{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/28","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"28","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 28. (0-1)\nSchemat. Procedura prawodawcza w Unii Europejskiej\nNa podstawie: eur-lex.europa.eu\nUzupełnij schemat - do numerów 1 i 2 przyporządkuj nazwy właściwych instytucji Unii\nEuropejskiej (do numeru 2 należy przyporządkować nazwy dwóch instytucji).\nOdpowiedzi wybierz spośród: Komisja, Parlament, Rada, Trybunał Obrachunkowy,\nRada Europejska.\nInstytucja 1 -\nInstytucje 2 - i\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n27.1. 27.2.\n28.\nMaks. liczba punktów\n2\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **Procedura prawodawcza (zwykła procedura ustawodawcza) UE** – Traktat o funkcjonowaniu UE (TFUE), art. 294. **Instytucja 1 (Wystąpienie z oficjalnym wnioskiem dotyczącym nowego aktu prawnego):** **Komisja Europejska**. Komisja Europejska ma **wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej** w UE – ten monopol jest fundamentem porządku unijnego (Komisja jako „strażnik traktatów\"). Wniosek legislacyjny formalnie składa Komisja. **Instytucja 2 (Przyjmowanie nowych aktów prawnych) – dwie instytucje: Parlament Europejski i Rada (Rada Unii Europejskiej)**. W zwykłej procedurze ustawodawczej akty prawne UE (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje) przyjmowane są **wspólnie przez Parlament Europejski i Radę UE** (tzw. **współdecyzja** – formalnie zwykła procedura ustawodawcza po Traktacie z Lizbony 2009). **WAŻNE rozróżnienie:** - **Rada (Rada Unii Europejskiej)** – instytucja UE, reprezentuje rządy państw członkowskich na poziomie ministrów (Rada ds. Ogólnych, Rada ds. Gospodarczych itp.); **wspólnie z PE** przyjmuje akty prawne. - **Rada Europejska** – instytucja UE, reprezentuje szefów państw lub rządów; **NIE** przyjmuje aktów prawnych w zwykłej procedurze, wyznacza kierunki polityczne (art. 15 TUE). W schemacie zaznaczone w monitorowaniu wdrażania (poniżej): **Komisja Europejska** (monitorowanie zgodności prawa krajowego z unijnym) oraz **Trybunał Sprawiedliwości UE** (rozstrzyganie sporów).\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nProcedura prawodawcza UE to żelazna wiedza o instytucjach unijnych – trzeba\nrozumieć, że Komisja proponuje, a PE + Rada UE wspólnie decydują.\n\nTypowy błąd: Klasyczna pułapka: **Rada** = Rada UE (legislatywa razem z PE) vs **Rada Europejska** (szefowie państw, kierunkowanie, NIE legislatywa) vs **Rada Europy** (zupełnie inna organizacja – Strasburg, ETPCz).","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-28.webp","solution_image":null,"topics":"Procedura prawodawcza UE – Komisja, Parlament, Rada","page_from":19,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 28. (0-1)<br>Schemat. Procedura prawodawcza w Unii Europejskiej<br>Na podstawie: eur-lex.europa.eu<br>Uzupełnij schemat - do numerów 1 i 2 przyporządkuj nazwy właściwych instytucji Unii<br>Europejskiej (do numeru 2 należy przyporządkować nazwy dwóch instytucji).<br>Odpowiedzi wybierz spośród: Komisja, Parlament, Rada, Trybunał Obrachunkowy,<br>Rada Europejska.<br>Instytucja 1 -<br>Instytucje 2 - i<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>27.1. 27.2.<br>28.