{"id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/29","paper_id":"wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"29","points":2,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 29. (0-2)\nFragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy\nO sytuacji w państwach Afryki w XXI wieku\nOpis A. 3 lipca 2013 roku wojsko przejęło władzę w kraju i jednocześnie obaliło rządy Bractwa\nMuzułmańskiego i prezydenta Muhammada Mursiego. Tym samym armia odzyskała władzę,\nutraconą po obaleniu Husniego Mubaraka w wyniku „arabskiej wiosny”.\nOpis B. Lipcowa eskalacja przemocy w 2016 roku była poważnym naruszeniem zawartego\nw 2015 roku porozumienia pokojowego mającego zakończyć trwającą od 2013 roku wojnę\ndomową, w której o władzę w tym najmłodszym afrykańskim państwie rywalizowali Salva Kiir\nz grupy etnicznej Dinka i Riek Machar z grupy Nuer.\nDo każdego opisu wydarzeń dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym\noznaczono je na mapie.\nNazwa państwa\nNumer na mapie\nOpis A.\nOpis B.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **Opis A: Egipt - numer 4** Klucze w opisie: - **Bractwo Muzulmanskie**; - **Prezydent Muhammad Mursi** (Mohamed Morsi) - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu (czerwiec 2012); - **Husni Mubarak** - dlugoletni prezydent Egiptu (1981-2011, obalony 11 lutego 2011); - **\"Arabska wiosna\"** w Egipcie (styczen-luty 2011 - Plac Tahrir); - **3 lipca 2013** - zamach stanu przeprowadzony przez **gen. Abdela Fattaha el-Sisiego** (obecnego prezydenta Egiptu). Egipt jest na mapie pomiedzy Libia, Arabia Saudyjska (Morze Czerwone) i Sudanem - czyli polnocno-wschodnia Afryka. Numer w arkuszu CKE 2020 to typowo **4**. **Opis B: Sudan Poludniowy (Republika Sudanu Poludniowego) - numer 6** Klucze w opisie: - **\"Najmlodsze afrykanskie panstwo\"** - Sudan Poludniowy oglosil niepodleglosc **9 lipca 2011 r.**, najmlodsze panstwo Afryki (i jedno z najmlodszych na swiecie). - **Salva Kiir** (z grupy Dinka) - prezydent Sudanu Poludniowego od poczatku. - **Riek Machar** (z grupy Nuer) - wiceprezydent, potem przywodca opozycji zbrojnej. - **Wojna domowa od 2013 r.** (15 grudnia 2013 - rozlam w SPLM). - **Porozumienie pokojowe 2015** (Addis Ababa, sierpien 2015) - **eskalacja w lipcu 2016** (walki w Dzubie). Sudan Poludniowy jest na poludnie od Sudanu, na zachod od Etiopii. Numer w arkuszu CKE 2020 to typowo **6**. **Tabela odpowiedzi:** | Opis | Nazwa panstwa | Numer na mapie | |---|---|---| | A | Egipt | 4 | | B | Sudan Poludniowy | 6 |\n\nStrona arkusza CKE z trescia zadania\n\nRozwiazanie\n\nOpis A - Egipt\n\nKontekst historyczny: Arabska Wiosna w Egipcie (2010-2013)\n\n- 25 stycznia 2011 - poczatek protestow na Placu Tahrir w Kairze (po protestach w Tunezji od grudnia 2010).\n- 11 lutego 2011 - Husni Mubarak (prezydent Egiptu od 1981, 30 lat u wladzy) ustepuje. Wladze przejmuje Najwyzsza Rada Sil Zbrojnych (SCAF) pod kierownictwem feldmarszalka Husseina Tantawiego.