{"id":"wos-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/22","paper_id":"wos-2023-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"22","points":7,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22. (0-7)\nArtykuł 5 traktatu waszyngtońskiego\nStrony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce\nPółnocnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że\njeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do\nindywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów\nZjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie,\nsamodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne,\nłącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru\npółnocnoatlantyckiego. […]\nDz.U. 2000, nr 87, poz. 970, z późn. zm.\nTekst 1. O sytuacji NATO po 1989 r.\nNajpoważniejsza próba, jaką musiało podjąć NATO po 1989 r., wiązała się z zamazaniem\nmotywów, które mobilizowały wspólne działania państw członkowskich, organizowały ich\nstrategię i myślenie o własnym bezpieczeństwie. W pewnym sensie był to sprawdzian\nnieporównywalny ze sporami i kryzysami z poprzednich dekad. Nowa sytuacja miała zderzyć\npaństwa członkowskie z wieloźródłowymi problemami w różny sposób dotykającymi ich\npoczucia bezpieczeństwa. Teza o braku wspólnych wyzwań, spajających dotąd Sojusz\ni utracie racji bytu NATO w dotychczasowej postaci, pojawiała się w wielu dyskusjach\npolitycznych, wymuszając nowoczesne spojrzenie na jego zadania.\nR. Kupiecki, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, Warszawa 2016, s. 72.\nTekst 2. O jednej z operacji militarnych NATO\nSytuacja w Afganistanie wymagała ciągłej obecności wojsk międzynarodowych tym razem\nw ramach Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa (International Security\nAssistance Forces - ISAF), w której polscy żołnierze uczestniczyli przez piętnaście zmian,\nw latach 2007-2014. Ogólnym hasłem, pod jakim społeczność międzynarodowa realizowała\ntę misję[,] była „walka o serca i umysły”. Chodziło o to, by przekonać Afgańczyków, że\nw kraju dotkniętym wojnami można żyć lepiej, a siły międzynarodowe przybyły, by pomóc\nw procesie normalizacji. [Głównymi celami] obecności koalicji sił międzynarodowych\nw Afganistanie [były:] ustabilizowanie sytuacji wewnętrznej, poprawa warunków\nbezpieczeństwa oraz wsparcie dla władz lokalnych, co miało ułatwić normalizację życia\nw tym kraju.\nwww.wojsko-polskie.pl\nPrzedstaw cele i działania NATO w różnych typach ładu międzynarodowego,\nuwzględniając zastosowanie art. 5 traktatu waszyngtońskiego. W pracy odwołaj się do\nmateriałów źródłowych.\nMWOP-R0_100\nMWOP-R0_100\nMWOP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":"Zadanie 22. (0-7)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\n(ZR) I. Wiedza i rozumienie. Zdający:\n4) wyjaśnia związki przyczynowo-\n-skutkowe w życiu społeczno-\n-politycznym;\n7) analizuje współczesny ład\nmiędzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych\npodmiotów zaangażowanych w jego\nstabilność lub zmianę w jego\nfunkcjonowaniu;\n8) wykorzystuje swą wiedzę do\nrozumienia zjawisk społeczno-\n-politycznych, także w perspektywie\nglobalnej i ze wskazaniem na globalne\nwspółzależności.\nII. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nZdający:\n(ZR) 1) […] wykorzystuje informacje na\ntemat życia […] politycznego, krytycznie\nje analizuje, samodzielnie wyciąga\nwnioski […];\n(ZR) 4) wykorzystuje informacje do\ntworzenia własnej złożonej wypowiedzi\noraz rozważania różnych rozwiązań\nw obszarze społeczno-politycznym;\n(ZP) 2) wykazuje się umiejętnością\nczytania ze zrozumieniem tekstów\npublicystycznych i popularnonaukowych\noraz interpretacji innych źródeł […]\nz zakresu przedmiotu.