{"id":"wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/22","paper_id":"wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 22.\nO jednym z traktatów w zakresie integracji europejskiej\nCel: przygotowanie europejskiej unii walutowej i wprowadzenie elementów unii politycznej\n(obywatelstwo, wspólna polityka zagraniczna i wspólna polityka spraw wewnętrznych).\nNajważniejsze zmiany: ustanowienie Unii Europejskiej i wprowadzenie procedury\nwspółdecyzji, przyznanie Parlamentowi większej roli w procesie decyzyjnym. Nowe formy\nwspółpracy między rządami UE - na przykład w obszarze obrony, sprawiedliwości i spraw\nwewnętrznych.\neuropean-union.europa.eu","answer":null,"answer_text":"22.\n1.\n1. F\n2. P\n1 pkt za dwa\npoprawne\nelementy\nodpowiedzi\n0-2\n2.\nOznacza to, że obywatelstwo unijne nie występuje bez\nobywatelstwa państwa członkowskiego - każdy\nobywatel państwa członkowskiego UE jest\njednocześnie obywatelem UE.\n* Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens.\n1 pkt za\npoprawną\nodpowiedź\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZad. 23.1.: Scharakteryzuj strukturę społeczną społeczeństwa polskiego w okresie\nIII Rzeczypospolitej. W swojej wypowiedzi przedstaw uwarunkowania społeczno-\n-gospodarcze procesu zmian w strukturze klasowej, zmiany w tej strukturze związane\nz awansem i degradacją oraz kwestię struktury warstwowej.\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni:\n1) wyjaśnił uwarunkowania zmian struktury społecznej, odwołując się do\ntransformacji systemowej, w tym gospodarczej: uwolnienie cen,\nurynkowienie, zrównanie w prawach własności prywatnej\nz państwową, przemiany strukturalne w gospodarce skutkujące\nbezrobociem, w tym - zamianą bezrobocia ukrytego w klasyczne,\nlikwidacja przedsiębiorstw państwowych, w tym - PGR-ów;\n2) scharakteryzował zmiany struktury związane z degradacją społeczną:\nspadek liczebności chłopów i robotników, degradacja społeczna\ncałych klas (chłopi, robotnicy), przede wszystkich dochodowa, ale\ntakże w związku ze zmianą ideologiczną, relatywne obniżenie\nzarobków Polski „państwowej” - znacznej części inteligencji; nowa\nklasa bezrobotnych, wcześniejsze przechodzenie na emeryturę,\nszukanie uprawnień rentowych - „Polska na zasiłku” oraz nowa\n„klasa zbieracko-łowiecka”;\n3) scharakteryzował nowe klasy społeczne: menadżerów,\nprzedsiębiorców; część znacznie lepiej zarabiająca niż przeciętna -\n10% najlepiej zarabiających zarabiała od 25 do 35% dochodu\ngeneralnego - wzrost zróżnicowania dochodowego; formalny koniec\nnomenklatury z pozostawaniem jej przedstawicieli w elitach\nspołecznych (największe szanse na zostanie menadżerem czy\nprzedsiębiorcą); potem relatywne poprawienie się poziomu życia\n(w związku z członkostwem w UE);\n4) przedstawił strukturę warstwową społeczeństwa, określił czynniki\ndecydujące o uwzględnieniu w tej lub innej warstwie: dochód, prestiż,\nwykształcenie, styl życia i samookreślenie; użycie pojęć warstwa\nwyższa, średnia, niższa; powiązanie struktury klasowej z warstwową:\nzmiany struktury skutkowały pogłębianiem się różnic majątkowych,\npauperyzacją znacznej części ludności.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów\ndanego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym\noraz wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z danym\nzagadnieniem.\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie popełnił\nżadnego błędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający\nzaprezentował wywód\nw pełni spójny,\nharmonijny i logiczny.\nZad. 23.2.: Scharakteryzuj prawa dzieci i system ich ochrony, odnosząc się do regulacji\nKonwencji o prawach dziecka oraz polskiego prawa konstytucyjnego i rodzinnego.