{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-1)\nPrzepisy prawne z ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej\nArt. 3.1. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim mającym pełną\nzdolność do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych.\nEWOP-R0_100\n2. Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności\nprawnych, mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa\nwyborczego, z tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby\no pełnej zdolności do czynności prawnych.\nArt. 9. Osoby w liczbie co najmniej siedmiu, zamierzające założyć stowarzyszenie, uchwalają\nstatut stowarzyszenia oraz wybierają komitet założycielski albo władze stowarzyszenia.\nDz.U. 1989, nr 20, poz. 104, z późn. zm. (stan prawny na 3 marca 2021 r.).\nPorównaj - w każdej z podanych kategorii - możliwości w kwestii stowarzyszania się\nosób pełnoletnich i małoletnich w wieku od 16 do 18 lat w Rzeczypospolitej Polskiej.\nZakładanie stowarzyszeń -\nCzłonkostwo w stowarzyszeniach -","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: Zgodnie z **ustawą z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach** (art. 3): **Osoby pełnoletnie** (od 18 lat, mające pełną zdolność do czynności prawnych i nie pozbawione praw publicznych) mogą: - być **członkami zwyczajnymi** stowarzyszenia, - **zakładać** stowarzyszenia, - korzystać z **pełni praw**: czynnego i biernego prawa wyborczego w organach stowarzyszenia (mogą wybierać i być wybierane). **Osoby małoletnie w wieku 16–18 lat** mogą: - być **członkami stowarzyszenia** i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, **ale** w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych (pełnoletnie), - **nie mogą zakładać** stowarzyszenia samodzielnie. Główna różnica: pełnoletni mają **pełnię praw** (zakładanie + wszystkie funkcje), małoletni 16–18 mają **prawa członkowskie z ograniczeniem dotyczącym składu zarządu** i nie mogą zakładać stowarzyszenia.\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nStowarzyszenia są podstawową formą społeczeństwa obywatelskiego – warto znać\nróżnice wiekowe w uprawnieniach członkowskich.\n\nTypowy błąd: Małoletni **poniżej 16 lat** też mogą należeć do stowarzyszenia, ale tylko za zgodą przedstawicieli ustawowych i bez prawa głosu w walnym zebraniu – ale to nie jest przedmiotem tego zadania.","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":"Prawo zrzeszania się – stowarzyszenia, osoby pełnoletnie a małoletnie","page_from":4,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6. (0-1)
Przepisy prawne z ustawy obowiązującej w Rzeczypospolitej Polskiej
Art. 3.1. Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim mającym pełną
zdolność do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych.
EWOP-R0_100

\n
  1. Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności
\n

prawnych, mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa
wyborczego, z tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby
o pełnej zdolności do czynności prawnych.
Art. 9. Osoby w liczbie co najmniej siedmiu, zamierzające założyć stowarzyszenie, uchwalają
statut stowarzyszenia oraz wybierają komitet założycielski albo władze stowarzyszenia.
Dz.U. 1989, nr 20, poz. 104, z późn. zm. (stan prawny na 3 marca 2021 r.).
Porównaj - w każdej z podanych kategorii - możliwości w kwestii stowarzyszania się
osób pełnoletnich i małoletnich w wieku od 16 do 18 lat w Rzeczypospolitej Polskiej.
Zakładanie stowarzyszeń -
Członkostwo w stowarzyszeniach -

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: Zgodnie z ustawą z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (art. 3): Osoby pełnoletnie (od 18 lat, mające pełną zdolność do czynności prawnych i nie pozbawione praw publicznych) mogą: - być członkami zwyczajnymi stowarzyszenia, - zakładać stowarzyszenia, - korzystać z pełni praw: czynnego i biernego prawa wyborczego w organach stowarzyszenia (mogą wybierać i być wybierane). Osoby małoletnie w wieku 16–18 lat mogą: - być członkami stowarzyszenia i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, ale w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych (pełnoletnie), - nie mogą zakładać stowarzyszenia samodzielnie. Główna różnica: pełnoletni mają pełnię praw (zakładanie + wszystkie funkcje), małoletni 16–18 mają prawa członkowskie z ograniczeniem dotyczącym składu zarządu i nie mogą zakładać stowarzyszenia.

\n

Strona arkusza

\n

Po co to umieć

\n

Stowarzyszenia są podstawową formą społeczeństwa obywatelskiego – warto znać
różnice wiekowe w uprawnieniach członkowskich.

\n

Typowy błąd: Małoletni poniżej 16 lat też mogą należeć do stowarzyszenia, ale tylko za zgodą przedstawicieli ustawowych i bez prawa głosu w walnym zebraniu – ale to nie jest przedmiotem tego zadania.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Zakładanie stowarzyszeń - Stowarzyszenia mogą zakładać tylko osoby pełnoletnie z pełną zdolnością do czynności prawnych. Małoletni w wieku 16-18 lat NIE mogą zakładać stowarzyszeń (bo mają tylko ograniczoną zdolność do czynności prawnych).

\n

Członkostwo w stowarzyszeniach - Zarówno osoby pełnoletnie, jak i małoletni 16-18 lat MOGĄ być członkami stowarzyszeń i korzystać z czynnego oraz biernego prawa wyborczego (mogą głosować i być wybierani do zarządu). Różnica: w zarządzie stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby pełnoletnie - małoletni mogą być w zarządzie, ale tylko jako mniejszość.

