{"id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nO jednej z postaw społecznych\n[Charakteryzuje ją] […] umiejętność wyrażania własnych uczuć, opinii, pragnień w sposób\nadekwatny, otwarty i pozbawiony lęku, a zarazem respektujący uczucia i postawy innych osób […].\nencyklopedia.pwn.pl\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nPostawa społeczna, którą przedstawiono w tekście, to\nA. nonkonformizm.\nB. asertywność.\nC. pasywność.\nD. anomia.","answer":"B","answer_text":"1 pkt - wskazanie poprawnej odpowiedzi.","solution":"Odpowiedź: **B. asertywnosc** Asertywnosc to umiejetnosc wyrazania wlasnych mysli, uczuc, opinii i potrzeb w sposob bezposredni, otwarty, ale jednoczesnie szanujacy prawa i uczucia innych osob. Kluczowe elementy z definicji (\"wyrazanie uczuc, opinii\", \"adekwatny\", \"pozbawiony leku\", \"respektujacy innych\") jednoznacznie wskazuja na asertywnosc.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nDefinicja w tekscie zawiera trzy charakterystyczne elementy postawy asertywnej:\n\n1. Wyrazanie wlasnych uczuc, opinii, pragnien - aktywne komunikowanie siebie (odroznia od pasywnosci).\n2. Sposob adekwatny, otwarty, pozbawiony leku - bez agresji, bez wycofania.\n3. Respektowanie uczuc i postaw innych osob - granica miedzy asertywnoscia a agresywnoscia czy nonkonformizmem.\n\nAsertywnosc lezy na osi miedzy biegunami: agresja - asertywnosc - uleglosc/pasywnosc. Jest umiejetnoscia spoleczna, ktorej mozna sie nauczyc (treningi asertywnosci). Termin spopularyzowal w psychologii Andrew Salter (1949), a rozwinely Joseph Wolpe i Manuel Smith.\n\nPozostale pojecia:\n\n- Nonkonformizm - swiadome odrzucenie norm grupowych, postawa krytyczna wobec wiekszosci.\n- Pasywnosc - bierne podporzadkowanie, rezygnacja z wyrazania wlasnego zdania.\n- Anomia - socjologiczne pojecie Emila Durkheima oznaczajace stan dezintegracji norm spolecznych; Robert Merton rozwijal je jako rozbieznosc miedzy celami a srodkami.\n\nTypowy błąd: Nonkonformizm (A) to postawa sprzeciwu wobec norm grupy, ale niekoniecznie z respektem dla innych. Pasywnosc (C) to przeciwienstwo asertywnosci - rezygnacja z wyrazania siebie. Anomia (D, Durkheim/Merton) to stan rozpadu norm spolecznych, nie postawa jednostki.","image":"img/wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"postawy spoleczne, asertywnosc, socjologia","page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1. (0-1)
O jednej z postaw społecznych
[Charakteryzuje ją] […] umiejętność wyrażania własnych uczuć, opinii, pragnień w sposób
adekwatny, otwarty i pozbawiony lęku, a zarazem respektujący uczucia i postawy innych osób […].
encyklopedia.pwn.pl
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Postawa społeczna, którą przedstawiono w tekście, to
A. nonkonformizm.
B. asertywność.
C. pasywność.
D. anomia.

","answer_text_html":"

1 pkt - wskazanie poprawnej odpowiedzi.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: B. asertywnosc Asertywnosc to umiejetnosc wyrazania wlasnych mysli, uczuc, opinii i potrzeb w sposob bezposredni, otwarty, ale jednoczesnie szanujacy prawa i uczucia innych osob. Kluczowe elementy z definicji ("wyrazanie uczuc, opinii", "adekwatny", "pozbawiony leku", "respektujacy innych") jednoznacznie wskazuja na asertywnosc.

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Definicja w tekscie zawiera trzy charakterystyczne elementy postawy asertywnej:

\n
  1. Wyrazanie wlasnych uczuc, opinii, pragnien - aktywne komunikowanie siebie (odroznia od pasywnosci).
  2. Sposob adekwatny, otwarty, pozbawiony leku - bez agresji, bez wycofania.
  3. Respektowanie uczuc i postaw innych osob - granica miedzy asertywnoscia a agresywnoscia czy nonkonformizmem.
\n

Asertywnosc lezy na osi miedzy biegunami: agresja - asertywnosc - uleglosc/pasywnosc. Jest umiejetnoscia spoleczna, ktorej mozna sie nauczyc (treningi asertywnosci). Termin spopularyzowal w psychologii Andrew Salter (1949), a rozwinely Joseph Wolpe i Manuel Smith.

\n

Pozostale pojecia:

\n\n

Typowy błąd: Nonkonformizm (A) to postawa sprzeciwu wobec norm grupy, ale niekoniecznie z respektem dla innych. Pasywnosc (C) to przeciwienstwo asertywnosci - rezygnacja z wyrazania siebie. Anomia (D, Durkheim/Merton) to stan rozpadu norm spolecznych, nie postawa jednostki.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

B. asertywność.

\n

Sposób 1 - analiza definicji ze źródła

\n

Tekst PWN definiuje postawę jako:

\n
"umiejętność wyrażania własnych uczuć, opinii, pragnień w sposób adekwatny, otwarty i pozbawiony lęku, a zarazem respektujący uczucia i postawy innych osób"
\n

Kluczowe cechy z definicji:

\n
  1. Wyrażanie własnych uczuć i opinii (bez tłumienia, bez agresji)
  2. Otwartość i brak lęku (asertywna komunikacja)
  3. Respektowanie uczuć innych (równowaga "ja" - "ty")
\n

To klasyczna definicja asertywności - zachowania, w którym jednostka stoi w obronie własnych praw, jednocześnie nie naruszając praw innych. Termin wprowadzony do psychologii społecznej w latach 50. XX w. (Andrew Salter, później Joseph Wolpe).

\n

Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji

\n

| Opcja | Definicja | Czy pasuje? |
| A. Nonkonformizm | Postawa odrzucenia norm grupy, krytycyzm wobec większości | ❌ Nie chodzi o opozycję wobec grupy, lecz o komunikację |
| B. Asertywność | Wyrażanie siebie z poszanowaniem innych | ✅ Pełna zgodność |
| C. Pasywność | Bierność, brak reakcji, uległość | ❌ Tekst mówi o aktywnym wyrażaniu |
| D. Anomia | Brak norm, dezorientacja moralna (Durkheim) | ❌ Termin socjologiczny, nie postawa indywidualna |

\n

Klucz CKE - schemat punktowania

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź B.
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak.
\n

Reference politologiczny

\n
📖 Trzy postawy w komunikacji interpersonalnej:
- Pasywna (uległa) - "ja minus, ty plus" - rezygnacja z własnych praw
- Agresywna - "ja plus, ty minus" - naruszanie praw innych
- Asertywna - "ja plus, ty plus" - równowaga, szacunek dla obu stron
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd: zaznaczenie A. nonkonformizm. Nonkonformizm to postawa wobec grupy (sprzeciw wobec norm), a tekst dotyczy KOMUNIKACJI między jednostkami.
\n
⚠️ Uwaga: Anomia (Durkheim) to termin SPOŁECZNY (stan społeczeństwa bez norm), NIE postawa pojedynczej osoby.
"}]}