\nPoziom III: WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)\nZdający w pełni:\n1) przedstawił - na podstawie Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku\ni Konstytucji RP - prawa dziecka wynikające generalnie z praw człowieka\n(dotyczące wszystkich, nie tylko dzieci): uznanie, że źródłem praw\ni wolności jest przyrodzona i niezbywalna godność człowieka, wskazanie na\nprawa o charakterze innym niż ta część praw politycznych, która jest\ndostępna po uzyskaniu pełnoletniości: prawo do życia, prawo do uzyskania\nobywatelstwa, do tożsamości, zakaz nieludzkiego traktowania, prawo do\ninformacji, do wypowiedzi, do swobody myśli, wyznania i sumienia, do\nswobodnego zrzeszania się, do pokojowych zgromadzeń, do prywatności\nitd. oraz prawa socjalne: do ochrony zdrowia, systemu zabezpieczenia\nspołecznego, do wypoczynku i czasu wolnego, uczestnictwa w życiu\nkulturalnym i artystycznym;\n2) przedstawił - na podstawie Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku\ni Konstytucji RP - prawa podmiotowe dzieci: dobro dziecka najważniejsze\nprzy postępowaniu władz publicznych, prawo do nauki, a w Polsce - do\nbezpłatnej nauki w szkołach publicznych do 18. roku życia, ochrona przed\nprzemocą, wyzyskiem (w jakimkolwiek aspekcie, także ekonomicznym\ni seksualnym), okrucieństwem i demoralizacją; podejmowanie działań\nw celu ochrony dzieci przez nielegalnym używaniem narkotyków\ni psychotropów; w sytuacji pozbawienia opieki rodzicielskiej prawo do opieki\ni pomocy władz publicznych, szczególna troska o dzieci niepełnosprawne,\nprawo do pozostawania - o ile to możliwe - pod opieką swych rodziców,\nzakaz handlu dziećmi, transferu czy nielegalnego wywozu za granicę,\nszczególne prawa ochrony w czasie konfliktów zbrojnych;\n3) przedstawił polską specyfikę praw dziecka:\n- przepisy Konwencji o prawach dziecka dotyczące prawa do informacji, do\nwypowiedzi, do swobody myśli, wyznania i sumienia, do swobodnego\nzrzeszania się, do pokojowych zgromadzeń, do prywatności zostały przez\nPolskę przyjęte, ale z zastrzeżeniami, że prawa te realizowane są\nz poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami\ni tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie;\n- unormowania z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji RP:\nwzajemny szacunek i wspieranie się z rodzicami; akt urodzenia i nazwisko,\nprawo dziecka do wychowania przez rodziców z poszanowaniem jego\ngodności i praw, prawo do decydowania i składania oświadczeń woli, ale po\nwysłuchaniu opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra; prawo\ndo bycia wysłuchanym przez rodziców i do tego, by podejmując decyzje\nw sprawie dziecka w miarę możliwości uwzględnili oni zdanie dziecka\n(Konstytucja RP) i jego rozsądne życzenie (k.r. i o.);\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie\npopełnił żadnego\nbłędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA\nINFORMACJI\nZdający\nprzeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający\nzaprezentował\nwywód w pełni\nspójny, harmonijny\ni logiczny.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n4) przedstawił system ochrony praw dziecka:\n- międzynarodowy: Komitet Praw Dziecka, do którego państwa-strony\nprzedkładają sprawozdania; UNICEF (Fundusz NZ na rzecz Dzieci);\n- krajowy: instytucja Rzecznika Praw Dziecka; inny typ procesu karnego\nwobec nieletniego - przed sądem rodzinnym; inny typ kar (poza\nnajcięższymi przestępstwami popełnianymi przez niepełnoletnią młodzież):\nśrodki wychowawcze i poprawcze; uprawnienia sądów opiekuńczych ze\nwzględu na dobro dziecka.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego\nproblemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał\nsię znajomością licznych pojęć związanych z danym zagadnieniem.\nZad. 23.3.: Scharakteryzuj konflikt na obszarze Bośni i Hercegowiny - jego przyczyny,\nprzebieg oraz działania wspólnoty międzynarodowej na rzecz jego rozwiązania (w tym\nustalenia porozumienia z Dayton).\nPoziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.\nZdający w pełni:\n1) scharakteryzował przyczyny konfliktu:\n- większy stopień samodzielności republik po śmierci J. Broz-Tito (np.