Zadanie 5. (0-1)
Wykres. Odpowiedzi na pytanie: Która z poniższych opinii jest bliższa Pana(i) poglądom?
Opinia 1.: Ludzie tacy, jak ja,
działając wspólnie z innymi, mogą
pomóc potrzebującym lub rozwiązać
niektóre problemy swojego
środowiska, osiedla, wsi lub miasta.
Opinia 2.: Ludzie tacy, jak ja,
nawet działając wspólnie z innymi, nie
są w stanie pomóc potrzebującym lub
rozwiązać niektórych problemów
swojego środowiska, osiedla, wsi lub
miasta.
Trudno powiedzieć.
Na podstawie: Gotowość do współpracy, Komunikat z badań CBOS BS/22/2016.
Na podstawie wykresu oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli
informacja jest prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.
bliższa ich poglądom jest druga opinia.
P
F
żadnej z dwóch zaprezentowanych opinii.
P
F
respondentów uznających, że bliższa ich poglądom jest pierwsza opinia.
P
F
MWO_1R
Zadanie 5. (0-1)
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
badania opinii publicznej.
(III etap) 6. Środki masowego przekazu. Zdający:
publicznej we współczesnym świecie; odczytuje i interpretuje wyniki
wybranego sondażu opinii publicznej.
Schemat punktowania
1 p. -
wskazanie trzech poprawnych elementów odpowiedzi.
0 p. -
inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Odpowiedź: 1. FALSZ. 2004: 35%, 2008: 25% - spadek o 10 punktow procentowych (nie o 10%, ktore byloby 35% × 0,9 = 31,5%). Mowiac scisle: w punktach procentowych spadek to 10 p.p., a w procentach: (35-25)/35 ≈ 28,6%. Klucz CKE traktuje to jako falsz - zdanie myli p.p. z %. 2. FALSZ. W 2016 r. "Trudno powiedziec" wybralo 7%, co odpowiada co czternastemu (1/14), a nie co siodmemu (1/7 ≈ 14,3%). 3. PRAWDA. Odsetek 1. opinii: 50→54→63→65→66→72→75% - systematyczny wzrost w kolejnych badaniach.
\nStrona arkusza CKE z trescia zadania
\nRozwiazanie
\nTypowy błąd: Zd. 1: pulapka p.p. vs %. Zd. 2: 7% to "co czternasty" (1/14), nie "co siodmy". Zd. 3: bez pulapki - wzrost jednoznaczny.
"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"| Numer | Stwierdzenie | Ocena |
| 1 | W latach 2004-2008 spadł o 10% odsetek respondentów wybierających opinię 2. | F (Fałsz) |
| 2 | Badania z 2016 r. wskazują, że co siódmy ankietowany nie wybierał żadnej z dwóch opinii. | F (Fałsz) |
| 3 | W latach 2002-2016 odnotowano systematyczny wzrost odsetka wybierających opinię 1. | P (Prawda) |
„W latach 2004-2008 spadł o 10% odsetek respondentów uznających, że bliższa ich poglądom jest druga opinia.”\n
Dane:
\nPułapka językowa: „spadł o 10%” vs „spadł o 10 punktów procentowych”.
\nW tekście napisano „o 10%” - to znaczy spadek o 10% wartości początkowej, czyli o 3,5 pkt proc., a w rzeczywistości spadek wynosił 10 pkt proc. (tj. ~28,6% wartości początkowej, NIE 10%).
\n→ Stwierdzenie 1 jest FAŁSZYWE - należałoby napisać „o 10 punktów procentowych”, nie „o 10%”.
\nUWAGA: w polskim języku potocznym te dwie wielkości często są mylone. CKE testuje tu właśnie znajomość różnicy.
\n„Badania z 2016 roku wskazują, że co siódmy ankietowany nie wybierał żadnej z dwóch zaprezentowanych opinii.”\n
Dane:
\n7% to co czternasty (1/14 ≈ 7,1%), NIE co siódmy.
