{"id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"18","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-1)\nArtykuł z aktu prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej\n1. Od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociąga za sobą\nzawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim, jeżeli:\n(1) między nupturientami nie istnieją przeszkody wynikające z prawa polskiego,\n(2) złożą oni przy zawieraniu małżeństwa zgodne oświadczenie woli dotyczące wywarcia\ntakich skutków i\n(3) zawarcie małżeństwa zostało wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany\nurzędowi stanu cywilnego w terminie pięciu dni od zawarcia małżeństwa […].\n3. Orzekanie o ważności małżeństwa kanonicznego, a także w innych sprawach małżeńskich\nprzewidzianych w prawie kanonicznym, należy do wyłącznej kompetencji władzy kościelnej.\n4. Orzekanie w sprawach małżeńskich w zakresie skutków określonych w prawie polskim\nnależy do wyłącznej kompetencji sądów państwowych.\nDz.U. [ ], nr […], poz. […] (stan prawny na 25 lutego 2020 r.).\nZaznacz poprawne dokończenie zdania.\nAkt prawny, w którym zamieszczono przytoczone przepisy prawne, to\nA. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.\nB. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.\nC. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. […].\nD. Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie\ndnia 28 lipca 1993 r.","answer":"D","answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **D. Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska z 28 lipca 1993 r.** Kluczowe slowo: **\"malzenstwo kanoniczne wywiera takie skutki jak malzenstwo cywilne\"** - to instytucja **malzenstwa konkordatowego**, uregulowana w **art. 10 Konkordatu** miedzy Stolica Apostolska a RP. Konkordat zostal podpisany 28 lipca 1993 r. (rzad Hanny Suchockiej), a wszedl w zycie po ratyfikacji w 1998 r. (za prezydentury Aleksandra Kwasniewskiego). Cytat (art. 10 Konkordatu): \"Od chwili zawarcia malzenstwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociaga za soba zawarcie malzenstwa zgodnie z prawem polskim, jezeli: 1) miedzy nupturientami nie istnieja przeszkody wynikajace z prawa polskiego, 2) zloza oni przy zawieraniu malzenstwa zgodne oswiadczenie woli dotyczace wywarcia takich skutkow i 3) zawarcie malzenstwa zostalo wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany urzedowi stanu cywilnego w terminie pieciu dni od zawarcia malzenstwa.\"\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nKonkordat miedzy Stolica Apostolska i RP - kontekst\n\nKonkordat to umowa miedzynarodowa miedzy panstwem a Stolica Apostolska (czyli z Kosciolem Katolickim) regulujaca wzajemne stosunki. Konkordat polski z 28 lipca 1993 r.:\n\n- podpisany: 28 lipca 1993 r. (rzad Hanny Suchockiej, ostatni dzien przed wotum nieufnoscia);\n- ratyfikowany: dopiero 23 lutego 1998 r. przez prezydenta Aleksandra Kwasniewskiego (po dlugiej debacie politycznej; Sejm wyrazil zgode na ratyfikacje ustawa z 8 stycznia 1998 r.);\n- weszla w zycie: 25 kwietnia 1998 r.\n\nNajwazniejsze regulacje konkordatu:\n\n1. Wolnosc dzialalnosci Kosciola (art. 1-5);\n2. Wolnosc religii (art. 8);\n3. Religia w szkole (art. 12);\n4. Malzenstwo konkordatowe (art. 10) - TO Z ZADANIA;\n5. Duszpasterstwo wojskowe i wieznienne (art. 16-17);\n6. Status duchownych w sprawach swiadczen socjalnych;\n7. Finanse Kosciola (art. 22) - Fundusz Koscielny i sprawy podatkowe.