{"id":"wos-2019-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/23","paper_id":"wos-2019-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"23","points":20,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 23. (20 pkt)\nWybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie. Wykorzystaj materiały\nźródłowe zamieszczone w II części arkusza.\nTemat nr 1\nOdwołując się do przykładów współczesnych państw europejskich oraz ustroju Polski\nw XX wieku, scharakteryzuj typy systemów politycznych, w których obowiązuje\njednolitość władzy państwowej lub podział władzy jest formalnie zachwiany. Przedstaw\ntakże rozwiązania, które w takich systemach sprzyjają - odpowiednio - funkcjonowaniu\ndemokracji oraz niedemokratycznego reżimu politycznego.\nTemat nr 2\nOd ładu dwubiegunowego do policentrycznego czy monocentrycznego? Rozważ\nproblem, odwołując się do faktografii i charakteryzując typy ładu światowego\nw ostatnim półwieczu.\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nna temat nr\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n22\n23.I.\n23.II. 23.III.\nMaks. liczba punktów\n1\n18\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nPoziom rozszerzony\nMWO_1R\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 23. (0-20)\nTemat 1: Odwołując się do przykładów współczesnych państw europejskich oraz ustroju\nPolski w XX wieku, scharakteryzuj typy systemów politycznych, w których obowiązuje\njednolitość władzy państwowej lub podział władzy jest zachwiany. Przedstaw także\nrozwiązania, które w tych systemach sprzyjają - odpowiednio - funkcjonowaniu\ndemokracji oraz niedemokratycznego reżimu politycznego.\nTworzenie informacji.\nFormułowanie wypowiedzi pisemnej zawierającej\ncharakterystykę życia politycznego oraz uwarunkowania\noceny funkcjonowania władz z punktu widzenia wartości\ndemokracji (III.P.5 / III.R.1 / III.R.3).\nKorzystanie z informacji: dokonywanie selekcji faktów,\nkorzystanie ze źródeł informacji o życiu politycznym,\nwskazywanie skutków rozwiązań politycznych, krytyczna\nanaliza materiałów źródłowych\n(II.P.1 / II.P.2 / II.P.5 / II.R.1).\nWiadomości: historyczne i współczesne formy państw,\nmodele ustrojowe państw demokratycznych, zagrożenia dla\ndemokracji (I.R.4 / I.R.5 / I.R.6).\nKryteria oceniania\nCharakterystyka systemu parlamentarno-komitetowego wraz z przykładami (0-7)\n- parlament nadrzędnym organem władzy; organ wykonawczy wybierany przez parlament\njest jego komitetem wykonawczym;\n- przykład współczesny - Szwajcaria: organ wykonawczy jeden; parlament dwuizbowy, izby\nrównorzędne; system kooperacji partii prowadzi do wzmocnienia pozycji Rady Federalnej /\nZwiązkowej;\n- przykład Polski z XX wieku:\nPolska Ludowa w okresie obowiązywania konstytucji lipcowej z 1952 r.: formalnie\nnadrzędnym organem państwa jednoizbowy Sejm PRL; dwa naczelne organy: Rada\nMinistrów (organ administracji państwowej) oraz Rada Państwa (organ władzy państwowej)\nformalnie podległe Sejmowi PRL; przez system partyjny faktycznie rola parlamentu\nograniczona, a organów wykonawczych - bardziej znacząca; przez uprawnienia\nprawodawcze Rady Państwa i sesyjny tryb obrad parlamentu rola kolegialnej głowy państwa\nnie ograniczała się do uprawnień wykonawczych;\nlub\nRzeczpospolita Polska w okresie obowiązywania małej konstytucji z 1919 roku: formalnie\n„władzę suwerenną i ustawodawczą” sprawował jednoizbowy Sejm RP; dwa centralne\norgany wykonawcze: Rada Ministrów oraz Naczelnik Państwa jako głowa państwa; brak\nwypracowanych mechanizmów ścisłej kontroli organów wykonawczych.\n7 p. - za pełną charakterystykę trzech aspektów lub za pełną charakterystykę dwóch\naspektów i niepełną jednego aspektu, lub za pełną charakterystykę jednego aspektu\ni niepełną dwóch aspektów, lub za pełną charakterystykę dwóch aspektów\ni zasygnalizowanie jednego aspektu.\n6 p. - za pełną charakterystykę dwóch aspektów lub za pełną charakterystykę jednego\naspektu, niepełną jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za\nniepełną charakterystykę trzech aspektów.\n5 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów lub\nza pełną charakterystykę jednego aspektu i niepełną jednego aspektu, lub za\nniepełną charakterystykę dwóch aspektów i zasygnalizowanie jednego aspektu.\n4 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu lub\nza niepełną charakterystykę dwóch aspektów, lub za niepełną charakterystykę\njednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów.