{"id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"wos-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nAktywność społeczności lokalnej to nie tylko udział w wyborach organów samorządu\ngminnego - scharakteryzuj inne formy wpływu tej społeczności na funkcjonowanie\norganów gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty samorządowej\nw Rzeczypospolitej Polskiej.\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":"Temat 1.\nAktywność społeczności lokalnej to nie tylko udział w wyborach organów samorządu\ngminnego - scharakteryzuj inne formy wpływu tej społeczności na funkcjonowanie\norganów gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty samorządowej\nw Rzeczypospolitej Polskiej.\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość zasad\ni procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.\n12. Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:\n4) opisuje formy aktywności obywateli w ramach społeczności\nlokalnej, regionu, państwa oraz na poziomie globalnym; w miarę\nmożliwości uczestniczy w wybranym działaniu.\n15. Demokracja - zasady i procedury. Zdający:\n6) wyjaśnia, czym jest referendum; rozważa, jak we współczesnym\npaństwie można realizować inne formy demokracji bezpośredniej.\n28. Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:\n1) omawia formy demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej\nw samorządach terytorialnych; opisuje instytucję referendum\nlokalnego;\n2) przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,\npowiatowego i wojewódzkiego;\n3) wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody\nwłasne, dotacje, subwencje) i jak jest uchwalany budżet gminy.\n(III etap) 16. Samorządy i ich znaczenie. Zdający:\n1) uzasadnia potrzebę samorządności w państwie demokratycznym\ni podaje przykłady działania samorządów zawodowych\ni samorządów mieszkańców;\n2) wyjaśnia, na czym polegają zasady decentralizacji\ni pomocniczości; odnosi je do przykładów z życia własnego regionu\ni miejscowości.\n(III etap) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Zdający:\n2) wymienia najważniejsze zadania samorządu gminnego\ni wykazuje, jak odnosi się to do jego codziennego życia;\n3) przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy, w tym\npodejmowania decyzji w sprawie budżetu.\nSchemat punktowania\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.\nZdający w pełni scharakteryzował inne niż wybory formy\nwpływu społeczności lokalnej na funkcjonowanie organów\ngminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty\nsamorządowej w Rzeczypospolitej Polskiej:\n1) referendum samorządowe:\n- forma demokracji bezpośredniej, w której rozstrzyga się\nsprawę dotyczącą wspólnoty, a mieszczącą się w zakresie zadań\ni kompetencji jej organów, w tym referendum dotyczące\nsamoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne, oraz\nw innych sprawach dotyczących społecznych, gospodarczych\nlub kulturowych więzi łączących wspólnotę samorządową;\n- przeprowadzane na wniosek organu stanowiącego lub na\nwniosek 10% uprawnionych do głosowania;\n- jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział co najmniej 30%\nuprawnionych do głosowania; wynik rozstrzygający, jeśli za\njednym z rozwiązań oddano więcej niż połowę ważnych głosów,\na w przypadku samoopodatkowania - co najmniej 2/3 ważnych\ngłosów;\n- protesty rozpatruje sąd okręgowy;\n2) referendum odwoławcze i inne możliwości demokracji\nbezpośredniej:\n- referendum w sprawie odwołania organu wykonawczego, na\nwniosek organu stanowiącego (jeśli ten pierwszy nie zostanie\nodwołany, skraca się kadencję rady) lub na wniosek 10%\nuprawnionych do głosowania, jest ważne w przypadku, gdy\nudział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział\nw wyborze odwoływanego organu;\n- referendum w sprawie odwołania organu uchwałodawczego, na\nwniosek 10% uprawnionych do głosowania, jest ważne\nw przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby\nbiorących udział w wyborze odwoływanego organu;\n- udział w zebraniu wiejskim w sołectwie, na ogół stanowiącym\nformę zgromadzenia