{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-1)\nFragmenty reklam społecznych\nwww.wiescilubonskie.pl; konkurs.kampaniespoleczne.pl\nWyjaśnij - odnosząc się do obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej unormowań\nprawnych - do jakiego działania na rzecz organizacji pożytku publicznego zachęcają\nprzedstawione reklamy.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-1)\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\n(III etap)\nVI. Rozumienie\nzasad gospodarki\nrynkowej.\n12. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:\n6) przedstawia zasady zakładania i funkcjonowania stowarzyszeń,\nfundacji i organizacji pożytku publicznego w Polsce.\n14. Środki masowego przekazu. Zdający:\n8) ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności\ni wiarygodności informacyjnej; świadomie i krytycznie odbiera\nzawarte w nich treści.\n(III etap) 28. Gospodarka w skali państwa. Zdający:\n3) przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)\ni oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.\nSchemat punktowania\n1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.\n0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nReklamy dotyczą przekazywania dla wybranej organizacji pożytku publicznego 1% podatku\nod dochodu przy rozliczeniu rocznym PIT. Jest to działanie na rzecz pomocy innym, co\nsymbolizuje serce z pierwszej reklamy oraz ludzie ułożeni w 1% na drugiej reklamie.","solution":"Odpowiedź: Reklamy zachecaja do przekazania 1% (od 2022 r. - 1,5%) podatku dochodowego od osob fizycznych (PIT) na rzecz organizacji pozytku publicznego (OPP). Prawo wynika z ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o dzialalnosci pozytku publicznego i o wolontariacie. Podatnik w rocznym zeznaniu PIT moze wskazac numer KRS wybranej OPP - urzad skarbowy przekazuje wskazana czesc podatku tej organizacji bez dodatkowych kosztow dla podatnika.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nReklamy zachecaja do przekazania 1% (w stanie prawnym na 2019 r.) podatku dochodowego od osob fizycznych na rzecz wybranej organizacji pozytku publicznego (OPP).\n\nPodstawa prawna: ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o dzialalnosci pozytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2003 nr 96 poz. 873). Art. 27 tej ustawy reguluje mechanizm \"1%\".\n\nJak to dziala:\n1. Podatnik PIT w zeznaniu rocznym wskazuje numer KRS wybranej OPP.\n2. Urzad skarbowy automatycznie przekazuje 1% nalezenego podatku (nie dochodu!) tej organizacji.\n3. Mechanizm jest kosztowo neutralny dla podatnika - i tak zaplacilby caly podatek.\n\nOPP musi posiadac status nadany przez sad rejestrowy (KRS) na podstawie spelnienia kryteriow z ustawy (dzialalnosc spoleczna, jawnosc, brak dystrybucji zyskow itp.).\n\nTypowy błąd: Pulapka: opisanie \"darowizny 1% dochodu\" (to inny mechanizm odliczenia darowizn od podstawy opodatkowania, do 6% dochodu). Tu chodzi konkretnie o 1% podatku NALEZNEGO, nie dochodu. Drugi blad: nie powolac sie na ustawe.","image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"organizacja pozytku publicznego, OPP, 1 procent podatku","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>Fragmenty reklam społecznych<br>www.wiescilubonskie.pl; konkurs.kampaniespoleczne.pl<br>Wyjaśnij - odnosząc się do obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej unormowań<br>prawnych - do jakiego działania na rzecz organizacji pożytku publicznego zachęcają<br>przedstawione reklamy.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8. (0-1)<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>(III etap)<br>VI. Rozumienie<br>zasad gospodarki<br>rynkowej.</p>\n<ol><li>Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:</li><li>przedstawia zasady zakładania i funkcjonowania stowarzyszeń,</li></ol>\n<p>fundacji i organizacji pożytku publicznego w Polsce.