{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/18","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"18","points":3,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 18. (0-3)\nPrzepisy prawne z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej\nArt. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.\nArt. 11. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.\nArt. 12. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu,\noraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.\nArt. 14. § 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności\nprawnych, jest nieważna.\n§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do\numów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa\ntaka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie\nosoby niezdolnej do czynności prawnych.\nArt. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej,\nprzez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub\nrozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.\nDz.U. […], nr 16, poz. 93, z późn. zm. (stan prawny na 3 marca 2021 r.).\nEWOP-R0_100\n18.1. Podaj nazwę kodeksu, w którym zamieszczono przytoczone przepisy prawne.\n18.2. Oceń prawdziwość podanych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo\nF - jeśli jest fałszywe. W każdym przypadku uzasadnij odpowiedź, odnosząc się\ndo unormowania z przytoczonych przepisów prawnych.\nUzasadnienie -\nUzasadnienie -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **Zdolność do czynności prawnych** wg **Kodeksu cywilnego**: - **Brak zdolności** – osoby poniżej **13 lat** oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (art. 12 k.c.). Ich czynności prawne są **nieważne** (art. 14 §1). Wyjątek: umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. zakup biletu, gazety), które stają się ważne z chwilą wykonania (art. 14 §2). - **Ograniczona zdolność** – osoby **od 13 do 18 lat** (małoletni) oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo (art. 15 k.c.). Mogą: - samodzielnie zawierać **umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego** (art. 20), - **rozporządzać swoim zarobkiem** chyba że sąd inaczej (art. 21), - dysponować **przedmiotami oddanymi im do swobodnego użytku** (art. 22). Pozostałe czynności wymagają **zgody przedstawiciela ustawowego** – bez zgody są nieważne (art. 18) lub bezskuteczne zawieszone (umowy – art. 18 §2 – aż do potwierdzenia). - **Pełna zdolność** – z chwilą **uzyskania pełnoletności** (18 lat), a także przez kobietę po zawarciu małżeństwa za zgodą sądu między 16. a 18. rokiem życia – art. 10 k.c. (i nie traci się jej przez rozwód). **Typowe zdania w PF:** - \"10-letnie dziecko może samodzielnie kupić bułkę w sklepie\" → **P** (drobna bieżąca sprawa życia codziennego – art. 14 §2). - \"16-latek może bez zgody rodziców kupić mieszkanie\" → **F** (to nie jest drobna sprawa; wymaga zgody przedstawiciela). - \"Ubezwłasnowolniony częściowo nie ma żadnej zdolności do czynności prawnych\" → **F** (ma ograniczoną zdolność, jak małoletni 13–18). - \"Kobieta 17-letnia, która zawarła małżeństwo, uzyskuje pełną zdolność\" → **P** (art. 10 k.c.).\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nZdolność prawna i zdolność do czynności prawnych to abecadło prawa cywilnego –\npojawia się stale w pytaniach o prawo i obywatelstwo.\n\nTypowy błąd: **Pełnoletność ≠ pełna zdolność** automatycznie tylko – po zawarciu małżeństwa przez kobietę 16-17 lat z zezwoleniem sądu, też uzyskuje pełną zdolność i jej **nie traci** nawet po rozwodzie.","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-18.webp","solution_image":null,"topics":"Zdolność do czynności prawnych – Kodeks cywilny","page_from":12,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 18. (0-3)<br>Przepisy prawne z kodeksu obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej<br>Art. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.<br>Art. 11. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.<br>Art. 12. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu,<br>oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.<br>Art. 14. § 1. Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności<br>prawnych, jest nieważna.<br>§ 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do<br>umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa<br>taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie<br>osoby niezdolnej do czynności prawnych.<br>Art. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej,<br>przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub<br>rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.<br>Dz.U. […], nr 16, poz. 93, z późn. zm. (stan prawny na 3 marca 2021 r.).<br>EWOP-R0_100<br>18.1. Podaj nazwę kodeksu, w którym zamieszczono przytoczone przepisy prawne.<br>18.2. Oceń prawdziwość podanych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo<br>F - jeśli jest fałszywe. W każdym przypadku uzasadnij odpowiedź, odnosząc się<br>do unormowania z przytoczonych przepisów prawnych.<br>Uzasadnienie -<br>Uzasadnienie -</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Zdolność do czynności prawnych</strong> wg <strong>Kodeksu cywilnego</strong>: - <strong>Brak zdolności</strong> – osoby poniżej <strong>13 lat</strong> oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (art. 12 k.c.). Ich czynności prawne są <strong>nieważne</strong> (art. 14 §1). Wyjątek: umowy powszechnie zawierane w drobnych bieżących sprawach życia codziennego (np. zakup biletu, gazety), które stają się ważne z chwilą wykonania (art. 14 §2). - <strong>Ograniczona zdolność</strong> – osoby <strong>od 13 do 18 lat</strong> (małoletni) oraz osoby ubezwłasnowolnione częściowo (art. 15 k.c.). Mogą: - samodzielnie zawierać <strong>umowy w drobnych bieżących sprawach życia codziennego</strong> (art. 20), - <strong>rozporządzać swoim zarobkiem</strong> chyba że sąd inaczej (art. 21), - dysponować <strong>przedmiotami oddanymi im do swobodnego użytku</strong> (art. 22). Pozostałe czynności wymagają <strong>zgody przedstawiciela ustawowego</strong> – bez zgody są nieważne (art. 18) lub bezskuteczne zawieszone (umowy – art. 18 §2 – aż do potwierdzenia). - <strong>Pełna zdolność</strong> – z chwilą <strong>uzyskania pełnoletności</strong> (18 lat), a także przez kobietę po zawarciu małżeństwa za zgodą sądu między 16. a 18. rokiem życia – art. 10 k.c. (i nie traci się jej przez rozwód). <strong>Typowe zdania w PF:</strong> - &quot;10-letnie dziecko może samodzielnie kupić bułkę w sklepie&quot; → <strong>P</strong> (drobna bieżąca sprawa życia codziennego – art. 14 §2). - &quot;16-latek może bez zgody rodziców kupić mieszkanie&quot; → <strong>F</strong> (to nie jest drobna sprawa; wymaga zgody przedstawiciela). - &quot;Ubezwłasnowolniony częściowo nie ma żadnej zdolności do czynności prawnych&quot; → <strong>F</strong> (ma ograniczoną zdolność, jak małoletni 13–18). - &quot;Kobieta 17-letnia, która zawarła małżeństwo, uzyskuje pełną zdolność&quot; → <strong>P</strong> (art. 10 k.c.).</p>\n<p>Strona arkusza</p>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych to abecadło prawa cywilnego –<br>pojawia się stale w pytaniach o prawo i obywatelstwo.