\nnieobsadzenie instytucji prezydenta i kolegialna głowa państwa), niechęć do\ncentralnego ośrodka władzy w Belgradzie utożsamianego z serbskością;\nrozpad SFRJ;\n- pobudzenie tożsamości etnicznej i religijnej, działalność sił\nnacjonalistycznych;\n- pogłębiający się kryzys gospodarczy wraz z rozwarstwieniem poziomu\nżycia w poszczególnych republikach;\n- rozpad ZSRR i reakcja wspólnoty międzynarodowej;\n- ogłoszenie niepodległości przez poszczególne republiki i odpowiedź\nmniejszości na etnizującą politykę narodu tytularnego;\n- dostęp do publicznych zasobów, możliwość większej bezkarności przy\ndziałaniach mafijnych;\n2) scharakteryzował przebieg konfliktu w Bośni:\n- zajęcie chorwackiej części przez nacjonalistyczne siły chorwackie\n(VII 1991), oddzielny rząd chorwacki Herceg-Bośni (XI 1991), proklamacja\nChorwackiej Republiki Herceg-Bośni - VI 1992 r. i deklaracja niepodległości\n- VIII 1993 r., po porozumieniach w Waszyngtonie między Chorwatami\na Boszniakami federacja muzułmańsko-chorwacka (III 1994);\n- referendum z III 1992 r. w sprawie niepodległości, zbojkotowane przez\nSerbów bośniackich, i jej ogłoszenie;\n- po uznaniu przez wspólnotę międzynarodową niepodległości\nrozpoczynają się walki z udziałem armii jugosłowiańskiej (m.in. oblężenie\nSarajewa trwające przez 3,5 roku), proklamacja Republiki Serbskiej w Bośni\n(IV 1992), wycofanie w V 1992 r. wojsk jugosłowiańskich;\n- ogłoszenie przez muzułmańską większość w zachodniej Bośni autonomii\n(Republika Zachodniej Bośni - 1993) i współpraca z armią bośniackich\nSerbów przeciw władzom bośniackim w Sarajewie;\n- serbskie obozy dla internowanych, kontrola przez Serbów około 70%\nterytorium Bośni, wojna do X 1995, eksterminacja ludności cywilnej przez\nkażdą ze stron konfliktu, wysiedlanie, w wyniku operacji NATO ułatwienie\nkontrofensywy boszniacko-chorwackiej;\n3) scharakteryzował działania wspólnoty międzynarodowej:\n- przybycie wojsk ONZ w IV 1992 r., brak wystarczających pełnomocnictw,\nmisja T. Mazowieckiego i jego rezygnacja, UNPROFOR;\n- operacja NATO w ramach mandatu ONZ Deny Flight (od IV 1993),\nutworzenie „bezpiecznych” stref (V 1993 - rezolucja 819 RB) pod egidą\nONZ, m.in. w Srebrenicy;\nPOPRAWNOŚĆ\nMERYTORYCZNA\nZdający nie\npopełnił żadnego\nbłędu\nmerytorycznego.\nSELEKCJA\nINFORMACJI\nZdający\nprzeprowadził\npoprawną selekcję\ni hierarchizację\ninformacji (nie\nzamieścił w pracy\nfragmentów\nniezwiązanych\nz tematem).\nJĘZYK, STYL\nI KOMPOZYCJA\nZdający\nzaprezentował\nwywód w pełni\nspójny, harmonijny\ni logiczny.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n- plan Vanca i Owena, przewidujący federalizację Bośni, odrzucony\nw referendum przez bośniackich Serbów (V 1993);\n- rozwiązanie konfliktu chorwacko-boszniackiego - porozumienia\nw Waszyngtonie i stworzenie federacji muzułmańsko-chorwackiej (III 1994);\n- bombardowania NATO pod Gorażde (IV 1994), projekt Grupy Kontaktowej\ntakże odrzucony w referendum przez bośniackich Serbów (VIII 1994);\n- rozejm od I 1995 r. i mimo niego walki ze strony bośniackiej, a następnie\nserbskiej, czystki etniczne (m.in. zdobycie przez Serbów Srebrenicy\ni masakra ludności muzułmańskiej - VII 1995), operacja NATO w ramach\nmandatu ONZ Deliberate Force (od VIII 1995), wraz z nią kontrofensywa\nbośniacka (boszniacko-chorwacka) - m.in. dojście pod Banja Lukę,\nzawieszenie broni - X 1995;\n- powołanie MTK dla byłej Jugosławii na mocy rezolucji 827 RB ONZ\nz V 1993 r., osądzanie głównie Serbów (R. Mladić, R. Karadżić, B. Plavsić,\nśmierć S. Miloševicia);\n4) scharakteryzował rozwiązanie konfliktu serbsko-bośniackiego:\n- układ z Dayton i przyjęcie projektu Grupy Kontaktowej (układ podpisany\nprzez prezydentów: BiH A. Izetbegovicia, Chorwacji - F. Tudjmana i Serbii -\nS. Miloševicia), tworzenie państwa pod kierunkiem i kontrolą wspólnoty\nmiędzynarodowej, w tym obecność sił IFOR, a następnie SFOR, zastąpienie\nw XII 2004 r. wojsk NATO wojskami europejskimi EUFOR;\n- przedstawienie struktury administracyjnej państwa na podstawie mapy,\nwprowadzenie podziału administracyjnego opartego de facto na segregacji\netnicznej.