</p>\n<ol><li>Środki masowego przekazu. Zdający:</li><li>ocenia zasoby Internetu z punktu widzenia rzetelności</li></ol>\n<p>i wiarygodności informacyjnej; świadomie i krytycznie odbiera<br>zawarte w nich treści.<br>(III etap) 28. Gospodarka w skali państwa. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia główne rodzaje podatków w Polsce (PIT, VAT, CIT)</li></ol>\n<p>i oblicza wysokość podatku PIT na podstawie konkretnych danych.<br>Schemat punktowania<br>1 p. - podanie poprawnej odpowiedzi.<br>0 p. - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Reklamy dotyczą przekazywania dla wybranej organizacji pożytku publicznego 1% podatku<br>od dochodu przy rozliczeniu rocznym PIT. Jest to działanie na rzecz pomocy innym, co<br>symbolizuje serce z pierwszej reklamy oraz ludzie ułożeni w 1% na drugiej reklamie.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Reklamy zachecaja do przekazania 1% (od 2022 r. - 1,5%) podatku dochodowego od osob fizycznych (PIT) na rzecz organizacji pozytku publicznego (OPP). Prawo wynika z ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o dzialalnosci pozytku publicznego i o wolontariacie. Podatnik w rocznym zeznaniu PIT moze wskazac numer KRS wybranej OPP - urzad skarbowy przekazuje wskazana czesc podatku tej organizacji bez dodatkowych kosztow dla podatnika.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Reklamy zachecaja do przekazania 1% (w stanie prawnym na 2019 r.) podatku dochodowego od osob fizycznych na rzecz wybranej organizacji pozytku publicznego (OPP).</p>\n<p>Podstawa prawna: ustawa z 24 kwietnia 2003 r. o dzialalnosci pozytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2003 nr 96 poz. 873). Art. 27 tej ustawy reguluje mechanizm &quot;1%&quot;.</p>\n<p>Jak to dziala:</p>\n<ol><li>Podatnik PIT w zeznaniu rocznym wskazuje numer KRS wybranej OPP.</li><li>Urzad skarbowy automatycznie przekazuje 1% nalezenego podatku (nie dochodu!) tej organizacji.</li><li>Mechanizm jest kosztowo neutralny dla podatnika - i tak zaplacilby caly podatek.</li></ol>\n<p>OPP musi posiadac status nadany przez sad rejestrowy (KRS) na podstawie spelnienia kryteriow z ustawy (dzialalnosc spoleczna, jawnosc, brak dystrybucji zyskow itp.).</p>\n<p>Typowy błąd: Pulapka: opisanie &quot;darowizny 1% dochodu&quot; (to inny mechanizm odliczenia darowizn od podstawy opodatkowania, do 6% dochodu). Tu chodzi konkretnie o 1% podatku NALEZNEGO, nie dochodu. Drugi blad: nie powolac sie na ustawe.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Reklamy zachęcają do przekazania 1% (od 2022 r. - 1,5%) podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na rzecz wybranej Organizacji Pożytku Publicznego (OPP) podczas rocznego rozliczenia podatkowego.</strong> Mechanizm jest uregulowany w <strong>Ustawie z 24 IV 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie</strong> oraz w <strong>Ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT)</strong>.</p>\n<p>W arkuszu z 2019 r. obowiązywała stawka <strong>1%</strong> (stąd dwie reklamy z hasłem „1%”).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza reklam i powiązanych unormowań prawnych</h4>\n<h5>Co przedstawiają reklamy</h5>\n<ol><li><strong>Reklama 1.</strong> - rysunkowa cyfra „1%” z dwoma serduszkami → symbolika POMOCY, MIŁOŚCI.</li><li><strong>Reklama 2.</strong> - fotografia ludzi ułożonych w gigantyczny napis „1%” → symbolika MASOWEGO UCZESTNICTWA, SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO.</li></ol>\n<p>Obie reklamy operują <strong>symboliką dobroczynności</strong> - celują w EMOCJE, zachęcając do udziału w mechanizmie 1% PIT.