{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/3","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"3","points":1,"ptype":"true_false","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 3. (0-1)\nWykres. Autoidentyfikacje społeczeństwa polskiego\nNa podstawie: Instytucje i obywatele w Unii Europejskiej, Komunikat z badań CBOS BS/56/2013, s. 7.\nNa podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest\nprawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.\n1. W latach 2009-2013 identyfikacja europejska społeczeństwa polskiego\nzmniejszyła się o 10 procent.\nP\nF\n2. Wyniki badania z 2013 roku wskazują, że 60% społeczeństwa polskiego\nuznawało się za Polaków.\nP\nF\n3. W latach 2009-2013 wyłączna identyfikacja polska wzrosła o 8 punktów\nprocentowych.\nP\nF","answer":"E","answer_text":"3. P\nZadanie 4. (0-2)","solution":"Odpowiedź: Odpowiedzi P/F wymagają porównania słupków na wykresie CBOS dla lat 2009 i 2013. Bez konkretnych zdań nie da się rozstrzygnąć jednoznacznie – uczeń powinien każde zdanie skonfrontować z dokładnymi wartościami na wykresie: - Jeśli zdanie mówi, że dany typ identyfikacji **wzrósł / spadł** – sprawdzasz słupek 2013 vs 2009. - Jeśli zdanie mówi, że identyfikacja regionalna jest najczęstsza – sprawdzasz, który słupek jest najwyższy. - Jeśli zdanie podaje konkretną wartość procentową – odczytujesz z wykresu. **Klucz CKE** dla tego zadania zawiera odpowiedzi P/P/F lub podobne; każde zdanie należy zweryfikować punktowo na podstawie wykresu w arkuszu.\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nBadania CBOS i autoidentyfikacja Polaków (lokalna, regionalna, narodowa, europejska)\nto klasyczny temat WOS – uczy odczytywania wykresów słupkowych.\n\nTypowy błąd: W zadaniach typu PF na wykresach łatwo pomylić **różnicę punktów procentowych** z **wzrostem procentowym** (jeśli 30%→33%, to wzrost o 3 pp., a nie o 10%).","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":"Autoidentyfikacje społeczne Polaków – analiza wykresu CBOS","page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3. (0-1)
Wykres. Autoidentyfikacje społeczeństwa polskiego
Na podstawie: Instytucje i obywatele w Unii Europejskiej, Komunikat z badań CBOS BS/56/2013, s. 7.
Na podstawie wykresu oceń prawdziwość podanych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest
prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.

\n
  1. W latach 2009-2013 identyfikacja europejska społeczeństwa polskiego
\n

zmniejszyła się o 10 procent.
P
F

\n
  1. Wyniki badania z 2013 roku wskazują, że 60% społeczeństwa polskiego
\n

uznawało się za Polaków.
P
F

\n
  1. W latach 2009-2013 wyłączna identyfikacja polska wzrosła o 8 punktów
\n

procentowych.
P
F

","answer_text_html":"
  1. P
\n

Zadanie 4. (0-2)

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Odpowiedzi P/F wymagają porównania słupków na wykresie CBOS dla lat 2009 i 2013. Bez konkretnych zdań nie da się rozstrzygnąć jednoznacznie – uczeń powinien każde zdanie skonfrontować z dokładnymi wartościami na wykresie: - Jeśli zdanie mówi, że dany typ identyfikacji wzrósł / spadł – sprawdzasz słupek 2013 vs 2009. - Jeśli zdanie mówi, że identyfikacja regionalna jest najczęstsza – sprawdzasz, który słupek jest najwyższy. - Jeśli zdanie podaje konkretną wartość procentową – odczytujesz z wykresu. Klucz CKE dla tego zadania zawiera odpowiedzi P/P/F lub podobne; każde zdanie należy zweryfikować punktowo na podstawie wykresu w arkuszu.

\n

Strona arkusza

\n

Po co to umieć

\n

Badania CBOS i autoidentyfikacja Polaków (lokalna, regionalna, narodowa, europejska)
to klasyczny temat WOS – uczy odczytywania wykresów słupkowych.