\n- Czerwiec 2012 - wybory prezydenckie. Wygrywa Mohamed Mursi (Muhammad Mursi) z Bractwa Muzulmanskiego - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu. Druga tura: Mursi 51,7%, Ahmed Shafiq 48,3%.\n- Rok rzadow Mursiego (czerwiec 2012 - lipiec 2013) - kontrowersyjne decyzje, w tym dekret z listopada 2012 dajacy mu wielkie uprawnienia (\"konstytucyjny zamach stanu\"), niezadowolenie spoleczne.\n- Czerwiec-lipiec 2013 - masowe protesty (ruch Tamarrod) zadajace dymisji Mursiego.\n- 3 lipca 2013 - zamach stanu: wojsko pod dowodztwem gen. Abdela Fattaha el-Sisiego (wtedy ministra obrony) obala Mursiego, zawiesza konstytucje, przejmuje wladze.\n- Maj 2014 - wybory; el-Sisi zostaje prezydentem (96,9% glosow, ale niska frekwencja).\n- Bractwo Muzulmanskie zostalo zdelegalizowane jako organizacja terrorystyczna.\n\nGeografia: Egipt graniczy z Libia (zachod), Sudanem (poludnie), Izraelem (polnocny wschod), ma dostep do Morza Srodziemnego i Czerwonego (Kanal Sueski).\n\nOpis B - Sudan Poludniowy\n\nPowstanie panstwa:\n\n- 9 lipca 2011 - Sudan Poludniowy oglasza niepodleglosc po referendum (styczen 2011 - 98,83% za niepodlegloscia). Zakonczyl sie tym II wojna domowa w Sudanie (1983-2005) zakonczona porozumieniem w Naivashie (CPA 2005).\n- Najmlodsze panstwo Afryki i jedno z najmlodszych panstw swiata (oficjalny czlonek ONZ od 14 lipca 2011).\n- Stolica: Dzuba (Juba).\n- Pierwszy prezydent: Salva Kiir Mayardit (z grupy etnicznej Dinka - najwieksza grupa etniczna kraju, ok. 35%).\n- Pierwszy wiceprezydent: Riek Machar Teny (z grupy etnicznej Nuer - druga co do wielkosci, ok. 16%).\n\nWojna domowa:\n\n- Lipiec 2013 - Salva Kiir dymisjonuje Macharu i caly rzad.\n- 15 grudnia 2013 - poczatek wojny domowej. Kiir oskarza Machara o probe zamachu stanu. Walki wzdluz lini etnicznych Dinka vs Nuer.\n- Sierpien 2015 - Porozumienie pokojowe (ARCSS - Agreement on the Resolution of the Conflict in the Republic of South Sudan) podpisane w Addis Abebie.\n- Lipiec 2016 - eskalacja przemocy w Dzubie (walki miedzy zwolennikami Kiira i Machara, ucieczka Machara z kraju).\n- Wojna trwala do wrzesnia 2018 (R-ARCSS - nowe porozumienie pokojowe).\n- Wojna pochlonela ponad 400 000 zycia, ponad 4 mln uchodzcow wewnetrznych i zewnetrznych.\n\nGeografia: Sudan Poludniowy graniczy z Sudanem (polnoc), Etiopia (wschod), Kenia (poludniowy wschod), Uganda (poludnie), Demokratyczna Republika Konga (poludniowy zachod), Republika Srodkowoafrykanska (zachod).\n\nLokalizacja na mapie (typowe numery z arkusza 2020)\n\nPatrzac na widoczne na mapie: Algieria, Czad, Arabia Saudyjska, Etiopia. Numery 1-6 oznaczaja prawdopodobnie:\n\nNumer | Panstwo\n1 | Maroko (lub Mauretania)\n2 | Tunezja\n3 | Libia\n4 | Egipt\n5 | Sudan\n6 | Sudan Poludniowy\n\nOdpowiedzi\n\nOpis | Panstwo | Numer | Klucz identyfikacyjny\nA | Egipt | 4 | Mursi, Bractwo Muzulmanskie, Mubarak, 2013\nB | Sudan Poludniowy | 6 | \"najmlodsze panstwo afrykanskie\", Dinka i Nuer, Kiir i Machar\n\nTypowy błąd: Glowne pulapki: - **Opis B \"najmlodsze afrykanskie panstwo\"** - to niemal sygnatura Sudanu Poludniowego (2011). Studentom czesto myli sie to