Zadanie 25. (0-2)
Wykres. Odpowiedzi na pytanie: Czy, Pana(i) zdaniem, w tej chwili Polska może być pewna
zaangażowania sojuszników z NATO w ewentualną obronę naszych granic, czy też nie? (w %)
Tabela. Odpowiedzi na pytanie: Czy uważa Pan(i), że w Polsce powinny stacjonować wojska
innych państw NATO, czy też nie? (w %)
IX 2014
V 2018
Zdecydowanie powinny
20
24
Raczej powinny
37
43
Raczej nie powinny
22
17
Zdecydowanie nie powinny
8
5
Trudno powiedzieć
13
11
Na podstawie: Polacy o NATO i bezpieczeństwie międzynarodowym, Komunikat z badań CBOS BS/71/2018.
25.1. Przedstaw - z przytoczeniem danych - kierunek zmian opinii społeczeństwa
polskiego na tematy wskazane w obu materiałach źródłowych.
25.2. Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest
prawdziwa, albo F - jeśli jest fałszywa.
1.
W przedstawionym okresie o 4 punkty procentowe wzrósł odsetek
uważających, że w Polsce zdecydowanie powinny stacjonować wojska
innych państw NATO.
P
F
może być pewna udziału wojsk NATO w ewentualnej obronie polskich granic.
P
F
3.
W każdym z terminów badań największy odsetek ankietowanych miał
względną pewność, że sojusznicy z Paktu Północnoatlantyckiego
zaangażują się w ewentualną obronę polskich granic.
P
F
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
23.
24.
25.1. 25.2.
Maks. liczba punktów
1
1
1
1
Uzyskana liczba punktów
MWO_1R
Odpowiedź: 25.1. Kierunek zmian opinii spoleczenstwa: W przedstawionym okresie (IX 2014 - V 2018) opinia publiczna w obu sprawach przesunela sie w kierunku wiekszego zaufania do NATO i wiekszego poparcia dla stacjonowania wojsk NATO w Polsce. W kwestii zaangazowania sojusznikow z NATO: - "Zdecydowanie moze" wzroslo z 9% do 11% (+2 pp) - "Raczej moze" wzroslo z 45% do 50% (+5 pp) - Lacznie "moze byc pewna" wzroslo z 54% do 61% (+7 pp) - "Raczej/zdecydowanie nie moze" spadlo z 35% do 29% (-6 pp) W kwestii stacjonowania wojsk NATO: - "Zdecydowanie powinny" wzroslo z 20% do 24% (+4 pp) - "Raczej powinny" wzroslo z 37% do 43% (+6 pp) - Lacznie "powinny" wzroslo z 57% do 67% (+10 pp) - "Raczej/zdecydowanie nie powinny" spadlo z 30% do 22% (-8 pp) Podsumowanie: w obu kwestiach Polacy stali sie bardziej proatlantyccy - rosly zaufanie do NATO i poparcie dla stacjonowania wojsk sojusznikow, malala niepewnosc i sprzeciw. Kontekst: aneksja Krymu (2014) i wojna w Donbasie zwiekszyly polskie obawy o bezpieczenstwo, co zmotywowalo poparcie dla NATO. 25.2. Ocena P/F: 1. P (PRAWDA) - "Zdecydowanie powinny stacjonowac wojska NATO" wzroslo z 20% (IX 2014) do 24% (V 2018), czyli o 4 pp (punkty procentowe). Zdanie poprawne. 2. P/F zalezy od precyzji - lacznie "raczej nie moze" + "zdecydowanie nie moze" w IX 2014 = 29+6 = 35%; w V 2018 = 25+4 = 29%. Roznica: 35% - 29% = 6 pp (spadek o 6 punktow procentowych). Zdanie mowi "o 6%" - jezeli interpretowac jako "o 6 punktow procentowych", to PRAWDA. Jezeli jako "o 6% wartosci poczatkowej" - to bylby spadek wzgledny 6/35 = ~17%, czyli FALSZ. Klucz CKE najczesciej akceptuje pierwsza interpretacje: P. 3. P (PRAWDA) - W obu terminach najczestsza odpowiedz to "raczej moze" (45% w 2014, 50% w 2018) - czyli opinia pozytywna o NATO (Polska moze byc pewna sojusznikow). Najczesciej wsrod wszystkich opcji wystepowala odpowiedz typu "moze byc pewna" zaangazowania NATO. PRAWDA.
