{"id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/13","paper_id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"13","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 13. (0-1)\nArt. 7.1. z ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej\n[Organ ten] [ ] przedkłada Sejmowi: 1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki\npieniężnej; 2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów; […] 4) informacje\no wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej, Prezesa\nRady Ministrów oraz innych ważniejszych kontroli […].\nDz.U. 1995, nr 13, poz. 59, z późn. zm. (stan prawny na 25 lutego 2020 r.).\nPodaj pełną nazwę konstytucyjnego organu, który przedkłada Sejmowi RP dokumenty\nwskazane w przytoczonym fragmencie aktu prawnego.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **Najwyzsza Izba Kontroli (NIK)** Wskazowki w tekscie: - Przedklada Sejmowi **analize wykonania budzetu panstwa** - to obowiazek NIK z art. 204 Konstytucji RP. - Przedklada **opinie w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrow** - to klasyczna funkcja NIK. - Przeprowadza kontrole **na wniosek Prezydenta, Premiera** - to kompetencja NIK. - Akt prawny: **Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59** - to **Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyzszej Izbie Kontroli**. NIK jest naczelnym organem kontroli panstwowej, zgodnie z **art. 202 Konstytucji RP**: \"Najwyzsza Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli panstwowej. Najwyzsza Izba Kontroli podlega Sejmowi.\"\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nNajwyzsza Izba Kontroli (NIK) - charakterystyka\n\nPodstawa prawna:\n\n- Art. 202-207 Konstytucji RP z 1997 r.\n- Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyzszej Izbie Kontroli (Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59 - to wlasnie ta ustawa, o ktorej mowa w zadaniu)\n\nPozycja ustrojowa NIK (art. 202 Konstytucji RP)\n\n- NIK jest naczelnym organem kontroli panstwowej;\n- podlega Sejmowi (a nie rzadowi - to gwarantuje jej niezaleznosc od kontrolowanej wladzy wykonawczej);\n- dziala na zasadach kolegialnosci.\n\nPrezes NIK (art. 205 Konstytucji RP)\n\n- powolywany przez Sejm za zgoda Senatu na 6 lat;\n- moze byc ponownie powolany tylko raz;\n- nie moze nalezec do partii politycznej, zwiazku zawodowego ani prowadzic dzialalnosci publicznej nie do pogodzenia z godnoscia urzedu;\n- nie moze byc bez uprzedniej zgody Sejmu pociagniety do odpowiedzialnosci karnej.\n\nZakres kontroli NIK (art. 203 Konstytucji RP)\n\n- obligatoryjnie kontroluje: organy administracji rzadowej, NBP, panstwowe osoby prawne i inne panstwowe jednostki organizacyjne - z punktu widzenia legalnosci, gospodarnosci, celowosci i rzetelnosci.\n- fakultatywnie moze kontrolowac: organy samorzadu terytorialnego, komunalne osoby prawne (z punktu widzenia legalnosci, gospodarnosci i rzetelnosci).\n- fakultatywnie moze kontrolowac inne jednostki organizacyjne i podmioty gospodarcze w zakresie, w jakim wykorzystuja one majatek panstwowy lub komunalny.\n\nDokumenty przedkladane Sejmowi (art. 204 Konstytucji RP)\n\nNIK przedklada Sejmowi:\n\n1. analize wykonania budzetu panstwa i zalozen polityki pienieznej (zadanie z polecenia);\n2. opinie w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrow (zadanie z polecenia);\n3. informacje o wynikach kontroli, wnioski i wystapienia okreslone w ustawie;\n4. (z ustawy o NIK) informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrow oraz innych wazniejszych kontroli (cytat z zadania).\n\nIdentyfikacja w zadaniu\n\nTrzy charakterystyczne sygnaly z fragmentu:\n\n1. Analiza wykonania budzetu panstwa - to slynne \"wykonanie budzetu\", co roku NIK przygotowuje obszerny dokument.\n2. Opinia w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrow - absolutorium to formalne zwolnienie rzadu z odpowiedzialnosci za wykonanie budzetu; Sejm uchwala absolutorium m.in. na podstawie opinii NIK.\n3. Numer Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59 - to jednoznacznie ustawa o NIK.\n\nOdpowiedz\n\nNajwyzsza Izba Kontroli (pelna nazwa konstytucyjnego organu).\n\nTypowy błąd: Czesty blad: skrot \"NIK\" zamiast pelnej nazwy - polecenie CKE wyraznie zada PELNA NAZWE. Drugi blad: pomylenie z Trybunalem Konstytucyjnym (ten orzeka o zgodnosci ustaw z Konstytucja - to inna funkcja) lub Rzecznikiem Praw Obywatelskich (ten chroni prawa obywateli, nie kontroluje wykonania budzetu). Trzeci blad: \"Izba Kontroli\" - niedokladnie. PELNA nazwa: Najwyzsza Izba Kontroli.","image":"img/wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":"Najwyzsza Izba Kontroli, organy konstytucyjne RP, ustawa o NIK","page_from":9,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 13. (0-1)
Art. 7.1. z ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej
[Organ ten] [ ] przedkłada Sejmowi: 1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki
pieniężnej; 2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów; […] 4) informacje
o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej, Prezesa
Rady Ministrów oraz innych ważniejszych kontroli […].
Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59, z późn. zm. (stan prawny na 25 lutego 2020 r.).
Podaj pełną nazwę konstytucyjnego organu, który przedkłada Sejmowi RP dokumenty
wskazane w przytoczonym fragmencie aktu prawnego.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Najwyzsza Izba Kontroli (NIK) Wskazowki w tekscie: - Przedklada Sejmowi analize wykonania budzetu panstwa - to obowiazek NIK z art. 204 Konstytucji RP. - Przedklada opinie w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrow - to klasyczna funkcja NIK. - Przeprowadza kontrole na wniosek Prezydenta, Premiera - to kompetencja NIK. - Akt prawny: Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59 - to Ustawa z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyzszej Izbie Kontroli. NIK jest naczelnym organem kontroli panstwowej, zgodnie z art. 202 Konstytucji RP: "Najwyzsza Izba Kontroli jest naczelnym organem kontroli panstwowej. Najwyzsza Izba Kontroli podlega Sejmowi."