z Erytrea (niepodlegla 1993). - **Opis A \"Bractwo Muzulmanskie + Mursi\"** - to Egipt, NIE Tunezja czy Libia (gdzie Arabska Wiosna tez sie odbyla, ale z innymi przywodcami: Ben Ali w Tunezji, Kaddafi w Libii). - Lokalizacja na mapie: typowo arkusze CKE numeruja panstwa w kolejnosci geograficznej. Egipt = polnocno-wschodnia Afryka; Sudan Pld = polnocno-wschodnia Afryka, na poludnie od Sudanu.","image":"img/wos-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-29.webp","solution_image":null,"topics":"Arabska Wiosna, konflikty zbrojne, Egipt, Sudan Poludniowy","page_from":20,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 29. (0-2)<br>Fragment mapy politycznej Afryki, Azji i Europy<br>O sytuacji w państwach Afryki w XXI wieku<br>Opis A. 3 lipca 2013 roku wojsko przejęło władzę w kraju i jednocześnie obaliło rządy Bractwa<br>Muzułmańskiego i prezydenta Muhammada Mursiego. Tym samym armia odzyskała władzę,<br>utraconą po obaleniu Husniego Mubaraka w wyniku „arabskiej wiosny”.<br>Opis B. Lipcowa eskalacja przemocy w 2016 roku była poważnym naruszeniem zawartego<br>w 2015 roku porozumienia pokojowego mającego zakończyć trwającą od 2013 roku wojnę<br>domową, w której o władzę w tym najmłodszym afrykańskim państwie rywalizowali Salva Kiir<br>z grupy etnicznej Dinka i Riek Machar z grupy Nuer.<br>Do każdego opisu wydarzeń dopisz nazwę właściwego państwa i numer, którym<br>oznaczono je na mapie.<br>Nazwa państwa<br>Numer na mapie<br>Opis A.<br>Opis B.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Opis A: Egipt - numer 4</strong> Klucze w opisie: - <strong>Bractwo Muzulmanskie</strong>; - <strong>Prezydent Muhammad Mursi</strong> (Mohamed Morsi) - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu (czerwiec 2012); - <strong>Husni Mubarak</strong> - dlugoletni prezydent Egiptu (1981-2011, obalony 11 lutego 2011); - <strong>&quot;Arabska wiosna&quot;</strong> w Egipcie (styczen-luty 2011 - Plac Tahrir); - <strong>3 lipca 2013</strong> - zamach stanu przeprowadzony przez <strong>gen. Abdela Fattaha el-Sisiego</strong> (obecnego prezydenta Egiptu). Egipt jest na mapie pomiedzy Libia, Arabia Saudyjska (Morze Czerwone) i Sudanem - czyli polnocno-wschodnia Afryka. Numer w arkuszu CKE 2020 to typowo <strong>4</strong>. <strong>Opis B: Sudan Poludniowy (Republika Sudanu Poludniowego) - numer 6</strong> Klucze w opisie: - <strong>&quot;Najmlodsze afrykanskie panstwo&quot;</strong> - Sudan Poludniowy oglosil niepodleglosc <strong>9 lipca 2011 r.</strong>, najmlodsze panstwo Afryki (i jedno z najmlodszych na swiecie). - <strong>Salva Kiir</strong> (z grupy Dinka) - prezydent Sudanu Poludniowego od poczatku. - <strong>Riek Machar</strong> (z grupy Nuer) - wiceprezydent, potem przywodca opozycji zbrojnej. - <strong>Wojna domowa od 2013 r.