\n(ZP) III. Rozumienie siebie oraz\nrozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów. Zdający:\n3) analizuje i wyjaśnia złożone problemy\nspołeczne, polityczne i wyzwania\nglobalne […].\n(ZR) IV. Komunikowanie\ni współdziałanie. Zdający:\n2) tworzy strategię argumentowania\n[…].\n(ZR) XIII. Ład międzynarodowy. Zdający:\n1) rozróżnia typy ładów międzynarodowych\n(monocentryczny, dwubiegunowy,\npolicentryczny), odwołując się do historii XX\ni XXI wieku; przedstawia na przykładach\nznaczenie supermocarstw dla funkcjonowania\ntych ładów;\n2) przedstawia zmiany w międzynarodowym\nładzie politycznym i gospodarczym w XXI\nwieku;\n10) przedstawia konflikty międzynarodowe\ni etniczne w XXI wieku na obszarze\nŚrodkowego […] Wschodu; lokalizuje je\ni wyjaśnia ich przyczyny i konsekwencje;\n12) charakteryzuje na przykładach najczęściej\nstosowane sposoby rozwiązywania\ndługotrwałych konfliktów między narodami\ni państwami;\n13) wyjaśnia pojęcia […] interwencji\nhumanitarnej oraz misji pokojowej; podaje ich\nprzykłady z różnych części świata, oceniając\nich skuteczność i aspekty moralne;\n15) charakteryzuje strategie zwalczania\nterroryzmu, wskazując na ich słabe i mocne\nstrony;\n20) wymienia najważniejsze operacje pokojowe\ni militarne Organizacji Paktu\nPółnocnoatlantyckiego; wykazuje zmieniającą\nsię rolę tej organizacji od lat 90. XX wieku.\n(ZR) XV. Polska polityka zagraniczna. Zdający:\n6) przedstawia udział Rzeczypospolitej Polskiej\nw międzynarodowych misjach pokojowych\ni operacjach militarnych oraz polskie inicjatywy\nna rzecz międzynarodowego pokoju,\ndemokracji oraz w zakresie pomocy\nhumanitarnej i rozwojowej od lat 90. XX wieku.\n(ZP) VII. Współczesne stosunki\nmiędzynarodowe. Zdający:\n10) przedstawia genezę, cele i najważniejsze\norgany Organizacji Paktu\nPółnocnoatlantyckiego; ocenia wpływ tej\norganizacji na utrzymanie pokoju\nmiędzynarodowego i pozycję Stanów\nZjednoczonych Ameryki w świecie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n7 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej\nformie, strukturze i logice wywodu.\n6 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze\nzrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.\n5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni\ni z dwoma - częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.\n4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie\nze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze\ni logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu\nw pełni i z dwoma - częściowo.\n3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym -\nczęściowo.\n2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO\nrozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.\n1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.\n0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.\nAspekty tematu:\n1) Przedstawienie czynników kształtujących strategię i zadania NATO w okresie ładu\ndwubiegunowego: polaryzacja układu sił na świecie, w tym w Europie, powstanie bloku\nradzieckiego, rozwój rywalizacji zimnowojennej.\n2) Przedstawienie czynników kształtujących strategię i zadania NATO po 1989 r. (w okresie\nładu postzimnowojennego): upadek ZSRS, dekomunizacja i demokratyzacja państw\nEuropy Środkowej, eskalacja nowych zagrożeń, np. terroryzm międzynarodowy,\nfundamentalizm islamski, zmiana polityki Rosji w XXI wieku.