{"id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"wos-2021-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-1)\nO instytucji referendum w Wielkiej Brytanii w XXI wieku\nYES - tak; NO - nie\npikio.pl\nPrzy wysokim poziomie\nfrekwencji wyborczej (72,2%)\n51,9% wyborców zagłosowało za\nopuszczeniem UE, a 48,1% - za\npozostaniem w niej. W Szkocji\ni Irlandii Płn. przeciwnicy wyjścia\nz UE zdobyli większość -\nodpowiednio 62% i 55,8%.\nNa podstawie: M. Musiał-Karg, […]\nBrytyjskie referenda z 1975 i 2016 roku,\n„Acta Politica Polonica” 2016, nr 3, s. 14.\nRozstrzygnij, czy fotografia i tekst dotyczą tego samego referendum. Odpowiedź\nuzasadnij.\nRozstrzygnięcie -\nUzasadnienie -\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n5.1.\n5.2.\n6.\n7.\nMaks. liczba punktów\n1\n1\n1\n1\nUzyskana liczba punktów\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **Rozstrzygnięcie: NIE**, referenda dotyczyły **różnych kwestii**. *Uzasadnienie:* - **Fotografia** przedstawia **referendum niepodległościowe w Szkocji we wrześniu 2014 r.** – Szkoci głosowali nad **wyjściem Szkocji ze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii** (większość – ok. 55% – głosowała przeciw niepodległości, Szkocja pozostała w UK). - **Tekst** dotyczy **referendum brexitowego z czerwca 2016 r.** – Brytyjczycy głosowali nad **wyjściem Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej** (52% za wyjściem, 48% za pozostaniem). Pierwsze dotyczyło struktury wewnętrznej UK (secesja Szkocji), drugie – członkostwa UK w organizacji międzynarodowej (UE). Mimo że oba są referendami w Wielkiej Brytanii i oba dotyczą \"wyjścia\", **przedmioty głosowania były odmienne**.\n\nStrona arkusza\n\nPo co to umieć\n\nReferenda Szkocja-2014 i Brexit-2016 to standard z polityki europejskiej –\nczęsto wracają w zadaniach o demokracji bezpośredniej i integracji europejskiej.\n\nTypowy błąd: Łatwo zauważyć, że oba referenda to \"wyjścia z czegoś\", ale każde dotyczy innej struktury. Drugie referendum szkockie (post-Brexit) wciąż jest postulatem, ale się nie odbyło.","image":"img/wos-2021-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":"Referenda – Szkocja 2014 i Brexit 2016","page_from":5,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2021 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-1)<br>O instytucji referendum w Wielkiej Brytanii w XXI wieku<br>YES - tak; NO - nie<br>pikio.pl<br>Przy wysokim poziomie<br>frekwencji wyborczej (72,2%)<br>51,9% wyborców zagłosowało za<br>opuszczeniem UE, a 48,1% - za<br>pozostaniem w niej. W Szkocji<br>i Irlandii Płn. przeciwnicy wyjścia<br>z UE zdobyli większość -<br>odpowiednio 62% i 55,8%.<br>Na podstawie: M. Musiał-Karg, […]<br>Brytyjskie referenda z 1975 i 2016 roku,<br>„Acta Politica Polonica” 2016, nr 3, s. 14.<br>Rozstrzygnij, czy fotografia i tekst dotyczą tego samego referendum. Odpowiedź<br>uzasadnij.<br>Rozstrzygnięcie -<br>Uzasadnienie -<br>Wypełnia<br>egzaminator<br>Nr zadania<br>5.1.<br>5.2.<br>6.<br>7.<br>Maks. liczba punktów<br>1<br>1<br>1<br>1<br>Uzyskana liczba punktów<br>EWOP-R0_100</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>Rozstrzygnięcie: NIE</strong>, referenda dotyczyły <strong>różnych kwestii</strong>. <em>Uzasadnienie:</em> - <strong>Fotografia</strong> przedstawia <strong>referendum niepodległościowe w Szkocji we wrześniu 2014 r.</strong> – Szkoci głosowali nad <strong>wyjściem Szkocji ze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii</strong> (większość – ok. 55% – głosowała przeciw niepodległości, Szkocja pozostała w UK). - <strong>Tekst</strong> dotyczy <strong>referendum brexitowego z czerwca 2016 r.</strong> – Brytyjczycy głosowali nad <strong>wyjściem Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej</strong> (52% za wyjściem, 48% za pozostaniem). Pierwsze dotyczyło struktury wewnętrznej UK (secesja Szkocji), drugie – członkostwa UK w organizacji międzynarodowej (UE). Mimo że oba są referendami w Wielkiej Brytanii i oba dotyczą &quot;wyjścia&quot;, <strong>przedmioty głosowania były odmienne</strong>.