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Najwyzsza Izba Kontroli (NIK) - charakterystyka

\n

Podstawa prawna:

\n\n

Pozycja ustrojowa NIK (art. 202 Konstytucji RP)

\n\n

Prezes NIK (art. 205 Konstytucji RP)

\n\n

Zakres kontroli NIK (art. 203 Konstytucji RP)

\n\n

Dokumenty przedkladane Sejmowi (art. 204 Konstytucji RP)

\n

NIK przedklada Sejmowi:

\n
  1. analize wykonania budzetu panstwa i zalozen polityki pienieznej (zadanie z polecenia);
  2. opinie w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrow (zadanie z polecenia);
  3. informacje o wynikach kontroli, wnioski i wystapienia okreslone w ustawie;
  4. (z ustawy o NIK) informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta RP, Prezesa Rady Ministrow oraz innych wazniejszych kontroli (cytat z zadania).
\n

Identyfikacja w zadaniu

\n

Trzy charakterystyczne sygnaly z fragmentu:

\n
  1. Analiza wykonania budzetu panstwa - to slynne "wykonanie budzetu", co roku NIK przygotowuje obszerny dokument.
  2. Opinia w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrow - absolutorium to formalne zwolnienie rzadu z odpowiedzialnosci za wykonanie budzetu; Sejm uchwala absolutorium m.in. na podstawie opinii NIK.
  3. Numer Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59 - to jednoznacznie ustawa o NIK.
\n

Odpowiedz

\n

Najwyzsza Izba Kontroli (pelna nazwa konstytucyjnego organu).

\n

Typowy błąd: Czesty blad: skrot "NIK" zamiast pelnej nazwy - polecenie CKE wyraznie zada PELNA NAZWE. Drugi blad: pomylenie z Trybunalem Konstytucyjnym (ten orzeka o zgodnosci ustaw z Konstytucja - to inna funkcja) lub Rzecznikiem Praw Obywatelskich (ten chroni prawa obywateli, nie kontroluje wykonania budzetu). Trzeci blad: "Izba Kontroli" - niedokladnie. PELNA nazwa: Najwyzsza Izba Kontroli.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Najwyższa Izba Kontroli (NIK)

\n

Sposób 1 - analiza tekstu

\n

Przepis prawny opisuje organ, który:

\n
"przedkłada Sejmowi: 1) analizę wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej; 2) opinię w przedmiocie absolutorium dla Rady Ministrów; […] 4) informacje o wynikach kontroli przeprowadzonych na wniosek Prezydenta Rzeczypospolitej, Prezesa Rady Ministrów…"
\n

Identyfikacja: Wszystkie te kompetencje należą do Najwyższej Izby Kontroli (NIK):

\n\n

Ustawa o NIK z 23 grudnia 1994 r. (Dz.U. 1995, nr 13, poz. 59) - tytuł zgadza się z atrybucją źródła.