\n3) Okoliczności uruchomienia procedur związanych z art. 5 traktatu waszyngtońskiego:\ndziałania terrorystyczne prowadzone przez Al-Kaidę, zamach terrorystyczny z 11\nwrześnia 2001 r., interwencja w Afganistanie.\n* Do właściwej formy w przypadku tego zadania wliczamy także odwołanie się do materiałów\nźródłowych.\nPrzykładowa odpowiedź\nOrganizacja Paktu Północnoatlantyckiego powstała w 1949 roku - w okresie\nkształtowania się ładu dwubiegunowego. W tamtym okresie nastąpiła polaryzacja układu sił\nna świecie - Stany Zjednoczone razem z Europą Zachodnią oraz Związek Radziecki razem\nz państwami bloku wschodniego oddzieliły się od siebie żelazną kurtyną. Wrogość między\noboma blokami miała charakter polityczny, gospodarczy, jak również wojskowy - Układ\nWarszawski stworzony pod auspicjami ZSRR oraz NATO działające pod auspicjami USA\nmiały się równoważyć. Nie doszło nigdy do bezpośredniego starcia między ich siłami -\ndlatego tamten okres nazywa się „zimnowojennym” - niebezpieczeństwo wybuchu nowej\nwojny wisiało nad światem, stan napięcia i rywalizacji ideologicznej był cały czas, ale konflikt\npozostawał „zamrożony”. Przygotowując się do ewentualnej eskalacji, oba bloki stawiały na\nrozwój technologii wojskowej, tworzenie coraz bardziej zaawansowanych i śmiercionośnych\nbroni (w tym broni jądrowej), jak również kwestie prestiżowe, jakim niewątpliwie był wyścig\nmiedzy oboma mocarstwami w eksploracji kosmosu. W tamtym okresie cele NATO były\nproste i koncentrowały się na zapewnieniu bezpieczeństwa międzynarodowego oraz\nsystemu szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia dla jednego z członków paktu ze\nstrony zewnętrznego wroga - państw bloku wschodniego.\nPo upadku ZSRR w 1991 roku NATO musiało na nowo zdefiniować swoją tożsamość.\nTak, jak zostało to podkreślone w tekście 1. - państwa należące do NATO przechodziły\nkryzys związany z pozornym brakiem wspólnych wyzwań. Transformacja oraz\ndemokratyzacja państw Europy Wschodniej oraz samej Rosji spowodowały powstanie tezy\no utracie racji bytu NATO. Wobec tego organizacja ta została zaangażowana w działania\nwykraczające poza pierwotny cel jej działalności, jakim były interwencje na Bałkanach\nw latach 90. XX w. (Bośnia i Hercegowina oraz Jugosławia). NATO zostało przekształcone\nz organizacji o charakterze obronnym w organizację, która zdolna była do przeprowadzania\noperacji poza terytorium swoich państw członkowskich, w celu ochrony praw człowieka oraz\nstabilizacji sytuacji w niespokojnych państwach. Organizacja postawiła również na\nposzerzenie swojej formuły - przyjęte zostały nowe państwa, które wcześniej pozostawały\nwe wrogim bloku (m.in. w 1999 oraz 2004 roku, wśród nich i Polska). Jednocześnie\nw nowym stuleciu pojawiło się zagrożenie ze strony Rosji. Rosja koncentrowała się na\nodzyskaniu swoich wpływów w swoim bezpośrednim sąsiedztwie za pomocą środków wojny\nhybrydowej i działań niebezpośrednich (Gruzja 2008, Ukraina 2014). Jednak\npełnowymiarowy, bezpośredni atak na Ukrainę w lutym 2022 roku spowodował, że\nzagrożenie ze strony Federacji Rosyjskiej wróciło do oficjalnej agendy NATO, które\nzaangażowało się w militarną pomoc Ukrainie poprzez przekazanie sprzętu wojskowego.\nWydarzeniem, które pozwoliło na odrodzenie pierwotnej idei NATO, były zamachy\nterrorystyczne na Stany Zjednoczone we wrześniu 2001 roku. Bezpośredni atak na\nterytorium państwa członkowskiego pozwolił na uruchomienie artykułu 5 traktatu\nwaszyngtońskiego - członkowie NATO zdecydowali się na zinterpretowanie tych wydarzeń\njako zbrojnej napaści na swojego członka i uznali ją za napaść przeciwko nim wszystkim.