</p>\n<p>Typowy błąd: <strong>Pełnoletność ≠ pełna zdolność</strong> automatycznie tylko – po zawarciu małżeństwa przez kobietę 16-17 lat z zezwoleniem sądu, też uzyskuje pełną zdolność i jej <strong>nie traci</strong> nawet po rozwodzie.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>18.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Kodeks cywilny</strong> (KC, k.c., Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza wskazówek z przepisów</h4>\n<p>Przepisy zawarte w arkuszu pochodzą z <strong>Kodeksu cywilnego</strong> - co można rozpoznać po <strong>trzech kluczowych pojęciach</strong>:</p>\n<h5>Wskazówka 1: zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych</h5>\n<blockquote><em>„Art. 8. § 1. Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.&quot;</em><br><em>„Art. 11. Pełną zdolność do czynności prawnych nabywa się z chwilą uzyskania pełnoletności.&quot;</em></blockquote>\n<p>To <strong>fundamentalne pojęcia prawa cywilnego</strong>:</p>\n<ul><li><strong>Zdolność prawna</strong> - możliwość bycia podmiotem praw i obowiązków (każdy człowiek od urodzenia)</li><li><strong>Zdolność do czynności prawnych</strong> - możliwość samodzielnego dokonywania czynności prawnych (uzyskuje się z pełnoletnością)</li></ul>\n<h5>Wskazówka 2: czynności prawne osób ograniczonych w zdolności</h5>\n<blockquote><em>„Art. 17. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do ważności czynności prawnej, przez którą osoba ograniczona w zdolności do czynności prawnych zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego.&quot;</em></blockquote>\n<p>Regulacja <strong>czynności prawnych</strong> to materia kodeksu cywilnego (część ogólna).</p>\n<h5>Wskazówka 3: drobne sprawy życia codziennego</h5>\n<blockquote><em>„Art. 14 § 2. Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania.&quot;</em></blockquote>\n<p>To charakterystyczna dla Kodeksu cywilnego norma o <strong>drobnych umowach życia codziennego</strong> (np. dziecko kupuje cukierka w sklepie).</p>\n<h5>Wskazówka 4: numer Dziennika Ustaw</h5>\n<blockquote><em>„Dz.U. […], nr 16, poz. 93&quot;</em></blockquote>\n<p>Kodeks cywilny został ogłoszony jako: <strong>Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93</strong>. Brakujący rok (1964) został ukryty w arkuszu, ale numer i pozycja <strong>wprost wskazują na Kodeks cywilny</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja innych kodeksów</h4>\n<p>W polskim systemie prawnym istnieje 7 podstawowych kodeksów. Sprawdźmy, które NIE pasują:</p>\n<p>| Kodeks | Materia | Pasuje? |<br>| <strong>Kodeks cywilny</strong> (1964) | osoby fizyczne, czynności prawne, zobowiązania, własność, dziedziczenie | <strong>TAK - wszystkie cytowane przepisy pasują</strong> |<br>| Kodeks karny (1997) | przestępstwa i kary | NIE - inna materia |<br>| Kodeks postępowania cywilnego (KPC, 1964) | procedura cywilna w sądach | NIE - proceduralny, nie materialny |<br>| Kodeks postępowania karnego (KPK, 1997) | procedura karna | NIE - karny |<br>| Kodeks pracy (1974) | stosunek pracy | NIE - inne pojęcia |<br>| Kodeks rodzinny i opiekuńczy (KRO, 1964) | małżeństwo, rodzina, opieka | NIE - inna materia, choć blisko |<br>| Kodeks postępowania administracyjnego (KPA, 1960) | postępowanie przed organami administracji | NIE - administracyjny |</p>\n<p>Pojęcia <strong>„zdolność prawna&quot;</strong>, <strong>„zdolność do czynności prawnych&quot;</strong>, <strong>„czynność prawna&quot;</strong> są <strong>fundamentalne dla Kodeksu cywilnego</strong> (część ogólna, księga I).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; (zad. 18.1, max 1 pkt).</p>\n<p><strong>Zasady oceniania:</strong></p>\n<ul><li>1 pkt - podanie poprawnej nazwy.