{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/20","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"20","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-1)\nZ wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego\nCzy zmiana lub uchylenie kilku prawomocnych postanowień, stwierdzających nabycie spadku\npo tym samym spadkodawcy, następuje w trybie określonym w art. 679 k.p.c. czy w trybie art.\n403 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.?\nwww.[ ].pl\nPodaj nazwę organu władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej mającego\nmożliwość rozpatrzenia wniosku, którego fragment przedstawiono.","answer":null,"answer_text":"20. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający:\n1) wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej;\n2) zarysowuje główne funkcje izby wyższej i niższej parlamentów\nw wybranych państwach (w Wielkiej Brytanii, Stanach\nZjednoczonych, Niemczech) […];\n5) opisuje mechanizm tworzenia koalicji rządowej; wyjaśnia rolę\nopozycji w pracy parlamentu.\n21. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Zdający:\n1) wyjaśnia, jaką rolę we współczesnych państwach może pełnić\ngłowa państwa; podaje przykłady urzędujących głów państw\n(monarchów i prezydentów);\n2) charakteryzuje kompetencje rządu w państwie demokratycznym\ni relacje między rządem a głową państwa.\nZasady oceniania\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT\nZdający w pełni:\n1) wyjaśnił, że w tytułowych państwach funkcjonują różne modele\nsystemu parlamentarnego opartego na współpracy legislatywy\ni egzekutywy:\n- klasyczny system parlamentarno-gabinetowy w Wielkiej\nBrytanii za sprawą na ogół systemu dwupartyjnego przybiera\npostać systemu gabinetowo-parlamentarnego (a zatem poprzez\ndysponowanie większością głosów w Izbie Gmin rząd ma\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nprzewagę nad parlamentem, który przegłosowuje inicjatywy\nrządu);\n- system kanclerski w RFN wyodrębniony ze względu na\nznaczącą pozycję szefa rządu i względną stabilność prac rządu\n(z uwagi na konstruktywne wotum nieufności);\n- system parlamentarno-prezydencki, który w wersji francuskiej -\npoza typową dla wszystkich tych systemów odpowiedzialnością\npolityczną rządu przed parlamentem - oznacza szczególną\npozycję prezydenta, który przewodniczy Radzie Ministrów (choć\nzachowano także instytucję rządu i kierującego nim premiera);\n2) porównał struktury i pozycje parlamentów:\n- we wszystkich trzech systemach można stwierdzić, że\nparlamenty są dwuizbowe (w RFN specyficzna konstrukcja Rady\nZwiązkowej - instytucji mającej podobnie jak Parlament\nZwiązkowy - uprawnienia ustawodawcze), wszędzie - choć\nw różnym stopniu, najbardziej w Wielkiej Brytanii - mamy\nbikameralizm asymetryczny (z przewagą izby pierwszej);\nwszystkie parlamenty wypełniają funkcję ustawodawczą;\n- izby pierwsze pochodzą z wyborów powszechnych; na praktykę\nfunkcjonowania systemu politycznego ma wpływ system partyjny,\na on z kolei jest po części kreowany przez system wyborczy\nstosowany w wyborach izb pierwszych parlamentu: w Wielkiej\nBrytanii jest to system większości względnej, generalnie\nsprzyjający systemowi dwupartyjnemu; we Francji - także\nJOW-y, ale głosowanie na ogół w dwóch turach, co sprzyjało\ndwublokowości systemu partyjnego; w RFN względnej stabilizacji\nsystemu partyjnego sprzyja 5-procentowy próg wyborczy, a do\nobu powyższych systemów wyborczych upodabnia go kwestia\ndysponowania przez wyborcę dwoma głosami, przy czym jeden\nz nich oddaje na kandydata w danym JOW-ie;\n- izby drugie - nie pochodzą z wyborów powszechnych (Senat\nfrancuski - z wyborów pośrednich; Rada Związkowa\nw Niemczech - z nominacji rządów landowych, natomiast do\nbrytyjskiej Izby Lordów wchodzą parowie dziedziczni, dożywotni\n(mianowani przez monarchę na wniosek premiera) oraz lordowie\nduchowni (z racji funkcji w Kościele anglikańskim);\n- funkcję kontrolną (nad rządem) sprawują izby