\nTerroryzm międzynarodowy i fundamentalizm islamski został uznany za największe\nniebezpieczeństwo dla światowego pokoju. W ramach swojego prawa do zbiorowej\nsamoobrony, angażując przy tym również państwa spoza Sojuszu, NATO przeprowadziło\noperację militarną na terytorium Afganistanu, której celem było obalenie reżimu talibów -\nuznanych za odpowiedzialnych za wrześniowe ataki. Jednocześnie samo zakończenie\nwładzy talibów nie zakończyło obecności wojsk NATO w Afganistanie - sytuacja w tym\npaństwie, jak wskazuje tekst 2., wymagała ciągłej obecności wojsk międzynarodowych.\nZ jednej strony celem była normalizacja sytuacji w tym państwie, z drugiej - niewątpliwie\nmożliwość ciągłego szkolenia wojsk natowskich w sytuacji bojowej. Kiedy wojska zachodnie\nostatecznie opuściły Afganistan, Talibowie bardzo szybko odzyskali kontrolę nad tym\npaństwem.\nJak widać, rola NATO zmieniała się wraz ze zmianami w ładzie międzynarodowym.\nJednak wskazany w materiałach art. 5 traktatu waszyngtońskiego został użyty w związku\nz tzw. wojną z terroryzmem.","solution":null,"image":"img/wos-2023-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":26,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22. (0-7)<br>Artykuł 5 traktatu waszyngtońskiego<br>Strony zgadzają się, że zbrojna napaść na jedną lub więcej z nich w Europie lub Ameryce<br>Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim i dlatego zgadzają się, że<br>jeżeli taka zbrojna napaść nastąpi, to każda z nich, w ramach wykonywania prawa do<br>indywidualnej lub zbiorowej samoobrony, uznanego na mocy artykułu 51 Karty Narodów<br>Zjednoczonych, udzieli pomocy Stronie lub Stronom napadniętym, podejmując niezwłocznie,<br>samodzielnie jak i w porozumieniu z innymi Stronami, działania, jakie uzna za konieczne,<br>łącznie z użyciem siły zbrojnej, w celu przywrócenia i utrzymania bezpieczeństwa obszaru<br>północnoatlantyckiego. […]<br>Dz.U. 2000, nr 87, poz. 970, z późn. zm.<br>Tekst 1. O sytuacji NATO po 1989 r.<br>Najpoważniejsza próba, jaką musiało podjąć NATO po 1989 r., wiązała się z zamazaniem<br>motywów, które mobilizowały wspólne działania państw członkowskich, organizowały ich<br>strategię i myślenie o własnym bezpieczeństwie. W pewnym sensie był to sprawdzian<br>nieporównywalny ze sporami i kryzysami z poprzednich dekad. Nowa sytuacja miała zderzyć<br>państwa członkowskie z wieloźródłowymi problemami w różny sposób dotykającymi ich<br>poczucia bezpieczeństwa. Teza o braku wspólnych wyzwań, spajających dotąd Sojusz<br>i utracie racji bytu NATO w dotychczasowej postaci, pojawiała się w wielu dyskusjach<br>politycznych, wymuszając nowoczesne spojrzenie na jego zadania.<br>R. Kupiecki, Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego, Warszawa 2016, s. 72.<br>Tekst 2. O jednej z operacji militarnych NATO<br>Sytuacja w Afganistanie wymagała ciągłej obecności wojsk międzynarodowych tym razem<br>w ramach Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa (International Security<br>Assistance Forces - ISAF), w której polscy żołnierze uczestniczyli przez piętnaście zmian,<br>w latach 2007-2014. Ogólnym hasłem, pod jakim społeczność międzynarodowa realizowała<br>tę misję[,] była „walka o serca i umysły”. Chodziło o to, by przekonać Afgańczyków, że<br>w kraju dotkniętym wojnami można żyć lepiej, a siły międzynarodowe przybyły, by pomóc<br>w procesie normalizacji. [Głównymi celami] obecności koalicji sił międzynarodowych<br>w Afganistanie [były:] ustabilizowanie sytuacji wewnętrznej, poprawa warunków<br>bezpieczeństwa oraz wsparcie dla władz lokalnych, co miało ułatwić normalizację życia<br>w tym kraju.