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego\nproblemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym oraz\nwykazał się znajomością licznych pojęć związanych z ww. zagadnieniem.\nPozostałe poziomy do wypracowań\nPoziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)\nZdający:\n- scharakteryzował w pełni trzy istotne aspekty\nzagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla poziomu III\nlub\n- scharakteryzował w pełni dwa istotne aspekty\nzagadnienia oraz częściowo scharakteryzował dwa kolejne\nistotne aspekty zagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla\npoziomu III.\n5) Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych\naspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością\nwybranych pojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił jeden lub dwa\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nniekonsekwentną selekcję informacji\ni ich hierarchizację (umieścił w pracy\nnieliczne fragmenty niezwiązane\nz tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nnie w pełni uporządkowany.\nPoziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)\nZdający:\n- scharakteryzował w pełni jeden istotny aspekt\nzagadnienia oraz scharakteryzował częściowo jeden\naspekt zagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla poziomu\nIII\nlub\n- scharakteryzował częściowo trzy istotne aspekty\nzagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla poziomu III.\n5) Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych\npojęć związanych z tematem.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił trzy lub cztery\nbłędy merytoryczne.\nSELEKCJA INFORMACJI\nZdający przeprowadził\nw niewystarczającym stopniu\nselekcję informacji i ich\nhierarchizację (napisał pracę, której\nznaczną część stanowią fragmenty\nniezwiązane z tematem).\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nZdający zaprezentował wywód\nw sposób chaotyczny i nielogiczny.\nPOPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA\nZdający popełnił co najmniej pięć\nbłędów merytorycznych.\nSELEKCJA INFORMACJI\nPonad połowę pracy stanowią\nfragmenty niezwiązane z tematem.\nJĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA\nWywód jest niekomunikatywny.\n(0 PKT)\nZdający nie zrozumiał tematu - nie scharakteryzował\nczęściowo ani w pełni żadnego z aspektów spośród 1-4\nwskazanych dla poziomu III.\n5) Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych\nz tematem.\nW odniesieniu do pracy o wartości\nmerytorycznej mniejszej niż\nwłaściwa dla I poziomu nie\nprzyznaje się punktów za pozostałe\nelementy.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nEgzaminator, klasyfikujący wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III), może\nocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego\njest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej,\nselekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na\npoziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy zdający uzyskuje jeden\npunkt więcej / mniej. Pracę niespełniającą wymogów poziomu I w kwestii wartości merytorycznej\negzaminator ocenia na 0 punktów.","solution":null,"image":"img/wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 22.<br>O jednym z traktatów w zakresie integracji europejskiej<br>Cel: przygotowanie europejskiej unii walutowej i wprowadzenie elementów unii politycznej<br>(obywatelstwo, wspólna polityka zagraniczna i wspólna polityka spraw wewnętrznych).<br>Najważniejsze zmiany: ustanowienie Unii Europejskiej i wprowadzenie procedury<br>współdecyzji, przyznanie Parlamentowi większej roli w procesie decyzyjnym. Nowe formy<br>współpracy między rządami UE - na przykład w obszarze obrony, sprawiedliwości i spraw<br>wewnętrznych.<br>european-union.europa.eu</p>","answer_text_html":"<p>22.<br>1.</p>\n<ol><li>F</li><li>P</li></ol>\n<p>1 pkt za dwa<br>poprawne<br>elementy<br>odpowiedzi<br>0-2<br>2.