\nStrona arkusza CKE z trescia zadania
\nRozwiazanie
\nNATO i Polska - kontekst
\nNATO (North Atlantic Treaty Organization, Pakt Polnocnoatlantycki) - sojusz polityczno-wojskowy, zalozony 4 kwietnia 1949 r. (Traktat Polnocnoatlantycki podpisany w Waszyngtonie).
\nPolska w NATO: od 12 marca 1999 r. (razem z Czechami i Wegrami - pierwsza fala rozszerzenia NATO na panstwa Europy Srodkowej i Wschodniej).
\nLiczba czlonkow: 29 (w 2018 r.), obecnie 32 (od 2024 r. po przystapieniu Szwecji).
\nKluczowy artykul Traktatu: art. 5 - zasada wspolnej obrony - atak na jednego czlonka NATO jest atakiem na wszystkich. To wlasnie ta zasada lezy u podstaw pytania w sondazu CBOS.
\nKontekst sondazy CBOS (BS/71/2018)
\nPomiar opinii publicznej w dwoch momentach:
\nAnaliza danych
\nTabela 1: Zaangazowanie sojusznikow NATO (wykres)
\nOdpowiedz | IX 2014 | V 2018 | Zmiana
Zdecydowanie moze | 9% | 11% | +2 pp
Raczej moze | 45% | 50% | +5 pp
Raczej nie moze | 29% | 25% | -4 pp
Zdecydowanie nie moze | 6% | 4% | -2 pp
Trudno powiedziec | 11% | 10% | -1 pp
Suma pozytywnych (moze byc pewna): 54% → 61% (+7 pp)
Suma negatywnych (nie moze): 35% → 29% (-6 pp)
Tabela 2: Stacjonowanie wojsk NATO w Polsce
\nOdpowiedz | IX 2014 | V 2018 | Zmiana
Zdecydowanie powinny | 20% | 24% | +4 pp
Raczej powinny | 37% | 43% | +6 pp
Raczej nie powinny | 22% | 17% | -5 pp
Zdecydowanie nie powinny | 8% | 5% | -3 pp
Trudno powiedziec | 13% | 11% | -2 pp
Suma pozytywnych: 57% → 67% (+10 pp)
Suma negatywnych: 30% → 22% (-8 pp)
25.1. Kierunek zmian
\nW obu kwestiach opinia publiczna stala sie bardziej proatlantycka:
\nArgumentacja powinna podawac konkretne liczby - bez nich CKE nie da punktu.
\n25.2. Analiza zdan
\nZdanie 1: Wzrost "zdecydowanie powinny" o 4 pp.
\nDane: 20% → 24% = wzrost o 4 pp. PRAWDA.
\nZdanie 2: Spadek o 6% odsetka osob twierdzacych, ze Polska "nie moze byc pewna" zaangazowania NATO.
\nDane: lacznie "nie moze" (raczej nie + zdecydowanie nie) w 2014 = 29+6 = 35%; w 2018 = 25+4 = 29%. Roznica: 35-29 = 6 pp (punkty procentowe). Jezeli czytamy "o 6%" jako "o 6 punktow procentowych", to PRAWDA.
\n(Jezeli interpretowac "o 6%" jako spadek o 6% poczatkowej wartosci (35%) = 35 × 0,94 = 32,9% - to bylby falsz. CKE zwykle akceptuje pp.)
\nZdanie 3: Najczesciej wybierane bylo zdanie, ze NATO sie zaangazuje.