</li><li>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p><strong>Poprawna odpowiedz (CKE):</strong></p>\n<p>Kodeks cywilny</p>\n<h4>Reference politologiczny - Kodeks cywilny</h4>\n<h5>Kodeks cywilny RP - struktura</h5>\n<p><strong>Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny</strong> (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93, z licznymi nowelizacjami)</p>\n<p><strong>4 księgi:</strong></p>\n<h6>Księga I: Część ogólna (art. 1-125)</h6>\n<ul><li>Przepisy ogólne (art. 1-7)</li><li>Osoby fizyczne (art. 8-32)</li><li>Osoby prawne (art. 33-43¹⁰)</li><li>Mienie (art. 44-55⁴)</li><li>Czynności prawne (art. 56-109⁴)</li><li>Przedstawicielstwo (art. 95-109⁴)</li><li>Termin (art. 110-116)</li><li>Przedawnienie roszczeń (art. 117-125)</li></ul>\n<h6>Księga II: Własność i inne prawa rzeczowe (art. 140-352)</h6>\n<ul><li>Własność</li><li>Użytkowanie wieczyste</li><li>Użytkowanie</li><li>Służebności</li><li>Posiadanie</li></ul>\n<h6>Księga III: Zobowiązania (art. 353-921¹⁶)</h6>\n<ul><li>Część ogólna (powstanie, zmiana, wykonanie zobowiązań)</li><li>Część szczegółowa (umowy nazwane: sprzedaż, najem, pożyczka itd.)</li></ul>\n<h6>Księga IV: Spadki (art. 922-1088)</h6>\n<ul><li>Dziedziczenie ustawowe</li><li>Dziedziczenie testamentowe</li><li>Zachowek</li><li>Dział spadku</li></ul>\n<h5>Cytowane przepisy w arkuszu - kontekst</h5>\n<p><strong>Art. 8 (księga I):</strong> zdolność prawna każdego człowieka od chwili urodzenia (nasciturus = dziecko poczęte ma warunkową zdolność prawną wg art. 8 § 2 KC nie cytowanego, ale obecnego)</p>\n<p><strong>Art. 11:</strong> pełna zdolność do czynności prawnych z 18 rokiem życia (ALBO z chwilą zawarcia małżeństwa przez kobietę 16-letnią - art. 10 § 2 KC, też pomijany w arkuszu)</p>\n<p><strong>Art. 12:</strong> brak zdolności do czynności prawnych:</p>\n<ul><li>osoby do 13. roku życia</li><li>osoby ubezwłasnowolnione całkowicie (art. 13 KC)</li></ul>\n<p><strong>Art. 14:</strong> czynności prawne osób bez zdolności są nieważne, ALE drobne umowy życia codziennego są ważne (np. dziecko kupuje gumę do żucia)</p>\n<p><strong>Art. 17:</strong> czynności osób ograniczonych w zdolności wymagają zgody przedstawiciela ustawowego (rodzica, kuratora)</p>\n<h5>Hierarchia źródeł prawa cywilnego</h5>\n<ol><li><strong>Konstytucja RP</strong> (art. 8 - najwyższe prawo)</li><li><strong>Ratyfikowane umowy międzynarodowe</strong></li><li><strong>Kodeks cywilny</strong> (jako ustawa materialnoprawna)</li><li><strong>Inne ustawy szczególne</strong> (np. Kodeks rodzinny i opiekuńczy)</li><li><strong>Kodeks postępowania cywilnego</strong> (procedura cywilna)</li><li><strong>Rozporządzenia</strong></li><li><strong>Akty prawa miejscowego</strong></li></ol>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - odpowiedź „<strong>Kodeks rodzinny i opiekuńczy</strong>&quot; (KRO), bo cytowane przepisy odnoszą się do osób młodocianych. ALE KRO reguluje TYLKO sprawy małżeństwa, rodziny, opieki, władzy rodzicielskiej. Pojęcia „zdolność prawna&quot;, „zdolność do czynności prawnych&quot; są w KC, NIE w KRO.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Inny błąd - odpowiedź „<strong>Kodeks postępowania cywilnego</strong>&quot; (KPC). Zamieszanie wynika z słowa „cywilny&quot; - ale KPC reguluje <strong>procedurę</strong> (jak wytoczyć powództwo, jak prowadzi się rozprawę), a KC reguluje <strong>materię</strong> (kto ma zdolność prawną, jak zawiera się umowy).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o <strong>4 księgach KC</strong>: część ogólna (osoby, czynności), własność (rzeczowe), zobowiązania (umowy), spadki. To pozwala szybko zlokalizować przepis.