<br>Oznacza to, że obywatelstwo unijne nie występuje bez<br>obywatelstwa państwa członkowskiego - każdy<br>obywatel państwa członkowskiego UE jest<br>jednocześnie obywatelem UE.</p>\n<ul><li>Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens.</li></ul>\n<p>1 pkt za<br>poprawną<br>odpowiedź<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zad. 23.1.: Scharakteryzuj strukturę społeczną społeczeństwa polskiego w okresie<br>III Rzeczypospolitej. W swojej wypowiedzi przedstaw uwarunkowania społeczno-<br>-gospodarcze procesu zmian w strukturze klasowej, zmiany w tej strukturze związane<br>z awansem i degradacją oraz kwestię struktury warstwowej.<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)<br>Zdający w pełni:</p>\n<ol><li>wyjaśnił uwarunkowania zmian struktury społecznej, odwołując się do</li></ol>\n<p>transformacji systemowej, w tym gospodarczej: uwolnienie cen,<br>urynkowienie, zrównanie w prawach własności prywatnej<br>z państwową, przemiany strukturalne w gospodarce skutkujące<br>bezrobociem, w tym - zamianą bezrobocia ukrytego w klasyczne,<br>likwidacja przedsiębiorstw państwowych, w tym - PGR-ów;</p>\n<ol><li>scharakteryzował zmiany struktury związane z degradacją społeczną:</li></ol>\n<p>spadek liczebności chłopów i robotników, degradacja społeczna<br>całych klas (chłopi, robotnicy), przede wszystkich dochodowa, ale<br>także w związku ze zmianą ideologiczną, relatywne obniżenie<br>zarobków Polski „państwowej” - znacznej części inteligencji; nowa<br>klasa bezrobotnych, wcześniejsze przechodzenie na emeryturę,<br>szukanie uprawnień rentowych - „Polska na zasiłku” oraz nowa<br>„klasa zbieracko-łowiecka”;</p>\n<ol><li>scharakteryzował nowe klasy społeczne: menadżerów,</li></ol>\n<p>przedsiębiorców; część znacznie lepiej zarabiająca niż przeciętna -<br>10% najlepiej zarabiających zarabiała od 25 do 35% dochodu<br>generalnego - wzrost zróżnicowania dochodowego; formalny koniec<br>nomenklatury z pozostawaniem jej przedstawicieli w elitach<br>społecznych (największe szanse na zostanie menadżerem czy<br>przedsiębiorcą); potem relatywne poprawienie się poziomu życia<br>(w związku z członkostwem w UE);</p>\n<ol><li>przedstawił strukturę warstwową społeczeństwa, określił czynniki</li></ol>\n<p>decydujące o uwzględnieniu w tej lub innej warstwie: dochód, prestiż,<br>wykształcenie, styl życia i samookreślenie; użycie pojęć warstwa<br>wyższa, średnia, niższa; powiązanie struktury klasowej z warstwową:<br>zmiany struktury skutkowały pogłębianiem się różnic majątkowych,<br>pauperyzacją znacznej części ludności.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów</li></ol>\n<p>danego problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym<br>oraz wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z danym<br>zagadnieniem.<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie popełnił<br>żadnego błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji (nie<br>zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający<br>zaprezentował wywód<br>w pełni spójny,<br>harmonijny i logiczny.<br>Zad. 23.2.: Scharakteryzuj prawa dzieci i system ich ochrony, odnosząc się do regulacji<br>Konwencji o prawach dziecka oraz polskiego prawa konstytucyjnego i rodzinnego.<br>Poziom III: WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (12 PKT)<br>Zdający w pełni:</p>\n<ol><li>przedstawił - na podstawie Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku</li></ol>\n<p>i Konstytucji RP - prawa dziecka wynikające generalnie z praw człowieka<br>(dotyczące wszystkich, nie tylko dzieci): uznanie, że źródłem praw<br>i wolności jest przyrodzona i niezbywalna godność człowieka, wskazanie na<br>prawa o charakterze innym niż ta część praw politycznych, która jest<br>dostępna po uzyskaniu pełnoletniości: prawo do życia, prawo do uzyskania<br>obywatelstwa, do tożsamości, zakaz nieludzkiego traktowania, prawo do<br>informacji, do wypowiedzi, do swobody myśli, wyznania i sumienia, do<br>swobodnego zrzeszania się, do pokojowych zgromadzeń, do prywatności<br>itd. oraz prawa socjalne: do ochrony zdrowia, systemu