{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/21","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"21","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 21. (0-2)\nPrzepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej\nPrzepis 1. Karami są: 1) areszt; 2) ograniczenie wolności; 3) grzywna; 4) nagana.\nPrzepis 2. Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości\no naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego\nnaruszenia.\nPrzepis 3. Sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla\ndanego przestępstwa.\nDz.U. […], nr 12, poz. 114, z późn. zm.; Dz.U. […], nr 24, poz. 141, z późn. zm.;\nDz.U. […], nr 88, poz. 553, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2019 r.).\nDo każdego przepisu prawnego dopisz nazwę kodeksu, w którym został on zamieszczony.\nPrzepis 1. -\nPrzepis 2. -\nPrzepis 3. -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 21. (0-2)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n30. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:\n3) wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać należy\nodpowiednich przepisów.\n33. Prawo karne. Zdający:\n1) stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia i zasady prawa\nkarnego (odpowiedzialność karna, przestępstwo a wykroczenie,\nzbrodnia i występek, zasada domniemania niewinności);\n3) przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie\noraz prawa przysługujące ofierze, oskarżonemu i świadkowi.\n(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:\n3) wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny\ni interpretuje proste przepisy prawne;\n4) wyjaśnia różnice między prawem cywilnym, karnym\ni administracyjnym; wskazuje, w jakim kodeksie można znaleźć\nprzepisy dotyczące konkretnej sprawy.\n(III etap) 29. Przedsiębiorstwo i działalność gospodarcza. Zdający:\n4) przedstawia główne prawa i obowiązki pracownika; wyjaśnia,\nczemu służą ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.\nSchemat punktowania\n2 p. -\n1 p. -\npodanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.\npodanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\n1. Kodeks wykroczeń\n2. Kodeks pracy\n3. Kodeks karny","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n- **Przepis 1.** → **Kodeks wykroczeń**\n- **Przepis 2.** → **Kodeks pracy**\n- **Przepis 3.** → **Kodeks karny**\n\n## Sposób 1 - analiza katalogu kar w każdym przepisie\n\n### Przepis 1 → Kodeks wykroczeń\n\n> „Karami są: 1) **areszt**; 2) **ograniczenie wolności**; 3) **grzywna**; 4) **nagana**.”\n\n**Kluczowa wskazówka:** Wymieniono cztery kary: **areszt, ograniczenie wolności, grzywna, NAGANA**.\n\n**Nagana** to kara CHARAKTERYSTYCZNA TYLKO dla **KODEKSU WYKROCZEŃ** (Ustawa z 20 V 1971 r., Kodeks wykroczeń, art. 19). NIE ma jej w katalogu kar:\n- Kodeksu karnego (najsurowsze kary).\n- Kodeksu pracy (kary porządkowe inne).\n- Kodeksu cywilnego (nie ma kar - odpowiedzialność majątkowa).