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> <strong>Numery Dz.U.</strong> kodeksów warto zapamiętać:<br>- KC: Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93<br>- KPC: Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296<br>- KRO: Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59<br>- KK: Dz.U. 1997 nr 88 poz. 553<br>- KPK: Dz.U. 1997 nr 89 poz. 555<br>- KP: Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141</blockquote>\n<p><strong>18.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>1. Rozstrzygnięcie:</strong> <strong>P</strong> (PRAWDA)<br><strong>Uzasadnienie:</strong> Do dziedziczenia wystarczy <strong>zdolność prawna</strong>, a każdy człowiek (w tym Adam, nawet trzylatek) ma ją od chwili urodzenia - <strong>art. 8 § 1 KC</strong>: <em>„Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.&quot;</em></p>\n<p><strong>2. Rozstrzygnięcie:</strong> <strong>P</strong> (PRAWDA)<br><strong>Uzasadnienie:</strong> Mimo że Anna (9 lat) nie ma zdolności do czynności prawnych (art. 12 KC - do 13. roku życia brak zdolności), to opisana umowa jest umową <strong>„powszechnie zawieraną w drobnych bieżących sprawach życia codziennego&quot;</strong> (zakup paczki lizaków za 6 zł w hipermarkecie). Zgodnie z <strong>art. 14 § 2 KC</strong> taka umowa <strong>staje się ważna z chwilą jej wykonania</strong>.</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza Zdania 1 (Adam i dziedziczenie testamentowe)</h4>\n<h5>Kazus</h5>\n<blockquote><em>„Adam, urodzony w 2016 roku, mógł być w 2019 roku spadkobiercą części majątku swego zmarłego dziadka na drodze dziedziczenia testamentowego.&quot;</em></blockquote>\n<p>W 2019 r. Adam ma <strong>3 lata</strong>.</p>\n<h5>Analiza prawna</h5>\n<p><strong>Krok 1: Czy Adam ma zdolność prawną?</strong></p>\n<p><strong>Art. 8 § 1 KC:</strong> <em>„Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.&quot;</em></p>\n<p>TAK - Adam urodzony w 2016 r. ma zdolność prawną od chwili urodzenia. Zdolność prawna oznacza możliwość bycia <strong>podmiotem praw i obowiązków</strong>, w tym praw majątkowych.</p>\n<p><strong>Krok 2: Co jest potrzebne do dziedziczenia?</strong></p>\n<p>Dziedziczenie polega na przejściu praw i obowiązków majątkowych spadkodawcy na spadkobiercę z mocy ustawy lub testamentu (art. 922 KC). Do bycia spadkobiercą wystarczy:</p>\n<ul><li><strong>zdolność prawna</strong> (każdy człowiek od urodzenia)</li></ul>\n<p>NIE jest potrzebna:</p>\n<ul><li>zdolność do czynności prawnych (Adam jako 3-latek jej nie ma, ale to nie przeszkadza)</li><li>pełnoletność</li></ul>\n<p><strong>Krok 3: Czy 3-latek może być spadkobiercą testamentowym?</strong></p>\n<p>TAK - testator (dziadek) może w testamencie wskazać dowolną osobę fizyczną mającą zdolność prawną, w tym dziecko. Dziecko jest reprezentowane przez <strong>przedstawiciela ustawowego</strong> (rodzica) w czynnościach związanych ze spadkiem (np. przyjęcie spadku, czynności majątkowe).</p>\n<p>Częsta praktyka: dziadkowie testamentowo zostawiają wnukom część majątku.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Adam <strong>mógł</strong> być spadkobiercą testamentowym → <strong>PRAWDA</strong>.</p>\n<h5>Cytat z art. 8 § 1 KC</h5>\n<blockquote><em>„Każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną.&quot;</em></blockquote>\n<p>To wystarcza do dziedziczenia.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza Zdania 2 (Anna i zakup lizaków)</h4>\n<h5>Kazus</h5>\n<blockquote><em>„Czynność prawna w postaci zakupu w 2019 roku przez Annę, urodzoną w 2010 roku, paczki lizaków za 6 złotych w hipermarkecie jest ważna.