{"id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nSkala podatkowa obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej w rozliczeniach za 2017 rok\nDochód (w złotych)\nSposób obliczania podatku\ndo 85 528\n18% minus kwota zmniejszająca podatek\nponad 85 528\n15 395 zł 04 gr plus 32% nadwyżki ponad 85 528 zł\nminus kwota zmniejszająca podatek\nNa podstawie: www.[ ].pl\nOceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,\nalbo F - jeśli jest fałszywa.\n1.\nPrzedstawiony typ podatku ma charakter progresywny.\nP\nF\n2.\nPrzedstawiony sposób obliczania podatku odnosi się do podatku CIT.\nP\nF\n3.\nW sytuacji dochodu w wysokości 140 tysięcy złotych podatek dochodowy\nw wysokości 32% płacony był od całego dochodu podatnika.\nP\nF\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n18.\n19.1. 19.2.\n20\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nMWO_1R","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **1. P (PRAWDA)** - Skala ma DWA progi (18% i 32%), gdzie wyzsza stawka stosuje sie do dochodu powyzej pewnego prog. To definicja **podatku progresywnego** - im wyzszy dochod, tym wyzsza efektywna stopa podatkowa. **2. F (FALSZ)** - Przedstawiona skala dotyczy **podatku PIT** (Personal Income Tax - podatek dochodowy od osob fizycznych), a NIE CIT (Corporate Income Tax - podatek od osob prawnych). Sygnaly: skala progresywna ze stawkami 18% i 32% to klasyczny polski PIT (w 2017 r.). CIT w Polsce wynosil w 2017 r. **19%** (stawka liniowa, jednolita) lub 15% dla malych podatnikow - bez progresji, bez progow. **3. F (FALSZ)** - Zgodnie ze skala podatkowa, **podatek 32% placony jest TYLKO od NADWYZKI ponad 85 528 zl**, NIE od calego dochodu. Z tekstu: \"15 395 zl 04 gr plus 32% **nadwyzki** ponad 85 528 zl\". Czyli przy dochodzie 140 000 zl podatnik placi: - od pierwszych 85 528 zl: 18% (= 15 395 zl 04 gr, juz przeliczone w tabeli); - od nadwyzki 140 000 - 85 528 = 54 472 zl: 32% (= 17 431 zl 04 gr); - lacznie: ok. 32 826 zl minus kwota zmniejszajaca. Zatem 32% NIE jest placone od calych 140 000 zl - tylko od czesci nadwyzki.\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nPodstawowe pojecia o podatkach\n\nTypy stop podatkowych:\n\n1. Podatek proporcjonalny (liniowy, flat tax) - jednolita stawka procentowa, niezaleznie od wysokosci podstawy opodatkowania. Przyklad w Polsce: CIT (19%), liniowy PIT dla przedsiebiorcow (19%), VAT (23% stawka podstawowa).\n\n2. Podatek progresywny - im wyzsza podstawa, tym wyzsza efektywna stopa. Stosuje sie progi i stawki rosnace. Przyklad w Polsce: PIT na zasadach ogolnych (skala 18%/32% w 2017 r.; po reformie z 2022 r. - 12%/32%).\n\n3. Podatek regresywny - efektywna stopa MALEJE wraz ze wzrostem podstawy. Rzadko spotykany jako jawny system, choc niektore podatki posrednie (VAT) maja charakter regresywny w stosunku do dochodu (biedni placa wiekszy % dochodu na VAT).\n\nPolska skala PIT (2017 r.)\n\nProg | Stawka\ndo 85 528 zl | 18% (minus kwota zmniejszajaca, w 2017 r. zalezna od dochodu - od ok. 1 188 zl)\nponad 85 528 zl | 15 395,04 zl + 32% od nadwyzki ponad 85 528 zl (minus kwota zmniejszajaca)\n\nPo reformie (Polski Lad 2022 + korekta lipiec 2022):\n\nProg | Stawka\ndo 120 000 zl | 12% minus kwota zmniejszajaca\nponad 120 000 zl | 10 800 zl + 32% od nadwyzki ponad 120 000 zl\n\nAnaliza zdan\n\nZdanie 1: \"Podatek ma charakter progresywny\"\n\nW tabeli sa dwie stawki: 18% (do 85 528 zl) i 32% (od nadwyzki ponad 85 528 zl). Wyzsza stawka dla wyzszych dochodow = progresja. Zdanie jest PRAWDA.