Zadanie 17. (0-1)
O organach samorządowych gminy w Rzeczypospolitej Polskiej
Opis 1. Jest to organ wykonawczy gminy, który kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz
reprezentuje ją na zewnątrz. Do jego kompetencji należy: przygotowywanie projektów uchwał,
wykonywanie budżetu, gospodarowanie mieniem komunalnym.
Opis 2. Jest to organ stanowiący i kontrolny. Uchwala statut gminy, gminny budżet oraz inne
akty prawa miejscowego w formie uchwał.
Na podstawie: Dz.U. 1990, nr 16, poz. 95, z późn. zm. (stan prawny na 3 marca 2021 r.).
Do każdego opisu kompetencji dopisz nazwę właściwego organu w gminie wiejskiej.
Opis 1. -
Opis 2. -
Odpowiedź: Organy gminy (ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym): - Rada gminy – organ stanowiący i kontrolny, wybierany w wyborach powszechnych na 5 lat. Kompetencje (art. 18 ustawy): - uchwalanie statutu gminy, - uchwalanie budżetu i podatków lokalnych, - uchwalanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, - przyjmowanie programów rozwojowych, - powoływanie komisji rewizyjnej, - rozpatrywanie absolutorium dla wójta. - Wójt (w gminie miejskiej – burmistrz, w miastach pow. 100 tys. lub o tradycji – prezydent miasta) – organ wykonawczy, wybierany bezpośrednio przez mieszkańców na 5 lat. Kompetencje: - wykonywanie uchwał rady gminy, - kierowanie bieżącymi sprawami gminy i reprezentowanie jej na zewnątrz, - przygotowywanie projektu budżetu, - wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych (zezwolenia, koncesje, decyzje o warunkach zabudowy), - zwierzchnictwo nad pracownikami urzędu gminy. Typowe przyporządkowanie: - "Uchwalanie budżetu gminy" → rada gminy - "Wydanie decyzji o warunkach zabudowy" → wójt/burmistrz/prezydent - "Uchwalenie statutu gminy" → rada gminy - "Reprezentowanie gminy na zewnątrz" → wójt/burmistrz/prezydent
\nStrona arkusza
\nPo co to umieć
\nTrójszczeblowy samorząd (gmina, powiat, województwo) i jego organy
to żelazna podstawa WOS. Wójt = wykonawczy, Rada = stanowiący.
Typowy błąd: Sołtys jest organem jednostki pomocniczej (sołectwa), NIE organem gminy. Podobnie zarząd osiedla / dzielnicy.
"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"| Opis | Organ w gminie wiejskiej |
| Opis 1 (organ wykonawczy) | wójt |
| Opis 2 (organ stanowiący i kontrolny) | rada gminy |
„Jest to organ wykonawczy gminy, który kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. Do jego kompetencji należy: przygotowywanie projektów uchwał, wykonywanie budżetu, gospodarowanie mieniem komunalnym."\n
W gminie wiejskiej organem wykonawczym jest WÓJT (w gminach miejskich - burmistrz, w miastach powyżej 50 tys. mieszkańców lub historycznie miastach prezydialnych - prezydent miasta).
\nPodstawa prawna: Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95)
\nArt. 26 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
\n„Organem wykonawczym gminy jest wójt."\n
Art. 26 ust. 4:
\n„W gminie, w której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy, organem wykonawczym jest burmistrz. W miastach powyżej 100 000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta. Dotyczy to również miast, w których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy prezydent miasta był organem wykonawczo-zarządzającym."\n
W opisie wymieniono trzy kluczowe:
\nDodatkowe kompetencje (z ustawy):
\nWójt wybierany jest bezpośrednio przez mieszkańców gminy w wyborach większościowych (art. 11a ustawy o bezpośrednim wyborze wójta ):
\n„Jest to organ stanowiący i kontrolny. Uchwala statut gminy, gminny budżet oraz inne akty prawa miejscowego w formie uchwał."\n
W gminie wiejskiej (jak i miejskiej) organem stanowiącym i kontrolnym jest RADA GMINY (w mieście - rada miejska / rada miasta).
\nArt. 15 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym:
\n„Organem stanowiącym i kontrolnym w gminie jest rada gminy, jeżeli siedziba rady znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy - rada miejska."\n
Wyłączna właściwość rady gminy (nie może delegować) obejmuje m.in.:
\n| Cecha | RADA GMINY | WÓJT |
| Charakter | organ kolegialny stanowiący i kontrolny | organ jednoosobowy wykonawczy |
| Wybór | bezpośrednie wybory (15-45 radnych) | bezpośrednie wybory (1 osoba) |
| Funkcja | uchwala (akty prawa miejscowego, budżet) | wykonuje uchwały, kieruje |
| Kontrola wzajemna | absolutorium dla wójta, wotum zaufania | brak - nie kontroluje rady |
| Kadencja | 5 lat | 5 lat (max 2 z rzędu) |
| Bierne prawo | 18 lat | 25 lat |
Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE "Zasady oceniania rozwiazan zadan" (zad. 17, max 1 pkt).
\nZasady oceniania:
\nPoprawna odpowiedz (CKE):
\nOpis 1. - wójt
Opis 2. - rada gminy
Art. 16 ust. 1: „Ogół mieszkańców jednostek zasadniczego podziału terytorialnego stanowi z mocy prawa wspólnotę samorządową."
\nArt. 16 ust. 2: „Samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność."
\nArt. 163: „Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych."
\nUwaga: Najczęstszy błąd - odpowiedź „burmistrz" lub „prezydent miasta" zamiast „wójta". Pytanie wyraźnie określa gminę WIEJSKĄ - w niej organem wykonawczym jest TYLKO WÓJT. Burmistrz to gmina miejska/miejsko-wiejska z miastem.\n
Uwaga: Inny błąd - pomylenie organów różnych szczebli:\n
- Wójt = gmina (wiejska)
- Starosta = powiat
- Marszałek województwa = województwo
- Wojewoda = przedstawiciel rządu w województwie (NIE samorząd!)
Uwaga: Pamiętaj, że Wojewoda to NIE organ samorządu - to przedstawiciel administracji RZĄDOWEJ (mianowany przez Prezesa RM). To częsty błąd.\n
Uwaga: Od 2018 r. kadencja wójtów to 5 lat z max 2 reelekcjami. Wcześniej (2002-2018) kadencja była 4-letnia bez limitu reelekcji. Reforma 2018 r. ograniczyła pozycję wójtów.\n
Uwaga: Wybory bezpośrednie wójta zaczęły się w 2002 r. (Ustawa z 20 czerwca 2002 r.). Wcześniej wójt był wybierany pośrednio przez radę gminy."}]}