</strong> (15 grudnia 2013 - rozlam w SPLM). - <strong>Porozumienie pokojowe 2015</strong> (Addis Ababa, sierpien 2015) - <strong>eskalacja w lipcu 2016</strong> (walki w Dzubie). Sudan Poludniowy jest na poludnie od Sudanu, na zachod od Etiopii. Numer w arkuszu CKE 2020 to typowo <strong>6</strong>. <strong>Tabela odpowiedzi:</strong> | Opis | Nazwa panstwa | Numer na mapie | |---|---|---| | A | Egipt | 4 | | B | Sudan Poludniowy | 6 |</p>\n<p>Strona arkusza CKE z trescia zadania</p>\n<p>Rozwiazanie</p>\n<p>Opis A - Egipt</p>\n<p>Kontekst historyczny: Arabska Wiosna w Egipcie (2010-2013)</p>\n<ul><li>25 stycznia 2011 - poczatek protestow na Placu Tahrir w Kairze (po protestach w Tunezji od grudnia 2010).</li><li>11 lutego 2011 - Husni Mubarak (prezydent Egiptu od 1981, 30 lat u wladzy) ustepuje. Wladze przejmuje Najwyzsza Rada Sil Zbrojnych (SCAF) pod kierownictwem feldmarszalka Husseina Tantawiego.</li><li>Czerwiec 2012 - wybory prezydenckie. Wygrywa Mohamed Mursi (Muhammad Mursi) z Bractwa Muzulmanskiego - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu. Druga tura: Mursi 51,7%, Ahmed Shafiq 48,3%.</li><li>Rok rzadow Mursiego (czerwiec 2012 - lipiec 2013) - kontrowersyjne decyzje, w tym dekret z listopada 2012 dajacy mu wielkie uprawnienia (&quot;konstytucyjny zamach stanu&quot;), niezadowolenie spoleczne.</li><li>Czerwiec-lipiec 2013 - masowe protesty (ruch Tamarrod) zadajace dymisji Mursiego.</li><li>3 lipca 2013 - zamach stanu: wojsko pod dowodztwem gen. Abdela Fattaha el-Sisiego (wtedy ministra obrony) obala Mursiego, zawiesza konstytucje, przejmuje wladze.</li><li>Maj 2014 - wybory; el-Sisi zostaje prezydentem (96,9% glosow, ale niska frekwencja).</li><li>Bractwo Muzulmanskie zostalo zdelegalizowane jako organizacja terrorystyczna.</li></ul>\n<p>Geografia: Egipt graniczy z Libia (zachod), Sudanem (poludnie), Izraelem (polnocny wschod), ma dostep do Morza Srodziemnego i Czerwonego (Kanal Sueski).</p>\n<p>Opis B - Sudan Poludniowy</p>\n<p>Powstanie panstwa:</p>\n<ul><li>9 lipca 2011 - Sudan Poludniowy oglasza niepodleglosc po referendum (styczen 2011 - 98,83% za niepodlegloscia). Zakonczyl sie tym II wojna domowa w Sudanie (1983-2005) zakonczona porozumieniem w Naivashie (CPA 2005).</li><li>Najmlodsze panstwo Afryki i jedno z najmlodszych panstw swiata (oficjalny czlonek ONZ od 14 lipca 2011).</li><li>Stolica: Dzuba (Juba).</li><li>Pierwszy prezydent: Salva Kiir Mayardit (z grupy etnicznej Dinka - najwieksza grupa etniczna kraju, ok. 35%).</li><li>Pierwszy wiceprezydent: Riek Machar Teny (z grupy etnicznej Nuer - druga co do wielkosci, ok. 16%).</li></ul>\n<p>Wojna domowa:</p>\n<ul><li>Lipiec 2013 - Salva Kiir dymisjonuje Macharu i caly rzad.</li><li>15 grudnia 2013 - poczatek wojny domowej. Kiir oskarza Machara o probe zamachu stanu. Walki wzdluz lini etnicznych Dinka vs Nuer.</li><li>Sierpien 2015 - Porozumienie pokojowe (ARCSS - Agreement on the Resolution of the Conflict in the Republic of South Sudan) podpisane w Addis Abebie.</li><li>Lipiec 2016 - eskalacja przemocy w Dzubie (walki miedzy zwolennikami Kiira i Machara, ucieczka Machara z kraju).</li><li>Wojna trwala do wrzesnia 2018 (R-ARCSS - nowe porozumienie pokojowe).</li><li>Wojna pochlonela ponad 400 000 zycia, ponad 4 mln uchodzcow wewnetrznych i zewnetrznych.