{"id":"wos-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"wos-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nScharakteryzuj współczesne media w Polsce i ich funkcje. Przedstaw także ich rolę\n(pozytywną i negatywną) w kształtowaniu opinii publicznej.\nFragment artykułu\nJeżeli media funkcjonują w sposób zaprogramowany, mogą bardzo skutecznie wpływać na\nopinię publiczną. Są przecież jej nośnikami. Ze względu na swoją „wszechobecność”\ni przenikliwość docierają praktycznie do każdego człowieka, który poszukuje\nsystematycznej informacji. One też wytyczają przez swoich dysponentów główne kierunki\ninterpretowania historii i bieżących wydarzeń. Sugerują również, jak należy oceniać\ntrójwładzę państwa demokratycznego - ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. […]\nDziałalność mediów realizuje się zgodnie z ich funkcjami. […] Są trzy funkcje nazywane\npodstawowymi, ponieważ występują we wszystkich znanych klasyfikacjach. Są to: funkcja\ninformacyjna, funkcja rozrywkowa i funkcja edukacyjna.\nA. Lepa, Opinia publiczna, media i zasady etyki, „Paedagogia Christiana” 2011, nr 1, s. 93-94.","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nScharakteryzuj współczesne media w Polsce i ich funkcje. Przedstaw także ich rolę\n(pozytywną i negatywną) w kształtowaniu opinii publicznej.\nZasady oceniania\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT\nZdający w pełni scharakteryzował:\n1) współczesne media w Polsce ze względu na różne kryteria\n(z podaniem przykładów):\n- zasięg oddziaływania: ogólnokrajowe, np. Rzeczpospolita,\nTVP; regionalne, np. Gazeta Pomorska, TVP Bydgoszcz;\nlokalne;\n- formy przekazu: wizualne - prasa, plakaty; audialne -\nradio; audiowizualne - telewizja, filmy; nowe media - internet\n(elektroniczne wersje gazet, czasopism, portale, blogi);\n- własności: publiczne - TVP, Polskie Radio; komercyjne -\nTVN, Polsat, Polityka;\n- orientacji ideologicznej: konserwatywne - Do Rzeczy;\nliberalne - Gazeta Wyborcza, Liberte; katolickie - Tygodnik\nPowszechny, Gość Niedzielny; lewicowe - „Przegląd”;\n2) funkcje mediów:\n- funkcja informacyjna: dostarczanie społeczeństwu\ninformacji z różnych dziedzin życia społecznego, dzięki\nnowym technologiom przepływ informacji jest niezwykle\nszybki - dominująca rola internetu, telewizji i radia, maleje\nrola prasy;\n- funkcja opiniotwórcza: komentowanie, interpretowanie\nwydarzeń kształtowanie opinii publicznej, np. programy\npublicystyczne, tygodniki opinii, portale;\n- funkcja kontrolna - media nazywane czwartą władzą, gdyż\nujawniają nieprawidłowości w działaniu instytucji i osób\npublicznych, np. dziennikarstwo śledcze, wykrywanie\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację informacji\n(nie zamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nnadużyć władzy, przestępstw (sprawy trafiają do prokuratury,\npowodują reakcję ze strony opinii publicznej, odpowiednich\norganów władzy);\n- funkcja rozrywkowa - organizowanie wolnego czasu,\nrelaksu, redukowanie napięcia społecznego np. programy\ntypu reality show, seriale, prasa kolorowa;\n- funkcja edukacyjna - promowanie kultury, nauki,\nkształtowanie postaw prospołecznych, kanały\npopularnonaukowe, prasa specjalistyczna, kampanie\nspołeczne;\n3) pozytywną rolę mediów w kształtowaniu opinii publicznej:\n- pluralistyczne media zapewniają szeroki dostęp do\ninformacji, prezentują różnorodne opinie, co pozwala\nodbiorcy świadomie kształtować swój światopogląd;\n- są miejscem publicznej debaty, pośredniczą między\nobywatelami a władzą, wyjaśniają funkcjonowanie\nmechanizmów politycznych, ekonomicznych itp.;\n- media stoją na straży interesu publicznego - krytykują\nwładzę, ujawniają przypadki łamania prawa przez osoby\npubliczne i niewygodne dla rządzących sprawy, dzięki czemu\nobywatele mogą kontrolować władzę;\n- mobilizują społeczeństwo do działania na rzecz dobra\nwspólnego (np. kampanie promujące postawy\nproekologiczne), wspomagają rozwój społeczeństwa\nobywatelskiego;\n4) negatywną rolę mediów w kształtowaniu opinii publicznej:\n- są stronnicze, adresują swój przekaz do odbiorców\no określonej orientacji ideologicznej, nie silą się na\nobiektywizm;\n- nie zawsze są wiarygodne, w pogoni za sensacją publikują\nniesprawdzone informacje, rzucają pochopne oskarżenia, np.