\n\nCo wiecej: 18% w pierwszym progu minus kwota zmniejszajaca sprawia, ze efektywna stopa na samym dole skali jest jeszcze nizsza niz 18% - to wzmacnia progresywnosc systemu.\n\nZdanie 2: \"Sposob obliczania odnosi sie do podatku CIT\"\n\nCIT (Corporate Income Tax) to podatek od osob prawnych - spolek (sp. z o.o., S.A., komandytowych itd.). W Polsce w 2017 r. CIT mial dwie stawki:\n\n- 19% - stawka podstawowa (liniowa, jednolita);\n- 15% - dla malych podatnikow (od 2017 r.).\n\nCIT jest liniowy, nie progresywny. Stawka procentowa jest taka sama niezaleznie od dochodu. Pokazana skala dotyczy PIT (podatku od osob fizycznych), nie CIT. Zdanie jest FALSZ.\n\nZdanie 3: \"Przy dochodzie 140 tys. zl podatek 32% placony byl od calego dochodu\"\n\nTu jest klasyczna pulapka. W skali progresywnej kazdy prog ma swoja stawke, ktora dotyczy TYLKO dochodu w tym progu (a nie calego dochodu).\n\nDla dochodu 140 000 zl w 2017 r.:\n\n- pierwsze 85 528 zl: 18% = 15 395,04 zl (jest juz przeliczone w tabeli);\n- nadwyzka 140 000 - 85 528 = 54 472 zl: 32% = 17 431,04 zl;\n- razem (przed kwota zmniejszajaca): 32 826,08 zl.\n\nGdyby caly dochod byl opodatkowany 32%: 32% × 140 000 = 44 800 zl - tyle pacilby tylko w hipotetycznym systemie. W rzeczywistosci: ok. 32 826 zl, czyli efektywna stopa ok. 23,4%, a nie 32%.\n\nZdanie FALSZ - 32% placone jest tylko od nadwyzki ponad 85 528 zl, NIE od calego dochodu.\n\nTabela podsumowujaca\n\nZdanie | Ocena | Uzasadnienie\n1. Podatek progresywny | P | Dwie rosnace stawki (18% i 32%)\n2. Dotyczy CIT | F | To PIT (CIT to 19% liniowy)\n3. 32% od calego dochodu 140 tys. | F | Tylko od nadwyzki ponad 85 528 zl\n\nTypowy błąd: Zdanie 3 jest pulapka na nieczytajacych dokladnie. Slowo \"NADWYZKI\" w tabeli jest kluczowe. Wielu studentow myli podatek progresywny z liniowym - mysla, ze gdy \"wpadnie sie\" w drugi prog, to caly dochod jest opodatkowany 32%. To NIEPRAWDA. Tylko nadwyzka. Zdanie 2: zapamietaj - PIT to skala progresywna dla osob fizycznych, CIT to liniowy 19% dla firm.","image":"img/wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":"podatki, PIT, podatek progresywny, skala podatkowa","page_from":13,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 20. (0-1)<br>Skala podatkowa obowiązująca w Rzeczypospolitej Polskiej w rozliczeniach za 2017 rok<br>Dochód (w złotych)<br>Sposób obliczania podatku<br>do 85 528<br>18% minus kwota zmniejszająca podatek<br>ponad 85 528<br>15 395 zł 04 gr plus 32% nadwyżki ponad 85 528 zł<br>minus kwota zmniejszająca podatek<br>Na podstawie: www.[ ].pl<br>Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa,<br>albo F - jeśli jest fałszywa.<br>1.<br>Przedstawiony typ podatku ma charakter progresywny.<br>P<br>F<br>2.<br>Przedstawiony sposób obliczania podatku odnosi się do podatku CIT.<br>P<br>F<br>3.<br>W sytuacji dochodu w wysokości 140 tysięcy złotych podatek dochodowy<br>w wysokości 32% płacony był od całego dochodu podatnika.<br>P<br>F<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>18.<br>19.1. 19.2.