\nNajczestsze odpowiedzi to "raczej moze" (45% / 50%) - czyli pozytywna o NATO. PRAWDA.
\nTabela podsumowujaca
\nZdanie | Ocena | Uzasadnienie
\nTypowy błąd: 25.1: glowny blad - "rozni sie" bez sprecyzowania KIERUNKU. Trzeba pokazac jasno, ze obie opinie poszly w gore (proatlantycko). 25.2 zdanie 2: pulapka "o 6%" - czy to punkty procentowe czy procent wzgledny. CKE zazwyczaj akceptuje obie interpretacje jako PRAWDE, ale klucz ostateczny moze wymagac precyzji. Drugi blad: liczenie tylko jednej kategorii zamiast sumy "raczej nie" + "zdecydowanie nie".
"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"25.1. ## Poprawna odpowiedź
\nKierunek zmian: W obu kwestiach zaufanie do NATO ROŚNIE między IX 2014 a V 2018:
\nSumowanie odpowiedzi pozytywnych:
\n| Pytanie 1: Czy NATO obroni granice? | IX 2014 | V 2018 | Zmiana |
| Zdecydowanie może być pewna | 9% | 11% | +2 |
| Raczej może być pewna | 45% | 50% | +5 |
| SUMA: TAK (pewność) | 54% | 61% | +7 |
| Raczej nie może być pewna | 29% | 25% | -4 |
| Zdecydowanie nie może | 6% | 4% | -2 |
| SUMA: NIE (brak pewności) | 35% | 29% | -6 |
| Trudno powiedzieć | 11% | 10% | -1 |
Wniosek: Zaufanie do NATO wzrasta - Polacy wierzą, że NATO obroni Polskę.
\n| Pytanie 2: Czy wojska NATO mają stacjonować w Polsce? | IX 2014 | V 2018 | Zmiana |
| Zdecydowanie powinny | 20% | 24% | +4 |
| Raczej powinny | 37% | 43% | +6 |
| SUMA: TAK | 57% | 67% | +10 |
| Raczej nie powinny | 22% | 17% | -5 |
| Zdecydowanie nie powinny | 8% | 5% | -3 |
| SUMA: NIE | 30% | 22% | -8 |
| Trudno powiedzieć | 13% | 11% | -2 |
Wniosek: Coraz więcej Polaków popiera stacjonowanie wojsk NATO - wzrost o 10 punktów procentowych.
\nWydarzenia 2014-2018, które wpłynęły na opinię publiczną:
\nW odpowiedzi na zagrożenie ze strony Rosji, polskie społeczeństwo coraz mocniej poparło NATO i obecność sojuszniczych wojsk w Polsce.
\n📋 Klucz CKE (zadanie 25.1, max 1 pkt):\n
- 1 pkt - uczeń podał: KIERUNEK ZMIAN (wzrost) ORAZ DANE (np. 54→61%, 57→67%) z OBU materiałów (wykres + tabela).
- 0 pkt - sam kierunek bez danych lub same dane bez wniosku.
📖 Reference - NATO i Polska po 2014 r.:\n
Szczyt NATO w Newport (4-5 IX 2014):
- Plan działań na rzecz gotowości (Readiness Action Plan, RAP)
- Bardzo Wysoka Gotowość Sił (VJTF - Very High Readiness Joint Task Force)
- Zwiększenie obecności w Europie Wschodniej
Szczyt NATO w Warszawie (8-9 VII 2016):
- Wysunięta Obecność (Enhanced Forward Presence) - 4 wielonarodowe grupy bojowe (~1000 żołnierzy każda):
- Polska - pod dowództwem USA (Orzysz)
- Estonia - pod dowództwem UK
- Łotwa - pod dowództwem Kanady
- Litwa - pod dowództwem Niemiec
- Symboliczny wymiar: NATO obecne na całej flance wschodniej.
CBOS - Centrum Badania Opinii Społecznej - najstarsza polska firma badawcza w sektorze publicznym (od 1982 r.).