\n

Sposób 2 - pełna charakterystyka NIK

\n

Najwyższa Izba Kontroli (NIK):

\n\n

Kompetencje NIK (art. 203 Konstytucji):

\n
  1. Kontrola działalności organów administracji rządowej, NBP, państwowych osób prawnych pod względem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności
  2. Kontrola działalności samorządu terytorialnego (legalność, gospodarność, rzetelność)
  3. Kontrola działalności podmiotów gospodarczych, o ile wykonują zadania zlecone przez państwo lub samorząd albo wykorzystują majątek państwowy
\n

Coroczne dokumenty NIK przedkładane Sejmowi:

\n\n

Sposób 3 - różnica NIK vs. inne organy kontroli

\n

| Organ | Funkcja | Akt prawny | Kadencja Prezesa |
| NIK | Kontrola finansowa i działalności organów państwa | Konstytucja rozdz. IX, ustawa 1994 | 6 lat |
| RPO | Ochrona praw i wolności obywateli | Konstytucja art. 208-212, ustawa 1987 | 5 lat |
| KRRiT | Stoi na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i tv | Konstytucja art. 213, ustawa 1992 | 6 lat (członkowie) |
| TK | Kontrola konstytucyjności | Konstytucja rozdz. VIII, ustawa 2016 | 9 lat (sędziowie) |
| TS | Odpowiedzialność konstytucyjna | Konstytucja art. 198-201 | (nie kadencyjny) |

\n

Uwaga: NIK jest jedynym organem opisanym w przytoczonym tekście, który spełnia WSZYSTKIE wymienione kompetencje.

\n

Klucz CKE - schemat punktowania

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 13, max 1 pkt):
- 1 pkt - podanie pełnej nazwy: Najwyższa Izba Kontroli.
- 0 pkt - sam skrót "NIK" (klucz wymaga PEŁNEJ nazwy) lub błędna nazwa.

Uwaga: Klucz CKE wymaga PEŁNEJ nazwy. Sama "NIK" może nie wystarczyć.
\n

Reference politologiczny

\n
📖 Reference - NIK (Konstytucja RP, art. 202-207):
- Art. 202: NIK jest naczelnym organem kontroli państwowej, podlega Sejmowi, działa na zasadach kolegialności.
- Art. 203: NIK kontroluje organy administracji rządowej, NBP, państwowe osoby prawne i jednostki samorządu pod kątem legalności, gospodarności, celowości i rzetelności (samorząd: legalność, gospodarność, rzetelność).
- Art. 204: NIK przedkłada Sejmowi: analizę wykonania budżetu, opinię o absolutorium dla Rady Ministrów, informacje o wynikach kontroli, wnioski oraz wystąpienia.
- Art. 205: Prezes NIK wybierany przez Sejm bezwzględną większością głosów za zgodą Senatu, kadencja 6 lat (max 2 kadencje).
- Art. 206: Prezes NIK NIE może należeć do partii politycznej, związku zawodowego ani prowadzić działalności publicznej niezgodnej z godnością urzędu.

Historia NIK: Powołana w 1919 r. (II RP), reaktywowana po wojnie, obecna ustawa z 1994 r.
Pierwszy Prezes NIK: Józef Higersberger (1919-1923).
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE wymaga PEŁNEJ NAZWY - "Najwyższa Izba Kontroli". Sam skrót "NIK" może nie wystarczyć.
\n
⚠️ Uwaga: Częste błędy:
- "Trybunał Konstytucyjny" - to kontrola konstytucyjności, NIE budżetu.
- "Trybunał Stanu" - to odpowiedzialność konstytucyjna, NIE kontrola.
- "NBP" - Narodowy Bank Polski tworzy POLITYKĘ pieniężną, ale NIK ją KONTROLUJE.
- "Sejm" - Sejm UDZIELA absolutorium, ale to NIK opracowuje OPINIĘ.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj, że NIK podlega Sejmowi - to ważne, ponieważ NIK nie jest niezależnym organem kontrolnym (jak np. niektóre Rzeczniki w innych krajach), tylko częścią władzy ustawodawczej.
"}]}