<br>20<br>Maks. liczba punktów<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>MWO_1R</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>1. P (PRAWDA)</strong> - Skala ma DWA progi (18% i 32%), gdzie wyzsza stawka stosuje sie do dochodu powyzej pewnego prog. To definicja <strong>podatku progresywnego</strong> - im wyzszy dochod, tym wyzsza efektywna stopa podatkowa. <strong>2. F (FALSZ)</strong> - Przedstawiona skala dotyczy <strong>podatku PIT</strong> (Personal Income Tax - podatek dochodowy od osob fizycznych), a NIE CIT (Corporate Income Tax - podatek od osob prawnych). Sygnaly: skala progresywna ze stawkami 18% i 32% to klasyczny polski PIT (w 2017 r.). CIT w Polsce wynosil w 2017 r. <strong>19%</strong> (stawka liniowa, jednolita) lub 15% dla malych podatnikow - bez progresji, bez progow. <strong>3. F (FALSZ)</strong> - Zgodnie ze skala podatkowa, <strong>podatek 32% placony jest TYLKO od NADWYZKI ponad 85 528 zl</strong>, NIE od calego dochodu. Z tekstu: &quot;15 395 zl 04 gr plus 32% <strong>nadwyzki</strong> ponad 85 528 zl&quot;. Czyli przy dochodzie 140 000 zl podatnik placi: - od pierwszych 85 528 zl: 18% (= 15 395 zl 04 gr, juz przeliczone w tabeli); - od nadwyzki 140 000 - 85 528 = 54 472 zl: 32% (= 17 431 zl 04 gr); - lacznie: ok. 32 826 zl minus kwota zmniejszajaca. Zatem 32% NIE jest placone od calych 140 000 zl - tylko od czesci nadwyzki.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Podstawowe pojecia o podatkach</p>\n<p>Typy stop podatkowych:</p>\n<ol><li>Podatek proporcjonalny (liniowy, flat tax) - jednolita stawka procentowa, niezaleznie od wysokosci podstawy opodatkowania. Przyklad w Polsce: CIT (19%), liniowy PIT dla przedsiebiorcow (19%), VAT (23% stawka podstawowa).</li></ol>\n<ol><li>Podatek progresywny - im wyzsza podstawa, tym wyzsza efektywna stopa. Stosuje sie progi i stawki rosnace. Przyklad w Polsce: PIT na zasadach ogolnych (skala 18%/32% w 2017 r.; po reformie z 2022 r. - 12%/32%).</li></ol>\n<ol><li>Podatek regresywny - efektywna stopa MALEJE wraz ze wzrostem podstawy. Rzadko spotykany jako jawny system, choc niektore podatki posrednie (VAT) maja charakter regresywny w stosunku do dochodu (biedni placa wiekszy % dochodu na VAT).</li></ol>\n<p>Polska skala PIT (2017 r.)</p>\n<p>Prog | Stawka<br>do 85 528 zl | 18% (minus kwota zmniejszajaca, w 2017 r. zalezna od dochodu - od ok. 1 188 zl)<br>ponad 85 528 zl | 15 395,04 zl + 32% od nadwyzki ponad 85 528 zl (minus kwota zmniejszajaca)</p>\n<p>Po reformie (Polski Lad 2022 + korekta lipiec 2022):</p>\n<p>Prog | Stawka<br>do 120 000 zl | 12% minus kwota zmniejszajaca<br>ponad 120 000 zl | 10 800 zl + 32% od nadwyzki ponad 120 000 zl</p>\n<p>Analiza zdan</p>\n<p>Zdanie 1: &quot;Podatek ma charakter progresywny&quot;</p>\n<p>W tabeli sa dwie stawki: 18% (do 85 528 zl) i 32% (od nadwyzki ponad 85 528 zl). Wyzsza stawka dla wyzszych dochodow = progresja. Zdanie jest PRAWDA.</p>\n<p>Co wiecej: 18% w pierwszym progu minus kwota zmniejszajaca sprawia, ze efektywna stopa na samym dole skali jest jeszcze nizsza niz 18% - to wzmacnia progresywnosc systemu.</p>\n<p>Zdanie 2: &quot;Sposob obliczania odnosi sie do podatku CIT&quot;</p>\n<p>CIT (Corporate Income Tax) to podatek od osob prawnych - spolek (sp. z o.o., S.A., komandytowych itd.). W Polsce w 2017 r. CIT mial dwie stawki:</p>\n<ul><li>19% - stawka podstawowa (liniowa, jednolita);</li><li>15% - dla malych podatnikow (od 2017 r.).</li></ul>\n<p>CIT jest liniowy, nie progresywny. Stawka procentowa jest taka sama niezaleznie od dochodu. Pokazana skala dotyczy PIT (podatku od osob fizycznych), nie CIT. Zdanie jest FALSZ.</p>\n<p>Zdanie 3: &quot;Przy dochodzie 140 tys. zl podatek 32% placony byl od calego dochodu&quot;</p>\n<p>Tu jest klasyczna pulapka. W skali progresywnej kazdy prog ma swoja stawke, ktora dotyczy TYLKO dochodu w tym progu (a nie calego dochodu).</p>\n<p>Dla dochodu 140 000 zl w 2017 r.:</p>\n<ul><li>pierwsze 85 528 zl: 18% = 15 395,04 zl (jest juz przeliczone w tabeli);</li><li>nadwyzka 140 000 - 85 528 = 54 472 zl: 32% = 17 431,04 zl;</li><li>razem (przed kwota zmniejszajaca): 32 826,08 zl.