{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1. (0-1)\nO jednej z postaw społecznych\n[Postawę tego typu definiuje się jako powodującą zmiany zachowania w wyniku wpływu\ngrupowego, ale także jako] postępowanie zgodne z obowiązującymi normami, wartościami,\npoglądami. […] Nie uzyskalibyśmy w miarę pełnego obrazu [tej postawy] […], gdybyśmy\npoprzestali na twierdzeniu, że jest on[a] następstwem nacisku grupowego, jakiemu ulegamy.\n[…] [Postawa taka może być powodowana nie tylko uleganiem, ale także identyfikacją\ni internalizacją.] Uleganie wyraża się chęcią uzyskania nagrody bądź uniknięcia kary. […]\nIdentyfikacja oznacza utożsamianie się jednej osoby z poglądami, przekonaniami czy\npostawami innych osób lub grup społecznych. […] Internalizacja oznacza proces stopniowego\nuznawania pochodzących z zewnątrz poglądów, norm i wartości za własne.\nNa podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych,\nred. W. Jakubowski, K.A. Wojtaszczyk, Warszawa 2007, s. 115, 137-138.\nSformułuj pozytywny i negatywny skutek postawy społecznej opisanej w tekście.\nSkutek pozytywny -\nSkutek negatywny -","answer":null,"answer_text":"1 pkt - podanie dwóch poprawnych skutków.","solution":"Odpowiedź: **Skutek pozytywny:** integracja z grupą, łatwiejsza akceptacja przez członków, poczucie przynależności i bezpieczeństwa społecznego, sprawniejsze funkcjonowanie w grupie dzięki zgodności z jej normami. **Skutek negatywny:** zatracenie własnej tożsamości i indywidualności, rezygnacja z własnych poglądów i potrzeb, podatność na manipulację grupową, brak krytycyzmu wobec błędnych decyzji większości.\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nKonformizm to klasyczny temat z socjologii (eksperymenty Ascha). Pojawia się stale\nw zadaniach o postawach społecznych i wpływie grupy na jednostkę.\n\nTypowy błąd: Trzeba podać **jeden pozytywny i jeden negatywny** – nie dwa tego samego typu. Skutek musi dotyczyć **jednostki**, nie grupy.","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"Konformizm – skutki pozytywne i negatywne","page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>O jednej z postaw społecznych<br>[Postawę tego typu definiuje się jako powodującą zmiany zachowania w wyniku wpływu<br>grupowego, ale także jako] postępowanie zgodne z obowiązującymi normami, wartościami,<br>poglądami. […] Nie uzyskalibyśmy w miarę pełnego obrazu [tej postawy] […], gdybyśmy<br>poprzestali na twierdzeniu, że jest on[a] następstwem nacisku grupowego, jakiemu ulegamy.<br>[…] [Postawa taka może być powodowana nie tylko uleganiem, ale także identyfikacją<br>i internalizacją.] Uleganie wyraża się chęcią uzyskania nagrody bądź uniknięcia kary. […]<br>Identyfikacja oznacza utożsamianie się jednej osoby z poglądami, przekonaniami czy<br>postawami innych osób lub grup społecznych. […] Internalizacja oznacza proces stopniowego<br>uznawania pochodzących z zewnątrz poglądów, norm i wartości za własne.<br>Na podstawie: Społeczeństwo i polityka. Podstawy nauk politycznych,<br>red. W. Jakubowski, K.A. Wojtaszczyk, Warszawa 2007, s. 115, 137-138.<br>Sformułuj pozytywny i negatywny skutek postawy społecznej opisanej w tekście.<br>Skutek pozytywny -<br>Skutek negatywny -</p>","answer_text_html":"<p>1 pkt - podanie dwóch poprawnych skutków.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Skutek pozytywny:</strong> integracja z grupą, łatwiejsza akceptacja przez członków, poczucie przynależności i bezpieczeństwa społecznego, sprawniejsze funkcjonowanie w grupie dzięki zgodności z jej normami. <strong>Skutek negatywny:</strong> zatracenie własnej tożsamości i indywidualności, rezygnacja z własnych poglądów i potrzeb, podatność na manipulację grupową, brak krytycyzmu wobec błędnych decyzji większości.</p>\n<p>Strona arkusza</p>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Konformizm to klasyczny temat z socjologii (eksperymenty Ascha). Pojawia się stale<br>w zadaniach o postawach społecznych i wpływie grupy na jednostkę.</p>\n<p>Typowy błąd: Trzeba podać <strong>jeden pozytywny i jeden negatywny</strong> – nie dwa tego samego typu. Skutek musi dotyczyć <strong>jednostki</strong>, nie grupy.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Skutek pozytywny</strong> - Konformizm ułatwia jednostce funkcjonowanie w grupie, chroni przed odrzuceniem społecznym i sprzyja spójności grupy oraz redukcji konfliktów wewnątrzgrupowych.</p>\n<p><strong>Skutek negatywny</strong> - Konformizm może prowadzić do bezkrytycznego ulegania modzie, reklamie i opiniom mediów masowych, do deindywidualizacji jednostki, a także do braku sprzeciwu wobec norm moralnie nagannych (np. w eksperymencie Ascha lub Milgrama).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>Tekst opisuje <strong>konformizm</strong> - choć autorzy nie używają tej nazwy wprost, sygnalizują ją w trzech kluczowych miejscach:</p>\n<blockquote><em>„postępowanie zgodne z obowiązującymi normami, wartościami, poglądami&quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>„następstwem nacisku grupowego, jakiemu ulegamy&quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>„Uleganie wyraża się chęcią uzyskania nagrody bądź uniknięcia kary. Identyfikacja oznacza utożsamianie się Internalizacja oznacza proces stopniowego uznawania pochodzących z zewnątrz poglądów, norm i wartości za własne.