{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/2","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"2","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2. (0-1)\nO jednym z procesów społecznych\nJest to zjawisko będące następstwem zmian zachodzących w nowoczesnym świecie. Według\nDurkheima charakteryzuje się załamaniem norm społecznych, upadkiem tradycyjnego stylu\nżycia, moralności i brakiem nowych wartości, które mogłyby zająć ich miejsce. Przez to wielu\nczłonków nowoczesnych społeczeństw jest skazanych w codziennym życiu na dojmujące\npoczucie bezsensowności.\nNa podstawie: A. Giddens, Socjologia, Warszawa 2006, s. 35.\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nZjawisko społeczne opisane w tekście to\nA. anomia.\nB. globalizm.\nC. resocjalizacja.\nD. stygmatyzacja.\nEWOP-R0_100","answer":"A","answer_text":"2. F","solution":"Odpowiedź: **Poprawna odpowiedź: A. funkcjonalistyczny.** Pojęcie anomii wprowadził **Émile Durkheim** (XIX/XX w.), uważany za jednego z ojców **funkcjonalizmu** w socjologii. Anomia to stan zaniku norm społecznych, w którym jednostki tracą orientację moralną.\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nKlasyfikacja szkół teoretycznych socjologii to żelazna podstawa WOS PR.\nDurkheim = funkcjonalizm, Marks/Weber konflikt = teoria konfliktu, Mead/Goffman = interakcjonizm.\n\nTypowy błąd: Można pomylić z **Robertem Mertonem**, który rozwinął koncepcję anomii w XX w. (też funkcjonalizm – więc odpowiedź ta sama), ale samo zdefiniowanie pojęcia należy do Durkheima.","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":"Anomia społeczna – koncepcja Émile'a Durkheima","page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2. (0-1)<br>O jednym z procesów społecznych<br>Jest to zjawisko będące następstwem zmian zachodzących w nowoczesnym świecie. Według<br>Durkheima charakteryzuje się załamaniem norm społecznych, upadkiem tradycyjnego stylu<br>życia, moralności i brakiem nowych wartości, które mogłyby zająć ich miejsce. Przez to wielu<br>członków nowoczesnych społeczeństw jest skazanych w codziennym życiu na dojmujące<br>poczucie bezsensowności.<br>Na podstawie: A. Giddens, Socjologia, Warszawa 2006, s. 35.<br>Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.<br>Zjawisko społeczne opisane w tekście to<br>A. anomia.<br>B. globalizm.<br>C. resocjalizacja.<br>D. stygmatyzacja.<br>EWOP-R0_100</p>","answer_text_html":"<ol><li>F</li></ol>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Poprawna odpowiedź: A. funkcjonalistyczny.</strong> Pojęcie anomii wprowadził <strong>Émile Durkheim</strong> (XIX/XX w.), uważany za jednego z ojców <strong>funkcjonalizmu</strong> w socjologii. Anomia to stan zaniku norm społecznych, w którym jednostki tracą orientację moralną.</p>\n<p>Strona arkusza</p>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Klasyfikacja szkół teoretycznych socjologii to żelazna podstawa WOS PR.<br>Durkheim = funkcjonalizm, Marks/Weber konflikt = teoria konfliktu, Mead/Goffman = interakcjonizm.</p>\n<p>Typowy błąd: Można pomylić z <strong>Robertem Mertonem</strong>, który rozwinął koncepcję anomii w XX w. (też funkcjonalizm – więc odpowiedź ta sama), ale samo zdefiniowanie pojęcia należy do Durkheima.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>A. anomia</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>W tekście są <strong>trzy kluczowe wskazówki</strong>, które jednoznacznie identyfikują pojęcie:</p>\n<p><strong>Wskazówka 1: nazwisko Durkheima</strong></p>\n<blockquote><em>„Według Durkheima charakteryzuje się załamaniem norm społecznych &quot;</em></blockquote>\n<p><strong>Émile Durkheim</strong> (1858-1917), francuski socjolog, ojciec klasycznej socjologii, w pracach <em>Samobójstwo</em> (1897) i <em>O podziale pracy społecznej</em> (1893) wprowadził pojęcie <strong>anomii</strong> (z greckiego: <em>a</em> = brak, <em>nomos</em> = prawo, norma). To jego koronne pojęcie. Sama obecność nazwiska Durkheima w tekście to silny sygnał, że chodzi właśnie o anomię.</p>\n<p><strong>Wskazówka 2: definicja</strong></p>\n<blockquote><em>„załamaniem norm społecznych, upadkiem tradycyjnego stylu życia, moralności i brakiem nowych wartości, które mogłyby zająć ich miejsce&quot;</em></blockquote>\n<p>To dosłowna definicja anomii: stan społecznej <strong>próżni normatywnej</strong>. Stare normy się rozpadły, nowe jeszcze się nie ukształtowały - ludzie nie wiedzą, jak się zachować.