\n3 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu lub za niepełną charakterystykę jednego\naspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za zasygnalizowanie trzech\naspektów.\n2 p. - za niepełną charakterystykę jednego aspektu lub za zasygnalizowanie dwóch\naspektów.\n1 p. - za zasygnalizowanie jednego aspektu.\n0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.\nCharakterystyka systemu superprezydenckiego wraz z przykładami (0-7)\n- prezydent nadrzędnym organem władzy; szerokie uprawnienia nie tylko wykonawcze, lecz\ntakże prawodawcze; rząd mu podległy lub odpowiedzialność polityczna rządu bardziej\nznacząca przez prezydentem, a nie - parlamentem (w tym wypadku odpowiedzialność rządu\nna ogół iluzoryczna);\n- przykład współczesny - Rosja lub Białoruś: formalny podział władzy, ale umocowanie\nustrojowe prezydenta ukazuje nadrzędność tego organu; parlamenty bikameralne z przewagą\npartii prezydenckiej (Rosja) lub z przewagą bezpartyjnych związanych z reżimem (Białoruś);\nmożliwość wydawania przez prezydentów dekretów, które nie muszą być aktami\nwykonawczymi;\n- przykład Polski z XX wieku - Rzeczpospolita Polska w okresie obowiązywania konstytucji\nkwietniowej z 1935 roku: formalna zwierzchność prezydenta nad innymi organami władzy;\nmożliwość wydawania dekretów w problematyce wymagającej regulacji ustawowej;\nparlament bikameralny z mało demokratycznymi wyborami, szczególnie do izby wyższej;\npraktyka rządów wskazywała na techniczny podział władzy między prezydentem a szefem\nGISZ-u.\n7 p. - za pełną charakterystykę trzech aspektów lub za pełną charakterystykę dwóch\naspektów i niepełną jednego aspektu, lub za pełną charakterystykę jednego aspektu\ni niepełną dwóch aspektów, lub za pełną charakterystykę dwóch aspektów\ni zasygnalizowanie jednego aspektu.\n6 p. - za pełną charakterystykę dwóch aspektów lub za pełną charakterystykę jednego\naspektu, niepełną jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za\nniepełną charakterystykę trzech aspektów.\n5 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów lub\nza pełną charakterystykę jednego aspektu i niepełną jednego aspektu, lub za\nniepełną charakterystykę dwóch aspektów i zasygnalizowanie jednego aspektu.\n4 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu lub\nza niepełną charakterystykę dwóch aspektów, lub za niepełną charakterystykę\njednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów.\n3 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu lub za niepełną charakterystykę jednego\naspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za zasygnalizowanie trzech\naspektów.\n2 p. - za niepełną charakterystykę jednego aspektu lub za zasygnalizowanie dwóch\naspektów.\n1 p. - za zasygnalizowanie jednego aspektu.\n0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.\nPrzedstawienie rozwiązań w systemach, w których obowiązuje jednolitość władzy\npaństwowej lub podział władzy jest zachwiany, sprzyjających funkcjonowaniu lub\nbrakowi funkcjonowania demokracji (0-4)\n- demokracji sprzyja niezależne sądownictwo, system wielopartyjny bez partii\nhegemonicznej, wolne wybory;\n- niedemokratycznemu reżimowi politycznemu sprzyja system monopartyjny lub partii\nhegemonicznej\n(z kierowniczą\nrolą\npartii\nw\nsystemie)\nlub\namorfizm\npartyjny,\npodporzadkowanie sądów innym organom państwa, ordynacja wyborcza niezakładająca\nwolnych wyborów lub fałszerstwa wyborcze.\n4 p. - za pełne przedstawienie dwóch aspektów.\n3 p. - za pełne przedstawienie jednego aspektu i niepełne jednego aspektu.\n2 p. - za pełne przedstawienie jednego aspektu lub za niepełne przedstawienie dwóch\naspektów.\n1 p. - za niepełne przedstawienie jednego aspektu.\n0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.\nWykorzystanie materiałów źródłowych (0-1)\n1 p. - za poprawne powołanie się na dwa materiały źródłowe.\n0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.\nPoprawny język i forma wypowiedzi (0-1)\n1 p. - za pracę napisaną językiem w pełni komunikatywnym, z uporządkowanym,\nlogicznym wywodem i właściwą strukturą.\n0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.","solution":null,"image":"img/wos-2019-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-23.