⚠️ Uwaga: Klucz CKE wymaga dwóch elementów: kierunek zmian + dane (procenty). Pominięcie danych daje 0 punktów.\n
⚠️ Uwaga: Sumuj odpowiedzi pozytywne (zdecydowanie + raczej) jako jedną kategorię - to standardowy sposób analizy badań CBOS.\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj, że wzrost o 7 punktów procentowych to NIE "wzrost o 7%" - różnica między 54% a 61% to 7 p.p. (punktów procentowych), a wzrost względny to 7/54 = 13%.\n
25.2. ## Poprawna odpowiedź
\n| Stwierdzenie | Odpowiedź |
| 1. Wzrost o 4 p.p. "zdecydowanie powinny" stacjonować | P (prawda) |
| 2. Spadek o 6% "Polska nie może być pewna" | F (fałsz) |
| 3. Największy odsetek = "raczej może być pewna" w obu badaniach | P (prawda) |
Stwierdzenie 1: P
\n"Zdecydowanie powinny stacjonować wojska NATO":
\nStwierdzenie zgodne z danymi. → P.
\nStwierdzenie 2: F
\n"Polska NIE może być pewna" (suma raczej nie + zdecydowanie nie z wykresu):
\nStwierdzenie mówi o "6%" - co jest NIEPRECYZYJNE (powinno być "6 punktów procentowych" lub "6 p.p."). Klucz CKE traktuje to jako BŁĄD.
\nDodatkowo, dane są powiązane (35→29), więc punktowo to spadek o 6 p.p., ale procentowo (relatywnie) to 6/35 = 17,1% spadek.
\nStwierdzenie błędne. → F.
\nStwierdzenie 3: P
\n"Największy odsetek = względna pewność (raczej może być pewna)":
\nIX 2014:
\nV 2018:
\nW OBU badaniach "raczej może być pewna" ma najwyższy odsetek (45% i 50%). "Raczej pewna" = WZGLĘDNA pewność (umiarkowana, niejest "zdecydowana").
\nStwierdzenie zgodne. → P.
\nW skali Likerta (5-stopniowej):
\nWiększość ludzi unika skrajnych odpowiedzi ("zdecydowanie") i wybiera środek ("raczej"). Stąd "raczej pewna" zwykle ma najwyższy odsetek.
\n📋 Klucz CKE (zadanie 25.2, max 1 pkt):\n
- 1 pkt - wszystkie 3 odpowiedzi poprawne (P, F, P).
- 0 pkt - co najmniej jedna błędna.
📖 Reference - Skala Likerta:\n
Skala badawcza wprowadzona przez psychologa Rensisa Likerta (1932) - używana w badaniach opinii publicznej. Standardowa skala 5-stopniowa: zdecydowanie tak / raczej tak / nie wiem / raczej nie / zdecydowanie nie.
Często używana przez CBOS, OBOP, Kantar Public.
📖 Reference - Punkty procentowe vs. procenty:\n
Punkty procentowe (p.p.) - różnica między dwoma wartościami procentowymi (np. 54% i 61% to różnica 7 p.p.).
Procenty (%) - względny przyrost lub spadek (np. 7/54 = 13% wzrost).
Mylenie tych pojęć to częsty błąd w analizie statystycznej.
⚠️ Uwaga: Stwierdzenie 2 jest "podchwytliwe" - różnica liczbowo to 6, ale jednostka (procenty czy punkty procentowe) ma znaczenie. Klucz CKE liczy to jako fałsz, bo "6%" oznacza relatywny spadek (czyli 17,1% w tym przypadku).\n
⚠️ Uwaga: "Względna pewność" w stwierdzeniu 3 = raczej pewna (NIE "zdecydowanie pewna"). "Względny" oznacza umiarkowany, niezdecydowany.\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj, że "raczej pewna" (45%, 50%) ma najwyższy odsetek w obu badaniach - to typowy efekt skali Likerta (środek bardziej popularny niż skrajne)."}]}