zabezpieczenia<br>społecznego, do wypoczynku i czasu wolnego, uczestnictwa w życiu<br>kulturalnym i artystycznym;</p>\n<ol><li>przedstawił - na podstawie Konwencji o prawach dziecka z 1989 roku</li></ol>\n<p>i Konstytucji RP - prawa podmiotowe dzieci: dobro dziecka najważniejsze<br>przy postępowaniu władz publicznych, prawo do nauki, a w Polsce - do<br>bezpłatnej nauki w szkołach publicznych do 18. roku życia, ochrona przed<br>przemocą, wyzyskiem (w jakimkolwiek aspekcie, także ekonomicznym<br>i seksualnym), okrucieństwem i demoralizacją; podejmowanie działań<br>w celu ochrony dzieci przez nielegalnym używaniem narkotyków<br>i psychotropów; w sytuacji pozbawienia opieki rodzicielskiej prawo do opieki<br>i pomocy władz publicznych, szczególna troska o dzieci niepełnosprawne,<br>prawo do pozostawania - o ile to możliwe - pod opieką swych rodziców,<br>zakaz handlu dziećmi, transferu czy nielegalnego wywozu za granicę,<br>szczególne prawa ochrony w czasie konfliktów zbrojnych;</p>\n<ol><li>przedstawił polską specyfikę praw dziecka:</li></ol>\n<ul><li>przepisy Konwencji o prawach dziecka dotyczące prawa do informacji, do</li></ul>\n<p>wypowiedzi, do swobody myśli, wyznania i sumienia, do swobodnego<br>zrzeszania się, do pokojowych zgromadzeń, do prywatności zostały przez<br>Polskę przyjęte, ale z zastrzeżeniami, że prawa te realizowane są<br>z poszanowaniem władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami<br>i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka w rodzinie;</p>\n<ul><li>unormowania z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji RP:</li></ul>\n<p>wzajemny szacunek i wspieranie się z rodzicami; akt urodzenia i nazwisko,<br>prawo dziecka do wychowania przez rodziców z poszanowaniem jego<br>godności i praw, prawo do decydowania i składania oświadczeń woli, ale po<br>wysłuchaniu opinii i zaleceń rodziców formułowanych dla jego dobra; prawo<br>do bycia wysłuchanym przez rodziców i do tego, by podejmując decyzje<br>w sprawie dziecka w miarę możliwości uwzględnili oni zdanie dziecka<br>(Konstytucja RP) i jego rozsądne życzenie (k.r. i o.);<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie<br>popełnił żadnego<br>błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA<br>INFORMACJI<br>Zdający<br>przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji (nie<br>zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający<br>zaprezentował<br>wywód w pełni<br>spójny, harmonijny<br>i logiczny.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ol><li>przedstawił system ochrony praw dziecka:</li></ol>\n<ul><li>międzynarodowy: Komitet Praw Dziecka, do którego państwa-strony</li></ul>\n<p>przedkładają sprawozdania; UNICEF (Fundusz NZ na rzecz Dzieci);</p>\n<ul><li>krajowy: instytucja Rzecznika Praw Dziecka; inny typ procesu karnego</li></ul>\n<p>wobec nieletniego - przed sądem rodzinnym; inny typ kar (poza<br>najcięższymi przestępstwami popełnianymi przez niepełnoletnią młodzież):<br>środki wychowawcze i poprawcze; uprawnienia sądów opiekuńczych ze<br>względu na dobro dziecka.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego</li></ol>\n<p>problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym, wykazał<br>się znajomością licznych pojęć związanych z danym zagadnieniem.<br>Zad. 23.3.: Scharakteryzuj konflikt na obszarze Bośni i Hercegowiny - jego przyczyny,<br>przebieg oraz działania wspólnoty międzynarodowej na rzecz jego rozwiązania (w tym<br>ustalenia porozumienia z Dayton).<br>Poziom III - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA 12 P.<br>Zdający w pełni:</p>\n<ol><li>scharakteryzował przyczyny konfliktu:</li></ol>\n<ul><li>większy stopień samodzielności republik po śmierci J. Broz-Tito (np.