\n\nMalzenstwo konkordatowe - art. 10 Konkordatu\n\nWprowadzenie konkordatu zmienilo polskie prawo malzenskie. Wczesniej (od 1946 r.) obowiazywal system rozdzialu - tylko malzenstwo cywilne (urzedowe) wywieralo skutki prawne; malzenstwo koscielne bylo wylacznie aktem religijnym.\n\nPo wejsciu w zycie konkordatu (1998) wprowadzono system fakultatywny - obywatel moze wybrac:\n\n- malzenstwo cywilne w urzedzie stanu cywilnego (USC);\n- malzenstwo konkordatowe - zawarte w formie wyznaniowej (najczesciej w kosciele) z jednoczesnymi skutkami cywilnymi, pod warunkami z art. 10 ust. 1 Konkordatu i art. 1 § 2 KRO:\n1. brak przeszkod z prawa polskiego (np. wiek 18 lat, brak istniejacego malzenstwa);\n2. zgodne oswiadczenie woli wywarcia skutkow cywilnych zlozone podczas ceremonii;\n3. wpis do aktow stanu cywilnego w ciagu 5 dni (duchowny przekazuje zaswiadczenie do USC).\n\nUst. 3 i 4 art. 10: rozdzielenie kompetencji - kosciol orzeka o waznosci malzenstwa kanonicznego (uniewaznienie koscielne - \"stwierdzenie niewaznosci\"), panstwo orzeka w sprawach skutkow cywilnych (rozwod cywilny, alimenty, podzial majatku - tylko sady panstwowe).\n\nAnaliza odpowiedzi\n\nA. Kodeks cywilny - reguluje stosunki majatkowe miedzy osobami (wlasnosc, umowy, dziedziczenie). Malzenstwo NIE jest w kodeksie cywilnym - jest w odrebnym kodeksie rodzinnym i opiekunczym.\n\nB. Kodeks rodzinny i opiekunczy (KRO) - reguluje malzenstwo, rodzicielstwo, alimenty, opieke. KRO odwoluje sie do konkordatu (art. 1 § 2 KRO mowi o malzenstwie wyznaniowym), ALE PRZYTOCZONE PRZEPISY SA Z KONKORDATU - widac to po formie \"wladza koscielna\", \"Stolica Apostolska\" (w tytulach umowy), oraz po tym, ze konkordat to akt miedzynarodowy miedzy panstwami (RP a Stolica Apostolska), ktory ma pierwszenstwo przed ustawami zwyklymi.\n\nC. Konstytucja RP - zawiera ogolna zasade rozdzialu Panstwa i Kosciolow (art. 25 - autonomia i niezaleznosc) ale nie reguluje szczegolnie malzenstwa konkordatowego.\n\nD. Konkordat z 28 lipca 1993 r. - TO TEN AKT. Pasuja sygnaly: \"wladza koscielna\", \"malzenstwo kanoniczne\", systematyczna regulacja stosunkow Panstwo-Kosciol.\n\nOdpowiedz\n\nD. Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.\n\n(Pelny tytul aktu prawnego: \"Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.\", Dz.U. 1998, nr 51, poz. 318.)\n\nTypowy błąd: Glowna pulapka: kodeks rodzinny i opiekunczy (B) - student myli, bo \"malzenstwo\" to KRO. Ale to KONKORDAT reguluje WZAJEMNE UZNAWANIE malzenstwa kanonicznego przez panstwo. KRO odsyla do konkordatu i reguluje strone polska (urzad stanu cywilnego), ale sam przepis o \"uznawaniu malzenstwa kanonicznego\" jest w konkordacie. Drugi sygnal: \"Stolica Apostolska\" i \"wladza koscielna\" - to slownictwo konkordatu, nie kodeksu cywilnego.","image":"img/wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":"konkordat, prawo wyznaniowe, malzenstwo konkordatowe, stosunki Panstwo-Kosciol","page_from":12,"source":"maturazai","answer_source":"maturazai","answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 18. (0-1)
Artykuł z aktu prawnego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej

\n
  1. Od chwili zawarcia małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociąga za sobą
\n

zawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim, jeżeli:
(1) między nupturientami nie istnieją przeszkody wynikające z prawa polskiego,
(2) złożą oni przy zawieraniu małżeństwa zgodne oświadczenie woli dotyczące wywarcia
takich skutków i
(3) zawarcie małżeństwa zostało wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany
urzędowi stanu cywilnego w terminie pięciu dni od zawarcia małżeństwa […].

\n
  1. Orzekanie o ważności małżeństwa kanonicznego, a także w innych sprawach małżeńskich
\n

przewidzianych w prawie kanonicznym, należy do wyłącznej kompetencji władzy kościelnej.

\n
  1. Orzekanie w sprawach małżeńskich w zakresie skutków określonych w prawie polskim
\n

należy do wyłącznej kompetencji sądów państwowych.
Dz.U. [ ], nr […], poz. […] (stan prawny na 25 lutego 2020 r.).
Zaznacz poprawne dokończenie zdania.
Akt prawny, w którym zamieszczono przytoczone przepisy prawne, to
A. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny.
B. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
C. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. […].
D. Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie
dnia 28 lipca 1993 r.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: D. Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska z 28 lipca 1993 r. Kluczowe slowo: "malzenstwo kanoniczne wywiera takie skutki jak malzenstwo cywilne" - to instytucja malzenstwa konkordatowego, uregulowana w art. 10 Konkordatu miedzy Stolica Apostolska a RP. Konkordat zostal podpisany 28 lipca 1993 r. (rzad Hanny Suchockiej), a wszedl w zycie po ratyfikacji w 1998 r. (za prezydentury Aleksandra Kwasniewskiego). Cytat (art. 10 Konkordatu): "Od chwili zawarcia malzenstwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociaga za soba zawarcie malzenstwa zgodnie z prawem polskim, jezeli: 1) miedzy nupturientami nie istnieja przeszkody wynikajace z prawa polskiego, 2) zloza oni przy zawieraniu malzenstwa zgodne oswiadczenie woli dotyczace wywarcia takich skutkow i 3) zawarcie malzenstwa zostalo wpisane w aktach stanu cywilnego na wniosek przekazany urzedowi stanu cywilnego w terminie pieciu dni od zawarcia malzenstwa."

\n

Strona arkusza CKE z trescia zadania

\n

Rozwiazanie

\n

Konkordat miedzy Stolica Apostolska i RP - kontekst

\n

Konkordat to umowa miedzynarodowa miedzy panstwem a Stolica Apostolska (czyli z Kosciolem Katolickim) regulujaca wzajemne stosunki. Konkordat polski z 28 lipca 1993 r.:

\n\n

Najwazniejsze regulacje konkordatu:

\n
  1. Wolnosc dzialalnosci Kosciola (art. 1-5);
  2. Wolnosc religii (art. 8);
  3. Religia w szkole (art. 12);
  4. Malzenstwo konkordatowe (art. 10) - TO Z ZADANIA;
  5. Duszpasterstwo wojskowe i wieznienne (art. 16-17);
  6. Status duchownych w sprawach swiadczen socjalnych;
  7. Finanse Kosciola (art. 22) - Fundusz Koscielny i sprawy podatkowe.
\n

Malzenstwo konkordatowe - art. 10 Konkordatu

\n

Wprowadzenie konkordatu zmienilo polskie prawo malzenskie. Wczesniej (od 1946 r.) obowiazywal system rozdzialu - tylko malzenstwo cywilne (urzedowe) wywieralo skutki prawne; malzenstwo koscielne bylo wylacznie aktem religijnym.

\n

Po wejsciu w zycie konkordatu (1998) wprowadzono system fakultatywny - obywatel moze wybrac:

\n\n
  1. brak przeszkod z prawa polskiego (np. wiek 18 lat, brak istniejacego malzenstwa);
  2. zgodne oswiadczenie woli wywarcia skutkow cywilnych zlozone podczas ceremonii;
  3. wpis do aktow stanu cywilnego w ciagu 5 dni (duchowny przekazuje zaswiadczenie do USC).
\n

Ust. 3 i 4 art. 10: rozdzielenie kompetencji - kosciol orzeka o waznosci malzenstwa kanonicznego (uniewaznienie koscielne - "stwierdzenie niewaznosci"), panstwo orzeka w sprawach skutkow cywilnych (rozwod cywilny, alimenty, podzial majatku - tylko sady panstwowe).

\n

Analiza odpowiedzi

\n

A. Kodeks cywilny - reguluje stosunki majatkowe miedzy osobami (wlasnosc, umowy, dziedziczenie). Malzenstwo NIE jest w kodeksie cywilnym - jest w odrebnym kodeksie rodzinnym i opiekunczym.