\ntabloidy, internet;\n- nadmierne uzależnienie mediów publicznych od władzy jest\nprzyczyna ich upolitycznienia, media stają się narzędziem\npropagandy;\n- media są powierzchowne, rywalizują o popularność\ni reklamodawców, w związku z tym pokazują to, co budzi\nzainteresowanie mało wyrobionego odbiorcy (katastrofy,\nludzkie tragedie, przemoc itp.), oferta rozrywkowa jest mało\nzróżnicowania - dominują programy z kręgu kultury masowej.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych\naspektów danego problemu do jego opisu w szerszym\nkontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością\nlicznych pojęć związanych z tematem.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia\n(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)\nalbo\n- w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia\ni częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty\nzagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla\npoziomu III).\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub\ndwa błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję\ninformacji i ich\nhierarchizację (umieścił\nw pracy nieliczne\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód nie w pełni\nuporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT\nZdający:\n- w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz\nczęściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt\nzagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla\npoziomu III)\nalbo\n- częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty\nzagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla\npoziomu III).\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć\nzwiązanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub\ncztery błędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym\nstopniu selekcję informacji\ni ich hierarchizację\n(napisał pracę, której\nznaczną część stanowią\nfragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował\nwywód w sposób\nchaotyczny i nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający popełnił co\nnajmniej pięć błędów\nmerytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy\nstanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nWywód jest\nniekomunikatywny.\n0 PKT\nZdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla\npoziomu I.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nPrzy pracy o wartości\nmerytorycznej 0 pkt, nie\nprzyznaje się punktów za\npozostałe elementy.\nEgzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),\nmoże ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych\nprzez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,\ntj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za\nzrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości\nmerytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także\nocenić pracę na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/wos-2023-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2023 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 2.<br>Scharakteryzuj współczesne media w Polsce i ich funkcje. Przedstaw także ich rolę<br>(pozytywną i negatywną) w kształtowaniu opinii publicznej.<br>Fragment artykułu<br>Jeżeli media funkcjonują w sposób zaprogramowany, mogą bardzo skutecznie wpływać na<br>opinię publiczną. Są przecież jej nośnikami. Ze względu na swoją „wszechobecność”<br>i przenikliwość docierają praktycznie do każdego człowieka, który poszukuje<br>systematycznej informacji. One też wytyczają przez swoich dysponentów główne kierunki<br>interpretowania historii i bieżących wydarzeń. Sugerują również, jak należy oceniać<br>trójwładzę państwa demokratycznego - ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. […]<br>Działalność mediów realizuje się zgodnie z ich funkcjami. […] Są trzy funkcje nazywane<br>podstawowymi, ponieważ występują we wszystkich znanych klasyfikacjach. Są to: funkcja<br>informacyjna, funkcja rozrywkowa i funkcja edukacyjna.