</p>\n<p>Strona arkusza</p>\n<p>Po co to umieć</p>\n<p>Referenda Szkocja-2014 i Brexit-2016 to standard z polityki europejskiej –<br>często wracają w zadaniach o demokracji bezpośredniej i integracji europejskiej.</p>\n<p>Typowy błąd: Łatwo zauważyć, że oba referenda to &quot;wyjścia z czegoś&quot;, ale każde dotyczy innej struktury. Drugie referendum szkockie (post-Brexit) wciąż jest postulatem, ale się nie odbyło.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Rozstrzygnięcie</strong> - NIE, fotografia i tekst NIE dotyczą tego samego referendum.</p>\n<p><strong>Uzasadnienie</strong> - Tekst opisuje referendum w sprawie <strong>wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej (Brexit)</strong> z <strong>23 czerwca 2016 r.</strong> (świadczy o tym wynik 51,9% za wyjściem i 48,1% za pozostaniem oraz fakt, że Szkocja głosowała 62% za pozostaniem). Fotografia przedstawia natomiast <strong>referendum w sprawie niepodległości Szkocji</strong> z <strong>18 września 2014 r.</strong> (świadczy o tym flaga Wielkiej Brytanii - Union Jack - z napisami YES/NO, wykorzystywana właśnie w kampanii „Better Together&quot; przeciwko niepodległości Szkocji).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (referendum w sprawie Brexitu, 2016)</h4>\n<p>Tekst zawiera <strong>trzy charakterystyczne wskazówki</strong>:</p>\n<h5>Wskazówka 1: stosunek do UE</h5>\n<blockquote><em>„51,9% wyborców zagłosowało za opuszczeniem UE, a 48,1% - za pozostaniem w niej&quot;</em></blockquote>\n<p>To jednoznacznie identyfikuje <strong>referendum brexitowe z 23 czerwca 2016 r.</strong> Wynik 51,9% / 48,1% to dokładny wynik tego referendum (51,89% Leave / 48,11% Remain).</p>\n<h5>Wskazówka 2: frekwencja</h5>\n<blockquote><em>„wysokim poziomie frekwencji wyborczej (72,2%)&quot;</em></blockquote>\n<p>Frekwencja w referendum brexitowym wyniosła <strong>72,2%</strong> - to dosłownie zgadza się z tekstem.</p>\n<h5>Wskazówka 3: wyniki w Szkocji i Irlandii Pn.</h5>\n<blockquote><em>„W Szkocji i Irlandii Płn. przeciwnicy wyjścia z UE zdobyli większość - odpowiednio 62% i 55,8%&quot;</em></blockquote>\n<p>W Szkocji <strong>62% głosowało za pozostaniem w UE</strong> (Remain), w Irlandii Pn. <strong>55,8%</strong> - dane historyczne dokładnie zgadzają się z referendum 2016 r.</p>\n<p><strong>Wniosek tekstu:</strong> chodzi o referendum z 23 VI 2016 r. - Brexit (Brytyjczycy zdecydowali o wyjściu z UE).</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza fotografii (referendum szkockie, 2014)</h4>\n<p>Fotografia przedstawia <strong>flagę Wielkiej Brytanii (Union Jack) z napisami YES/NO</strong>. Klucze interpretacyjne:</p>\n<h5>Klucz 1: flaga Union Jack</h5>\n<p>Union Jack symbolizuje <strong>całość Zjednoczonego Królestwa</strong> (Anglia + Szkocja + Walia + Irlandia Pn.). To flaga państwa, którego niepodległość była zagrożona - Szkocji wybierającej między pozostaniem w UK a niepodległością.</p>\n<h5>Klucz 2: napisy YES / NO</h5>\n<p>W <strong>referendum szkockim 18 września 2014 r.</strong> Szkoci odpowiadali na pytanie:</p>\n<blockquote><em>„Should Scotland be an independent country?&quot;</em> (Czy Szkocja powinna być niepodległym państwem?)</blockquote>\n<p>Odpowiedź: <strong>YES = niepodległa Szkocja</strong>, <strong>NO = pozostanie w UK</strong>.</p>\n<p>Flaga Union Jack z YES/NO była symbolem kampanii <strong>„Better Together&quot;</strong> (przeciw niepodległości - czyli głosowanie NO oznaczało zachowanie Union Jacka jako wspólnej flagi).</p>\n<h5>Klucz 3: wynik referendum szkockiego 2014</h5>\n<p>W referendum 2014 r.: <strong>NO 55,3%</strong> (zostać w UK) vs <strong>YES 44,7%</strong> (niepodległość). Wygrała opcja zachowania Wielkiej Brytanii - stąd flaga Union Jack z dominującym sentymentem.</p>\n<p><strong>W referendum brexitowym 2016 r.