pierwsze, choć\nwe Francji mamy też przepisy pozwalające na pewne jej aspekty\ndla Senatu;\n- wskazał specyficzne rozwiązania, np. w Wielkiej Brytanii\nmonarcha także jako trzecia część legislatywy;\ninstytucjonalizacja opozycji parlamentarnej poprzez gabinet cieni\ni lidera opozycji JKM;\n3) porównał pozycje głowy państwa:\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\n- w przypadku systemu klasycznego i systemu kanclerskiego\nuprawnienia głowy państwa są faktycznie (Wielka Brytania) lub\nformalnie i faktycznie (RFN) ceremonialno-reprezentacyjne,\nnatomiast w przypadku systemu parlamentarno-prezydenckiego\ndodatkowo sprawuje on kierownictwo w polityce zagranicznej\ni bezpieczeństwa, a także przewodniczy posiedzeniom Rady\nMinistrów (choć jest możliwość, by z jego upoważnienia\nprowadził posiedzenia premier, co dzieje się zwyczajowo\nw okresie koabitacji);\n- w systemie brytyjskim głową państwa jest monarcha z dynastii\nWindsorów, w przypadku systemu niemieckiego - prezydent\nwybrany w wyborach pośrednich przez instytucję w połowie\nzłożoną ze wszystkich członków Parlamentu Związkowego,\na w połowie - z przedstawicieli parlamentów landowych;\nw systemie francuskim mamy do czynienia z powszechnymi\nwyborami prezydenckimi; różny jest zatem stopień legitymizacji\ngłowy państwa - w UK wynika on nade wszystko z tradycji,\nnatomiast legitymizacja demokratyczna prezydenta we Francji\njest mocniejsza niż prezydenta niemieckiego;\n4) porównał rządy:\n- wskazał na silną pozycję rządu w Wielkiej Brytanii z uwagi na -\nzazwyczaj - system dwupartyjny, a zatem fakt, że rząd ma\npoparcie jednopartyjnej większości parlamentarnej; z kolei we\nFrancji silna pozycja rządu wynika także z tego, że może on\nwydawać ordonanse, czyli rozporządzenia z mocą ustawy;\nw Niemczech z kolei tylko solidarna odpowiedzialność\nparlamentarna z instytucją konstruktywnego wotum nieufności\nsprzyja stabilności rządu;\n- wskazał, że w Wielkiej Brytanii i RFN duża część członków\nrządu to parlamentarzyści, natomiast we Francji mamy typową\ndla prezydencjalizmu zasadę niepołączalności mandatu\ndeputowanego z funkcją rządową;\n- w Wielkiej Brytanii mamy szeroką strukturę rządu, co powoduje,\nże „funkcjonuje on w różnych składach”, jest tam formuła\nustrojowa gabinetu, we Francji odróżnić należy rząd od Rady\nMinistrów oraz rady gabinetowej;\n- w każdym państwie istnieją przepisy umożliwiające rządowi\n(faktycznie; formalnie czyni to głowa państwa) przeprowadzenie\nwyborów parlamentarnych w czasie, który rząd ten wybierze\n(choć nie później, niż wynika z długości kadencji izby pierwszej);\n- poprzez brak indywidualnej odpowiedzialności ministrów w RFN\ni fakt odpowiedzialności przed kanclerzem w tym państwie mamy\ndo czynienia ze wzmocnioną pozycją kanclerza; faktyczna\npozycja szefa rządu we Francji zależy od tego, czy rząd jest z tej\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nsamej opcji co głowa państwa, przy czym pozycji tej sprzyja fakt\nkoabitacji;\n- w RFN i Wielkiej Brytanii regułą jest, że szefem rządu jest szef\nnajliczniej reprezentowanej partii w parlamencie (wyjątek to\nrezygnacja Angeli Merkel z tej drugiej funkcji); w Wielkiej Brytanii\nzdarza się, że urzędujący premier - na skutek swego rodzaju\noporu własnej partii - traci w niej przywództwo, a co za tym idzie\nstanowisko premiera; we Francji nie ma reguły, by lider\nugrupowania zwycięskiego w wyborach parlamentarnych\nzostawał premierem.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów\ndanego problemu do jego opisu w szerszym kontekście\ninterpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nW przypadku aspektów 2. i 4. za wypełniony w sposób pełny\nuznajemy aspekt wówczas, gdy zdający zrealizował min. 80%\nwskazanej w nim treści.\nRealizacja większego odsetka tych treści przez zdającego może\nkompensować braki w innych zagadnieniach.\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nlub\n- w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\ni częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do\noceny autora.