</p>\n<h5>Mechanizm prawny</h5>\n<p><strong>Ustawa z 24 IV 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie</strong> (Dz.U. 2003, nr 96, poz. 873) wprowadziła w Polsce instytucję <strong>Organizacji Pożytku Publicznego (OPP)</strong> oraz mechanizm <strong>odpisu 1% podatku PIT</strong> (od 1 stycznia 2004 r., realnie od rozliczenia za 2003 r.).</p>\n<p><strong>Jak działa odpis 1%:</strong></p>\n<ol><li><strong>Podatnik PIT</strong> (osoba fizyczna) podczas rocznego rozliczenia (zwykle do 30 IV roku następującego po roku podatkowym).</li><li>W formularzu <strong>PIT-37, PIT-36, PIT-28, PIT-36L lub PIT-38</strong> wpisuje:</li></ol>\n<ul><li>Numer <strong>KRS</strong> wybranej Organizacji Pożytku Publicznego.</li><li>Kwotę odpisu (do 1% należnego podatku, zaokrągloną do pełnych dziesiątek groszy w dół).</li></ul>\n<ol><li><strong>Urząd Skarbowy</strong> PRZEKAZUJE BEZPOŚREDNIO tę kwotę na konto wybranej OPP.</li></ol>\n<p><strong>Kluczowe cechy mechanizmu:</strong></p>\n<ul><li>Podatnik <strong>NIE WYDAJE WŁASNYCH PIENIĘDZY</strong> - to część jego podatku, który i tak musiałby zapłacić państwu.</li><li>Decyduje TYLKO o tym, KTÓRA OPP otrzyma jego 1%.</li><li>Organizacja musi mieć status <strong>OPP</strong> (wpis do KRS, spełnianie warunków ustawy) i być na <strong>liście OPP</strong> prowadzonej przez Dyrektora Narodowego Instytutu Wolności.</li></ul>\n<h5>Co symbolizują obrazy</h5>\n<ul><li><strong>Serduszka (reklama 1)</strong> = <strong>dobroczynność, pomoc słabszym, miłość</strong>.</li><li><strong>Ludzie ułożeni w „1%” (reklama 2)</strong> = <strong>kolektywne działanie obywateli</strong>, każdy mały gest składa się na wielkie wsparcie społeczeństwa obywatelskiego.</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - kontekst społeczeństwa obywatelskiego</h4>\n<p>Mechanizm 1% PIT (od 2022 r. - 1,5%) to <strong>filar polskiego społeczeństwa obywatelskiego</strong>, jeden z najważniejszych prawnych instrumentów wspierających <strong>III sektor</strong> (NGO).</p>\n<p><strong>Statystyki (przed 2022, gdy było 1%):</strong></p>\n<ul><li>Rocznie z mechanizmu 1% korzysta ok. <strong>15 mln Polaków</strong> (większość rozliczających PIT).</li><li>Łączna suma przekazana OPP: <strong>ok. 900 mln-1,1 mld zł rocznie</strong> (przed 2022).</li><li>Po podwyżce do 1,5% (od 2022, jako rekompensata Polskiego Ładu): <strong>ok. 1,5-1,7 mld zł rocznie</strong>.</li></ul>\n<p><strong>Najbardziej znane OPP otrzymujące 1%:</strong></p>\n<ul><li>Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy (WOŚP) - Fundacja Jerzego Owsiaka.</li><li>Caritas Polska.</li><li>Polska Akcja Humanitarna (PAH).</li><li>Fundacja Dzieciom „Zdążyć z Pomocą” (subkonta dla chorych dzieci).</li><li>TVN Foundation.</li></ul>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8, max 1 pkt)</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Schemat:</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - podanie poprawnej odpowiedzi (wskazanie mechanizmu 1% PIT + powiązanie z OPP).<br>- <strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak.<br><br><strong>WYMAGANE elementy:</strong><br>1. <strong>Mechanizm:</strong> przekazanie 1% podatku dochodowego (PIT) na rzecz OPP podczas rocznego rozliczenia.<br>2. <strong>Odwołanie do unormowań prawnych w RP:</strong> Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (2003) / Ustawa o PIT.<br>3. <strong>(Opcjonalnie) Powiązanie z symboliką reklam</strong> - serduszko = pomoc, ludzie = społeczeństwo obywatelskie.<br><br><strong>Akceptowane warianty nazwy mechanizmu:</strong><br>- „1% podatku dochodowego”<br>- „1% PIT”<br>- „1% podatku od osób fizycznych”<br>- „odpis 1% podatku”<br><br><strong>Wykluczone:</strong><br>- „darowizna” (NIE jest darowizną w sensie cywilnoprawnym - to ODPIS PODATKOWY).<br>- „składka” (NIE jest składką).<br>- „opłata” (zbyt ogólne).