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 23. (20 pkt)<br>Wybierz jeden z podanych tematów i napisz wypracowanie. Wykorzystaj materiały<br>źródłowe zamieszczone w II części arkusza.<br>Temat nr 1<br>Odwołując się do przykładów współczesnych państw europejskich oraz ustroju Polski<br>w XX wieku, scharakteryzuj typy systemów politycznych, w których obowiązuje<br>jednolitość władzy państwowej lub podział władzy jest formalnie zachwiany. Przedstaw<br>także rozwiązania, które w takich systemach sprzyjają - odpowiednio - funkcjonowaniu<br>demokracji oraz niedemokratycznego reżimu politycznego.<br>Temat nr 2<br>Od ładu dwubiegunowego do policentrycznego czy monocentrycznego? Rozważ<br>problem, odwołując się do faktografii i charakteryzując typy ładu światowego<br>w ostatnim półwieczu.<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>na temat nr<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>22<br>23.I.<br>23.II. 23.III.<br>Maks. liczba punktów<br>1<br>18<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>Poziom rozszerzony<br>MWO_1R<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 23. (0-20)<br>Temat 1: Odwołując się do przykładów współczesnych państw europejskich oraz ustroju<br>Polski w XX wieku, scharakteryzuj typy systemów politycznych, w których obowiązuje<br>jednolitość władzy państwowej lub podział władzy jest zachwiany. Przedstaw także<br>rozwiązania, które w tych systemach sprzyjają - odpowiednio - funkcjonowaniu<br>demokracji oraz niedemokratycznego reżimu politycznego.<br>Tworzenie informacji.<br>Formułowanie wypowiedzi pisemnej zawierającej<br>charakterystykę życia politycznego oraz uwarunkowania<br>oceny funkcjonowania władz z punktu widzenia wartości<br>demokracji (III.P.5 / III.R.1 / III.R.3).<br>Korzystanie z informacji: dokonywanie selekcji faktów,<br>korzystanie ze źródeł informacji o życiu politycznym,<br>wskazywanie skutków rozwiązań politycznych, krytyczna<br>analiza materiałów źródłowych<br>(II.P.1 / II.P.2 / II.P.5 / II.R.1).<br>Wiadomości: historyczne i współczesne formy państw,<br>modele ustrojowe państw demokratycznych, zagrożenia dla<br>demokracji (I.R.4 / I.R.5 / I.R.6).<br>Kryteria oceniania<br>Charakterystyka systemu parlamentarno-komitetowego wraz z przykładami (0-7)</p>\n<ul><li>parlament nadrzędnym organem władzy; organ wykonawczy wybierany przez parlament</li></ul>\n<p>jest jego komitetem wykonawczym;</p>\n<ul><li>przykład współczesny - Szwajcaria: organ wykonawczy jeden; parlament dwuizbowy, izby</li></ul>\n<p>równorzędne; system kooperacji partii prowadzi do wzmocnienia pozycji Rady Federalnej /<br>Związkowej;</p>\n<ul><li>przykład Polski z XX wieku:</li></ul>\n<p>Polska Ludowa w okresie obowiązywania konstytucji lipcowej z 1952 r.: formalnie<br>nadrzędnym organem państwa jednoizbowy Sejm PRL; dwa naczelne organy: Rada<br>Ministrów (organ administracji państwowej) oraz Rada Państwa (organ władzy państwowej)<br>formalnie podległe Sejmowi PRL; przez system partyjny faktycznie rola parlamentu<br>ograniczona, a organów wykonawczych - bardziej znacząca; przez uprawnienia<br>prawodawcze Rady Państwa i sesyjny tryb obrad parlamentu rola kolegialnej głowy państwa<br>nie ograniczała się do uprawnień wykonawczych;<br>lub<br>Rzeczpospolita Polska w okresie obowiązywania małej konstytucji z 1919 roku: formalnie<br>„władzę suwerenną i ustawodawczą” sprawował jednoizbowy Sejm RP; dwa centralne<br>organy wykonawcze: Rada Ministrów oraz Naczelnik Państwa jako głowa państwa; brak<br>wypracowanych mechanizmów ścisłej kontroli organów wykonawczych.<br>7 p. - za pełną charakterystykę trzech aspektów lub za pełną charakterystykę dwóch<br>aspektów i niepełną jednego aspektu, lub za pełną charakterystykę jednego aspektu<br>i niepełną dwóch aspektów, lub za pełną charakterystykę dwóch aspektów<br>i zasygnalizowanie jednego aspektu.<br>6 p. - za pełną charakterystykę dwóch aspektów lub za pełną charakterystykę jednego<br>aspektu, niepełną jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za<br>niepełną charakterystykę trzech aspektów.<br>5 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów lub<br>za pełną charakterystykę jednego aspektu i niepełną jednego aspektu, lub za<br>niepełną charakterystykę dwóch aspektów i zasygnalizowanie jednego aspektu.<br>4 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu lub<br>za niepełną charakterystykę dwóch aspektów, lub za niepełną charakterystykę<br>jednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów.<br>3 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu lub za niepełną charakterystykę jednego<br>aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za zasygnalizowanie trzech<br>aspektów.<br>2 p. - za niepełną charakterystykę jednego aspektu lub za zasygnalizowanie dwóch<br>aspektów.<br>1 p. - za zasygnalizowanie jednego aspektu.<br>0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.<br>Charakterystyka systemu superprezydenckiego wraz z przykładami (0-7)</p>\n<ul><li>prezydent nadrzędnym organem władzy; szerokie uprawnienia nie tylko wykonawcze, lecz</li></ul>\n<p>także prawodawcze; rząd mu podległy lub odpowiedzialność polityczna rządu bardziej<br>znacząca przez prezydentem, a nie - parlamentem (w tym wypadku odpowiedzialność rządu<br>na ogół iluzoryczna);</p>\n<ul><li>przykład współczesny - Rosja lub Białoruś: formalny podział władzy, ale umocowanie</li></ul>\n<p>ustrojowe prezydenta ukazuje nadrzędność tego organu; parlamenty bikameralne z przewagą<br>partii prezydenckiej (Rosja) lub z przewagą bezpartyjnych związanych z reżimem (Białoruś);<br>możliwość wydawania przez prezydentów dekretów, które nie muszą być aktami<br>wykonawczymi;</p>\n<ul><li>przykład Polski z XX wieku - Rzeczpospolita Polska w okresie obowiązywania konstytucji</li></ul>\n<p>kwietniowej z 1935 roku: formalna zwierzchność prezydenta nad innymi organami władzy;<br>możliwość wydawania dekretów w problematyce wymagającej regulacji ustawowej;<br>parlament bikameralny z mało demokratycznymi wyborami, szczególnie do izby wyższej;<br>praktyka rządów wskazywała na techniczny podział władzy między prezydentem a szefem<br>GISZ-u.<br>7 p. - za pełną charakterystykę trzech aspektów lub za pełną charakterystykę dwóch<br>aspektów i niepełną jednego aspektu, lub za pełną charakterystykę jednego aspektu<br>i niepełną dwóch aspektów, lub za pełną charakterystykę dwóch aspektów<br>i zasygnalizowanie jednego aspektu.<br>6 p. - za pełną charakterystykę dwóch aspektów lub za pełną charakterystykę jednego<br>aspektu, niepełną jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za<br>niepełną charakterystykę trzech aspektów.<br>5 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów lub<br>za pełną charakterystykę jednego aspektu i niepełną jednego aspektu, lub za<br>niepełną charakterystykę dwóch aspektów i zasygnalizowanie jednego aspektu.<br>4 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu lub<br>za niepełną charakterystykę dwóch aspektów, lub za niepełną charakterystykę<br>jednego aspektu i zasygnalizowanie dwóch aspektów.<br>3 p. - za pełną charakterystykę jednego aspektu lub za niepełną charakterystykę jednego<br>aspektu i zasygnalizowanie jednego aspektu, lub za zasygnalizowanie trzech<br>aspektów.<br>2 p. - za niepełną charakterystykę jednego aspektu lub za zasygnalizowanie dwóch<br>aspektów.<br>1 p. - za zasygnalizowanie jednego aspektu.<br>0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.<br>Przedstawienie rozwiązań w systemach, w których obowiązuje jednolitość władzy<br>państwowej lub podział władzy jest zachwiany, sprzyjających funkcjonowaniu lub<br>brakowi funkcjonowania demokracji (0-4)</p>\n<ul><li>demokracji sprzyja niezależne sądownictwo, system wielopartyjny bez partii</li></ul>\n<p>hegemonicznej, wolne wybory;</p>\n<ul><li>niedemokratycznemu reżimowi politycznemu sprzyja system monopartyjny lub partii</li></ul>\n<p>hegemonicznej<br>(z kierowniczą<br>rolą<br>partii<br>w<br>systemie)<br>lub<br>amorfizm<br>partyjny,<br>podporzadkowanie sądów innym organom państwa, ordynacja wyborcza niezakładająca<br>wolnych wyborów lub fałszerstwa wyborcze.<br>4 p. - za pełne przedstawienie dwóch aspektów.<br>3 p. - za pełne przedstawienie jednego aspektu i niepełne jednego aspektu.<br>2 p. - za pełne przedstawienie jednego aspektu lub za niepełne przedstawienie dwóch<br>aspektów.<br>1 p. - za niepełne przedstawienie jednego aspektu.<br>0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.<br>Wykorzystanie materiałów źródłowych (0-1)<br>1 p. - za poprawne powołanie się na dwa materiały źródłowe.<br>0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.<br>Poprawny język i forma wypowiedzi (0-1)<br>1 p. - za pracę napisaną językiem w pełni komunikatywnym, z uporządkowanym,<br>logicznym wywodem i właściwą strukturą.<br>0 p. - za niespełnienie powyższego kryterium.</p>","solutions":[]}