<br>Maks. liczba punktów<br>2<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>EWOP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Procedura prawodawcza (zwykła procedura ustawodawcza) UE</strong> – Traktat o funkcjonowaniu UE (TFUE), art. 294. <strong>Instytucja 1 (Wystąpienie z oficjalnym wnioskiem dotyczącym nowego aktu prawnego):</strong> <strong>Komisja Europejska</strong>. Komisja Europejska ma <strong>wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej</strong> w UE – ten monopol jest fundamentem porządku unijnego (Komisja jako „strażnik traktatów&quot;). Wniosek legislacyjny formalnie składa Komisja. <strong>Instytucja 2 (Przyjmowanie nowych aktów prawnych) – dwie instytucje: Parlament Europejski i Rada (Rada Unii Europejskiej)</strong>. W zwykłej procedurze ustawodawczej akty prawne UE (rozporządzenia, dyrektywy, decyzje) przyjmowane są <strong>wspólnie przez Parlament Europejski i Radę UE</strong> (tzw. <strong>współdecyzja</strong> – formalnie zwykła procedura ustawodawcza po Traktacie z Lizbony 2009). <strong>WAŻNE rozróżnienie:</strong> - <strong>Rada (Rada Unii Europejskiej)</strong> – instytucja UE, reprezentuje rządy państw członkowskich na poziomie ministrów (Rada ds. Ogólnych, Rada ds. Gospodarczych itp.); <strong>wspólnie z PE</strong> przyjmuje akty prawne. - <strong>Rada Europejska</strong> – instytucja UE, reprezentuje szefów państw lub rządów; <strong>NIE</strong> przyjmuje aktów prawnych w zwykłej procedurze, wyznacza kierunki polityczne (art. 15 TUE). W schemacie zaznaczone w monitorowaniu wdrażania (poniżej): <strong>Komisja Europejska</strong> (monitorowanie zgodności prawa krajowego z unijnym) oraz <strong>Trybunał Sprawiedliwości UE</strong> (rozstrzyganie sporów).</p>\n<p>Strona arkusza</p>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Procedura prawodawcza UE to żelazna wiedza o instytucjach unijnych – trzeba<br>rozumieć, że Komisja proponuje, a PE + Rada UE wspólnie decydują.</p>\n<p>Typowy błąd: Klasyczna pułapka: <strong>Rada</strong> = Rada UE (legislatywa razem z PE) vs <strong>Rada Europejska</strong> (szefowie państw, kierunkowanie, NIE legislatywa) vs <strong>Rada Europy</strong> (zupełnie inna organizacja – Strasburg, ETPCz).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<ul><li><strong>Instytucja 1 (wystąpienie z oficjalnym wnioskiem dotyczącym nowego aktu prawnego)</strong> - <strong>Komisja (Europejska)</strong></li><li><strong>Instytucje 2 (przyjmowanie nowych aktów prawnych)</strong> - <strong>Parlament (Europejski) i Rada (Unii Europejskiej)</strong></li></ul>\n<h4>Sposób 1 - analiza schematu zwykłej procedury prawodawczej UE</h4>\n<p>Schemat z arkusza odpowiada <strong>zwykłej procedurze prawodawczej UE</strong> (ang. ordinary legislative procedure, OLP), wprowadzonej Traktatem z Lizbony (2007/2009) i uregulowanej w <strong>art. 294 TFUE</strong> (Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej).</p>\n<h5>Etap 1 - inicjatywa prawodawcza (numer 1)</h5>\n<blockquote><em>„Wystąpienie z oficjalnym wnioskiem dotyczącym nowego aktu prawnego&quot;</em></blockquote>\n<p>W UE obowiązuje <strong>monopol inicjatywy ustawodawczej Komisji Europejskiej</strong> - to wyjątkowe rozwiązanie w skali świata. Komisja jest <strong>jedyną</strong> instytucją, która ma prawo wystąpienia z wnioskiem o nowy akt prawny w ramach zwykłej procedury prawodawczej.</p>\n<p><strong>Podstawa prawna:</strong> art. 17 ust. 2 TUE (Traktat o Unii Europejskiej):</p>\n<blockquote><em>„Akt ustawodawczy Unii może zostać przyjęty jedynie na wniosek Komisji, z wyjątkiem przypadków, gdy traktaty stanowią inaczej.&quot;</em></blockquote>\n<p><strong>Wyjątki</strong> (poza zwykłą procedurą): w sprawach wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych inicjatywę mogą mieć także grupy państw członkowskich (min. 1/4); EBC ma inicjatywę w niektórych sprawach pieniężnych.</p>\n<p><strong>Inne instytucje</strong> mogą <strong>wnioskować do Komisji o podjęcie inicjatywy</strong> (Parlament - art. 225 TFUE, Rada - art. 241 TFUE, obywatele - Europejska Inicjatywa Obywatelska min. 1 mln podpisów z 7 państw od 2012 r.), ale <strong>same wystąpić z formalnym wnioskiem nie mogą</strong>.