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden\nlub dwa błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz częściowo\nscharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród\nzagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy\nlub cztery błędy\nmerytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nlub\n- częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (napisał\npracę, której znaczną\nczęść stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny\ni nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane\nz tematem.\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n0 PKT\nZdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla\npoziomu I.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nPrzy pracy o wartości\nmerytorycznej 0 pkt, nie\nprzyznaje się punktów\nza pozostałe elementy.\nEgzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),\nmoże ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez\nzdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,\ntj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za\nzrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości\nmerytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także\nocenić pracę na 0 punktów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nTemat 3.\nWykaż specyfikę ustawy budżetowej i ustawy o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej\nPolskiej oraz porównaj procesy ich uchwalania ze ścieżką legislacyjną właściwą dla\nustawy zwykłej, biorąc pod uwagę podmioty inicjujące oraz kompetencje podmiotów\nuczestniczących w tych procesach (obu izb parlamentu i Prezydenta RP).\nI. Wykorzystanie\ni tworzenie\ninformacji.\nIV. Znajomość\nzasad i procedur\ndemokracji.\nV. Znajomość\npodstaw ustroju\nRzeczypospolitej\nPolskiej.","solution":"Odpowiedź: **Sąd Najwyższy.** Rzecznik Praw Obywatelskich może wystąpić z **wnioskiem do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie**. Podstawa: **ustawa z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich** (art. 16 ust. 2 pkt 4) oraz **ustawa z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym** (art. 83) – RPO jest jednym z podmiotów uprawnionych do złożenia tzw. **wniosku abstrakcyjnego** do SN o podjęcie uchwały. Inne kompetencje RPO (które mogą być pułapkami): - **skarga konstytucyjna / wniosek do Trybunału Konstytucyjnego** – inny tryb, - **kasacja w sprawach karnych** (do Sądu Najwyższego), - **skarga nadzwyczajna** do SN (po reformie z 2017 r.), - wystąpienia do organów administracji. Bez konkretnej treści tekstu trudno bez wahania wskazać, czy chodzi o uchwałę SN, czy o kasację, czy o wniosek do TK – kontekst tekstu w arkuszu rozstrzyga. Najczęściej w takich zadaniach odpowiedzią jest **Sąd Najwyższy** (uchwała wyjaśniająca) lub **Trybunał Konstytucyjny** (wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją).\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nRPO to klasyczny temat – jeden z 4 konstytucyjnych organów kontroli państwowej\ni ochrony prawa (obok NIK, KRRiT, KRS) wymaga znajomości katalogu kompetencji.\n\nTypowy błąd: RPO nie jest sądem ani organem ścigania – kieruje **wnioski** do innych organów (TK, SN, sąd administracyjny, prokuratura), nie wydaje samodzielnie orzeczeń.","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":"Wniosek RPO – Sąd Najwyższy","page_from":14,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 20. (0-1)
Z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego
Czy zmiana lub uchylenie kilku prawomocnych postanowień, stwierdzających nabycie spadku
po tym samym spadkodawcy, następuje w trybie określonym w art. 679 k.p.c. czy w trybie art.
403 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.?
www.[ ].pl
Podaj nazwę organu władzy sądowniczej w Rzeczypospolitej Polskiej mającego
możliwość rozpatrzenia wniosku, którego fragment przedstawiono.

