{"id":"wos-2024-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/15","paper_id":"wos-2024-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"15","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 15.\nTekst 1.\nNa miano „praw człowieka” zasługują […] prawa, które faktycznie przysługują każdemu\nczłowiekowi niezależnie od płci i koloru skóry, pochodzenia, rasy, języka, przekonań\nreligijnych czy politycznych, a także pozycji ekonomicznej i społecznej [-] prawa, które\nniezależnie od […] konstelacji politycznych, warunków historycznych są z punktu widzenia\nczasu ważne zawsze, a z punktu widzenia przestrzeni - wszędzie.\n[…] odżył w dyskusjach politycznych spór o właściwe rozumienie tych praw: czy chodzi -\nzgodnie z zachodnią i mieszczańską tradycją - głównie o prawa do wolności osobistej, czy\nraczej - zgodnie z koncepcją socjalistyczną - o prawa socjalne, czy też - jak to głosi Trzeci\nŚwiat - o pierwszeństwo prawa do fizycznego i kulturalnego przetrwania. […] Jeśli nawet\nprawa do wolności i prawa do współudziału z jednej strony, i prawa socjalne z drugiej, nie są\nzasadniczo sprzeczne, to jednak istnieje między nimi pewne napięcie; prawa socjalne nadają\nbowiem prawodawcy i administracji nowe kompetencje, a wraz z nimi możliwości\ningerowania w dziedzinę osobistej wolności.\nO. Höffe, Etyka państwa i prawa, Kraków 1992, s. 65-75.\nTekst 2.\n[…] nie zachodzi konieczny związek między wolnością jednostki a rządami\ndemokratycznymi. Odpowiedź na pytanie: „[K]to mną rządzi?” jest logicznie odrębna od\npytania: „Jak dalece rząd ingeruje w moje sprawy?”. W tej różnicy wyraża się ostatecznie\nz całą mocą kontrast między dwiema koncepcjami wolności - pozytywną i negatywną […].\nWłaśnie ta „pozytywna” koncepcja wolności: nie wolność od, ale wolność do - do\nprowadzenia jednego przepisanego sposobu życia - zwolennikom „negatywnego” pojęcia\njawi się zazwyczaj jako zwodnicza maska brutalnej tyranii.\nI. Berlin, Cztery eseje o wolności, Warszawa 1994, s. 190-191.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2024-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-15.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 15.<br>Tekst 1.<br>Na miano „praw człowieka” zasługują […] prawa, które faktycznie przysługują każdemu<br>człowiekowi niezależnie od płci i koloru skóry, pochodzenia, rasy, języka, przekonań<br>religijnych czy politycznych, a także pozycji ekonomicznej i społecznej [-] prawa, które<br>niezależnie od […] konstelacji politycznych, warunków historycznych są z punktu widzenia<br>czasu ważne zawsze, a z punktu widzenia przestrzeni - wszędzie.<br>[…] odżył w dyskusjach politycznych spór o właściwe rozumienie tych praw: czy chodzi -<br>zgodnie z zachodnią i mieszczańską tradycją - głównie o prawa do wolności osobistej, czy<br>raczej - zgodnie z koncepcją socjalistyczną - o prawa socjalne, czy też - jak to głosi Trzeci<br>Świat - o pierwszeństwo prawa do fizycznego i kulturalnego przetrwania. […] Jeśli nawet<br>prawa do wolności i prawa do współudziału z jednej strony, i prawa socjalne z drugiej, nie są<br>zasadniczo sprzeczne, to jednak istnieje między nimi pewne napięcie; prawa socjalne nadają<br>bowiem prawodawcy i administracji nowe kompetencje, a wraz z nimi możliwości<br>ingerowania w dziedzinę osobistej wolności.<br>O. Höffe, Etyka państwa i prawa, Kraków 1992, s. 65-75.<br>Tekst 2.<br>[…] nie zachodzi konieczny związek między wolnością jednostki a rządami<br>demokratycznymi. Odpowiedź na pytanie: „[K]to mną rządzi?” jest logicznie odrębna od<br>pytania: „Jak dalece rząd ingeruje w moje sprawy?”. W tej różnicy wyraża się ostatecznie<br>z całą mocą kontrast między dwiema koncepcjami wolności - pozytywną i negatywną […].<br>Właśnie ta „pozytywna” koncepcja wolności: nie wolność od, ale wolność do - do<br>prowadzenia jednego przepisanego sposobu życia - zwolennikom „negatywnego” pojęcia<br>jawi się zazwyczaj jako zwodnicza maska brutalnej tyranii.<br>I. Berlin, Cztery eseje o wolności, Warszawa 1994, s. 190-191.</p>","solutions":[]}