</p>\n<p>→ <strong>Numer 1 = Komisja Europejska</strong></p>\n<h5>Etap 2 - przyjmowanie aktów (numer 2, dwie instytucje)</h5>\n<blockquote><em>„Przyjmowanie nowych aktów prawnych&quot;</em></blockquote>\n<p>W zwykłej procedurze prawodawczej akt prawny musi być uchwalony <strong>wspólnie</strong> przez dwie instytucje legislacyjne UE:</p>\n<ol><li><strong>Parlament Europejski</strong> (PE) - 720 europosłów (po 2024 r.), wybierani w wyborach bezpośrednich w państwach członkowskich (Polska wybiera 53 z 720)</li><li><strong>Rada Unii Europejskiej</strong> (Council of the EU) - przedstawiciele rządów państw członkowskich (ministrowie tematyczni)</li></ol>\n<p><strong>Procedura współdecydowania</strong> (codecision, od Lizbony „zwykła procedura prawodawcza&quot;):</p>\n<ul><li>Pierwsze czytanie w PE → Rada</li><li>Drugie czytanie (jeśli nie ma zgody) → Rada</li><li>Komitet pojednawczy (concertation) - jeśli nadal brak zgody</li><li>Trzecie czytanie</li></ul>\n<p>→ <strong>Numer 2 = Parlament Europejski + Rada UE</strong></p>\n<h5>Etap 3 (poza schematem) - publikacja w Dzienniku Urzędowym UE</h5>\n<p>Po przyjęciu aktu przez PE i Radę, akt jest <strong>podpisywany</strong> przez Przewodniczących obu instytucji i publikowany w <strong>Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej</strong> (Official Journal of the EU, OJ). Wchodzi w życie zgodnie z datą określoną w samym akcie (zazwyczaj 20 dni po publikacji, jeśli nie postanowiono inaczej).</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja opcji</h4>\n<p>| Opcja | Funkcja | Rola w procedurze | Pasuje? |<br>| <strong>Komisja</strong> | egzekutywa, „strażniczka traktatów&quot; | <strong>Monopol inicjatywy ustawodawczej</strong> | <strong>TAK do nr 1</strong> |<br>| <strong>Parlament</strong> | demokratyczna reprezentacja obywateli UE | współdecyduje z Radą | <strong>TAK do nr 2</strong> |<br>| <strong>Rada (UE)</strong> | przedstawicielstwo państw członkowskich | współdecyduje z Parlamentem | <strong>TAK do nr 2</strong> |<br>| Trybunał Obrachunkowy | kontrola finansów UE | NIE bierze udziału w stanowieniu prawa | NIE |<br>| Rada Europejska | szczyty głów państw i rządów | NIE jest organem prawodawczym (kierunki polityki) | NIE |</p>\n<h5>Kluczowa pułapka: Rada UE vs Rada Europejska</h5>\n<ul><li><strong>Rada Unii Europejskiej</strong> (Council of the EU) - ministrowie tematyczni państw członkowskich, <strong>instytucja prawodawcza</strong>, współdecyduje z PE. To „Rada&quot; w opcjach do wyboru w arkuszu.</li><li><strong>Rada Europejska</strong> (European Council) - szczyty głów państw i rządów (premierów, prezydentów), wytycza <strong>kierunki polityki</strong>, <strong>NIE jest organem prawodawczym</strong> (z wyjątkiem reform traktatowych).</li></ul>\n<p>W pytaniu trzeba wybrać <strong>„Rada&quot;</strong> (= Rada UE), NIE „Rada Europejska&quot;.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; (zad. 28, max 1 pkt).</p>\n<p><strong>Zasady oceniania:</strong></p>\n<ul><li>1 pkt - poprawne przyporządkowanie trzech nazw.</li><li>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p><strong>Poprawna odpowiedz (CKE):</strong></p>\n<ol><li>Komisja</li><li>Parlament i Rada / Rada i Parlament</li></ol>\n<h4>Reference politologiczny - instytucje UE i prawodawstwo</h4>\n<h5>Pięć głównych instytucji UE (art. 13 TUE)</h5>\n<ol><li><strong>Parlament Europejski</strong> - Bruksela / Strasburg / Luksemburg; 720 europosłów; 5-letnia kadencja; wybierany w wyborach bezpośrednich</li><li><strong>Rada Europejska</strong> - szczyty głów państw i rządów; przewodniczący na 2,5 roku (António