\n\n→ **Przepis 1 to KODEKS WYKROCZEŃ** (art. 18 KW: „Karami są: 1) areszt; 2) ograniczenie wolności; 3) grzywna; 4) nagana”).\n\n### Przepis 2 → Kodeks pracy\n\n> „Kara nie może być zastosowana po upływie **2 TYGODNI od powzięcia wiadomości o NARUSZENIU OBOWIĄZKU PRACOWNICZEGO** i po upływie **3 MIESIĘCY od dopuszczenia się tego naruszenia**.”\n\n**Kluczowa wskazówka:** Wyrażenie **„OBOWIĄZEK PRACOWNICZY”** + krótkie terminy (2 tygodnie / 3 miesiące) jednoznacznie identyfikują **KODEKS PRACY**.\n\nTo dokładnie art. 109 § 1 Kodeksu pracy (Ustawa z 26 VI 1974 r., Kodeks pracy):\n> „Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia.”\n\nDotyczy **KAR PORZĄDKOWYCH** wymierzanych przez pracodawcę pracownikowi (art. 108 KP):\n- **Upomnienie**\n- **Nagana**\n- **Kara pieniężna** (max 1-dniowe wynagrodzenie za jedno naruszenie)\n\n→ **Przepis 2 to KODEKS PRACY**.\n\n### Przepis 3 → Kodeks karny\n\n> „**SĄD wymierza karę za USIŁOWANIE w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego PRZESTĘPSTWA**.”\n\n**Kluczowe wskazówki:**\n- **„USIŁOWANIE”** - forma stadialna PRZESTĘPSTWA (art. 13 KK).\n- **„Przestępstwo”** - pojęcie PRAWA KARNEGO (art. 7 KK).\n- **„Sąd wymierza karę”** - SĄD KARNY orzeka.\n\nTo dokładnie art. 14 § 1 Kodeksu karnego (Ustawa z 6 VI 1997 r., Kodeks karny):\n> „Sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa.”\n\n→ **Przepis 3 to KODEKS KARNY**.\n\n## Sposób 2 - przeciwstawienie kodeksów\n\n### Trzy kodeksy o karach w RP\n\n| Kodeks | Rok | Pełna nazwa | Zakres | Typowy katalog kar |\n| **Kodeks wykroczeń (KW)** | 1971 | Ustawa z 20 V 1971 r. - Kodeks wykroczeń | WYKROCZENIA (drobne czyny zabronione) | areszt (do 30 dni), ograniczenie wolności, grzywna (20-5000 zł), **nagana** |\n| **Kodeks karny (KK)** | 1997 | Ustawa z 6 VI 1997 r. - Kodeks karny | PRZESTĘPSTWA (zbrodnie + występki) | grzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności (od 1 mies. do 30 lat), 25 lat, dożywotnie pozbawienie wolności |\n| **Kodeks pracy (KP)** | 1974 | Ustawa z 26 VI 1974 r. - Kodeks pracy | STOSUNEK PRACY | kary porządkowe: upomnienie, **nagana**, kara pieniężna |\n\n### Kluczowe pojęcia różniące przepisy\n\n| Pojęcie | Kodeks |\n| Areszt + ograniczenie wolności + grzywna + **nagana** | **Kodeks wykroczeń** (art. 18) |\n| **Obowiązek pracowniczy**, terminy 2 tyg./3 mies. | **Kodeks pracy** (art. 109) |\n| **Usiłowanie**, **przestępstwo**, sąd wymierza karę | **Kodeks karny** (art. 14) |\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 21, max 2 pkt)\n\n> 📋 **Schemat:**\n> - **2 pkt** - TRZY poprawne kodeksy.\n> - **1 pkt** - DWA poprawne kodeksy.\n> - **0 pkt** - jeden lub żaden poprawny.\n>\n> **Akceptowane warianty nazw:**\n> - Przepis 1: „Kodeks wykroczeń”, „KW”.\n> - Przepis 2: „Kodeks pracy”, „KP”.\n> - Przepis 3: „Kodeks karny”, „KK”.\n>\n> **Wykluczone:**\n> - „Kodeks postępowania karnego” (KPK) - to KODEKS PROCEDURALNY, nie materialny. Reguluje POSTĘPOWANIE, nie kary.\n> - „Kodeks cywilny” (KC) - to PRAWO MAJĄTKOWE, brak kar.\n> - „Kodeks rodzinny i opiekuńczy” (KRO) - sprawy rodzinne, brak kar w sensie karnym.