","answer_text_html":"
  1. Władza ustawodawcza w państwie demokratycznym. Zdający:
  2. wymienia i ilustruje przykładami funkcje władzy ustawodawczej;
  3. zarysowuje główne funkcje izby wyższej i niższej parlamentów
\n

w wybranych państwach (w Wielkiej Brytanii, Stanach
Zjednoczonych, Niemczech) […];

\n
  1. opisuje mechanizm tworzenia koalicji rządowej; wyjaśnia rolę
\n

opozycji w pracy parlamentu.

\n
  1. Władza wykonawcza w państwie demokratycznym. Zdający:
  2. wyjaśnia, jaką rolę we współczesnych państwach może pełnić
\n

głowa państwa; podaje przykłady urzędujących głów państw
(monarchów i prezydentów);

\n
  1. charakteryzuje kompetencje rządu w państwie demokratycznym
\n

i relacje między rządem a głową państwa.
Zasady oceniania
Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT
Zdający w pełni:

\n
  1. wyjaśnił, że w tytułowych państwach funkcjonują różne modele
\n

systemu parlamentarnego opartego na współpracy legislatywy
i egzekutywy:

\n\n

Brytanii za sprawą na ogół systemu dwupartyjnego przybiera
postać systemu gabinetowo-parlamentarnego (a zatem poprzez
dysponowanie większością głosów w Izbie Gmin rząd ma
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający nie popełnił
żadnego błędu
merytorycznego.
SELEKCJA INFORMACJI
Zdający przeprowadził
poprawną selekcję
i hierarchizację
informacji (nie
zamieścił w pracy
Zasady oceniania rozwiązań zadań
przewagę nad parlamentem, który przegłosowuje inicjatywy
rządu);

\n\n

znaczącą pozycję szefa rządu i względną stabilność prac rządu
(z uwagi na konstruktywne wotum nieufności);

\n\n

poza typową dla wszystkich tych systemów odpowiedzialnością
polityczną rządu przed parlamentem - oznacza szczególną
pozycję prezydenta, który przewodniczy Radzie Ministrów (choć
zachowano także instytucję rządu i kierującego nim premiera);

\n
  1. porównał struktury i pozycje parlamentów:
\n\n

parlamenty są dwuizbowe (w RFN specyficzna konstrukcja Rady
Związkowej - instytucji mającej podobnie jak Parlament
Związkowy - uprawnienia ustawodawcze), wszędzie - choć
w różnym stopniu, najbardziej w Wielkiej Brytanii - mamy
bikameralizm asymetryczny (z przewagą izby pierwszej);
wszystkie parlamenty wypełniają funkcję ustawodawczą;

\n\n

funkcjonowania systemu politycznego ma wpływ system partyjny,
a on z kolei jest po części kreowany przez system wyborczy
stosowany w wyborach izb pierwszych parlamentu: w Wielkiej
Brytanii jest to system większości względnej, generalnie
sprzyjający systemowi dwupartyjnemu; we Francji - także
JOW-y, ale głosowanie na ogół w dwóch turach, co sprzyjało
dwublokowości systemu partyjnego; w RFN względnej stabilizacji
systemu partyjnego sprzyja 5-procentowy próg wyborczy, a do
obu powyższych systemów wyborczych upodabnia go kwestia
dysponowania przez wyborcę dwoma głosami, przy czym jeden
z nich oddaje na kandydata w danym JOW-ie;