<br>A. Lepa, Opinia publiczna, media i zasady etyki, „Paedagogia Christiana” 2011, nr 1, s. 93-94.</p>","answer_text_html":"<p>Temat 2.<br>Scharakteryzuj współczesne media w Polsce i ich funkcje. Przedstaw także ich rolę<br>(pozytywną i negatywną) w kształtowaniu opinii publicznej.<br>Zasady oceniania<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 PKT<br>Zdający w pełni scharakteryzował:</p>\n<ol><li>współczesne media w Polsce ze względu na różne kryteria</li></ol>\n<p>(z podaniem przykładów):</p>\n<ul><li>zasięg oddziaływania: ogólnokrajowe, np. Rzeczpospolita,</li></ul>\n<p>TVP; regionalne, np. Gazeta Pomorska, TVP Bydgoszcz;<br>lokalne;</p>\n<ul><li>formy przekazu: wizualne - prasa, plakaty; audialne -</li></ul>\n<p>radio; audiowizualne - telewizja, filmy; nowe media - internet<br>(elektroniczne wersje gazet, czasopism, portale, blogi);</p>\n<ul><li>własności: publiczne - TVP, Polskie Radio; komercyjne -</li></ul>\n<p>TVN, Polsat, Polityka;</p>\n<ul><li>orientacji ideologicznej: konserwatywne - Do Rzeczy;</li></ul>\n<p>liberalne - Gazeta Wyborcza, Liberte; katolickie - Tygodnik<br>Powszechny, Gość Niedzielny; lewicowe - „Przegląd”;</p>\n<ol><li>funkcje mediów:</li></ol>\n<ul><li>funkcja informacyjna: dostarczanie społeczeństwu</li></ul>\n<p>informacji z różnych dziedzin życia społecznego, dzięki<br>nowym technologiom przepływ informacji jest niezwykle<br>szybki - dominująca rola internetu, telewizji i radia, maleje<br>rola prasy;</p>\n<ul><li>funkcja opiniotwórcza: komentowanie, interpretowanie</li></ul>\n<p>wydarzeń kształtowanie opinii publicznej, np. programy<br>publicystyczne, tygodniki opinii, portale;</p>\n<ul><li>funkcja kontrolna - media nazywane czwartą władzą, gdyż</li></ul>\n<p>ujawniają nieprawidłowości w działaniu instytucji i osób<br>publicznych, np. dziennikarstwo śledcze, wykrywanie<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie popełnił<br>żadnego błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację informacji<br>(nie zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.<br>nadużyć władzy, przestępstw (sprawy trafiają do prokuratury,<br>powodują reakcję ze strony opinii publicznej, odpowiednich<br>organów władzy);</p>\n<ul><li>funkcja rozrywkowa - organizowanie wolnego czasu,</li></ul>\n<p>relaksu, redukowanie napięcia społecznego np. programy<br>typu reality show, seriale, prasa kolorowa;</p>\n<ul><li>funkcja edukacyjna - promowanie kultury, nauki,</li></ul>\n<p>kształtowanie postaw prospołecznych, kanały<br>popularnonaukowe, prasa specjalistyczna, kampanie<br>społeczne;</p>\n<ol><li>pozytywną rolę mediów w kształtowaniu opinii publicznej:</li></ol>\n<ul><li>pluralistyczne media zapewniają szeroki dostęp do</li></ul>\n<p>informacji, prezentują różnorodne opinie, co pozwala<br>odbiorcy świadomie kształtować swój światopogląd;</p>\n<ul><li>są miejscem publicznej debaty, pośredniczą między</li></ul>\n<p>obywatelami a władzą, wyjaśniają funkcjonowanie<br>mechanizmów politycznych, ekonomicznych itp.;</p>\n<ul><li>media stoją na straży interesu publicznego - krytykują</li></ul>\n<p>władzę, ujawniają przypadki łamania prawa przez osoby<br>publiczne i niewygodne dla rządzących sprawy, dzięki czemu<br>obywatele mogą kontrolować władzę;</p>\n<ul><li>mobilizują społeczeństwo do działania na rzecz dobra</li></ul>\n<p>wspólnego (np. kampanie promujące postawy<br>proekologiczne), wspomagają rozwój społeczeństwa<br>obywatelskiego;</p>\n<ol><li>negatywną rolę mediów w kształtowaniu opinii publicznej:</li></ol>\n<ul><li>są stronnicze, adresują swój przekaz do odbiorców</li></ul>\n<p>o określonej orientacji ideologicznej, nie silą się na<br>obiektywizm;</p>\n<ul><li>nie zawsze są wiarygodne, w pogoni za sensacją publikują</li></ul>\n<p>niesprawdzone informacje, rzucają pochopne oskarżenia, np.