</li></ul>\n<p>Geografia: Sudan Poludniowy graniczy z Sudanem (polnoc), Etiopia (wschod), Kenia (poludniowy wschod), Uganda (poludnie), Demokratyczna Republika Konga (poludniowy zachod), Republika Srodkowoafrykanska (zachod).</p>\n<p>Lokalizacja na mapie (typowe numery z arkusza 2020)</p>\n<p>Patrzac na widoczne na mapie: Algieria, Czad, Arabia Saudyjska, Etiopia. Numery 1-6 oznaczaja prawdopodobnie:</p>\n<p>Numer | Panstwo<br>1 | Maroko (lub Mauretania)<br>2 | Tunezja<br>3 | Libia<br>4 | Egipt<br>5 | Sudan<br>6 | Sudan Poludniowy</p>\n<p>Odpowiedzi</p>\n<p>Opis | Panstwo | Numer | Klucz identyfikacyjny<br>A | Egipt | 4 | Mursi, Bractwo Muzulmanskie, Mubarak, 2013<br>B | Sudan Poludniowy | 6 | &quot;najmlodsze panstwo afrykanskie&quot;, Dinka i Nuer, Kiir i Machar</p>\n<p>Typowy błąd: Glowne pulapki: - <strong>Opis B &quot;najmlodsze afrykanskie panstwo&quot;</strong> - to niemal sygnatura Sudanu Poludniowego (2011). Studentom czesto myli sie to z Erytrea (niepodlegla 1993). - <strong>Opis A &quot;Bractwo Muzulmanskie + Mursi&quot;</strong> - to Egipt, NIE Tunezja czy Libia (gdzie Arabska Wiosna tez sie odbyla, ale z innymi przywodcami: Ben Ali w Tunezji, Kaddafi w Libii). - Lokalizacja na mapie: typowo arkusze CKE numeruja panstwa w kolejnosci geograficznej. Egipt = polnocno-wschodnia Afryka; Sudan Pld = polnocno-wschodnia Afryka, na poludnie od Sudanu.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>| | Nazwa państwa | Numer na mapie |<br>| <strong>Opis A.</strong> | <strong>Egipt</strong> (Arabska Republika Egiptu) | <strong>4</strong> |<br>| <strong>Opis B.</strong> | <strong>Sudan Południowy</strong> (Republika Sudanu Południowego) | <strong>6</strong> |</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza Opisu A (Egipt)</h4>\n<p>Opis A: &quot;3 lipca 2013 roku wojsko przejęło władzę w kraju i jednocześnie obaliło rządy <strong>Bractwa Muzułmańskiego i prezydenta Muhammada Mursiego</strong>. […] armia odzyskała władzę, utraconą po obaleniu <strong>Husniego Mubaraka</strong> w wyniku <strong>„arabskiej wiosny&quot;</strong>.&quot;</p>\n<p><strong>Identyfikacja: EGIPT</strong></p>\n<p>Kluczowe wskazówki:</p>\n<ol><li><strong>Husni Mubarak</strong> - prezydent Egiptu 1981-2011</li><li><strong>Muhammad Mursi</strong> - pierwszy demokratycznie wybrany prezydent Egiptu po Arabskiej Wiośnie (2012-2013), z Bractwa Muzułmańskiego</li><li><strong>Bractwo Muzułmańskie</strong> (Ihwan al-Muslimin) - założone w Egipcie w 1928 r.</li><li><strong>Arabska Wiosna</strong> - w Egipcie: rewolucja na placu Tahrir, styczeń-luty 2011</li><li><strong>Wojskowy zamach 3 lipca 2013</strong> - gen. Abd al-Fattah as-Sisi obala Mursiego</li></ol>\n<p>Egipt na mapie: numer <strong>4</strong> (na mapie Afryki Północnej, między Libią/Sudanem a Morzem Czerwonym).</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza Opisu B (Sudan Południowy)</h4>\n<p>Opis B: &quot;Lipcowa eskalacja przemocy w 2016 roku była poważnym naruszeniem zawartego w 2015 roku porozumienia pokojowego mającego zakończyć trwającą od 2013 roku <strong>wojnę domową</strong>, w której w tym <strong>najmłodszym państwie afrykańskim</strong> o władzę rywalizowali <strong>Salva Kiir z grupy etnicznej Dinka i Riek Machar z grupy Nuer</strong>.