\n\n## Reference politologiczny - czego użyć\n\n> 📖 **Główne kodeksy prawne w RP - system:**\n>\n> ### Prawo karne\n> 1. **Kodeks karny (KK)** - Ustawa z 6 VI 1997 r. Prawo materialne karne: definicje przestępstw, katalog kar.\n> 2. **Kodeks postępowania karnego (KPK)** - Ustawa z 6 VI 1997 r. Procedura karna: postępowanie przygotowawcze, sądowe.\n> 3. **Kodeks karny wykonawczy (KKW)** - Ustawa z 6 VI 1997 r. Wykonywanie kar.\n> 4. **Kodeks wykroczeń (KW)** - Ustawa z 20 V 1971 r. Wykroczenia (lżejsze niż przestępstwa).\n> 5. **Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (KPSW)** - Ustawa z 24 VIII 2001 r.\n> 6. **Kodeks karny skarbowy (KKS)** - Ustawa z 10 IX 1999 r. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe.\n>\n> ### Prawo cywilne\n> 7. **Kodeks cywilny (KC)** - Ustawa z 23 IV 1964 r. Prawo majątkowe: rzeczowe, zobowiązań, spadkowe.\n> 8. **Kodeks postępowania cywilnego (KPC)** - Ustawa z 17 XI 1964 r. Procedura cywilna.\n> 9. **Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO)** - Ustawa z 25 II 1964 r. Małżeństwo, pokrewieństwo, alimenty, opieka.\n> 10. **Kodeks spółek handlowych (KSH)** - Ustawa z 15 IX 2000 r. Spółki osobowe i kapitałowe.\n>\n> ### Prawo administracyjne\n> 11. **Kodeks postępowania administracyjnego (KPA)** - Ustawa z 14 VI 1960 r. Postępowanie przed organami administracji.\n>\n> ### Prawo pracy\n> 12. **Kodeks pracy (KP)** - Ustawa z 26 VI 1974 r. Stosunek pracy, BHP, prawa pracowników.\n>\n> ### Prawo wyborcze\n> 13. **Kodeks wyborczy** - Ustawa z 5 I 2011 r. Wybory parlamentarne, prezydenckie, samorządowe, PE.\n>\n> ### Inne ważne kodeksy\n> 14. **Ordynacja podatkowa** - Ustawa z 29 VIII 1997 r. Postępowanie podatkowe (formalnie nie nazywa się „Kodeks”, ale pełni jego funkcję).\n>\n> ### Różnica PRZESTĘPSTWO vs WYKROCZENIE (kluczowa w WOS):\n>\n> | Cecha | PRZESTĘPSTWO (KK) | WYKROCZENIE (KW) |\n> |---|---|---|\n> | Powaga | Wyższa | Niższa |\n> | Forma zawiniona | umyślne lub nieumyślne | umyślne lub nieumyślne |\n> | Górna granica kary | dożywocie / 25 lat / 30 lat poz. wol. | 30 dni aresztu |\n> | Górna grzywna | bardzo wysoka | 5 000 zł |\n> | Sąd | Sąd okręgowy / rejonowy (karny) | Sąd rejonowy (wykroczeniowy) |\n> | Akt prawny | Kodeks karny (1997) | Kodeks wykroczeń (1971) |\n> | Forma postępowania | Klasyczny proces karny | Postępowanie mandatowe lub sądowe |\n>\n> **Podział PRZESTĘPSTW (art. 7 KK):**\n> - **Zbrodnia** - czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat lub karą surowszą (zabójstwo, gwałt, rozbój z bronią).\n> - **Występek** - czyn zagrożony karą wyższą niż 30 dni aresztu lub powyżej grzywny 5 000 zł, ale niższą niż 3 lata pozbawienia wolności.\n>\n> **Kary w Kodeksie karnym (art. 32 KK):**\n> 1. Grzywna.\n> 2. Ograniczenie wolności.\n> 3. Pozbawienie wolności (od 1 miesiąca do 30 lat - od reformy 2022).\n> 4. 25 lat pozbawienia wolności.\n> 5. Dożywotnie pozbawienie wolności.\n>\n> **Kary w Kodeksie wykroczeń (art. 18 KW):**\n> 1. **Areszt** (od 5 do 30 dni).