</li></ul>\n<p>Gdyby caly dochod byl opodatkowany 32%: 32% × 140 000 = 44 800 zl - tyle pacilby tylko w hipotetycznym systemie. W rzeczywistosci: ok. 32 826 zl, czyli efektywna stopa ok. 23,4%, a nie 32%.</p>\n<p>Zdanie FALSZ - 32% placone jest tylko od nadwyzki ponad 85 528 zl, NIE od calego dochodu.</p>\n<p>Tabela podsumowujaca</p>\n<p>Zdanie | Ocena | Uzasadnienie</p>\n<ol><li>Podatek progresywny | P | Dwie rosnace stawki (18% i 32%)</li><li>Dotyczy CIT | F | To PIT (CIT to 19% liniowy)</li><li>32% od calego dochodu 140 tys. | F | Tylko od nadwyzki ponad 85 528 zl</li></ol>\n<p>Typowy błąd: Zdanie 3 jest pulapka na nieczytajacych dokladnie. Slowo &quot;NADWYZKI&quot; w tabeli jest kluczowe. Wielu studentow myli podatek progresywny z liniowym - mysla, ze gdy &quot;wpadnie sie&quot; w drugi prog, to caly dochod jest opodatkowany 32%. To NIEPRAWDA. Tylko nadwyzka. Zdanie 2: zapamietaj - PIT to skala progresywna dla osob fizycznych, CIT to liniowy 19% dla firm.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| Stwierdzenie | Odpowiedź |<br>| 1. Typ podatku ma charakter progresywny | <strong>P</strong> (prawda) |<br>| 2. Dotyczy podatku CIT | <strong>F</strong> (fałsz) |<br>| 3. Przy dochodzie 140 tys. zł podatek 32% płacony był od całego dochodu | <strong>F</strong> (fałsz) |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tabeli</h4>\n<p>Skala podatkowa za 2017 r.:</p>\n<ul><li><strong>Próg I</strong>: do 85 528 zł → <strong>18%</strong> (minus kwota zmniejszająca podatek)</li><li><strong>Próg II</strong>: ponad 85 528 zł → <strong>15 395,04 zł</strong> (czyli 18% z 85 528 zł) <strong>+ 32% nadwyżki</strong> ponad 85 528 zł</li></ul>\n<p><strong>Kluczowe cechy:</strong></p>\n<ul><li>Stawka <strong>rośnie</strong> wraz z dochodem (18% → 32%)</li><li>32% płaci się TYLKO <strong>od nadwyżki</strong> ponad 85 528 zł (NIE od całego dochodu)</li><li>Pierwsze 85 528 zł zawsze opodatkowane 18%, niezależnie od całkowitego dochodu</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - analiza stwierdzeń</h4>\n<p><strong>Stwierdzenie 1: P</strong></p>\n<p><strong>Podatek progresywny</strong> = stawka rośnie wraz z podstawą opodatkowania. Przedstawiona skala:</p>\n<ul><li>18% dla dochodów &lt;= 85 528 zł</li><li>32% dla nadwyżki ponad 85 528 zł</li></ul>\n<p>Stawka rośnie → podatek <strong>PROGRESYWNY</strong>. → <strong>P</strong>.</p>\n<p>Typy podatków według progresji:</p>\n<ul><li><strong>Progresywny</strong> - wyższy dochód = wyższa stawka (np. PIT w Polsce, USA, większość krajów UE)</li><li><strong>Liniowy / proporcjonalny</strong> - stała stawka niezależnie od dochodu (np. 19% PIT dla działalności gospodarczej, 19% CIT do 2018, podatek liniowy w Czechach)</li><li><strong>Degresywny</strong> - wyższy dochód = niższa stawka (rzadko stosowany; np. niektóre podatki konsumpcyjne)</li><li><strong>Pogłówny</strong> - stała kwota (&quot;poll tax&quot;) niezależnie od dochodu - bardzo regresywny, nieużywany</li></ul>\n<p><strong>Stwierdzenie 2: F</strong></p>\n<p><strong>CIT</strong> (Corporate Income Tax) = podatek dochodowy od osób prawnych (firm, korporacji).</p>\n<ul><li>W Polsce 2017 r.: CIT = <strong>15% (mali podatnicy)</strong> lub <strong>19% (pozostali)</strong></li><li>CIT to podatek <strong>liniowy</strong> (stała stawka), NIE progresywny</li></ul>\n<p>Przedstawiona skala (18% / 32%) to charakterystyka <strong>PIT (Personal Income Tax)</strong> - podatku dochodowego od osób fizycznych. Skala progresywna 18% / 32% obowiązywała w Polsce od 2009 r. (wcześniej 19/30/40%).