ludowego, lub w ogólnym zebraniu\nmieszkańców osiedla;\n3) korzystanie z katalogu praw i wolności człowieka określonych\nw Konstytucji RP:\n- prawo do składania wniosków i petycji: przedmiotem może\nbyć żądanie zmiany przepisów prawa lub podjęcia\nrozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej podmiotu wnoszącego\npetycję, życia zbiorowego lub wartości wymagających\nszczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, mieszczących się\nw zakresie zadań i kompetencji adresata petycji; składa się ją\nw formie pisemnej albo za pomocą środków komunikacji\nelektronicznej;\n- prawo do składania skarg;\n- prawo do uzyskiwania informacji, w tym dostęp do\ndokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych;\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\n- organizacja zgromadzeń w sprawach lokalnych;\n- organizacja zrzeszeń o charakterze lokalnym, np.\nstowarzyszeń, OSP, kół gospodyń wiejskich i innych\nspołecznych organizacji pozarządowych;\n- korzystanie z wolności słowa i rozpowszechniania poglądów\nw np. gazetach lokalnych, internecie;\n4) inne formy wpływu:\n- udział w konsultacjach, np. w sprawie jednostek\npomocniczych;\n- budżety partycypacyjne / obywatelskie: mieszkańcy\nw bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części\nwydatków budżetu gminy;\n- wstęp na sesje rady i posiedzenia jej komisji, a także\nmożliwość odtworzenia obrad rady gminy;\n- udział w młodzieżowej radzie gminy oraz gminnej radzie\nseniorów (mających charakter konsultacyjny);\n- możliwość złożenia skargi do WSA, jeśli uznamy, że nasz\ninteres prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub\nzarządzeniem organów gminy z zakresu administracji publicznej\n(nie chodzi tu o kwestię podjętych wobec podmiotu decyzji\nadministracyjnych).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście\ninterpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nKursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego\naspektu za spełniony w sposób pełny.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nlub\n- w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\ni częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo\nscharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród\nzagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nlub\n- częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n0 P.\nZdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla\npoziomu I.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nPrzy pracy o wartości\nmerytorycznej 0 p., nie\nprzyznaje się punktów\nza pozostałe elementy.\nEgzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),\nmoże ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez\nzdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj.\npoprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za\nzrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości\nmerytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także\nocenić pracę na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/wos-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 1.<br>Aktywność społeczności lokalnej to nie tylko udział w wyborach organów samorządu<br>gminnego - scharakteryzuj inne formy wpływu tej społeczności na funkcjonowanie<br>organów gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty samorządowej<br>w Rzeczypospolitej Polskiej.<br>MWO_1R</p>","answer_text_html":"<p>Temat 1.<br>Aktywność społeczności lokalnej to nie tylko udział w wyborach organów samorządu<br>gminnego - scharakteryzuj inne formy wpływu tej społeczności na funkcjonowanie<br>organów gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty samorządowej<br>w Rzeczypospolitej Polskiej.<br>I. Wykorzystanie<br>i tworzenie<br>informacji.<br>IV. Znajomość zasad<br>i procedur<br>demokracji.<br>V. Znajomość<br>podstaw ustroju<br>Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Społeczeństwo obywatelskie. Zdający:</li><li>opisuje formy aktywności obywateli w ramach społeczności</li></ol>\n<p>lokalnej, regionu, państwa oraz na poziomie globalnym; w miarę<br>możliwości uczestniczy w wybranym działaniu.