\n

B. Kodeks rodzinny i opiekunczy (KRO) - reguluje malzenstwo, rodzicielstwo, alimenty, opieke. KRO odwoluje sie do konkordatu (art. 1 § 2 KRO mowi o malzenstwie wyznaniowym), ALE PRZYTOCZONE PRZEPISY SA Z KONKORDATU - widac to po formie "wladza koscielna", "Stolica Apostolska" (w tytulach umowy), oraz po tym, ze konkordat to akt miedzynarodowy miedzy panstwami (RP a Stolica Apostolska), ktory ma pierwszenstwo przed ustawami zwyklymi.

\n

C. Konstytucja RP - zawiera ogolna zasade rozdzialu Panstwa i Kosciolow (art. 25 - autonomia i niezaleznosc) ale nie reguluje szczegolnie malzenstwa konkordatowego.

\n

D. Konkordat z 28 lipca 1993 r. - TO TEN AKT. Pasuja sygnaly: "wladza koscielna", "malzenstwo kanoniczne", systematyczna regulacja stosunkow Panstwo-Kosciol.

\n

Odpowiedz

\n

D. Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.

\n

(Pelny tytul aktu prawnego: "Konkordat miedzy Stolica Apostolska i Rzeczapospolita Polska, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.", Dz.U. 1998, nr 51, poz. 318.)

\n

Typowy błąd: Glowna pulapka: kodeks rodzinny i opiekunczy (B) - student myli, bo "malzenstwo" to KRO. Ale to KONKORDAT reguluje WZAJEMNE UZNAWANIE malzenstwa kanonicznego przez panstwo. KRO odsyla do konkordatu i reguluje strone polska (urzad stanu cywilnego), ale sam przepis o "uznawaniu malzenstwa kanonicznego" jest w konkordacie. Drugi sygnal: "Stolica Apostolska" i "wladza koscielna" - to slownictwo konkordatu, nie kodeksu cywilnego.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

D. Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu

\n

Kluczowe wskazówki:

\n
"Małżeństwo kanoniczne wywiera takie skutki, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa zgodnie z prawem polskim…"
\n
"Orzekanie o ważności małżeństwa kanonicznego […] należy do wyłącznej kompetencji władzy kościelnej."
\n
"Orzekanie w sprawach małżeńskich w zakresie skutków określonych w prawie polskim należy do wyłącznej kompetencji sądów państwowych."
\n

Identyfikacja: KONKORDAT

\n

Tekst dotyczy podziału kompetencji między państwem polskim a Kościołem katolickim w sprawach małżeństwa. Taka regulacja jest charakterystyczna dla Konkordatu - umowy międzynarodowej między Polską a Stolicą Apostolską (Watykanem).

\n

Zacytowany przepis to art. 10 Konkordatu z 28 VII 1993 r. (ratyfikowany 23 II 1998, wszedł w życie 25 IV 1998).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n

| Opcja | Akt prawny | Czy reguluje małżeństwa konkordatowe? |
| A. Kodeks cywilny (Ustawa 23 IV 1964) | Reguluje stosunki cywilnoprawne (zobowiązania, własność, spadki) | ❌ NIE - nie reguluje małżeństwa |
| B. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Ustawa 25 II 1964) | Reguluje małżeństwo, rozwody, opiekę, alimenty | Częściowo - ale Kro NIE rozdziela kompetencji państwo-Kościół |
| C. Konstytucja RP 1997 | Ustawa zasadnicza, zasady ustrojowe, prawa | ❌ NIE - Konstytucja w art. 25 mówi o stosunkach państwo-Kościół, ale szczegółowo nie reguluje małżeństw konkordatowych |
| D. Konkordat 1993 | Umowa międzynar. Polska-Watykan | ✅ TAK - art. 10 reguluje małżeństwo konkordatowe |

\n

Sposób 3 - Konkordat 1993 - kluczowe postanowienia

\n

Konkordat z 28 VII 1993 r. (Dz.U. 1998, nr 51, poz. 318) to umowa międzynarodowa między Rzecząpospolitą Polską a Stolicą Apostolską. Główne kwestie:

\n

Art. 1: Państwo-Kościół = niezależność i autonomia we własnej dziedzinie.

\n

Art. 6: Wolność wykonywania kultu publicznego.