</p>\n<p>→ Stwierdzenie FAŁSZYWE. → <strong>F</strong>.</p>\n<p><strong>Stwierdzenie 3: F</strong></p>\n<p>Dla dochodu <strong>140 000 zł</strong>:</p>\n<ul><li>Pierwsze 85 528 zł → opodatkowane 18% = 15 395,04 zł</li><li>Nadwyżka 140 000 - 85 528 = 54 472 zł → opodatkowana 32% = 17 431,04 zł</li><li>Suma: 15 395,04 + 17 431,04 = <strong>32 826,08 zł</strong> (minus kwota zmniejszająca podatek)</li></ul>\n<p><strong>Efektywna stawka podatku</strong> = 32 826 / 140 000 = <strong>23,4%</strong> (NIE 32%).</p>\n<p>Stwierdzenie błędnie sugeruje, że 32% podatek płacony był od <strong>całego</strong> dochodu - to NIEPRAWDA. 32% płacono TYLKO od <strong>nadwyżki</strong> ponad 85 528 zł.</p>\n<p>→ Stwierdzenie FAŁSZYWE. → <strong>F</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - typy podatków w Polsce</h4>\n<p><strong>Podatki dochodowe:</strong></p>\n<ul><li><strong>PIT</strong> (Personal Income Tax) - od osób fizycznych. Skala progresywna 12% / 32% (od 2022 r., przed 17%/32%, w 2017 r. 18%/32%)</li><li><strong>CIT</strong> (Corporate Income Tax) - od osób prawnych. Liniowy: 19% (lub 9% mali podatnicy 2020+)</li></ul>\n<p><strong>Podatki konsumpcyjne:</strong></p>\n<ul><li><strong>VAT</strong> (Value Added Tax) - 23% (podstawowa stawka), 8%, 5%, 0%</li><li><strong>Akcyza</strong> - od alkoholi, papierosów, paliw, samochodów</li></ul>\n<p><strong>Podatki majątkowe:</strong></p>\n<ul><li>Podatek od nieruchomości (lokalny, gmina ustala)</li><li>Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) - np. od umowy sprzedaży 2%</li><li>Podatek od spadków i darowizn</li></ul>\n<p><strong>Podatki lokalne (gminne):</strong></p>\n<ul><li>Podatek leśny</li><li>Podatek rolny</li><li>Podatek od środków transportowych</li><li>Opłata targowa, miejscowa, klimatyczna, uzdrowiskowa</li></ul>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 20, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - wszystkie 3 odpowiedzi poprawne (<strong>P, F, F</strong>).<br>- <strong>0 pkt</strong> - co najmniej jedna błędna.</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - System podatkowy w Polsce:</strong><br>Akty prawne:<br>- <strong>Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych</strong> z 26 VII 1991 r. (PIT)<br>- <strong>Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych</strong> z 15 II 1992 r. (CIT)<br>- <strong>Ustawa o podatku od towarów i usług</strong> z 11 III 2004 r. (VAT)<br>- <strong>Ordynacja podatkowa</strong> z 29 VIII 1997 r. (procedury podatkowe)<br><br><strong>Skala PIT w 2017 r.:</strong> 18% (do 85 528 zł) i 32% (powyżej).<br><strong>Skala PIT od 2022 r.:</strong> 12% (do 120 000 zł) i 32% (powyżej).<br><strong>Kwota wolna od podatku 2024</strong>: 30 000 zł.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: zaznaczenie F przy stwierdzeniu 1. Skala 18%/32% jest PROGRESYWNA, bo stawka rośnie wraz z dochodem. To podstawowa cecha podatku progresywnego.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: zaznaczenie P przy stwierdzeniu 3. Trzeba pamiętać, że w skali progresywnej <strong>wyższa stawka dotyczy TYLKO nadwyżki</strong> ponad próg. To NIE oznacza, że cały dochód jest opodatkowany wyższą stawką.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> PIT vs. CIT - kluczowa różnica:<br>- <strong>PIT</strong>: osoby fizyczne, skala progresywna (lub liniowa 19% dla działalności)<br>- <strong>CIT</strong>: osoby prawne (firmy), liniowy 19% (lub 9% dla małych)</blockquote>"}]}