<br>tabloidy, internet;</p>\n<ul><li>nadmierne uzależnienie mediów publicznych od władzy jest</li></ul>\n<p>przyczyna ich upolitycznienia, media stają się narzędziem<br>propagandy;</p>\n<ul><li>media są powierzchowne, rywalizują o popularność</li></ul>\n<p>i reklamodawców, w związku z tym pokazują to, co budzi<br>zainteresowanie mało wyrobionego odbiorcy (katastrofy,<br>ludzkie tragedie, przemoc itp.), oferta rozrywkowa jest mało<br>zróżnicowania - dominują programy z kręgu kultury masowej.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych</li></ol>\n<p>aspektów danego problemu do jego opisu w szerszym<br>kontekście interpretacyjnym, wykazał się znajomością<br>licznych pojęć związanych z tematem.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 8 PKT<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował trzy istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>(spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla poziomu III)<br>albo</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował dwa istotne aspekty zagadnienia</li></ul>\n<p>i częściowo scharakteryzował dwa istotne aspekty<br>zagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla<br>poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych</li></ol>\n<p>aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością<br>wybranych pojęć związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił jeden lub<br>dwa błędy merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>niekonsekwentną selekcję<br>informacji i ich<br>hierarchizację (umieścił<br>w pracy nieliczne<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód nie w pełni<br>uporządkowany.<br>Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 4 PKT<br>Zdający:</p>\n<ul><li>w pełni scharakteryzował jeden istotny aspekt oraz</li></ul>\n<p>częściowo scharakteryzował jeden istotny aspekt<br>zagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla<br>poziomu III)<br>albo</p>\n<ul><li>częściowo scharakteryzował trzy istotne aspekty</li></ul>\n<p>zagadnienia (spośród zagadnień 1-4 wskazanych dla<br>poziomu III).</p>\n<ol><li>Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych pojęć</li></ol>\n<p>związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił trzy lub<br>cztery błędy merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>w niewystarczającym<br>stopniu selekcję informacji<br>i ich hierarchizację<br>(napisał pracę, której<br>znaczną część stanowią<br>fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował<br>wywód w sposób<br>chaotyczny i nielogiczny.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił co<br>najmniej pięć błędów<br>merytorycznych.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Ponad połowę pracy<br>stanowią fragmenty<br>niezwiązane z tematem.<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Wywód jest<br>niekomunikatywny.<br>0 PKT<br>Zdający nie zrozumiał tematu - nie wypełnił wymagań dla<br>poziomu I.</p>\n<ol><li>Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych</li></ol>\n<p>z tematem.<br>Przy pracy o wartości<br>merytorycznej 0 pkt, nie<br>przyznaje się punktów za<br>pozostałe elementy.<br>Egzaminator, klasyfikując wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III),<br>może ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych<br>przez zdającego jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów,<br>tj. poprawności merytorycznej, selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za<br>zrealizowanie danego kryterium na poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości<br>merytorycznej pracy, zdający uzyskuje jeden punkt więcej / mniej. Egzaminator może także<br>ocenić pracę na 0 punktów.</p>","solutions":[]}