\n

Sposób 1 - analiza przepisów prawnych

\n
Art. 3 ust. 1 - kto może tworzyć stowarzyszenia
\n
„Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim mającym pełną zdolność do czynności prawnych i niepozbawionym praw publicznych."
\n

Kluczowe pojęcie: pełna zdolność do czynności prawnych. Zgodnie z art. 11 Kodeksu cywilnego uzyskuje się ją z chwilą uzyskania pełnoletności (czyli 18 lat lub wcześniej w wyniku zawarcia małżeństwa przez kobietę 16-letnią).

\n

→ Wniosek: Małoletni 16-18 lat (mający tylko ograniczoną zdolność wg art. 15 KC) NIE mogą tworzyć stowarzyszeń.

\n
Art. 3 ust. 2 - członkostwo małoletnich
\n
„Małoletni w wieku od 16 do 18 lat, którzy mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych, mogą należeć do stowarzyszeń i korzystać z czynnego i biernego prawa wyborczego, z tym że w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby o pełnej zdolności do czynności prawnych."
\n

Ten przepis wprost przyznaje małoletnim 16-18 prawo do:

\n\n

ALE: w zarządzie większość muszą stanowić osoby pełnoletnie.

\n
Art. 9 - komitet założycielski
\n
„Osoby w liczbie co najmniej siedmiu, zamierzające założyć stowarzyszenie, uchwalają statut stowarzyszenia oraz wybierają komitet założycielski albo władze stowarzyszenia."
\n

Utworzenie stowarzyszenia wymaga co najmniej 7 założycieli - wszystkich pełnoletnich (zgodnie z art. 3 ust. 1).

\n

Sposób 2 - porównanie tabelaryczne

\n

| Kategoria | Pełnoletni (18+) | Małoletni 16-18 |
| Tworzenie stowarzyszenia (art. 3 ust. 1) | TAK | NIE |
| Bycie członkiem (art. 3 ust. 2) | TAK | TAK |
| Głosowanie w stowarzyszeniu (czynne prawo) | TAK | TAK |
| Bycie wybranym do zarządu (bierne prawo) | TAK | TAK, ale tylko jako mniejszość zarządu |
| Stanowienie większości w zarządzie | TAK | NIE |
| Bycie założycielem (komitet 7 osób) (art. 9) | TAK | NIE |

\n

Schemat oceniania CKE

\n

Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE "Zasady oceniania rozwiazan zadan" (zad. 6, max 1 pkt).

\n

Zasady oceniania:

\n\n

Przykladowa odpowiedz (CKE):

\n

Zakładanie stowarzyszeń - Małoletni nie mogą tworzyć stowarzyszeń, a mogą je założyć jedynie osoby pełnoletnie.
Członkostwo w stowarzyszeniach -
Typ 1.: Członkami stowarzyszenia mogą być zarówno osoby pełnoletnie, jak i małoletnie.
Typ 2.: Osoby od 16 do 18 roku mogą być - podobnie jak pełnoletni - członkami zarządu stowarzyszenia, ale nie mogą w nim stanowić większości.

\n

Reference politologiczny - społeczeństwo obywatelskie

\n

Stowarzyszenie (Ustawa z 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach, Dz.U. 1989 nr 20 poz. 104):

\n\n

Konstytucja RP, art. 12:

\n
„Rzeczpospolita Polska zapewnia wolność tworzenia i działania związków zawodowych, organizacji społeczno-zawodowych rolników, stowarzyszeń, ruchów obywatelskich, innych dobrowolnych zrzeszeń oraz fundacji."
\n

Konstytucja RP, art. 58:

\n
„Każdemu zapewnia się wolność zrzeszania się."
\n

Społeczeństwo obywatelskie - sieć dobrowolnych organizacji niezależnych od państwa, realizujących cele społeczne. Stowarzyszenia są jego kluczowym elementem (obok fundacji, związków zawodowych, NGO-sów).

\n

Tzw. trzeci sektor - non-profit, między państwem (sektor pierwszy) a rynkiem (sektor drugi).

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Częsty błąd - uczniowie nie rozróżniają zdolności prawnej (każdy człowiek od urodzenia, art. 8 KC) od zdolności do czynności prawnych (uzyskuje się w pełni z 18. rokiem życia, art. 11 KC). Małoletni 16-18 mają ograniczoną zdolność do czynności prawnych - mogą zawierać niektóre umowy, ale nie wszystkie.
\n
Uwaga: Inny częsty błąd - uznanie, że małoletni „w ogóle nie mogą" działać w stowarzyszeniach. Tymczasem ustawa wprost przyznaje im prawo do członkostwa, głosowania i kandydowania (z ograniczeniem co do większości w zarządzie). Wolność zrzeszania się jest na tyle istotna, że ustawa dopuszcza udział nastolatków w stowarzyszeniach (np. szkolne koła, młodzieżowe organizacje).
\n
Uwaga: Pamiętaj o stowarzyszeniach uczniowskich w szkole - to typowe stowarzyszenia, w których 16-18-latkowie biorą udział aktywnie. Ustawa o stowarzyszeniach (art. 3 ust. 3) zezwala też dzieciom poniżej 16 lat na bycie członkami pod warunkiem zgody rodziców - ale o tym tekst nie wspomina.
"}]}