\n\n

francuski - z wyborów pośrednich; Rada Związkowa
w Niemczech - z nominacji rządów landowych, natomiast do
brytyjskiej Izby Lordów wchodzą parowie dziedziczni, dożywotni
(mianowani przez monarchę na wniosek premiera) oraz lordowie
duchowni (z racji funkcji w Kościele anglikańskim);

\n\n

we Francji mamy też przepisy pozwalające na pewne jej aspekty
dla Senatu;

\n\n

monarcha także jako trzecia część legislatywy;
instytucjonalizacja opozycji parlamentarnej poprzez gabinet cieni
i lidera opozycji JKM;

\n
  1. porównał pozycje głowy państwa:
\n

fragmentów
niezwiązanych
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w pełni spójny,
harmonijny i logiczny.

\n\n

uprawnienia głowy państwa są faktycznie (Wielka Brytania) lub
formalnie i faktycznie (RFN) ceremonialno-reprezentacyjne,
natomiast w przypadku systemu parlamentarno-prezydenckiego
dodatkowo sprawuje on kierownictwo w polityce zagranicznej
i bezpieczeństwa, a także przewodniczy posiedzeniom Rady
Ministrów (choć jest możliwość, by z jego upoważnienia
prowadził posiedzenia premier, co dzieje się zwyczajowo
w okresie koabitacji);

\n\n

Windsorów, w przypadku systemu niemieckiego - prezydent
wybrany w wyborach pośrednich przez instytucję w połowie
złożoną ze wszystkich członków Parlamentu Związkowego,
a w połowie - z przedstawicieli parlamentów landowych;
w systemie francuskim mamy do czynienia z powszechnymi
wyborami prezydenckimi; różny jest zatem stopień legitymizacji
głowy państwa - w UK wynika on nade wszystko z tradycji,
natomiast legitymizacja demokratyczna prezydenta we Francji
jest mocniejsza niż prezydenta niemieckiego;

\n
  1. porównał rządy:
\n\n

zazwyczaj - system dwupartyjny, a zatem fakt, że rząd ma
poparcie jednopartyjnej większości parlamentarnej; z kolei we
Francji silna pozycja rządu wynika także z tego, że może on
wydawać ordonanse, czyli rozporządzenia z mocą ustawy;
w Niemczech z kolei tylko solidarna odpowiedzialność
parlamentarna z instytucją konstruktywnego wotum nieufności
sprzyja stabilności rządu;

\n\n

rządu to parlamentarzyści, natomiast we Francji mamy typową
dla prezydencjalizmu zasadę niepołączalności mandatu
deputowanego z funkcją rządową;

\n\n

że „funkcjonuje on w różnych składach”, jest tam formuła
ustrojowa gabinetu, we Francji odróżnić należy rząd od Rady
Ministrów oraz rady gabinetowej;

\n\n

(faktycznie; formalnie czyni to głowa państwa) przeprowadzenie
wyborów parlamentarnych w czasie, który rząd ten wybierze
(choć nie później, niż wynika z długości kadencji izby pierwszej);

\n\n

i fakt odpowiedzialności przed kanclerzem w tym państwie mamy
do czynienia ze wzmocnioną pozycją kanclerza; faktyczna
pozycja szefa rządu we Francji zależy od tego, czy rząd jest z tej
Zasady oceniania rozwiązań zadań
samej opcji co głowa państwa, przy czym pozycji tej sprzyja fakt
koabitacji;

\n\n

najliczniej reprezentowanej partii w parlamencie (wyjątek to
rezygnacja Angeli Merkel z tej drugiej funkcji); w Wielkiej Brytanii
zdarza się, że urzędujący premier - na skutek swego rodzaju
oporu własnej partii - traci w niej przywództwo, a co za tym idzie
stanowisko premiera; we Francji nie ma reguły, by lider
ugrupowania zwycięskiego w wyborach parlamentarnych
zostawał premierem.