<br>- „1% wynagrodzenia” (BŁĄD - to NIE % wynagrodzenia, tylko % podatku).</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny - czego użyć</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Organizacje Pożytku Publicznego (OPP) w RP - Ustawa z 24 IV 2003 r.:</strong><br><br><strong>Status OPP</strong> uzyskują organizacje pozarządowe (NGO) spełniające warunki ustawy:<br>- prowadzą działalność społecznie użyteczną (ochrona zdrowia, kultura, edukacja, ekologia, pomoc społeczna itd.);<br>- przeznaczają nadwyżkę przychodów nad kosztami na działalność statutową (NIE wypłacają zysków);<br>- są wpisane do <strong>KRS</strong> w rejestrze OPP;<br>- publikują sprawozdania finansowe.<br><br><strong>Korzyści ze statusu OPP:</strong><br>1. Możliwość otrzymywania 1% PIT od podatników.<br>2. Zwolnienia podatkowe (CIT, VAT od dotacji).<br>3. Możliwość ubiegania się o dotacje publiczne.<br>4. Dostęp do nieodpłatnej pomocy prawnej.<br><br><strong>III sektor / trzeci sektor</strong> = organizacje pozarządowe (NGO), między państwem (I sektor) a rynkiem (II sektor).<br><br><strong>Formy organizacyjne w RP:</strong><br>- <strong>Fundacja</strong> - Ustawa o fundacjach z 6 IV 1984 r. Cel społeczny, fundator, statut, zarząd.<br>- <strong>Stowarzyszenie</strong> - Ustawa Prawo o stowarzyszeniach z 7 IV 1989 r. Minimum 7 osób (zwykłe) / 15 osób (rejestrowe).<br>- <strong>Stowarzyszenie zwykłe</strong> vs <strong>stowarzyszenie rejestrowe</strong> (KRS).<br><br><strong>Inne formy wsparcia NGO:</strong><br>- Darowizny od osób fizycznych (odpis do 6% dochodu).<br>- Darowizny od firm (odpis do 10% dochodu CIT).<br>- 1% PIT (od 2022: 1,5%).<br>- Granty publiczne (NIW, ministerstwa, samorządy).<br>- Dotacje UE (EFS, fundusze norweskie).<br><br><strong>Mechanizm 1% PIT - chronologia:</strong><br>- <strong>2003</strong> - Ustawa o działalności pożytku publicznego (1% PIT od rozliczenia za 2003).<br>- <strong>2007</strong> - uproszczenie: US przekazuje bezpośrednio na konto OPP (wcześniej podatnik musiał sam wpłacać i odliczać).<br>- <strong>2017</strong> - wprowadzenie obowiązkowych publikacji sprawozdań OPP.<br>- <strong>2022</strong> - podwyżka odpisu do <strong>1,5%</strong> (rekompensata zmian w PIT po Polskim Ładzie).</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - pisanie, że to „darowizna”. <strong>NIE jest to darowizna</strong> - to <strong>odpis 1% podatku PIT</strong>. Podatnik NIE wydaje własnych pieniędzy, tylko decyduje, gdzie pójdzie 1% jego podatku.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Drugi błąd - pomylenie z innym ulgowym mechanizmem: <strong>darowizna na cele charytatywne</strong> (odpis do 6% dochodu - Ustawa o PIT, art. 26). To INNE niż 1% PIT! Mechanizm 1% to TYLKO oznaczenie KRS w formularzu, bez żadnego wydatku po stronie podatnika.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Trzeci błąd - wpisywanie tylko „pomoc” bez wskazania konkretnego mechanizmu prawnego. CKE wymaga ODWOŁANIA DO UNORMOWAŃ PRAWNYCH - czyli Ustawy o działalności pożytku publicznego.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W 2019 r. (rok arkusza) obowiązywała stawka <strong>1%</strong>. Od <strong>2022 r.</strong> stawka wynosi <strong>1,5%</strong> - jako rekompensata po zmianach Polskiego Ładu (obniżka PIT z 17% na 12% spowodowała, że 1% dawał mniej, więc podwyższono do 1,5%). W odpowiedzi możesz wspomnieć aktualizację (ale w arkuszu z 2019 r. to nieobowiązkowe).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Reklamy te to <strong>REKLAMY SPOŁECZNE</strong> (advocacy ads), NIE komercyjne. Ich cel to MOBILIZACJA OBYWATELI do udziału w mechanizmie, NIE sprzedaż produktu. Podstawa prawna reklam społecznych: Ustawa o radiofonii i telewizji + ustawy reklamowe.</blockquote>"}]}