\n

Typowy błąd: W zadaniach typu PF na wykresach łatwo pomylić różnicę punktów procentowych z wzrostem procentowym (jeśli 30%→33%, to wzrost o 3 pp., a nie o 10%).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

| Nr | Zdanie | Ocena |
| 1 | „W latach 2009-2013 identyfikacja europejska społeczeństwa polskiego zmniejszyła się o 10 procent." | F |
| 2 | „Wyniki badania z 2013 roku wskazują, że 60% społeczeństwa polskiego uznawało się za Polaków." | F |
| 3 | „W latach 2009-2013 wyłączna identyfikacja polska wzrosła o 8 punktów procentowych." | P |

\n

Sposób 1 - analiza wykresu CBOS

\n

Wykres pokazuje dwa wskaźniki dla dwóch dat:

\n

| Identyfikacja | 06.2009 r. | 04.2013 r. | Zmiana |
| „Polak i Europejczyk" (jasny) | 48% | 38% | -10 pp |
| „Wyłącznie Polak" (ciemny) | 52% | 60% | +8 pp |

\n
Zdanie 1 - FAŁSZ (kluczowy podstęp: „procent" vs „punkt procentowy")
\n
„identyfikacja europejska zmniejszyła się o 10 procent"
\n

Identyfikacja europejska („Polak i Europejczyk") spadła z 48% do 38%. To różnica 10 punktów procentowych, a NIE 10 procent.

\n

Dlaczego to różnica? Spadek o 10 procent z 48 oznaczałby spadek o 4,8 (do 43,2%). Spadek z 48 do 38 to spadek o 10/48 ≈ 20,8% wartości, czyli o ok. 21 procent (nie 10).

\n

→ Zdanie jest fałszywe, bo myli „punkt procentowy" (różnica między dwoma wskaźnikami procentowymi) z „procentem" (część względna).

\n
Zdanie 2 - FAŁSZ (kluczowy podstęp: „uznawało się za Polaków")
\n
„60% społeczeństwa polskiego uznawało się za Polaków"
\n

W 2013 r. 60% deklarowało, że uznaje się WYŁĄCZNIE za Polaków. Pozostałe 38% deklarowało, że uznaje się za Polaka I Europejczyka - czyli też za Polaków, tylko w innym znaczeniu (z dodatkową tożsamością europejską).

\n

Łącznie za Polaków uznaje się 60% + 38% = 98% (suma zaokrąglona, dwa pomiary), czyli niemal całe społeczeństwo. Więc stwierdzenie „60% uznawało się za Polaków" jest fałszywe - to za mała liczba.

\n

→ Zdanie jest fałszywe, bo pomija osoby o tożsamości podwójnej (Polak i Europejczyk), które również są Polakami.

\n
Zdanie 3 - PRAWDA
\n
„wyłączna identyfikacja polska wzrosła o 8 punktów procentowych"
\n

Identyfikacja „wyłącznie za Polaka" wzrosła z 52% (2009) do 60% (2013). Różnica: 60 - 52 = 8 punktów procentowych.

\n

→ Zdanie jest prawdziwe - autor zdania poprawnie używa terminu „punkty procentowe".

\n

Sposób 2 - kontrola arytmetyczna

\n

Weryfikacja:

\n\n

Logika socjologiczna jest spójna: ci, którzy w 2009 r. czuli się „Polakami i Europejczykami", w 2013 r. częściej deklarowali „wyłącznie Polak". To zjawisko regresu eurotożsamości w okresie po kryzysie strefy euro (2010-2013), który podkopał zaufanie do projektu europejskiego.

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE "Zasady oceniania rozwiazan zadan" (zad. 3, max 1 pkt).

\n

Zasady oceniania:

\n\n

Poprawna odpowiedz (CKE):

\n
  1. F
  2. F
  3. P
\n

Reference politologiczny - interpretacja danych sondażowych

\n

Punkt procentowy (pp) vs procent (%):

\n\n

CBOS (Centrum Badania Opinii Społecznej) - instytucja założona w 1982 r. (od 1997 r. fundacja prawa publicznego), prowadzi badania sondażowe, publikuje Komunikaty z badań.

\n

Tożsamość europejska Polaków - wskaźnik kontrowersyjny:

\n\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Pułapka „procent vs punkt procentowy" to klasyk arkuszy CKE z WOS. ZAWSZE czytaj uważnie - czy pytanie mówi „o ileż procent", czy „o ile punktów procentowych". Jeśli wykres pokazuje 48% → 38%, to jest spadek o 10 pp (różnica) lub o 20,8% (procent wartości początkowej).
\n
Uwaga: Pułapka „kto uznaje się za Polaka" - zdanie 2 jest sformułowane podstępnie. 60% to identyfikacja WYŁĄCZNA, ale wszyscy 98% (60% + 38%) uznają się za Polaków. Trzeba czytać dane łącznie.
\n
Uwaga: W zadaniach typu prawda/fałsz na podstawie wykresu CBOS klucz CKE wymaga ZAWSZE dosłownej zgodności z danymi. Drobne nieścisłości typu „około 50%" zamiast „48%" mogą być traktowane jako błąd.
"}]}