<br>www.wojsko-polskie.pl<br>Przedstaw cele i działania NATO w różnych typach ładu międzynarodowego,<br>uwzględniając zastosowanie art. 5 traktatu waszyngtońskiego. W pracy odwołaj się do<br>materiałów źródłowych.<br>MWOP-R0_100<br>MWOP-R0_100<br>MWOP-R0_100<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)<br>WIEDZA<br>O SPOŁECZEŃSTWIE<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>WIEDZA<br>O SPOŁECZEŃSTWIE<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023<br>WIEDZA<br>O SPOŁECZEŃSTWIE<br>Poziom rozszerzony<br>Formuła 2023</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 22. (0-7)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>(ZR) I. Wiedza i rozumienie. Zdający:</p>\n<ol><li>wyjaśnia związki przyczynowo-</li></ol>\n<p>-skutkowe w życiu społeczno-<br>-politycznym;</p>\n<ol><li>analizuje współczesny ład</li></ol>\n<p>międzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych<br>podmiotów zaangażowanych w jego<br>stabilność lub zmianę w jego<br>funkcjonowaniu;</p>\n<ol><li>wykorzystuje swą wiedzę do</li></ol>\n<p>rozumienia zjawisk społeczno-<br>-politycznych, także w perspektywie<br>globalnej i ze wskazaniem na globalne<br>współzależności.<br>II. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>Zdający:<br>(ZR) 1) […] wykorzystuje informacje na<br>temat życia […] politycznego, krytycznie<br>je analizuje, samodzielnie wyciąga<br>wnioski […];<br>(ZR) 4) wykorzystuje informacje do<br>tworzenia własnej złożonej wypowiedzi<br>oraz rozważania różnych rozwiązań<br>w obszarze społeczno-politycznym;<br>(ZP) 2) wykazuje się umiejętnością<br>czytania ze zrozumieniem tekstów<br>publicystycznych i popularnonaukowych<br>oraz interpretacji innych źródeł […]<br>z zakresu przedmiotu.<br>(ZP) III. Rozumienie siebie oraz<br>rozpoznawanie i rozwiązywanie<br>problemów. Zdający:</p>\n<ol><li>analizuje i wyjaśnia złożone problemy</li></ol>\n<p>społeczne, polityczne i wyzwania<br>globalne […].<br>(ZR) IV. Komunikowanie<br>i współdziałanie. Zdający:</p>\n<ol><li>tworzy strategię argumentowania</li></ol>\n<p>[…].<br>(ZR) XIII. Ład międzynarodowy. Zdający:</p>\n<ol><li>rozróżnia typy ładów międzynarodowych</li></ol>\n<p>(monocentryczny, dwubiegunowy,<br>policentryczny), odwołując się do historii XX<br>i XXI wieku; przedstawia na przykładach<br>znaczenie supermocarstw dla funkcjonowania<br>tych ładów;</p>\n<ol><li>przedstawia zmiany w międzynarodowym</li></ol>\n<p>ładzie politycznym i gospodarczym w XXI<br>wieku;</p>\n<ol><li>przedstawia konflikty międzynarodowe</li></ol>\n<p>i etniczne w XXI wieku na obszarze<br>Środkowego […] Wschodu; lokalizuje je<br>i wyjaśnia ich przyczyny i konsekwencje;</p>\n<ol><li>charakteryzuje na przykładach najczęściej</li></ol>\n<p>stosowane sposoby rozwiązywania<br>długotrwałych konfliktów między narodami<br>i państwami;</p>\n<ol><li>wyjaśnia pojęcia […] interwencji</li></ol>\n<p>humanitarnej oraz misji pokojowej; podaje ich<br>przykłady z różnych części świata, oceniając<br>ich skuteczność i aspekty moralne;</p>\n<ol><li>charakteryzuje strategie zwalczania</li></ol>\n<p>terroryzmu, wskazując na ich słabe i mocne<br>strony;</p>\n<ol><li>wymienia najważniejsze operacje pokojowe</li></ol>\n<p>i militarne Organizacji Paktu<br>Północnoatlantyckiego; wykazuje zmieniającą<br>się rolę tej organizacji od lat 90. XX wieku.<br>(ZR) XV. Polska polityka zagraniczna. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia udział Rzeczypospolitej Polskiej</li></ol>\n<p>w międzynarodowych misjach pokojowych<br>i operacjach militarnych oraz polskie inicjatywy<br>na rzecz międzynarodowego pokoju,<br>demokracji oraz w zakresie pomocy<br>humanitarnej i rozwojowej od lat 90. XX wieku.