\n
  1. Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów
\n

danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście
interpretacyjnym oraz wykazał się znajomością licznych pojęć
związanych z tematem.
W przypadku aspektów 2. i 4. za wypełniony w sposób pełny
uznajemy aspekt wówczas, gdy zdający zrealizował min. 80%
wskazanej w nim treści.
Realizacja większego odsetka tych treści przez zdającego może
kompensować braki w innych zagadnieniach.
Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT
Zdający:

\n\n

(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)
lub

\n\n

i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia
(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).

\n
  1. Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych
\n

aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością
wybranych pojęć związanych z tematem; ustosunkował się do
oceny autora.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił jeden
lub dwa błędy
merytoryczne.
SELEKCJA INFORMACJI
Zdający przeprowadził
niekonsekwentną
selekcję informacji i ich
hierarchizację (umieścił
w pracy nieliczne
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód nie w pełni
uporządkowany.
Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT
Zdający:

\n\n

scharakteryzował jeden istotny aspekt zagadnienia (spośród
zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił trzy
lub cztery błędy
merytoryczne.
SELEKCJA INFORMACJI
lub

\n\n

(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III).

\n
  1. Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć
\n

związanych z tematem.
Zdający przeprowadził
w niewystarczającym
stopniu selekcję
informacji i ich
hierarchizację (napisał
pracę, której znaczną
część stanowią
fragmenty niezwiązane
z tematem).
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Zdający zaprezentował
wywód w sposób
chaotyczny
i nielogiczny.
POPRAWNOŚĆ
MERYTORYCZNA
Zdający popełnił co
najmniej pięć błędów
merytorycznych.
SELEKCJA INFORMACJI
Ponad połowę pracy
stanowią fragmenty
niezwiązane
z tematem.
JĘZYK, STYL
I KOMPOZYCJA
Wywód jest
niekomunikatywny.
0 PKT
Zdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla
poziomu I.

\n
  1. Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych
\n

z tematem.
Przy pracy o wartości
merytorycznej 0 pkt, nie
przyznaje się punktów
za pozostałe elementy.
Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),
może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez
zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,
tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za
zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości
merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także
ocenić pracę na 0 punktów.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Temat 3.
Wykaż specyfikę ustawy budżetowej i ustawy o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej
Polskiej oraz porównaj procesy ich uchwalania ze ścieżką legislacyjną właściwą dla
ustawy zwykłej, biorąc pod uwagę podmioty inicjujące oraz kompetencje podmiotów
uczestniczących w tych procesach (obu izb parlamentu i Prezydenta RP).
I. Wykorzystanie
i tworzenie
informacji.
IV. Znajomość
zasad i procedur
demokracji.
V. Znajomość
podstaw ustroju
Rzeczypospolitej
Polskiej.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Sąd Najwyższy. Rzecznik Praw Obywatelskich może wystąpić z wnioskiem do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie. Podstawa: ustawa z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (art. 16 ust. 2 pkt 4) oraz ustawa z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (art. 83) – RPO jest jednym z podmiotów uprawnionych do złożenia tzw. wniosku abstrakcyjnego do SN o podjęcie uchwały. Inne kompetencje RPO (które mogą być pułapkami): - skarga konstytucyjna / wniosek do Trybunału Konstytucyjnego – inny tryb, - kasacja w sprawach karnych (do Sądu Najwyższego), - skarga nadzwyczajna do SN (po reformie z 2017 r.), - wystąpienia do organów administracji. Bez konkretnej treści tekstu trudno bez wahania wskazać, czy chodzi o uchwałę SN, czy o kasację, czy o wniosek do TK – kontekst tekstu w arkuszu rozstrzyga. Najczęściej w takich zadaniach odpowiedzią jest Sąd Najwyższy (uchwała wyjaśniająca) lub Trybunał Konstytucyjny (wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją).