\n> 2. **Ograniczenie wolności** (1 miesiąc).\n> 3. **Grzywna** (od 20 do 5 000 zł).\n> 4. **Nagana**.\n>\n> **Kary porządkowe pracodawcy (art. 108 KP):**\n> 1. **Upomnienie**.\n> 2. **Nagana**.\n> 3. **Kara pieniężna** (max 1-dniowe wynagrodzenie za jedno naruszenie).\n>\n> **Terminy w KP (art. 109):**\n> - 2 tygodnie od powzięcia wiadomości o naruszeniu.\n> - 3 miesiące od dopuszczenia się naruszenia.\n> - **Po upływie tych terminów pracodawca NIE MOŻE wymierzyć kary porządkowej.**\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w Przepisie 1 - wpisanie „Kodeks karny”. PUŁAPKA: areszt + ograniczenie wolności + grzywna pojawia się też w KK. ALE w KK NIE MA **NAGANY** jako kary. Nagana to jedyna kara, która rozstrzyga jednoznacznie - Kodeks wykroczeń.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Drugi błąd w Przepisie 2 - wpisanie „Kodeks postępowania administracyjnego” (KPA). PUŁAPKA: termin „obowiązek” brzmi administracyjnie. ALE wyrażenie **„OBOWIĄZEK PRACOWNICZY”** + terminy 2 tygodnie/3 miesiące jednoznacznie wskazują KODEKS PRACY (art. 109 KP).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trzeci błąd w Przepisie 3 - wpisanie „Kodeks postępowania karnego” (KPK). PUŁAPKA: KPK to PROCEDURALNY (postępowanie), a Kodeks karny to MATERIALNY (definicje przestępstw i kar). Przepis o „usiłowaniu” i „karze za przestępstwo” to MATERIALNE prawo karne → Kodeks karny (art. 14 § 1).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE używa nazw POLSKICH bez skrótów. Akceptowane są zarówno pełne nazwy („Kodeks karny”) jak i skróty („KK”), ale pełna nazwa jest BEZPIECZNIEJSZA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj nazewnictwo: w Polsce mówimy „KODEKS PRACY”, NIE „kodeks pracownika” lub „kodeks o pracy”. Również: „KODEKS WYKROCZEŃ”, NIE „Kodeks wykroczeniowy”.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W kodeksach karnych pojawia się też pojęcie **„zbrodnia”** vs **„występek”** - to dwie kategorie PRZESTĘPSTW (z KK). NIE są to wykroczenia. Pojęcie „zbrodnia” w języku potocznym = ciężka, ale w prawnym KARNYM = przestępstwo zagrożone min. 3 latami więzienia (art. 7 KK).","image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-21.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":13,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 21. (0-2)
Przepisy prawne z kodeksów obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis 1. Karami są: 1) areszt; 2) ograniczenie wolności; 3) grzywna; 4) nagana.
Przepis 2. Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości
o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego
naruszenia.
Przepis 3. Sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla
danego przestępstwa.
Dz.U. […], nr 12, poz. 114, z późn. zm.; Dz.U. […], nr 24, poz. 141, z późn. zm.;
Dz.U. […], nr 88, poz. 553, z późn. zm. (stan prawny na 5 marca 2019 r.).
Do każdego przepisu prawnego dopisz nazwę kodeksu, w którym został on zamieszczony.
Przepis 1. -
Przepis 2. -
Przepis 3. -