<br>(ZP) VII. Współczesne stosunki<br>międzynarodowe. Zdający:</p>\n<ol><li>przedstawia genezę, cele i najważniejsze</li></ol>\n<p>organy Organizacji Paktu<br>Północnoatlantyckiego; ocenia wpływ tej<br>organizacji na utrzymanie pokoju<br>międzynarodowego i pozycję Stanów<br>Zjednoczonych Ameryki w świecie.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>7 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu oraz o właściwej<br>formie, strukturze i logice wywodu.<br>6 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -<br>częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu ALBO rozwiązanie ze<br>zrealizowanymi w pełni trzema aspektami tematu.<br>5 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi dwoma aspektami tematu w pełni i z jednym -<br>częściowo ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem w pełni<br>i z dwoma - częściowo oraz o właściwej formie, strukturze i logice wywodu.<br>4 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi w pełni dwoma aspektami tematu ALBO rozwiązanie<br>ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu oraz o właściwej strukturze<br>i logice wywodu, ALBO rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu<br>w pełni i z dwoma - częściowo.<br>3 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo trzema aspektami tematu ALBO<br>rozwiązanie ze zrealizowanym jednym aspektem tematu w pełni i z jednym -<br>częściowo.<br>2 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanymi częściowo dwoma aspektami tematu ALBO<br>rozwiązanie ze zrealizowanym w pełni jednym aspektem tematu.<br>1 pkt - rozwiązanie ze zrealizowanym częściowo jednym aspektem tematu.<br>0 pkt - rozwiązanie bez zrealizowanego aspektu tematu ALBO brak rozwiązania.<br>Aspekty tematu:</p>\n<ol><li>Przedstawienie czynników kształtujących strategię i zadania NATO w okresie ładu</li></ol>\n<p>dwubiegunowego: polaryzacja układu sił na świecie, w tym w Europie, powstanie bloku<br>radzieckiego, rozwój rywalizacji zimnowojennej.</p>\n<ol><li>Przedstawienie czynników kształtujących strategię i zadania NATO po 1989 r. (w okresie</li></ol>\n<p>ładu postzimnowojennego): upadek ZSRS, dekomunizacja i demokratyzacja państw<br>Europy Środkowej, eskalacja nowych zagrożeń, np. terroryzm międzynarodowy,<br>fundamentalizm islamski, zmiana polityki Rosji w XXI wieku.</p>\n<ol><li>Okoliczności uruchomienia procedur związanych z art. 5 traktatu waszyngtońskiego:</li></ol>\n<p>działania terrorystyczne prowadzone przez Al-Kaidę, zamach terrorystyczny z 11<br>września 2001 r., interwencja w Afganistanie.</p>\n<ul><li>Do właściwej formy w przypadku tego zadania wliczamy także odwołanie się do materiałów</li></ul>\n<p>źródłowych.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego powstała w 1949 roku - w okresie<br>kształtowania się ładu dwubiegunowego. W tamtym okresie nastąpiła polaryzacja układu sił<br>na świecie - Stany Zjednoczone razem z Europą Zachodnią oraz Związek Radziecki razem<br>z państwami bloku wschodniego oddzieliły się od siebie żelazną kurtyną. Wrogość między<br>oboma blokami miała charakter polityczny, gospodarczy, jak również wojskowy - Układ<br>Warszawski stworzony pod auspicjami ZSRR oraz NATO działające pod auspicjami USA<br>miały się równoważyć. Nie doszło nigdy do bezpośredniego starcia między ich siłami -<br>dlatego tamten okres nazywa się „zimnowojennym” - niebezpieczeństwo wybuchu nowej<br>wojny wisiało nad światem, stan napięcia i rywalizacji ideologicznej był cały czas, ale konflikt<br>pozostawał „zamrożony”. Przygotowując się do ewentualnej eskalacji, oba bloki stawiały na<br>rozwój technologii wojskowej, tworzenie coraz bardziej zaawansowanych i śmiercionośnych<br>broni (w tym broni jądrowej), jak również kwestie prestiżowe, jakim niewątpliwie był wyścig<br>miedzy oboma mocarstwami w eksploracji kosmosu. W tamtym okresie cele NATO były<br>proste i koncentrowały się na zapewnieniu bezpieczeństwa międzynarodowego oraz<br>systemu szybkiego reagowania w przypadku zagrożenia dla jednego z członków paktu ze<br>strony zewnętrznego wroga - państw bloku wschodniego.