{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nO typie społeczeństwa\nProfesor Lesław Haber wymienia\ncharakterystyczne desygnaty tego\npojęcia:\n„(1) społeczność posiada rozwinięte\nśrodki do wytwarzania, przekazywania\ninformacji i komunikacji;\n(2) zdecydowana większość\nspołeczeństwa posiada umiejętności\nw zakresie posługiwania się\ni wykorzystania technologii […], które\nstanowią podstawę zatrudnienia\ni utrzymania”.\ndoi.prz.edu.pl; pl.depositphotos.com\nPodaj nazwę typu społeczeństwa, którego dotyczą materiały źródłowe.\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n1.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n3.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nII. Rozpoznawanie\ni rozwiązywanie\nproblemów.\n5. Zmiana społeczna. Zdający:\n2) omawia cechy współczesnego społeczeństwa zachodniego\n(otwarte, postindustrialne, konsumpcyjne, masowe, informacyjne).\nSchemat punktowania\n1 p. -\npodanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. -\ninna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nsieciowe społeczeństwo informacyjne","solution":"Odpowiedź: Spoleczenstwo informacyjne (akceptowane tez: spoleczenstwo postindustrialne lub spoleczenstwo wiedzy - rozszerzenie pojecia).\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nSpoleczenstwo informacyjne - typ spoleczenstwa, w ktorym wytwarzanie, przetwarzanie i wymiana informacji staja sie kluczowym czynnikiem produkcji oraz podstawa zatrudnienia.\n\nCechy zgodne z materialem:\n- rozwiniete srodki komunikacji elektronicznej (ikony @, telefon, dom-online),\n- powszechne kompetencje cyfrowe wiekszosci spoleczenstwa,\n- technologia informacyjna jako podstawa zatrudnienia (cytat Habera).\n\nPojecie wprowadzone w nauce japonskiej (Tadao Umesao, lata 60. XX w.), spopularyzowane przez Daniela Bella (\"spoleczenstwo postindustrialne\") i Manuela Castellsa (\"spoleczenstwo sieciowe\").\n\nTypowy błąd: Bledne odpowiedzi: \"spoleczenstwo obywatelskie\" (to inna kategoria - dotyczy aktywnosci, nie technologii), \"spoleczenstwo masowe\" (XX-wieczne, oparte na mediach masowych), \"spoleczenstwo medialne\".","image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"typy spoleczenstwa, spoleczenstwo informacyjne, Lesław Haber","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 3. (0-1)<br>O typie społeczeństwa<br>Profesor Lesław Haber wymienia<br>charakterystyczne desygnaty tego<br>pojęcia:<br>„(1) społeczność posiada rozwinięte<br>środki do wytwarzania, przekazywania<br>informacji i komunikacji;<br>(2) zdecydowana większość<br>społeczeństwa posiada umiejętności<br>w zakresie posługiwania się<br>i wykorzystania technologii […], które<br>stanowią podstawę zatrudnienia<br>i utrzymania”.<br>doi.prz.edu.pl; pl.depositphotos.com<br>Podaj nazwę typu społeczeństwa, którego dotyczą materiały źródłowe.<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>1.<br>2.1.<br>2.2.<br>2.3.<br>3.<br>Maks. liczba punktów<br>1<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 3. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>II. Rozpoznawanie<br>i rozwiązywanie<br>problemów.</p>\n<ol><li>Zmiana społeczna. Zdający:</li><li>omawia cechy współczesnego społeczeństwa zachodniego</li></ol>\n<p>(otwarte, postindustrialne, konsumpcyjne, masowe, informacyjne).<br>Schemat punktowania<br>1 p. -<br>podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. -<br>inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>sieciowe społeczeństwo informacyjne</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Spoleczenstwo informacyjne (akceptowane tez: spoleczenstwo postindustrialne lub spoleczenstwo wiedzy - rozszerzenie pojecia).