","answer_text_html":"

Zadanie 21. (0-2)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.

\n
  1. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej. Zdający:
  2. wskazuje gałęzie prawa i kodeksy, w których szukać należy
\n

odpowiednich przepisów.

\n
  1. Prawo karne. Zdający:
  2. stosuje w analizie przypadku podstawowe pojęcia i zasady prawa
\n

karnego (odpowiedzialność karna, przestępstwo a wykroczenie,
zbrodnia i występek, zasada domniemania niewinności);

\n
  1. przedstawia kary i środki karne obowiązujące w polskim prawie
\n

oraz prawa przysługujące ofierze, oskarżonemu i świadkowi.
(IV etap z.p.) 2. Prawo i sądy. Zdający:

\n
  1. wymienia źródła prawa; znajduje wskazany akt prawny
\n

i interpretuje proste przepisy prawne;

\n
  1. wyjaśnia różnice między prawem cywilnym, karnym
\n

i administracyjnym; wskazuje, w jakim kodeksie można znaleźć
przepisy dotyczące konkretnej sprawy.
(III etap) 29. Przedsiębiorstwo i działalność gospodarcza. Zdający:

\n
  1. przedstawia główne prawa i obowiązki pracownika; wyjaśnia,
\n

czemu służą ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.
Schemat punktowania
2 p. -
1 p. -
podanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.
podanie dwóch poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź

\n
  1. Kodeks wykroczeń
  2. Kodeks pracy
  3. Kodeks karny
","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n\n

Sposób 1 - analiza katalogu kar w każdym przepisie

\n
Przepis 1 → Kodeks wykroczeń
\n
„Karami są: 1) areszt; 2) ograniczenie wolności; 3) grzywna; 4) nagana.”
\n

Kluczowa wskazówka: Wymieniono cztery kary: areszt, ograniczenie wolności, grzywna, NAGANA.

\n

Nagana to kara CHARAKTERYSTYCZNA TYLKO dla KODEKSU WYKROCZEŃ (Ustawa z 20 V 1971 r., Kodeks wykroczeń, art. 19). NIE ma jej w katalogu kar:

\n\n

→ Przepis 1 to KODEKS WYKROCZEŃ (art. 18 KW: „Karami są: 1) areszt; 2) ograniczenie wolności; 3) grzywna; 4) nagana”).

\n
Przepis 2 → Kodeks pracy
\n
„Kara nie może być zastosowana po upływie 2 TYGODNI od powzięcia wiadomości o NARUSZENIU OBOWIĄZKU PRACOWNICZEGO i po upływie 3 MIESIĘCY od dopuszczenia się tego naruszenia.”
\n

Kluczowa wskazówka: Wyrażenie „OBOWIĄZEK PRACOWNICZY” + krótkie terminy (2 tygodnie / 3 miesiące) jednoznacznie identyfikują KODEKS PRACY.

\n

To dokładnie art. 109 § 1 Kodeksu pracy (Ustawa z 26 VI 1974 r., Kodeks pracy):

\n
„Kara nie może być zastosowana po upływie 2 tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia.”
\n

Dotyczy KAR PORZĄDKOWYCH wymierzanych przez pracodawcę pracownikowi (art. 108 KP):

\n\n

→ Przepis 2 to KODEKS PRACY.

\n
Przepis 3 → Kodeks karny
\n
„SĄD wymierza karę za USIŁOWANIE w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego PRZESTĘPSTWA.”
\n

Kluczowe wskazówki:

\n\n

To dokładnie art. 14 § 1 Kodeksu karnego (Ustawa z 6 VI 1997 r., Kodeks karny):

\n
„Sąd wymierza karę za usiłowanie w granicach zagrożenia przewidzianego dla danego przestępstwa.”
\n

→ Przepis 3 to KODEKS KARNY.

\n

Sposób 2 - przeciwstawienie kodeksów

\n
Trzy kodeksy o karach w RP
\n

| Kodeks | Rok | Pełna nazwa | Zakres | Typowy katalog kar |
| Kodeks wykroczeń (KW) | 1971 | Ustawa z 20 V 1971 r. - Kodeks wykroczeń | WYKROCZENIA (drobne czyny zabronione) | areszt (do 30 dni), ograniczenie wolności, grzywna (20-5000 zł), nagana |
| Kodeks karny (KK) | 1997 | Ustawa z 6 VI 1997 r. - Kodeks karny | PRZESTĘPSTWA (zbrodnie + występki) | grzywna, ograniczenie wolności, pozbawienie wolności (od 1 mies. do 30 lat), 25 lat, dożywotnie pozbawienie wolności |
| Kodeks pracy (KP) | 1974 | Ustawa z 26 VI 1974 r. - Kodeks pracy | STOSUNEK PRACY | kary porządkowe: upomnienie, nagana, kara pieniężna |