</p>\n<p><strong>Wskazówka 3: skutek emocjonalny</strong></p>\n<blockquote><em>„dojmujące poczucie bezsensowności&quot;</em></blockquote>\n<p>Durkheim łączył anomię z poczuciem bezsensu, dezorientacją, a w skrajnych przypadkach - z <strong>samobójstwem anomicznym</strong> (jednym z czterech typów samobójstwa wyróżnionych w jego klasycznej pracy z 1897 r.).</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Wszystkie trzy wskazówki - autor (Durkheim), opis (próżnia normatywna), skutek (bezsensowność) - <strong>jednoznacznie wskazują na anomię → odpowiedź A</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych odpowiedzi</h4>\n<p>Można też dojść do A przez wykluczenie pozostałych:</p>\n<p>| Opcja | Pojęcie | Definicja | Dlaczego błędna |<br>| <strong>A</strong> | <strong>anomia</strong> | brak/załamanie norm społecznych (Durkheim) | <strong>POPRAWNA</strong> |<br>| B | globalizm | proces integracji gospodarek, kultur i polityk w skali świata | dotyczy stosunków międzynarodowych, nie norm |<br>| C | resocjalizacja | proces przywracania jednostki do społeczeństwa po dewiacji (więzienie, terapia) | to mechanizm naprawczy, nie problem |<br>| D | stygmatyzacja | przypisywanie jednostce negatywnej etykiety społecznej (Goffman) | dotyczy <em>konkretnej</em> jednostki, nie całego społeczeństwa |</p>\n<p>Tylko <strong>A</strong> opisuje stan społeczeństwa charakteryzujący się brakiem norm - co dokładnie pasuje do opisu w tekście.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; (zad. 2, max 1 pkt).</p>\n<p><strong>Zasady oceniania:</strong></p>\n<ul><li>1 pkt - zaznaczenie poprawnej odpowiedzi.</li><li>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p><strong>Poprawna odpowiedz (CKE):</strong></p>\n<p>A</p>\n<h4>Reference politologiczny / socjologiczny</h4>\n<p><strong>Anomia (Émile Durkheim, 1893):</strong></p>\n<ul><li>stan społeczeństwa, w którym normy społeczne tracą swoją regulującą moc</li><li>pojawia się w okresach <strong>gwałtownych przemian</strong> (rewolucja, transformacja ustrojowa, wojny, kryzysy gospodarcze)</li><li>skutki: dezintegracja społeczna, wzrost przestępczości, samobójstwa, dezorientacja jednostek</li></ul>\n<p><strong>Anomia w Polsce po 1989 r.</strong> - często wskazywana jako przykład: transformacja ustrojowa = załamanie norm PRL + powolne kształtowanie się norm gospodarki rynkowej i demokracji = wzrost przestępczości, korupcji, alkoholizmu, samobójstw w latach 90.</p>\n<p><strong>Robert K. Merton</strong> rozszerzył pojęcie anomii (1938): anomia to <strong>rozdźwięk między celami kulturowymi a środkami ich realizacji</strong>. Skutki: konformizm, innowacja (przestępstwa), rytualizm, wycofanie, bunt.</p>\n<p><strong>Powiązane pojęcia w arkuszach CKE:</strong></p>\n<ul><li><strong>Atomizacja</strong> - fragmentacja społeczeństwa, izolacja jednostek</li><li><strong>Dezintegracja</strong> - rozpad więzi społecznych</li><li><strong>Alienacja</strong> (Marks) - wyobcowanie z pracy, produktu, siebie</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd uczniów - wybór <strong>D (stygmatyzacja)</strong>, bo „też brzmi negatywnie&quot;. Stygmatyzacja (Erving Goffman, <em>Piętno</em> 1963) to przypisanie jednostce negatywnej cechy społecznej (chory psychicznie, były więzień, narkoman). Dotyczy <em>jednostki</em>, nie społeczeństwa jako całości.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Wybór <strong>B (globalizm)</strong> byłby zupełną pomyłką - globalizm to teoria głosząca pierwszeństwo procesów światowych nad narodowymi. Nie ma związku z normami społecznymi.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> <strong>Resocjalizacja</strong> (C) to terminologia z pedagogiki/penitencjarystyki - proces <em>naprawiania</em> odchylenia od normy. Tu mamy stan <em>zaniku</em> norm, czyli odwrotność.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Anomia jest jednym z <strong>najczęściej testowanych pojęć w arkuszach CKE z WOS</strong> (rozdział 1 podstawy programowej: „Życie zbiorowe i jego reguły&quot;). Warto zapamiętać definicję dosłownie: <em>załamanie norm społecznych, brak wartości regulujących zachowanie</em>.</blockquote>"}]}