\n

Strona arkusza

\n

Po co to umieć

\n

RPO to klasyczny temat – jeden z 4 konstytucyjnych organów kontroli państwowej
i ochrony prawa (obok NIK, KRRiT, KRS) wymaga znajomości katalogu kompetencji.

\n

Typowy błąd: RPO nie jest sądem ani organem ścigania – kieruje wnioski do innych organów (TK, SN, sąd administracyjny, prokuratura), nie wydaje samodzielnie orzeczeń.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Sąd Najwyższy (SN)

\n

Sposób 1 - analiza wniosku RPO

\n
Treść dokumentu
\n
„Czy zmiana lub uchylenie kilku prawomocnych postanowień, stwierdzających nabycie spadku po tym samym spadkodawcy, następuje w trybie określonym w art. 679 k.p.c. czy w trybie art. 403 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.?"
\n
Trzy wskazówki identyfikujące Sąd Najwyższy
\n

Wskazówka 1: zagadnienie prawne
Wniosek dotyczy rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego - czyli pytania o wykładnię prawa, które jest niejasne lub budzi wątpliwości. To kompetencja Sądu Najwyższego.

\n

Wskazówka 2: kolizja przepisów
RPO pyta, który tryb stosować - art. 679 KPC czy art. 403 § 2 w zw. z art. 13 § 2 KPC. To klasyczne pytanie o wykładnię i rozstrzygnięcie kolizji norm - co należy do kompetencji SN.

\n

Wskazówka 3: Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO)
RPO ma prawo zwrócić się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich:

\n
„Rzecznik może występować do Sądu Najwyższego z wnioskami o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych budzących wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie."
\n

To dosłownie ten sam mechanizm opisany we wniosku - RPO pyta SN o wykładnię budzących wątpliwości przepisów KPC.

\n

Sposób 2 - kompetencje Sądu Najwyższego

\n
Kompetencje SN (art. 1 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym)
\n
  1. Rozpoznawanie skarg kasacyjnych (od orzeczeń sądów apelacyjnych)
  2. Podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne ← TUTAJ pasuje wniosek RPO
  3. Rozpoznawanie protestów wyborczych (kontrola wyborów)
  4. Stwierdzenie ważności wyborów (do Sejmu, Senatu, Prezydenta, PE)
  5. Stwierdzenie ważności referendum
  6. Rozpoznawanie skarg dyscyplinarnych sędziów
  7. Inne sprawy określone w ustawach
\n
Tryb pytań prawnych do SN
\n

Pytania prawne mogą zadawać:

\n\n

SN wydaje uchwały (z mocą zasady prawnej dla całego SN lub jego izby), które wpływają na orzecznictwo wszystkich sądów polskich.

\n

Sposób 3 - eliminacja innych organów

\n

Dlaczego nie inne organy władzy sądowniczej?

\n

| Organ | Kompetencja | Czy pasuje? |
| Sąd Najwyższy (SN) | rozstrzyganie zagadnień prawnych, kasacja | TAK |
| Trybunał Konstytucyjny (TK) | konstytucyjność ustaw | NIE - pytanie nie o konstytucyjność, tylko o wykładnię KPC |
| Trybunał Stanu (TS) | odpowiedzialność konstytucyjna prezydenta, RM, NIK, NBP | NIE - nie sądzi przepisów, tylko ludzi |
| Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) | sprawy administracyjne | NIE - pytanie o KPC (cywilne), nie KPA |
| Sąd Apelacyjny | drugie instancje sądów cywilnych/karnych | NIE - nie ma uprawnień do uchwał o zagadnieniach prawnych |
| Sąd Okręgowy | pierwsza/druga instancja | NIE |

\n

TK odpada, bo wniosek nie dotyczy KONSTYTUCYJNOŚCI przepisów (czy są zgodne z Konstytucją), tylko WYKŁADNI (jak je rozumieć i stosować). Dwa różne pytania.