\n
Kluczowe pojęcia różniące przepisy
\n

| Pojęcie | Kodeks |
| Areszt + ograniczenie wolności + grzywna + nagana | Kodeks wykroczeń (art. 18) |
| Obowiązek pracowniczy, terminy 2 tyg./3 mies. | Kodeks pracy (art. 109) |
| Usiłowanie, przestępstwo, sąd wymierza karę | Kodeks karny (art. 14) |

\n

Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 21, max 2 pkt)

\n
📋 Schemat:
- 2 pkt - TRZY poprawne kodeksy.
- 1 pkt - DWA poprawne kodeksy.
- 0 pkt - jeden lub żaden poprawny.

Akceptowane warianty nazw:
- Przepis 1: „Kodeks wykroczeń”, „KW”.
- Przepis 2: „Kodeks pracy”, „KP”.
- Przepis 3: „Kodeks karny”, „KK”.

Wykluczone:
- „Kodeks postępowania karnego” (KPK) - to KODEKS PROCEDURALNY, nie materialny. Reguluje POSTĘPOWANIE, nie kary.
- „Kodeks cywilny” (KC) - to PRAWO MAJĄTKOWE, brak kar.
- „Kodeks rodzinny i opiekuńczy” (KRO) - sprawy rodzinne, brak kar w sensie karnym.
\n

Reference politologiczny - czego użyć

\n
📖 Główne kodeksy prawne w RP - system:

### Prawo karne
1. Kodeks karny (KK) - Ustawa z 6 VI 1997 r. Prawo materialne karne: definicje przestępstw, katalog kar.
2. Kodeks postępowania karnego (KPK) - Ustawa z 6 VI 1997 r. Procedura karna: postępowanie przygotowawcze, sądowe.
3. Kodeks karny wykonawczy (KKW) - Ustawa z 6 VI 1997 r. Wykonywanie kar.
4. Kodeks wykroczeń (KW) - Ustawa z 20 V 1971 r. Wykroczenia (lżejsze niż przestępstwa).
5. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (KPSW) - Ustawa z 24 VIII 2001 r.
6. Kodeks karny skarbowy (KKS) - Ustawa z 10 IX 1999 r. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe.

### Prawo cywilne
7. Kodeks cywilny (KC) - Ustawa z 23 IV 1964 r. Prawo majątkowe: rzeczowe, zobowiązań, spadkowe.
8. Kodeks postępowania cywilnego (KPC) - Ustawa z 17 XI 1964 r. Procedura cywilna.
9. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO) - Ustawa z 25 II 1964 r. Małżeństwo, pokrewieństwo, alimenty, opieka.
10. Kodeks spółek handlowych (KSH) - Ustawa z 15 IX 2000 r. Spółki osobowe i kapitałowe.

### Prawo administracyjne
11. Kodeks postępowania administracyjnego (KPA) - Ustawa z 14 VI 1960 r. Postępowanie przed organami administracji.

### Prawo pracy
12. Kodeks pracy (KP) - Ustawa z 26 VI 1974 r. Stosunek pracy, BHP, prawa pracowników.

### Prawo wyborcze
13. Kodeks wyborczy - Ustawa z 5 I 2011 r. Wybory parlamentarne, prezydenckie, samorządowe, PE.

### Inne ważne kodeksy
14. Ordynacja podatkowa - Ustawa z 29 VIII 1997 r. Postępowanie podatkowe (formalnie nie nazywa się „Kodeks”, ale pełni jego funkcję).