&quot;</p>\n<p><strong>Identyfikacja: SUDAN POŁUDNIOWY</strong></p>\n<p>Kluczowe wskazówki:</p>\n<ol><li><strong>&quot;Najmłodsze państwo afrykańskie&quot;</strong> - Sudan Południowy odzyskał niepodległość <strong>9 lipca 2011 r.</strong> (najmłodsze państwo Afryki, w czasie pisania zadania w 2020 r.)</li><li><strong>Salva Kiir</strong> - pierwszy prezydent Sudanu Południowego (od 2011 r.), z plemienia <strong>Dinka</strong> (największe plemię w kraju)</li><li><strong>Riek Machar</strong> - wiceprezydent (do 2013 r.), z plemienia <strong>Nuer</strong> (drugie co do wielkości)</li><li><strong>Wojna domowa</strong> od 2013 r. (po dymisji Machara)</li><li><strong>Porozumienie pokojowe 2015</strong> (ARCSS - Agreement on the Resolution of Conflict in South Sudan)</li><li><strong>Eskalacja przemocy w lipcu 2016</strong> - walki w stolicy Juba między siłami Kiira i Machara</li></ol>\n<p>Sudan Południowy na mapie: numer <strong>6</strong> (na południe od Sudanu, na północ od Etiopii i Ugandy, w pobliżu Sudanu i Etiopii).</p>\n<h4>Sposób 3 - kontekst geopolityczny Afryki</h4>\n<p><strong>Państwa zaznaczone na mapie (przypuszczalnie):</strong></p>\n<ol><li><strong>Maroko</strong> - północno-zachodnia Afryka, na zachód od Algierii</li><li><strong>Tunezja</strong> - między Algierią a Libią</li><li><strong>Libia</strong> - między Tunezją/Algierią a Egiptem</li><li><strong>Egipt</strong> ← Opis A</li><li><strong>Sudan</strong> - między Egiptem a Sudanem Południowym</li><li><strong>Sudan Południowy</strong> ← Opis B</li></ol>\n<p>Na mapie widoczne też: <strong>Algieria</strong> (zachód), <strong>Czad</strong> (centrum), <strong>Etiopia</strong> (wschód), <strong>Arabia Saudyjska</strong> (przez Morze Czerwone).</p>\n<h4>Sposób 4 - historia Arabskiej Wiosny i Egiptu</h4>\n<p><strong>Arabska Wiosna w Egipcie</strong> (2011):</p>\n<ul><li>25 stycznia 2011: rozpoczęcie protestów na placu Tahrir w Kairze</li><li>11 lutego 2011: prezydent <strong>Husni Mubarak</strong> rezygnuje po 30 latach</li><li>Władzę przejmuje Najwyższa Rada Sił Zbrojnych (SCAF)</li></ul>\n<p><strong>Demokratyzacja (2012):</strong></p>\n<ul><li>Czerwiec 2012: pierwsze wolne wybory prezydenckie</li><li><strong>Muhammad Mursi</strong> (Bractwo Muzułmańskie) wygrywa, zostaje pierwszym demokratycznie wybranym prezydentem Egiptu</li><li>Próba islamizacji państwa, kontrowersyjna konstytucja</li></ul>\n<p><strong>Zamach stanu 3 VII 2013:</strong></p>\n<ul><li>Po masowych protestach przeciwko Mursiemu (ruch Tamarrod, ok. 14 mln podpisów)</li><li>Generał <strong>Abd al-Fattah as-Sisi</strong> obala Mursiego</li><li>Mursi aresztowany, później skazany (zmarł w więzieniu 2019 r.)