonuje budżet” → zarząd (wykonawczy).
Te dwie czynności są DOKŁADNIE PRZECIWSTAWNE i przyporządkowane RÓŻNYM organom.
\n
⚠️ Uwaga: Drugi błąd - wpisanie „WOJEWODA” zamiast Zarządu/Sejmiku. WOJEWODA to PRZEDSTAWICIEL RZĄDU, NIE samorządu. Wojewoda nie przygotowuje projektu budżetu województwa (to robi Zarząd), nie uchwala budżetu (to robi Sejmik). Wojewoda zajmuje się BEZPIECZEŃSTWEM i NADZOREM nad samorządem.
\n
⚠️ Uwaga: Trzeci błąd - wpisanie „MARSZAŁEK województwa” zamiast „Zarząd województwa”. Marszałek to JEDNA OSOBA na czele Zarządu (organ KOLEGIALNY, 5 osób). Klucz CKE wymaga nazwy ORGANU (Zarząd), NIE osoby (Marszałek).
\n
⚠️ Uwaga: Niektóre opisy w arkuszach CKE mówią o „Zarządzie POWIATU”, „Radzie POWIATU”. Wzorzec jest analogiczny:
- Rada powiatu / Sejmik województwa = organ STANOWIĄCY.
- Zarząd powiatu / Zarząd województwa = organ WYKONAWCZY.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj UNIKATOWĄ nazwę „SEJMIK” dla województwa - to KLUCZOWA cecha samorządu wojewódzkiego. Na poziomie gminy mówi się „RADA gminy”, na poziomie powiatu „RADA powiatu”, a na poziomie województwa SPECJALNIE „SEJMIK województwa” (nawiązanie do tradycji sejmików ziemskich I Rzeczypospolitej).
\n
⚠️ Uwaga: Sejmik województwa nie ma kompetencji ustawodawczych w sensie ścisłym (NIE uchwala ustaw - to robi Sejm). Sejmik uchwala AKTY PRAWA MIEJSCOWEGO (np. uchwały, strategie, plany), które obowiązują na terenie województwa.
"}]}