</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Spoleczenstwo informacyjne - typ spoleczenstwa, w ktorym wytwarzanie, przetwarzanie i wymiana informacji staja sie kluczowym czynnikiem produkcji oraz podstawa zatrudnienia.</p>\n<p>Cechy zgodne z materialem:</p>\n<ul><li>rozwiniete srodki komunikacji elektronicznej (ikony @, telefon, dom-online),</li><li>powszechne kompetencje cyfrowe wiekszosci spoleczenstwa,</li><li>technologia informacyjna jako podstawa zatrudnienia (cytat Habera).</li></ul>\n<p>Pojecie wprowadzone w nauce japonskiej (Tadao Umesao, lata 60. XX w.), spopularyzowane przez Daniela Bella (&quot;spoleczenstwo postindustrialne&quot;) i Manuela Castellsa (&quot;spoleczenstwo sieciowe&quot;).</p>\n<p>Typowy błąd: Bledne odpowiedzi: &quot;spoleczenstwo obywatelskie&quot; (to inna kategoria - dotyczy aktywnosci, nie technologii), &quot;spoleczenstwo masowe&quot; (XX-wieczne, oparte na mediach masowych), &quot;spoleczenstwo medialne&quot;.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>(Sieciowe) społeczeństwo informacyjne</strong> (akceptowane warianty: <em>społeczeństwo informacyjne</em>, <em>społeczeństwo sieciowe</em>, <em>społeczeństwo wiedzy</em>, <em>społeczeństwo postindustrialne / poprzemysłowe</em>).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu i grafiki</h4>\n<h5>Tekst (definicja Habera)</h5>\n<blockquote>„(1) społeczność posiada rozwinięte środki do wytwarzania, przekazywania informacji i komunikacji; (2) zdecydowana większość społeczeństwa posiada umiejętności w zakresie posługiwania się i wykorzystania technologii […], które stanowią podstawę zatrudnienia i utrzymania”.</blockquote>\n<p>→ <strong>Kluczowe dwa desygnaty:</strong></p>\n<ol><li><strong>Środki wytwarzania i przekazywania informacji</strong> (infrastruktura komunikacyjna) - to definicja społeczeństwa <strong>INFORMACYJNEGO</strong>.</li><li><strong>Technologia jako podstawa zatrudnienia i utrzymania</strong> - to przejście od pracy fizycznej (społeczeństwo industrialne) do pracy z informacją (społeczeństwo postindustrialne / wiedzy).</li></ol>\n<h5>Grafika (chmura ikon technologii cyfrowych)</h5>\n<p>→ Ikony e-mail (@), telefon, koperta, dokument, lupa - wszystkie reprezentują <strong>technologie komunikacji i przetwarzania informacji</strong>.<br>→ Linie łączące ikony sugerują <strong>strukturę sieciową</strong> (społeczeństwo sieciowe - termin Manuela Castellsa, <em>The Rise of the Network Society</em>, 1996).</p>\n<h4>Sposób 2 - klasyfikacja typów społeczeństw w socjologii</h4>\n<p>| Typ | Główny zasób | Główny sektor | Kluczowa technologia | Autor |<br>| <strong>Tradycyjne (preindustrialne)</strong> | ziemia | rolnictwo | narzędzia ręczne, siła zwierząt | - |<br>| <strong>Industrialne</strong> | kapitał, maszyny | przemysł | maszyna parowa, elektryczność | Marks, Weber |<br>| <strong>Postindustrialne / wiedzy</strong> | wiedza, informacja | usługi | komputer, internet | Daniel Bell, <em>The Coming of Post-Industrial Society</em> (1973) |<br>| <strong>Informacyjne</strong> | informacja | informatyka, media | komputer, sieci | Yoneji Masuda (1980), Alvin Toffler („trzecia fala”) |<br>| <strong>Sieciowe</strong> | sieci komunikacyjne | sieci globalne | internet, telefonia mobilna | Manuel Castells (1996) |</p>\n<p><strong>Definicja Habera w tekście</strong> odpowiada dokładnie <strong>społeczeństwu informacyjnemu</strong> (Masuda) z elementem <strong>sieciowości</strong> (Castells):</p>\n<ul><li>Pierwsza cecha (środki przekazu informacji) → społeczeństwo informacyjne.