</li></ul>\n<p>nieobsadzenie instytucji prezydenta i kolegialna głowa państwa), niechęć do<br>centralnego ośrodka władzy w Belgradzie utożsamianego z serbskością;<br>rozpad SFRJ;</p>\n<ul><li>pobudzenie tożsamości etnicznej i religijnej, działalność sił</li></ul>\n<p>nacjonalistycznych;</p>\n<ul><li>pogłębiający się kryzys gospodarczy wraz z rozwarstwieniem poziomu</li></ul>\n<p>życia w poszczególnych republikach;</p>\n<ul><li>rozpad ZSRR i reakcja wspólnoty międzynarodowej;</li><li>ogłoszenie niepodległości przez poszczególne republiki i odpowiedź</li></ul>\n<p>mniejszości na etnizującą politykę narodu tytularnego;</p>\n<ul><li>dostęp do publicznych zasobów, możliwość większej bezkarności przy</li></ul>\n<p>działaniach mafijnych;</p>\n<ol><li>scharakteryzował przebieg konfliktu w Bośni:</li></ol>\n<ul><li>zajęcie chorwackiej części przez nacjonalistyczne siły chorwackie</li></ul>\n<p>(VII 1991), oddzielny rząd chorwacki Herceg-Bośni (XI 1991), proklamacja<br>Chorwackiej Republiki Herceg-Bośni - VI 1992 r. i deklaracja niepodległości</p>\n<ul><li>VIII 1993 r., po porozumieniach w Waszyngtonie między Chorwatami</li></ul>\n<p>a Boszniakami federacja muzułmańsko-chorwacka (III 1994);</p>\n<ul><li>referendum z III 1992 r. w sprawie niepodległości, zbojkotowane przez</li></ul>\n<p>Serbów bośniackich, i jej ogłoszenie;</p>\n<ul><li>po uznaniu przez wspólnotę międzynarodową niepodległości</li></ul>\n<p>rozpoczynają się walki z udziałem armii jugosłowiańskiej (m.in. oblężenie<br>Sarajewa trwające przez 3,5 roku), proklamacja Republiki Serbskiej w Bośni<br>(IV 1992), wycofanie w V 1992 r. wojsk jugosłowiańskich;</p>\n<ul><li>ogłoszenie przez muzułmańską większość w zachodniej Bośni autonomii</li></ul>\n<p>(Republika Zachodniej Bośni - 1993) i współpraca z armią bośniackich<br>Serbów przeciw władzom bośniackim w Sarajewie;</p>\n<ul><li>serbskie obozy dla internowanych, kontrola przez Serbów około 70%</li></ul>\n<p>terytorium Bośni, wojna do X 1995, eksterminacja ludności cywilnej przez<br>każdą ze stron konfliktu, wysiedlanie, w wyniku operacji NATO ułatwienie<br>kontrofensywy boszniacko-chorwackiej;</p>\n<ol><li>scharakteryzował działania wspólnoty międzynarodowej:</li></ol>\n<ul><li>przybycie wojsk ONZ w IV 1992 r., brak wystarczających pełnomocnictw,</li></ul>\n<p>misja T. Mazowieckiego i jego rezygnacja, UNPROFOR;</p>\n<ul><li>operacja NATO w ramach mandatu ONZ Deny Flight (od IV 1993),</li></ul>\n<p>utworzenie „bezpiecznych” stref (V 1993 - rezolucja 819 RB) pod egidą<br>ONZ, m.in. w Srebrenicy;<br>POPRAWNOŚĆ<br>MERYTORYCZNA<br>Zdający nie<br>popełnił żadnego<br>błędu<br>merytorycznego.<br>SELEKCJA<br>INFORMACJI<br>Zdający<br>przeprowadził<br>poprawną selekcję<br>i hierarchizację<br>informacji (nie<br>zamieścił w pracy<br>fragmentów<br>niezwiązanych<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL<br>I KOMPOZYCJA<br>Zdający<br>zaprezentował<br>wywód w pełni<br>spójny, harmonijny<br>i logiczny.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ul><li>plan Vanca i Owena, przewidujący federalizację Bośni, odrzucony</li></ul>\n<p>w referendum przez bośniackich Serbów (V 1993);</p>\n<ul><li>rozwiązanie konfliktu chorwacko-boszniackiego - porozumienia</li></ul>\n<p>w Waszyngtonie i stworzenie federacji muzułmańsko-chorwackiej (III 1994);</p>\n<ul><li>bombardowania NATO pod Gorażde (IV 1994), projekt Grupy Kontaktowej</li></ul>\n<p>także odrzucony w referendum przez bośniackich Serbów (VIII 1994);</p>\n<ul><li>rozejm od I 1995 r. i mimo niego walki ze strony bośniackiej, a następnie</li></ul>\n<p>serbskiej, czystki etniczne (m.in. zdobycie przez Serbów Srebrenicy<br>i masakra ludności muzułmańskiej - VII 1995), operacja NATO w ramach<br>mandatu ONZ Deliberate Force (od VIII 1995), wraz z nią kontrofensywa<br>bośniacka (boszniacko-chorwacka) - m.in. dojście pod Banja Lukę,<br>zawieszenie broni - X 1995;</p>\n<ul><li>powołanie MTK dla byłej Jugosławii na mocy rezolucji 827 RB ONZ</li></ul>\n<p>z V 1993 r., osądzanie głównie Serbów (R. Mladić, R. Karadżić, B. Plavsić,<br>śmierć S. Miloševicia);</p>\n<ol><li>scharakteryzował rozwiązanie konfliktu serbsko-bośniackiego:</li></ol>\n<ul><li>układ z Dayton i przyjęcie projektu Grupy Kontaktowej (układ podpisany</li></ul>\n<p>przez prezydentów: BiH A. Izetbegovicia, Chorwacji - F. Tudjmana i Serbii -<br>S. Miloševicia), tworzenie państwa pod kierunkiem i kontrolą wspólnoty<br>międzynarodowej, w tym obecność sił IFOR, a następnie SFOR, zastąpienie<br>w XII 2004 r. wojsk NATO wojskami europejskimi EUFOR;</p>\n<ul><li>przedstawienie struktury administracyjnej państwa na podstawie mapy,</li></ul>\n<p>wprowadzenie podziału administracyjnego opartego de facto na segregacji<br>etnicznej.