Costa od 2024)</li><li><strong>Rada Unii Europejskiej</strong> - Bruksela; ministrowie tematyczni; prezydencja rotacyjna co 6 miesięcy</li><li><strong>Komisja Europejska</strong> - Bruksela; 27 komisarzy (1 z państwa); 5-letnia kadencja; przewodnicząca Ursula von der Leyen (od 2019)</li><li><strong>Trybunał Sprawiedliwości UE</strong> - Luksemburg; orzeczenia prejudycjalne, skargi państw</li></ol>\n<p>Dodatkowe instytucje:</p>\n<ul><li><strong>Europejski Bank Centralny</strong> - Frankfurt; polityka pieniężna strefy euro</li><li><strong>Europejski Trybunał Obrachunkowy</strong> - Luksemburg; kontrola budżetu UE</li></ul>\n<h5>Akty prawne UE (art. 288 TFUE)</h5>\n<p>| Akt | Charakter | Adresat | Skutek |<br>| <strong>Rozporządzenie</strong> | wiążące w całości | wszystkie państwa | <strong>bezpośrednio obowiązujące</strong> |<br>| <strong>Dyrektywa</strong> | wiążąca co do celu | państwa | transpozycja do prawa krajowego |<br>| <strong>Decyzja</strong> | wiążąca w całości | konkretny adresat | bezpośrednio obowiązująca dla adresata |<br>| Zalecenie | niewiążące | dowolny | tylko sugestia |<br>| Opinia | niewiążąca | dowolny | tylko ocena |</p>\n<h5>Zasada pierwszeństwa prawa UE</h5>\n<p><strong>Pierwszeństwo prawa unijnego</strong> nad krajowym (orzeczenie TSUE <em>Costa v. ENEL</em> 1964) - prawo UE ma pierwszeństwo nad konfliktującym z nim prawem krajowym, w tym konstytucją (kontrowersja w Polsce 2017-2024 dot. reform sądownictwa i orzeczenia TK z 7 X 2021).</p>\n<h5>Etapy zwykłej procedury prawodawczej (uproszczone)</h5>\n<ol><li><strong>Komisja</strong> → projekt aktu do PE i Rady</li><li><strong>Pierwsze czytanie w PE</strong> → stanowisko PE</li><li><strong>Pierwsze czytanie w Radzie</strong> → jeśli zgoda z PE → akt przyjęty</li><li>Jeśli brak zgody → <strong>Drugie czytanie</strong></li><li>Jeśli nadal brak zgody → <strong>Komitet pojednawczy</strong> (członkowie Rady + PE)</li><li><strong>Trzecie czytanie</strong> → akceptacja kompromisu lub upadek wniosku</li></ol>\n<p>Zazwyczaj OLP zajmuje <strong>18-24 miesiące</strong>.</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd uczniów - wybór <strong>„Rada Europejska&quot;</strong> zamiast <strong>„Rada&quot;</strong> (= Rada UE) jako instytucji prawodawczej. <strong>Rada Europejska to NIE jest organ prawodawczy</strong> - to forum dla głów państw i rządów, które wyznacza kierunki polityki UE. <strong>Rada UE</strong> (ministrowie) wraz z Parlamentem przyjmuje akty prawne.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Inny błąd - przypisanie <strong>Parlamentu</strong> do numeru 1 (inicjatywa). PE może <strong>wnioskować do Komisji</strong> o podjęcie inicjatywy (art. 225 TFUE) i ma <strong>inicjatywę pośrednią</strong> poprzez sprawozdania, ale <strong>formalnego wniosku ustawodawczego</strong> w ramach zwykłej procedury nie składa - to <strong>monopol Komisji</strong>.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Trzecia pułapka - pominięcie jednej z dwóch instytucji w numerze 2. Akt prawny w zwykłej procedurze <strong>musi być przyjęty wspólnie</strong> przez PE i Radę - to istota współdecydowania (codecision). Jeśli w odpowiedzi napiszesz tylko „Parlament&quot; lub tylko „Rada&quot; - dostaniesz <strong>0 pkt</strong>.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Czwarta pułapka - używanie skrótów. Klucz CKE preferuje <strong>pełne nazwy</strong> („Komisja Europejska&quot;, a nie tylko „KE&quot;). Skróty są akceptowane, ale lepiej je rozwinąć przy pierwszym wystąpieniu. Sama odpowiedź na to pytanie jest jednak na tyle krótka, że klucz akceptuje „Komisja&quot;, „Parlament&quot;, „Rada&quot; (zgodnie z opcjami w arkuszu).</blockquote>"}]}