### Różnica PRZESTĘPSTWO vs WYKROCZENIE (kluczowa w WOS):

| Cecha | PRZESTĘPSTWO (KK) | WYKROCZENIE (KW) |
|---|---|---|
| Powaga | Wyższa | Niższa |
| Forma zawiniona | umyślne lub nieumyślne | umyślne lub nieumyślne |
| Górna granica kary | dożywocie / 25 lat / 30 lat poz. wol. | 30 dni aresztu |
| Górna grzywna | bardzo wysoka | 5 000 zł |
| Sąd | Sąd okręgowy / rejonowy (karny) | Sąd rejonowy (wykroczeniowy) |
| Akt prawny | Kodeks karny (1997) | Kodeks wykroczeń (1971) |
| Forma postępowania | Klasyczny proces karny | Postępowanie mandatowe lub sądowe |

Podział PRZESTĘPSTW (art. 7 KK):
- Zbrodnia - czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat lub karą surowszą (zabójstwo, gwałt, rozbój z bronią).
- Występek - czyn zagrożony karą wyższą niż 30 dni aresztu lub powyżej grzywny 5 000 zł, ale niższą niż 3 lata pozbawienia wolności.

Kary w Kodeksie karnym (art. 32 KK):
1. Grzywna.
2. Ograniczenie wolności.
3. Pozbawienie wolności (od 1 miesiąca do 30 lat - od reformy 2022).
4. 25 lat pozbawienia wolności.
5. Dożywotnie pozbawienie wolności.

Kary w Kodeksie wykroczeń (art. 18 KW):
1. Areszt (od 5 do 30 dni).
2. Ograniczenie wolności (1 miesiąc).
3. Grzywna (od 20 do 5 000 zł).
4. Nagana.

Kary porządkowe pracodawcy (art. 108 KP):
1. Upomnienie.
2. Nagana.
3. Kara pieniężna (max 1-dniowe wynagrodzenie za jedno naruszenie).

Terminy w KP (art. 109):
- 2 tygodnie od powzięcia wiadomości o naruszeniu.
- 3 miesiące od dopuszczenia się naruszenia.
- Po upływie tych terminów pracodawca NIE MOŻE wymierzyć kary porządkowej.
\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd w Przepisie 1 - wpisanie „Kodeks karny”. PUŁAPKA: areszt + ograniczenie wolności + grzywna pojawia się też w KK. ALE w KK NIE MA NAGANY jako kary. Nagana to jedyna kara, która rozstrzyga jednoznacznie - Kodeks wykroczeń.
\n
⚠️ Uwaga: Drugi błąd w Przepisie 2 - wpisanie „Kodeks postępowania administracyjnego” (KPA). PUŁAPKA: termin „obowiązek” brzmi administracyjnie. ALE wyrażenie „OBOWIĄZEK PRACOWNICZY” + terminy 2 tygodnie/3 miesiące jednoznacznie wskazują KODEKS PRACY (art. 109 KP).
\n
⚠️ Uwaga: Trzeci błąd w Przepisie 3 - wpisanie „Kodeks postępowania karnego” (KPK). PUŁAPKA: KPK to PROCEDURALNY (postępowanie), a Kodeks karny to MATERIALNY (definicje przestępstw i kar). Przepis o „usiłowaniu” i „karze za przestępstwo” to MATERIALNE prawo karne → Kodeks karny (art. 14 § 1).
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE używa nazw POLSKICH bez skrótów. Akceptowane są zarówno pełne nazwy („Kodeks karny”) jak i skróty („KK”), ale pełna nazwa jest BEZPIECZNIEJSZA.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj nazewnictwo: w Polsce mówimy „KODEKS PRACY”, NIE „kodeks pracownika” lub „kodeks o pracy”. Również: „KODEKS WYKROCZEŃ”, NIE „Kodeks wykroczeniowy”.
\n
⚠️ Uwaga: W kodeksach karnych pojawia się też pojęcie „zbrodnia” vs „występek” - to dwie kategorie PRZESTĘPSTW (z KK). NIE są to wykroczenia. Pojęcie „zbrodnia” w języku potocznym = ciężka, ale w prawnym KARNYM = przestępstwo zagrożone min. 3 latami więzienia (art. 7 KK).
"}]}