\n

Art. 8: Państwo zapewnia warunki nauczania religii w szkołach publicznych.

\n

Art. 10 (przytoczony w zadaniu): Małżeństwo konkordatowe - od 1998 r. małżeństwo zawarte w kościele katolickim wywiera skutki cywilne, jeśli:

\n
  1. Spełnione są wymogi prawa polskiego (wiek, brak przeszkód)
  2. Zgodne oświadczenie woli o skutkach cywilnych
  3. Wpis do akt stanu cywilnego w ciągu 5 dni (na wniosek)
\n

Przed 1998 r. wymagana była podwójna ceremonia - w urzędzie stanu cywilnego (USC) i osobno w kościele.

\n

Art. 12: Państwo uznaje uczelnie teologiczne (Katolicki Uniwersytet Lubelski, papieskie uczelnie).

\n

Art. 14: Rozszerzenie zakresu finansowania Kościoła z budżetu państwa.

\n

Sposób 4 - różnice prawa kanonicznego i polskiego

\n

| Aspekt | Prawo kanoniczne | Prawo polskie |
| Podstawa | Kodeks Prawa Kanonicznego 1983 | Kodeks rodzinny i opiekuńczy 1964 |
| Małżeństwo | Sakrament, nierozerwalne | Umowa cywilna |
| Rozwód | NIE - tylko stwierdzenie nieważności (annulacja) | TAK - wyrok sądu okręgowego |
| Sąd | Sąd kościelny (Kuria Diecezjalna, Trybunał Roty Rzymskiej) | Sąd okręgowy / Sąd Najwyższy |
| Zakres | Skutki religijne | Skutki prawne (majątek, opieka nad dziećmi, alimenty) |

\n

Małżeństwo konkordatowe ("konkordatowe") = ślub kościelny + ślub cywilny w jednej ceremonii (od 1998).

\n

Klucz CKE - schemat punktowania

\n
📋 Klucz CKE (zadanie 18, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź D (Konkordat).
- 0 pkt - inna odpowiedź.
\n

Reference politologiczny

\n
📖 Reference - Konkordat z 1993 r.:
Pełna nazwa: Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską
- Podpisany: 28 lipca 1993 r. w Warszawie (z inicjatywy rządu Hanny Suchockiej)
- Strona kościelna: arcybiskup Józef Kowalczyk (nuncjusz apostolski)
- Strona polska: minister spraw zagranicznych Krzysztof Skubiszewski
- Ratyfikowany: 23 lutego 1998 r. (przez Sejm - kontrowersje, opóźnienie 5 lat)
- Wszedł w życie: 25 kwietnia 1998 r.
\n
📖 Reference - Konstytucja RP, art. 25:
"1. Kościoły i inne związki wyznaniowe są równouprawnione.
2. Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.
3. Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego.
4. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a Kościołem Katolickim określają umowa międzynarodowa zawarta ze Stolicą Apostolską i ustawy.
5. Stosunki między Rzecząpospolitą Polską a innymi kościołami oraz związkami wyznaniowymi określają ustawy uchwalone na podstawie umów zawartych przez Radę Ministrów z ich właściwymi przedstawicielami."
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd: zaznaczenie B. Kodeks rodzinny i opiekuńczy. To NIE Kro - Kro reguluje małżeństwo cywilne, ale nie wprowadza pojęcia "małżeństwa kanonicznego" wywierającego skutki cywilne. Dopiero Konkordat ustanowił to rozwiązanie (od 1998 r.).
\n
⚠️ Uwaga: Konkordat to umowa międzynarodowa ratyfikowana przez Polskę - ma rangę wyższą niż ustawa (zgodnie z art. 91 Konstytucji RP). Stąd Konkordat "góruje" nad Kro w kwestii małżeństw konkordatowych.
\n
⚠️ Uwaga: Małżeństwa konkordatowe są zawierane TYLKO w Kościele rzymskokatolickim (i innych kościołach, które zawarły analogiczne umowy z państwem - m.in. Kościół ewangelicko-augsburski, Kościół prawosławny). Ślub w innym kościele nie wywiera skutków cywilnych - wymaga osobnej ceremonii w USC.
"}]}