</strong> używano zupełnie innej symboliki - banery „Vote Leave&quot; / „Stronger In&quot; z gwiazdami UE, nie flagi Union Jack z YES/NO.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<p>Oficjalny schemat oceniania wg dokumentu CKE &quot;Zasady oceniania rozwiazan zadan&quot; (zad. 7, max 1 pkt).</p>\n<p><strong>Zasady oceniania:</strong></p>\n<ul><li>1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i podanie poprawnego uzasadnienia.</li><li>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p><strong>Przykladowa odpowiedz (CKE):</strong></p>\n<p>Rozstrzygnięcie - Nie.<br>Uzasadnienie -<br>Typ 1.: Zdjęcie przedstawia referendum w sprawie niepodległości Szkocji, natomiast tekst dotyczy referendum w sprawie wyjścia Wielkiej Brytanii z UE, tzw. Brexitu.<br>Typ 2.: Zdjęcie przedstawia referendum w sprawie niepodległości Szkocji, a tekst - nie.<br>Typ 3.: Tekst dotyczy referendum w sprawie wyjścia Wielkiej Brytanii z UE, a zdjęcie - nie.<br>Typ 4.: Referendum, którego dotyczy tekst odbyło się w 2016 roku, a referendum, którego dotyczy zdjęcie - wcześniej.</p>\n<h4>Reference politologiczny - referenda brytyjskie XXI w.</h4>\n<h5>Referendum w sprawie niepodległości Szkocji - 18 września 2014 r.</h5>\n<ul><li><strong>Pytanie:</strong> Should Scotland be an independent country? (Czy Szkocja powinna być niepodległa?)</li><li><strong>Wynik:</strong> NO 55,3%, YES 44,7%</li><li><strong>Frekwencja:</strong> 84,6% (rekord)</li><li><strong>Kontekst:</strong> porozumienie z Edynburga 2012 między rządem brytyjskim a szkockim (lider niezależności: Alex Salmond, SNP)</li><li><strong>Skutek:</strong> Szkocja pozostała w Wielkiej Brytanii</li></ul>\n<h5>Referendum w sprawie członkostwa w UE (Brexit) - 23 czerwca 2016 r.</h5>\n<ul><li><strong>Pytanie:</strong> Should the United Kingdom remain a member of the European Union or leave the European Union? (Czy UK powinno pozostać czy opuścić UE?)</li><li><strong>Wynik:</strong> Leave 51,89%, Remain 48,11%</li><li><strong>Frekwencja:</strong> 72,2%</li><li><strong>Wyniki regionalne:</strong></li><li>Anglia: Leave 53,4%</li><li>Walia: Leave 52,5%</li><li>Szkocja: Remain 62,0% (PRZECIW Brexitowi)</li><li>Irlandia Pn.: Remain 55,8% (PRZECIW Brexitowi)</li><li><strong>Kontekst polityczny:</strong> premier David Cameron (Konserwatyści) zarządził referendum jako kompromis z eurosceptykami w partii</li><li><strong>Skutek:</strong> Cameron podaje się do dymisji, premier Theresa May przejmuje stery, art. 50 TUE uruchomiony 29 III 2017, ostatecznie <strong>31 stycznia 2020 r. UK opuszcza UE</strong></li></ul>\n<h5>Inne ważne referenda brytyjskie</h5>\n<ul><li>1975 - pierwsze referendum w sprawie EWG, 67% za pozostaniem</li><li>1997 - referenda dewolucyjne (Szkocja, Walia)</li><li>2011 - referendum w sprawie ordynacji wyborczej (alternative vote, odrzucone)</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - odpowiedź <strong>„Tak&quot;</strong>, bo „obie rzeczy dotyczą Wielkiej Brytanii&quot;. Pamiętaj: <strong>różne referenda</strong> mogą dotyczyć tego samego państwa. Tu mamy: szkockie 2014 i brexit 2016 - DWA różne referenda.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Inny błąd - interpretacja flagi Union Jack jako „antyunijnej&quot; (tj. „symbol Brexitu&quot;). To <strong>błąd kulturowy</strong> - Union Jack symbolizuje brytyjską JEDNOŚĆ, a w 2014 r. używana była przez kampanię PRZECIWKO niepodległości Szkocji (NO = zostać w UK = zostać pod Union Jack).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Wynik 51,9% z tekstu jest charakterystyczny <strong>tylko dla brexitowego referendum</strong> - żadne inne brytyjskie referendum nie miało takiego wyniku. To kluczowa wskazówka identyfikująca.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o znaczeniu Brexitu w polityce europejskiej - <strong>Polska bardzo ucierpiała</strong> na Brexicie, bo wielu Polaków pracowało w UK (ok. 800 tys. obywateli polskich w 2016 r.). Brexit był pierwszym przypadkiem opuszczenia UE w jej historii.</blockquote>"}]}