</p>\n<ol><li>Demokracja - zasady i procedury. Zdający:</li><li>wyjaśnia, czym jest referendum; rozważa, jak we współczesnym</li></ol>\n<p>państwie można realizować inne formy demokracji bezpośredniej.</p>\n<ol><li>Samorząd terytorialny w Polsce. Zdający:</li><li>omawia formy demokracji przedstawicielskiej i bezpośredniej</li></ol>\n<p>w samorządach terytorialnych; opisuje instytucję referendum<br>lokalnego;</p>\n<ol><li>przedstawia zadania i kompetencje samorządu gminnego,</li></ol>\n<p>powiatowego i wojewódzkiego;</p>\n<ol><li>wyjaśnia, jakie są źródła dochodów samorządów (dochody</li></ol>\n<p>własne, dotacje, subwencje) i jak jest uchwalany budżet gminy.<br>(III etap) 16. Samorządy i ich znaczenie. Zdający:</p>\n<ol><li>uzasadnia potrzebę samorządności w państwie demokratycznym</li></ol>\n<p>i podaje przykłady działania samorządów zawodowych<br>i samorządów mieszkańców;</p>\n<ol><li>wyjaśnia, na czym polegają zasady decentralizacji</li></ol>\n<p>i pomocniczości; odnosi je do przykładów z życia własnego regionu<br>i miejscowości.<br>(III etap) 17. Gmina jako wspólnota mieszkańców. Zdający:</p>\n<ol><li>wymienia najważniejsze zadania samorządu gminnego</li></ol>\n<p>i wykazuje, jak odnosi się to do jego codziennego życia;</p>\n<ol><li>przedstawia sposób wybierania i działania władz gminy, w tym</li></ol>\n<p>podejmowania decyzji w sprawie budżetu.<br>Schemat punktowania<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.<br>Zdający w pełni scharakteryzował inne niż wybory formy<br>wpływu społeczności lokalnej na funkcjonowanie organów<br>gminy oraz na decyzje dotyczące gminnej wspólnoty<br>samorządowej w Rzeczypospolitej Polskiej:</p>\n<ol><li>referendum samorządowe:</li></ol>\n<ul><li>forma demokracji bezpośredniej, w której rozstrzyga się</li></ul>\n<p>sprawę dotyczącą wspólnoty, a mieszczącą się w zakresie zadań<br>i kompetencji jej organów, w tym referendum dotyczące<br>samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne, oraz<br>w innych sprawach dotyczących społecznych, gospodarczych<br>lub kulturowych więzi łączących wspólnotę samorządową;</p>\n<ul><li>przeprowadzane na wniosek organu stanowiącego lub na</li></ul>\n<p>wniosek 10% uprawnionych do głosowania;</p>\n<ul><li>jest ważne, jeżeli wzięło w nim udział co najmniej 30%</li></ul>\n<p>uprawnionych do głosowania; wynik rozstrzygający, jeśli za<br>jednym z rozwiązań oddano więcej niż połowę ważnych głosów,<br>a w przypadku samoopodatkowania - co najmniej 2/3 ważnych<br>głosów;</p>\n<ul><li>protesty rozpatruje sąd okręgowy;</li></ul>\n<ol><li>referendum odwoławcze i inne możliwości demokracji</li></ol>\n<p>bezpośredniej:</p>\n<ul><li>referendum w sprawie odwołania organu wykonawczego, na</li></ul>\n<p>wniosek organu stanowiącego (jeśli ten pierwszy nie zostanie<br>odwołany, skraca się kadencję rady) lub na wniosek 10%<br>uprawnionych do głosowania, jest ważne w przypadku, gdy<br>udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział<br>w wyborze odwoływanego organu;</p>\n<ul><li>referendum w sprawie odwołania organu uchwałodawczego, na</li></ul>\n<p>wniosek 10% uprawnionych do głosowania, jest ważne<br>w przypadku, gdy udział w nim wzięło nie mniej niż 3/5 liczby<br>biorących udział w wyborze odwoływanego organu;</p>\n<ul><li>udział w zebraniu wiejskim w sołectwie, na ogół stanowiącym</li></ul>\n<p>formę zgromadzenia ludowego, lub w ogólnym zebraniu<br>mieszkańców osiedla;</p>\n<ol><li>korzystanie z katalogu praw i wolności człowieka określonych</li></ol>\n<p>w Konstytucji RP:</p>\n<ul><li>prawo do składania wniosków i petycji: przedmiotem może</li></ul>\n<p>być żądanie zmiany przepisów prawa lub podjęcia<br>rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej podmiotu wnoszącego<br>petycję, życia zbiorowego lub wartości wymagających<br>szczególnej ochrony w imię dobra wspólnego, mieszczących się<br>w zakresie zadań i kompetencji adresata petycji; składa się ją<br>w formie pisemnej albo za pomocą środków komunikacji<br>elektronicznej;</p>\n<ul><li>prawo do składania skarg;</li><li>prawo do uzyskiwania informacji, w tym dostęp do</li></ul>\n<p>dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych;<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie popełnił<br>żadnego błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji (nie<br>zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.