&quot;</em></blockquote>\n<p>W 2019 r. Anna ma <strong>9 lat</strong>.</p>\n<h5>Analiza prawna</h5>\n<p><strong>Krok 1: Czy Anna ma zdolność do czynności prawnych?</strong></p>\n<p><strong>Art. 12 KC:</strong> <em>„Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu, oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie.&quot;</em></p>\n<p>NIE - Anna jako 9-latka ma <strong>brak zdolności do czynności prawnych</strong> (art. 12 KC, do 13. roku życia).</p>\n<p><strong>Krok 2: Co stanie się z umową zawartą przez Annę?</strong></p>\n<p><strong>Art. 14 § 1 KC:</strong> <em>„Czynność prawna dokonana przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych, jest nieważna.&quot;</em></p>\n<p>Zasada generalna: czynność jest <strong>NIEWAŻNA</strong>.</p>\n<p><strong>ALE: art. 14 § 2 KC:</strong></p>\n<blockquote><em>„Jednakże gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania, chyba że pociąga za sobą rażące pokrzywdzenie osoby niezdolnej do czynności prawnych.&quot;</em></blockquote>\n<p>To wyjątek od zasady - <strong>drobne sprawy życia codziennego</strong> ratują czynność.</p>\n<p><strong>Krok 3: Czy zakup lizaków za 6 zł to „drobna sprawa życia codziennego&quot;?</strong></p>\n<p>Kryteria oceny (z doktryny):</p>\n<ul><li><strong>Wartość niska</strong> ✓ - 6 zł to ewidentnie drobna kwota</li><li><strong>Powszechność umów tego typu</strong> ✓ - zakup słodyczy przez dzieci to typowa codzienna czynność</li><li><strong>Brak rażącego pokrzywdzenia</strong> ✓ - Anna nie traci nic istotnego</li><li><strong>Uczęszczanie do hipermarketu z portfelem</strong> to typowa praktyka młodszych dzieci (zwykle z rodzicem, ale nie obowiązkowo)</li></ul>\n<p>Wszystkie kryteria spełnione → <strong>art. 14 § 2 KC ma zastosowanie</strong> → <strong>umowa jest WAŻNA</strong>.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Umowa <strong>JEST WAŻNA</strong> → <strong>PRAWDA</strong>.</p>\n<h5>Cytat z art. 14 § 2 KC</h5>\n<blockquote><em>„gdy osoba niezdolna do czynności prawnych zawarła umowę należącą do umów powszechnie zawieranych w drobnych bieżących sprawach życia codziennego, umowa taka staje się ważna z chwilą jej wykonania.&quot;</em></blockquote>\n<p>Moment wykonania = zapłata lub wręczenie towaru. Przy zakupie lizaków = chwila zapłaty 6 zł.</p>\n<h4>Sposób 3 - porównanie obu kazusów</h4>\n<p>| Cecha | Adam (3 lata) | Anna (9 lat) |<br>| Wiek | 3 lata | 9 lat |<br>| Zdolność prawna (art. 8) | TAK | TAK |<br>| Zdolność do czynności prawnych | NIE (art. 12) | NIE (art. 12) |<br>| Czynność | bierna (dziedziczenie z testamentu) | aktywna (zakup) |<br>| Co wystarcza | zdolność prawna | drobne sprawy życia codziennego (art. 14 § 2) |<br>| Wynik | dziedziczenie ważne | umowa ważna z chwilą wykonania |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; (zad. 18.2, max 2 pkt).</p>\n<p><strong>Zasady oceniania:</strong></p>\n<ul><li>2 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch zdań i podanie dwóch poprawnych uzasadnień.</li><li>1 pkt - poprawne ocenienie prawdziwości dwóch zdań i podanie jednego poprawnego uzasadnienia LUB poprawne ocenienie prawdziwości jednego zdania i podanie jego poprawnego uzasadnienia LUB poprawne ocenienie prawdziwości jednego zdania i podanie dwóch poprawnych uzasadnień.</li><li>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p><strong>Przykladowa odpowiedz (CKE):</strong></p>\n<ol><li>Rozstrzygnięcie - P</li></ol>\n<p>Uzasadnienie - Do dziedziczenia wystarczy zdolność prawna, a każdy (w tym i Adam) ma ją od urodzenia zgodnie z art. 8.