</li><li>Druga cecha (technologia jako podstawa zatrudnienia) → społeczeństwo postindustrialne / wiedzy.</li></ul>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 3, max 1 pkt)</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Schemat:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - podanie poprawnej odpowiedzi (społeczeństwo informacyjne / sieciowe / wiedzy / postindustrialne).<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak.<br><br><strong>Akceptowane warianty:</strong><br>- „społeczeństwo informacyjne”<br>- „sieciowe społeczeństwo informacyjne”<br>- „społeczeństwo sieciowe”<br>- „społeczeństwo wiedzy”<br>- „społeczeństwo postindustrialne” / „poprzemysłowe”<br><br><strong>Wykluczone:</strong><br>- „społeczeństwo masowe” (zbyt ogólne, dotyczy konsumpcji)<br>- „społeczeństwo otwarte” (Popper - termin polityczny, NIE technologiczny)<br>- „społeczeństwo konsumpcyjne” (akcent na konsumpcji, NIE na informacji)<br>- „społeczeństwo cyfrowe” (potoczne, NIE jest oficjalnym terminem podręcznikowym)</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - czego użyć</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Typy społeczeństw współczesnych (CKE WOS rozszerzona):</strong><br><br>1. <strong>Otwarte</strong> (Karl Popper, <em>Otwarte społeczeństwo i jego wrogowie</em>, 1945) - demokracja, pluralizm, krytyka rządów.<br>2. <strong>Postindustrialne</strong> (Daniel Bell, 1973) - przewaga usług nad przemysłem, wiedza jako zasób.<br>3. <strong>Konsumpcyjne</strong> (Zygmunt Bauman, <em>Życie na przemiał</em>) - życie zorganizowane wokół konsumpcji, jednostka jako konsument.<br>4. <strong>Masowe</strong> (José Ortega y Gasset, <em>Bunt mas</em>) - kultura masowa, media masowe, dominacja przeciętności.<br>5. <strong>Informacyjne</strong> (Yoneji Masuda, 1980) - informacja jako kluczowy zasób, technologia ICT.<br>6. <strong>Sieciowe</strong> (Manuel Castells, 1996) - struktura sieciowa, globalna komunikacja, internet.<br>7. <strong>Ryzyka</strong> (Ulrich Beck, <em>Społeczeństwo ryzyka</em>, 1986) - niekontrolowane skutki uboczne modernizacji (ekologia, technologia).<br>8. <strong>Wielokulturowe</strong> (Will Kymlicka) - koegzystencja różnych kultur i grup etnicznych.<br>9. <strong>Globalne / „globalna wioska”</strong> (Marshall McLuhan, <em>Understanding Media</em>, 1964) - telewizja i media łączą świat.<br><br><strong>Kluczowe cechy społeczeństwa informacyjnego:</strong><br>- Informacja = główny zasób gospodarczy (jak kiedyś ziemia, potem kapitał).<br>- Sektor IV (informacyjny) rośnie kosztem przemysłu.<br>- Ekonomia oparta na wiedzy (knowledge-based economy).<br>- Cyfrowa wykluczenia (digital divide) - nowa oś nierówności.<br>- Demokratyzacja informacji (internet, blogi) vs nadzór (Big Data, inwigilacja).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - wpisywanie „społeczeństwo masowe” lub „społeczeństwo konsumpcyjne”. Te terminy NIE oddają specyfiki technologii informacyjnej i komunikacji. Klucz wymaga odwołania do INFORMACJI / SIECI.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> „Społeczeństwo cyfrowe” to termin POTOCZNY, NIE jest klasycznym terminem socjologicznym. W kluczu CKE preferowane są nazwy z literatury akademickiej (informacyjne, sieciowe, wiedzy).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> „Społeczeństwo postindustrialne” akcentuje przejście OD przemysłu DO usług/wiedzy. To bardziej OPISOWY termin Bella. Z kolei „informacyjne” jest BARDZIEJ KONKRETNE - akcentuje rolę INFORMACJI. Klucz akceptuje oba, ale arkusz CKE w przykładowej odpowiedzi preferuje „sieciowe społeczeństwo informacyjne” jako najpełniejszy.</blockquote>"}]}