</p>\n<ul><li>organizacja zgromadzeń w sprawach lokalnych;</li><li>organizacja zrzeszeń o charakterze lokalnym, np.</li></ul>\n<p>stowarzyszeń, OSP, kół gospodyń wiejskich i innych<br>społecznych organizacji pozarządowych;</p>\n<ul><li>korzystanie z wolności słowa i rozpowszechniania poglądów</li></ul>\n<p>w np. gazetach lokalnych, internecie;</p>\n<ol><li>inne formy wpływu:</li></ol>\n<ul><li>udział w konsultacjach, np. w sprawie jednostek</li></ul>\n<p>pomocniczych;</p>\n<ul><li>budżety partycypacyjne / obywatelskie: mieszkańcy</li></ul>\n<p>w bezpośrednim głosowaniu decydują corocznie o części<br>wydatków budżetu gminy;</p>\n<ul><li>wstęp na sesje rady i posiedzenia jej komisji, a także</li></ul>\n<p>możliwość odtworzenia obrad rady gminy;</p>\n<ul><li>udział w młodzieżowej radzie gminy oraz gminnej radzie</li></ul>\n<p>seniorów (mających charakter konsultacyjny);</p>\n<ul><li>możliwość złożenia skargi do WSA, jeśli uznamy, że nasz</li></ul>\n<p>interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub<br>zarządzeniem organów gminy z zakresu administracji publicznej<br>(nie chodzi tu o kwestię podjętych wobec podmiotu decyzji<br>administracyjnych).</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych</li></ol>\n<p>aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście<br>interpretacyjnym, wykazał się znajomością licznych pojęć<br>związanych z tematem.<br>Kursywą zaznaczono kwestie niekonieczne do uznania danego<br>aspektu za spełniony w sposób pełny.<br>Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 P.<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>lub</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia<br>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych</li></ol>\n<p>aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością<br>wybranych pojęć związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił jeden<br>lub dwa błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>niekonsekwentną<br>selekcję informacji i ich<br>hierarchizację (umieścił<br>w pracy nieliczne<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód nie w pełni<br>uporządkowany.<br>Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 P.<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo</li></ul>\n<p>scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród<br>zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił trzy<br>lub cztery błędy<br>merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>lub</p>\n<ul><li>częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć</li></ol>\n<p>związanych z tematem.<br>Zdający przeprowadził<br>w niewystarczającym<br>stopniu selekcję<br>informacji i ich<br>hierarchizację (napisał<br>pracę, której znaczną<br>część stanowią<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w sposób<br>chaotyczny<br>i nielogiczny.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił co<br>najmniej pięć błędów<br>merytorycznych.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Ponad połowę pracy<br>stanowią fragmenty<br>niezwiązane z tematem.<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Wywód jest<br>niekomunikatywny.<br>0 P.<br>Zdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla<br>poziomu I.</p>\n<ol><li>Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych</li></ol>\n<p>z tematem.<br>Przy pracy o wartości<br>merytorycznej 0 p., nie<br>przyznaje się punktów<br>za pozostałe elementy.<br>Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),<br>może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez<br>zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj.<br>poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za<br>zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości<br>merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także<br>ocenić pracę na 0 punktów.</p>","solutions":[]}