\n→ Stwierdzenie 2 jest FAŁSZYWE.
\n„W latach 2002-2016 odnotowano systematyczny wzrost odsetka respondentów uznających, że bliższa ich poglądom jest pierwsza opinia.”\n
Dane Opinii 1.:
\nKażda kolejna wartość jest WIĘKSZA od poprzedniej (50 → 54 → 63 → 65 → 66 → 72 → 75). Brak spadków.
\n→ Systematyczny wzrost = monotonicznie rosnący ciąg. Tak, to PRAWDA.
\n→ Stwierdzenie 3 jest PRAWDZIWE.
\nTrend globalny w sondażach CBOS 2002-2016:
\nWniosek socjologiczny: w społeczeństwie polskim w pierwszych 14 latach członkostwa w UE rosła wiara w sprawczość obywatelską i kapitał społeczny (Putnam, Bowling Alone, 2000) - wzrost zaufania do możliwości oddolnego działania.
\n📋 Schemat:\n
- 1 pkt - wskazanie wszystkich TRZECH poprawnych odpowiedzi: 1.F, 2.F, 3.P
- 0 pkt - choćby jedna błędna lub brak odpowiedzi
UWAGA: Punkt jest „wszystko-albo-nic”. Nawet 2/3 = 0 pkt.
📖 Analiza sondaży CBOS - kluczowe zasady:\n
- CBOS = Centrum Badania Opinii Społecznej, instytucja państwowa działająca od 1982 r. (Fundacja CBOS od 1997). Najważniejszy polski instytut sondażowy.
- Inne instytucje: TNS Polska, IPSOS, Kantar Public, IBRiS, Pollster.
Różnica punkt procentowy (pp) vs procent (%):
- Punkt procentowy = arytmetyczna różnica między dwoma procentami (np. wzrost z 30% na 40% to wzrost o 10 pp).
- Procent = stosunek względny (wzrost z 30% na 40% to wzrost o 33,3% wartości początkowej, lub 25% wartości końcowej).
- W KLUCZACH CKE „spadek o X%” oznacza spadek O X% wartości początkowej. „Spadek o X pp” oznacza arytmetyczną różnicę.
Częste pułapki językowe w sondażach (CKE):
- „Co X-ty” = 1/X. Co siódmy ≈ 14,3%, co czwarty = 25%, co dziesiąty = 10%.
- „Większość” = > 50%. „Zdecydowana większość” = > 66% (zwykle).
- „Mniejszość” = < 50%.
- „Połowa” = ok. 50% (zwykle 45-55%).
Sprawczość obywatelska / Self-efficacy (Albert Bandura) - przekonanie o własnej możliwości wpływu na otoczenie. Kluczowe dla SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO (Tocqueville, Putnam).
⚠️ Uwaga: Stwierdzenie 1 - KLUCZOWA PUŁAPKA arkuszy CKE. „Spadek o 10%” ≠ „spadek o 10 punktów procentowych”. Sondaż pokazuje SPADEK O 10 PUNKTÓW PROCENTOWYCH (z 35 na 25). Ale wartość ta wyrażona jako procent stanu pierwotnego to ~28,6%. Wartość „10%” to byłoby spadek tylko z 35 na 31,5. Dlatego F.\n
⚠️ Uwaga: Stwierdzenie 2 - pułapka „co X-ty”. „Co siódmy” to 1/7 ≈ 14,3% (np. wartość 14-15%), a w 2016 r. „Trudno powiedzieć” to 7% = „co czternasty”. Łatwo pomylić, więc weryfikuj matematycznie.\n
⚠️ Uwaga: Stwierdzenie 3 - uważaj na słowo „systematyczny”. Wymaga ono monotonicznego trendu (każda wartość >= poprzedniej, bez spadków). W tym sondażu Opinia 1. faktycznie tylko rośnie (brak spadków między kolejnymi pomiarami), więc P. Gdyby któryś rok przyniósł spadek (np. fikcyjnie 2010 → 64%), to stwierdzenie byłoby F."}]}