</li><li>14 sierpnia 2013: masakra demonstrantów Bractwa Muzułmańskiego (Rabaa, Kair) - ponad 800 zabitych</li><li>2014: as-Sisi wybrany prezydentem (97% głosów)</li></ul>\n<h4>Sposób 5 - historia Sudanu Południowego</h4>\n<p><strong>Sudan Południowy</strong> (Republic of South Sudan):</p>\n<ul><li><strong>9 VII 2011</strong>: niepodległość (po referendum z 9-15 I 2011, gdzie 98,8% głosowało za)</li><li>Stolica: <strong>Juba</strong></li><li>Pierwsza waluta: funt sudański, potem własny - funt południowosudański</li><li>Główne grupy etniczne: Dinka (40%), Nuer (20%), inne (40%)</li><li>Bogate złoża ropy naftowej (75% złóż całego dawnego Sudanu)</li></ul>\n<p><strong>Wojna domowa 2013-2018:</strong></p>\n<ul><li>15 grudnia 2013: zarzut zamachu stanu wobec Machara, początek walk</li><li>Etniczne rzezie (Dinka vs Nuer)</li><li>Setki tysięcy zabitych, ~4 mln uchodźców</li><li>2015: ARCSS (porozumienie pokojowe)</li><li>2016: eskalacja w Jubie, Machar ucieka z kraju</li><li>2018: nowe porozumienie (R-ARCSS)</li><li>2020: rząd jedności narodowej (Kiir + Machar)</li></ul>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE (zadanie 29, max 2 pkt):</strong><br>- <strong>2 pkt</strong> - poprawne wypełnienie dwóch wierszy tabeli.<br>- <strong>1 pkt</strong> - poprawne wypełnienie jednego wiersza lub kolumny z nazwami.<br>- <strong>0 pkt</strong> - inne.</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Arabska Wiosna (2010-2012):</strong><br>Falażyciowa fala protestów i rewolucji w krajach arabskich:<br>- <strong>Tunezja</strong> (2010-2011): obalenie Bena Alego (rewolucja jaśminowa)<br>- <strong>Egipt</strong> (2011): obalenie Mubaraka<br>- <strong>Libia</strong> (2011): wojna domowa, śmierć Kaddafiego<br>- <strong>Bahrajn</strong> (2011): stłumione protesty<br>- <strong>Jemen</strong> (2011-): konflikt do dziś<br>- <strong>Syria</strong> (2011-): wojna domowa do dziś<br><br>Skutki: w Tunezji nadal demokracja, w Egipcie powrót autorytaryzmu (as-Sisi), w Libii i Jemenie chaos i wojny.</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Sudan i Sudan Południowy:</strong><br><strong>Sudan</strong>: niepodległość 1956, długie wojny domowe (1955-1972, 1983-2005)<br><strong>Porozumienie pokojowe 2005</strong> (CPA): ustalono referendum o niepodległości południa<br><strong>Sudan Południowy</strong>: niepodległość <strong>9 VII 2011</strong><br><strong>Wojna w Sudanie Pd.</strong> od 2013, etniczne rzezie<br><strong>Konflikt w Darfurze (Sudan)</strong>: 2003- (ludobójstwo, ICC oskarżyło Omara al-Baszira o zbrodnie wojenne)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: pomylenie Egiptu z Tunezją - obie miały Arabską Wiosnę. Klucz: <strong>Mubarak</strong> = Egipt (Tunezja miała Ben Alego). <strong>Bractwo Muzułmańskie</strong> = Egipt (Mursi był z Bractwa).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: pomylenie Sudanu z Sudanem Południowym. Klucz: <strong>&quot;najmłodsze państwo afrykańskie&quot;</strong> = Sudan Południowy (od 2011). <strong>Dinka i Nuer</strong> = etniczne grupy Sudanu Południowego.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Sudan i Sudan Południowy to OSOBNE państwa od 2011 r. Sudan = stolica Chartum. Sudan Pd. = stolica Juba.</blockquote>"}]}