&quot;</em></blockquote>\n<p>To klasyczna <strong>trójstopniowa typologia konformizmu Herberta Kelmana</strong> (1958): uleganie (compliance) → identyfikacja → internalizacja. Im głębszy poziom, tym trwalsza zmiana zachowania.</p>\n<h5>Skutek pozytywny - funkcja integracyjna</h5>\n<p>Konformizm jest <strong>mechanizmem socjalizacji</strong> - bez niego dziecko nie nauczyłoby się norm społecznych, języka, zasad współżycia. W grupie dorosłych konformizm:</p>\n<ul><li><strong>redukuje konflikty</strong> (wszyscy stosują się do wspólnych norm),</li><li><strong>buduje zaufanie</strong> (przewidywalność zachowań),</li><li><strong>chroni przed odrzuceniem</strong> (jednostka nie wypada poza wspólnotę),</li><li><strong>wzmacnia spójność grupy</strong> (poczucie my-oni).</li></ul>\n<h5>Skutek negatywny - funkcja zniewalająca</h5>\n<p>Konformizm może też być <strong>destrukcyjny</strong>, gdy:</p>\n<ul><li>prowadzi do <strong>uległości wobec mody, reklamy, manipulacji medialnej</strong> (kupowanie rzeczy niepotrzebnych „bo wszyscy mają&quot;),</li><li>powoduje <strong>deindywidualizację</strong> - utratę własnego ja w tłumie (np. kibice na meczu, uczestnicy linczu),</li><li>skutkuje <strong>brakiem sprzeciwu wobec zła</strong> (klasyczny przykład: posłuszeństwo wobec rozkazów w III Rzeszy, eksperyment Stanleya Milgrama 1961-63 z porażeniem prądem),</li><li>prowadzi do tzw. <strong>myślenia grupowego</strong> (groupthink, Irving Janis 1972) - grupa odrzuca krytyczne opinie, podejmuje błędne decyzje (przykład: Zatoka Świń 1961).</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - eksperyment Ascha jako tło</h4>\n<p>Najbardziej znanym dowodem na siłę konformizmu jest <strong>eksperyment Salomona Ascha</strong> (1951): badany miał ocenić długość linii w obecności grupy „pomocników&quot;, którzy celowo dawali błędną odpowiedź. <strong>Ok. 75% badanych</strong> chociaż raz uległo grupie i wskazało odpowiedź ewidentnie fałszywą.</p>\n<p>To pokazuje, że konformizm działa nawet wbrew oczywistym faktom - co jest argumentem za skutkiem negatywnym. Z drugiej strony, <strong>bez tendencji konformistycznej</strong> społeczeństwo by się rozpadło - nikt nie czekałby na zielone światło, nie stosował się do umów, nie respektował własności.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; (zad. 1, max 1 pkt).</p>\n<p><strong>Zasady oceniania:</strong></p>\n<ul><li>1 pkt - podanie dwóch poprawnych skutków.</li><li>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p><strong>Przykladowa odpowiedz (CKE):</strong></p>\n<p>Skutek pozytywny - Taka postawa ułatwia jednostce funkcjonowanie w grupie i przeciwdziała odrzuceniu społecznemu, a jednocześnie prowadzi do spoistości grupy i zmniejszenia negatywnych konfliktów wewnątrzgrupowych.<br>Skutek negatywny - Taka postawa może prowadzić do bezkrytycznego ulegania modzie, reklamie, opiniom formułowanym przez środki masowego przekazu, a także do deindywidualizacji i braku sprzeciwu jednostki wobec nieodpowiednich, niewłaściwych moralnie norm.</p>\n<h4>Reference politologiczny - pojęcia</h4>\n<p><strong>Konformizm</strong> - postawa społeczna polegająca na dostosowaniu zachowań, postaw lub przekonań do wzorców obowiązujących w grupie. Trzy mechanizmy (wg Kelmana):</p>\n<p>| Mechanizm | Motywacja | Trwałość |<br>| Uleganie (compliance) | nagroda/uniknięcie kary | krótkotrwała |<br>| Identyfikacja | utożsamienie z grupą/autorytetem | średnia |<br>| Internalizacja | uznanie norm za własne | trwała |</p>\n<p><strong>Powiązane pojęcia:</strong></p>\n<ul><li><strong>Nonkonformizm</strong> - świadome odrzucenie norm grupy (np. Sokrates, dysydenci PRL).</li><li><strong>Antykonformizm</strong> - robienie czegoś <em>odwrotnie</em> niż grupa (też zależność od grupy, tylko negatywna).</li><li><strong>Niezależność społeczna</strong> - odporność na nacisk grupowy bez wrogości.</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd: uczeń wskazuje skutki <strong>konformizmu jednostki dla niej samej</strong> (np. „nie nauczy się myśleć samodzielnie&quot;) zamiast <strong>skutków dla grupy</strong> lub <strong>dla społeczeństwa</strong>. Klucz CKE akceptuje oba poziomy, ale skutek powinien być <strong>konkretny</strong>, nie ogólnikowy.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Inny błąd to <strong>mylenie konformizmu z konformizmem ekonomicznym</strong> (uleganie modzie konsumpcyjnej) - to tylko <em>jeden</em> z przejawów. Klucz oczekuje szerszego ujęcia, ale konsumpcjonizm jako przykład skutku negatywnego jest akceptowany.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Nie myl konformizmu z <strong>anomią</strong> (zad. 2 z tego samego arkusza!) - anomia to <em>brak</em> norm, konformizm to <em>uleganie</em> normom. Przeciwieństwo, nie synonim.</blockquote>"}]}