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE "Zasady oceniania rozwiazan zadan" (zad. 20, max 1 pkt).

\n

Zasady oceniania:

\n\n

Poprawna odpowiedz (CKE):

\n

Sąd Najwyższy

\n

Reference politologiczny - Sąd Najwyższy RP

\n
Sąd Najwyższy - podstawy prawne
\n

Konstytucja RP, art. 175 ust. 1:

\n
„Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe."
\n

Art. 183 Konstytucji RP:

\n
„1. Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania.
2. Sąd Najwyższy wykonuje także inne czynności określone w Konstytucji i ustawach."
\n

Ustawa z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U. 2018 poz. 5, znowelizowana 2017-2024)

\n
Struktura SN
\n\n
  1. Izba Cywilna - sprawy cywilne (wniosek RPO z arkusza dotyczy KPC, więc pasowałby tu)
  2. Izba Karna - sprawy karne
  3. Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - pracownicze, ZUS
  4. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (utworzona 2018, kontrowersyjna)
\n\n
Funkcje SN
\n
  1. Sprawowanie nadzoru orzeczniczego nad sądami
  2. Rozpoznawanie skarg kasacyjnych w sprawach cywilnych, karnych
  3. Podejmowanie uchwał o zagadnieniach prawnych (jak w arkuszu) - z mocą zasady prawnej
  4. Stwierdzanie ważności wyborów prezydenckich, parlamentarnych, do PE
  5. Stwierdzanie ważności referendów
\n
Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO)
\n

Konstytucja RP, art. 208:

\n
„Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży wolności i praw człowieka i obywatela określonych w Konstytucji oraz w innych aktach normatywnych."
\n

Główne kompetencje RPO:

\n\n

Wybór RPO: przez Sejm za zgodą Senatu, na 5 lat (max 2 kadencje)

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Najczęstszy błąd - odpowiedź „Trybunał Konstytucyjny". Uczniowie kojarzą RPO z TK, bo RPO ma prawo zwracać się do TK z wnioskami o zbadanie konstytucyjności ustaw. ALE TK orzeka o KONSTYTUCYJNOŚCI (zgodności z Konstytucją), a wniosek z arkusza dotyczy WYKŁADNI (jak rozumieć przepisy KPC w przypadku kolizji). To różne kompetencje.
\n
Uwaga: Inny błąd - odpowiedź „Sąd Apelacyjny" lub „Sąd Okręgowy". Te sądy NIE mają kompetencji do podejmowania uchwał o zagadnieniach prawnych z mocą zasady prawnej. To wyłączna kompetencja SN.
\n
Uwaga: Pamiętaj o rozróżnieniu:
- TK - czy ustawa jest zgodna z Konstytucją? (kontrola konstytucyjności)
- SN - jak rozumieć ustawę? (wykładnia, kasacja)
- NSA - czy decyzja administracji jest zgodna z prawem? (kontrola legalności decyzji)
- TS - czy prezydent/minister naruszył Konstytucję? (odpowiedzialność konstytucyjna)
\n
Uwaga: RPO ma 2 mechanizmy zwracania się do organów sądowych:
1. Do TK - wnioski o badanie konstytucyjności ustaw
2. Do SN - wnioski o uchwałę w sprawach budzących rozbieżności

W arkuszu mamy mechanizm 2 (rozbieżność interpretacji art. 679 KPC vs art. 403 § 2 KPC).
\n
Uwaga: Kontrowersje wokół SN po 2017 r. - reforma sądownictwa za PiS doprowadziła do utworzenia Izby Dyscyplinarnej (zlikwidowanej 2022), zmiany wieku emerytalnego sędziów (KPI: orzeczenie TSUE 2019), powstania Izby Kontroli Nadzwyczajnej. To kontekst polityczny, ale klucz CKE testuje TYLKO podstawową strukturę sądownictwa, nie kontrowersje.
"}]}