</p>\n<ol><li>Rozstrzygnięcie - P</li></ol>\n<p>Uzasadnienie - Mimo że Anna nie ma zdolności do czynności prawnych, to opisana czynność jest zgodna z art. 14 § 2, a zatem jest ważna.</p>\n<h4>Reference politologiczny - zdolność prawna vs zdolność do czynności prawnych</h4>\n<h5>Tabela: zdolność do czynności prawnych w różnym wieku (KC)</h5>\n<p>| Wiek | Zdolność prawna | Zdolność do czynności prawnych | Co może? |<br>| 0-12 lat | TAK (art. 8) | BRAK (art. 12) | drobne umowy życia codziennego (art. 14 § 2) |<br>| 13-17 lat | TAK | OGRANICZONA (art. 15) | umowy powszechne, ze zgodą rodzica większe; może pracować |<br>| 18+ lat | TAK | PEŁNA (art. 11) | wszystkie czynności samodzielnie |<br>| Ubezwłasnowolnieni częściowo | TAK | OGRANICZONA | jak 13-17 lat |<br>| Ubezwłasnowolnieni całkowicie | TAK | BRAK | jak 0-12 lat |</p>\n<h5>Drobne sprawy życia codziennego - przykłady (z orzecznictwa)</h5>\n<p><strong>Akceptowane jako „drobne&quot;:</strong></p>\n<ul><li>Zakup słodyczy, napojów, gum w sklepie</li><li>Bilet komunikacji miejskiej dla 7-latka</li><li>Pojedyncze odpisy literek pisanych</li><li>Kupno karnetu na lodowisko, basen</li><li>Doraźne usługi (np. okazyjne pranie chusteczki)</li></ul>\n<p><strong>NIE akceptowane jako „drobne&quot;:</strong></p>\n<ul><li>Zakup roweru, telefonu, gier komputerowych (zbyt drogie)</li><li>Pożyczki większych kwot</li><li>Umowy o pracę (osobne reguły KP)</li><li>Czynności prawne dotyczące własności nieruchomości</li></ul>\n<h5>Dziedziczenie - kto może być spadkobiercą</h5>\n<p><strong>Z mocy ustawy (dziedziczenie ustawowe, art. 931 KC):</strong></p>\n<ul><li>Kolejność: małżonek + dzieci → dzieci tylko → rodzice + rodzeństwo → dziadkowie → gmina/Skarb Państwa</li></ul>\n<p><strong>Z testamentu (dziedziczenie testamentowe, art. 941 KC):</strong></p>\n<ul><li>Spadkodawca może wskazać DOWOLNĄ osobę z zdolnością prawną</li><li>Może to być osoba dorosła, dziecko, osoba prawna, zwierzę (UWAGA: w Polsce zwierzęta NIE mają zdolności prawnej; w niektórych krajach są próby zmian)</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - odpowiedź <strong>„F&quot; dla Adama</strong>, bo uczeń myśli, że dziecko nie może być spadkobiercą. To <strong>NIEPRAWDA</strong> - każdy człowiek od urodzenia ma zdolność prawną (art. 8), więc może być spadkobiercą. To częsta praktyka: dziadkowie testamentowo zostawiają wnukom mieszkanie.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Inny błąd - odpowiedź <strong>„F&quot; dla Anny</strong>, bo uczeń myśli, że 9-letnia bez zdolności do czynności prawnych nie może niczego kupić. ALE art. 14 § 2 KC tworzy <strong>wyjątek</strong> dla drobnych umów życia codziennego - i one są ważne.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o <strong>różnicy między zdolnością prawną a zdolnością do czynności prawnych</strong>:<br>- <strong>Zdolność prawna</strong> = bycie podmiotem praw (każdy od urodzenia)<br>- <strong>Zdolność do czynności prawnych</strong> = samodzielne dokonywanie czynności (od 18 r.ż.)<br><br>Adam ma pierwsze (wystarczy do dziedziczenia), nie ma drugiego (ale to nie przeszkadza).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE wymaga <strong>odwołania do KONKRETNEGO ARTYKUŁU</strong> Kodeksu cywilnego. Sama konstatacja „Adam może dziedziczyć&quot; bez wskazania art. 8 = za mało.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> <strong>Wartość 6 zł jest kluczowa</strong> dla oceny Anny - gdyby kwota była np. 600 zł, to nie byłaby już „drobna sprawa&quot; i umowa byłaby nieważna (chyba że za zgodą rodzica). Wartość, częstotliwość transakcji i typ towaru łącznie decydują.</blockquote>"}]}