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie różnych aspektów danego</li></ol>\n<p>problemu do jego opisu w szerszym kontekście interpretacyjnym oraz<br>wykazał się znajomością licznych pojęć związanych z ww. zagadnieniem.<br>Pozostałe poziomy do wypracowań<br>Poziom II - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (8 PKT)<br>Zdający:</p>\n<ul><li>scharakteryzował w pełni trzy istotne aspekty</li></ul>\n<p>zagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla poziomu III<br>lub</p>\n<ul><li>scharakteryzował w pełni dwa istotne aspekty</li></ul>\n<p>zagadnienia oraz częściowo scharakteryzował dwa kolejne<br>istotne aspekty zagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla<br>poziomu III.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystał znajomość i rozumienie wybranych</li></ol>\n<p>aspektów analizowanego tematu; wykazał się znajomością<br>wybranych pojęć związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił jeden lub dwa<br>błędy merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>niekonsekwentną selekcję informacji<br>i ich hierarchizację (umieścił w pracy<br>nieliczne fragmenty niezwiązane<br>z tematem).<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował wywód<br>nie w pełni uporządkowany.<br>Poziom I - WARTOŚĆ MERYTORYCZNA (4 PKT)<br>Zdający:</p>\n<ul><li>scharakteryzował w pełni jeden istotny aspekt</li></ul>\n<p>zagadnienia oraz scharakteryzował częściowo jeden<br>aspekt zagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla poziomu<br>III<br>lub</p>\n<ul><li>scharakteryzował częściowo trzy istotne aspekty</li></ul>\n<p>zagadnienia spośród 1-4 wskazanych dla poziomu III.</p>\n<ol><li>Zdający wykazał się znajomością jedynie nielicznych</li></ol>\n<p>pojęć związanych z tematem.<br>POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił trzy lub cztery<br>błędy merytoryczne.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Zdający przeprowadził<br>w niewystarczającym stopniu<br>selekcję informacji i ich<br>hierarchizację (napisał pracę, której<br>znaczną część stanowią fragmenty<br>niezwiązane z tematem).<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Zdający zaprezentował wywód<br>w sposób chaotyczny i nielogiczny.<br>POPRAWNOŚĆ MERYTORYCZNA<br>Zdający popełnił co najmniej pięć<br>błędów merytorycznych.<br>SELEKCJA INFORMACJI<br>Ponad połowę pracy stanowią<br>fragmenty niezwiązane z tematem.<br>JĘZYK, STYL I KOMPOZYCJA<br>Wywód jest niekomunikatywny.<br>(0 PKT)<br>Zdający nie zrozumiał tematu - nie scharakteryzował<br>częściowo ani w pełni żadnego z aspektów spośród 1-4<br>wskazanych dla poziomu III.</p>\n<ol><li>Zdający nie wykazał się znajomością pojęć związanych</li></ol>\n<p>z tematem.<br>W odniesieniu do pracy o wartości<br>merytorycznej mniejszej niż<br>właściwa dla I poziomu nie<br>przyznaje się punktów za pozostałe<br>elementy.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Egzaminator, klasyfikujący wartość merytoryczną pracy na jeden z trzech poziomów (I-III), może<br>ocenić ją wyłącznie na 12, 8 lub 4 punkty. Ostateczna liczba punktów uzyskanych przez zdającego<br>jest zależna także od poziomu realizacji trzech pozostałych kryteriów, tj. poprawności merytorycznej,<br>selekcji informacji oraz języka, stylu i kompozycji pracy. Za zrealizowanie danego kryterium na<br>poziomie wyższym / niższym od poziomu wartości merytorycznej pracy zdający uzyskuje jeden<br>punkt więcej / mniej. Pracę niespełniającą wymogów poziomu I w kwestii wartości merytorycznej<br>egzaminator ocenia na 0 punktów.</p>","solutions":[]}