<br>Po upadku ZSRR w 1991 roku NATO musiało na nowo zdefiniować swoją tożsamość.<br>Tak, jak zostało to podkreślone w tekście 1. - państwa należące do NATO przechodziły<br>kryzys związany z pozornym brakiem wspólnych wyzwań. Transformacja oraz<br>demokratyzacja państw Europy Wschodniej oraz samej Rosji spowodowały powstanie tezy<br>o utracie racji bytu NATO. Wobec tego organizacja ta została zaangażowana w działania<br>wykraczające poza pierwotny cel jej działalności, jakim były interwencje na Bałkanach<br>w latach 90. XX w. (Bośnia i Hercegowina oraz Jugosławia). NATO zostało przekształcone<br>z organizacji o charakterze obronnym w organizację, która zdolna była do przeprowadzania<br>operacji poza terytorium swoich państw członkowskich, w celu ochrony praw człowieka oraz<br>stabilizacji sytuacji w niespokojnych państwach. Organizacja postawiła również na<br>poszerzenie swojej formuły - przyjęte zostały nowe państwa, które wcześniej pozostawały<br>we wrogim bloku (m.in. w 1999 oraz 2004 roku, wśród nich i Polska). Jednocześnie<br>w nowym stuleciu pojawiło się zagrożenie ze strony Rosji. Rosja koncentrowała się na<br>odzyskaniu swoich wpływów w swoim bezpośrednim sąsiedztwie za pomocą środków wojny<br>hybrydowej i działań niebezpośrednich (Gruzja 2008, Ukraina 2014). Jednak<br>pełnowymiarowy, bezpośredni atak na Ukrainę w lutym 2022 roku spowodował, że<br>zagrożenie ze strony Federacji Rosyjskiej wróciło do oficjalnej agendy NATO, które<br>zaangażowało się w militarną pomoc Ukrainie poprzez przekazanie sprzętu wojskowego.<br>Wydarzeniem, które pozwoliło na odrodzenie pierwotnej idei NATO, były zamachy<br>terrorystyczne na Stany Zjednoczone we wrześniu 2001 roku. Bezpośredni atak na<br>terytorium państwa członkowskiego pozwolił na uruchomienie artykułu 5 traktatu<br>waszyngtońskiego - członkowie NATO zdecydowali się na zinterpretowanie tych wydarzeń<br>jako zbrojnej napaści na swojego członka i uznali ją za napaść przeciwko nim wszystkim.<br>Terroryzm międzynarodowy i fundamentalizm islamski został uznany za największe<br>niebezpieczeństwo dla światowego pokoju. W ramach swojego prawa do zbiorowej<br>samoobrony, angażując przy tym również państwa spoza Sojuszu, NATO przeprowadziło<br>operację militarną na terytorium Afganistanu, której celem było obalenie reżimu talibów -<br>uznanych za odpowiedzialnych za wrześniowe ataki. Jednocześnie samo zakończenie<br>władzy talibów nie zakończyło obecności wojsk NATO w Afganistanie - sytuacja w tym<br>państwie, jak wskazuje tekst 2., wymagała ciągłej obecności wojsk międzynarodowych.<br>Z jednej strony celem była normalizacja sytuacji w tym państwie, z drugiej - niewątpliwie<br>możliwość ciągłego szkolenia wojsk natowskich w sytuacji bojowej. Kiedy wojska zachodnie<br>ostatecznie opuściły Afganistan, Talibowie bardzo szybko odzyskali kontrolę nad tym<br>państwem.<br>Jak widać, rola NATO zmieniała się wraz ze zmianami w ładzie międzynarodowym.<br>Jednak wskazany w materiałach art. 5 traktatu waszyngtońskiego został użyty w związku<br>z tzw. wojną z terroryzmem.</p>","solutions":[]}