{"id":"wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/6","paper_id":"wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"6","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.\nO prawach autorskich do książki\nAlice Urbach urodziła się w 1886 roku w mieszczańskiej rodzinie żydowskiej. […] W 1935\nroku monachijskie wydawnictwo rozpoczęło sprzedaż jej 500-stronicowego dzieła pod\ntytułem: „Tak gotuje się w Wiedniu. Książka o gotowaniu i prowadzeniu kuchni domowej”\n[…]. Pozycja była rozchwytywana. Wielokrotnie ją dodrukowywano. […]\nWnuczką Alice jest Karina Urbach, niemiecka historyk, która wykłada w USA i Wielkiej\nBrytanii. Szukając materiałów do książki o międzywojennym Wiedniu, natknęła się na\ninformacje o babci. Zaczęła poszukiwania w archiwach Wiednia, Londynu i Waszyngtonu.\nDowiedziała się m.in. o jej trzech siostrach. Jedna została zamordowana w łódzkim getcie,\na dwie [-] w Treblince. Dotarła też do listu, w którym Alice pisała o szoku, jakiego doznała\nlatem 1949 roku, gdy odwiedziła Wiedeń. Nie było już synagogi, a w witrynie księgarni\nzobaczyła swoją książkę kucharską, tyle że pod innym nazwiskiem [Rudolpha Rösha,\nwcześniej działacza nazistowskiej organizacji rolniczej]. […] Dowiedziała się, że babcia\npisała w 1974 roku do wydawnictwa w tej sprawie. Odpowiedziało jej [ono] jedynie, że\nw czasie działań wojennych spłonęły archiwa i nie ma dowodu, kto jest autorem. […]\nNa początku października [2020 r.] w niemieckich księgarniach ukazała się „Książka Alice.\nJak naziści ukradli książkę kucharską mojej babci”. […] Po 80 latach […] [wydawnictwo]\nzareagowało: „oceniamy działania ówczesnego zarządu wydawnictwa za moralnie\nniedopuszczalne”, a 15 października [2020 r.] przekazało ono prawa do książki jedynym\nspadkobiercom Alice […].\nNaziści ukradli jej książkę, „Tygodnik ANGORA” 2020, nr 46, s. 81.","answer":null,"answer_text":"6.\n1.\nJedna z sióstr Alice Urbach została zamordowana\nw łódzkim getcie stworzonym przez Niemców w okresie\nII wojny światowej, a dwie - w niemieckim nazistowskim\nobozie zagłady w Treblince.\n* Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens.\n1 pkt za\npoprawną\nodpowiedź\n0-2\n2.\n- Po II wojnie światowej dalej sprzedawano książkę\nkucharską autorstwa Alice Urbach jako książkę\nautorstwa działacza nazistowskiego.\n- W 1974 roku Alice Urbach pisała do wydawnictwa\nw sprawie przywłaszczenia jej książki, a wydawnictwo\nstwierdziło, że „spłonęły archiwa i nie ma dowodu, kto\njest autorem” (a przecież pozycja z Alice Urbach jako\nautorką była w latach 30. rozchwytywana\ni dodrukowywana).\n* Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens.\n1 pkt za dwa\npoprawne\nelementy\nodpowiedzi\n7.\n1.\nRozstrzygnięcie - Tak.\nUzasadnienie - Internalizacja to najwyższe stadium\nkonformizmu oznaczające przyjęcie norm i uznanie ich\nza własne. Można to wiązać ze stwierdzeniem, że\nkultura w dużym stopniu określa sposób postrzegania\nprzez nas realności, nasze obyczaje i reakcje,\na cywilizacyjne nawyki dominują nad racjonalnymi\nwyborami.\n* Uznaje się uzasadnienia oddające powyższy sens i inne poprawne\nmerytorycznie.\n1 pkt za dwa\npoprawne\nelementy\nodpowiedzi\n0-2\n2.\nDwa spośród:\n- Autor niechętnie odnosi się do „emancypacji”\nokreślanej jako „fetysz współczesności” - inaczej niż ta\ndoktryna, nie uznaje on, że ludzie mogą dowolnie\nukształtować siebie samych i świat.\n- Ideologów emancypacji określa on jako upajających\nsię wizją niszczenia tradycji.\n- Autor podkreśla, że to kultura, naród, tradycja\nwpływają w większym stopniu na człowieka niż jego\nracjonalność.\n* Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens i inne poprawne\nmerytorycznie.\n1 pkt za dwa\npoprawne\nelementy\nodpowiedzi","solution":null,"image":"img/wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6.<br>O prawach autorskich do książki<br>Alice Urbach urodziła się w 1886 roku w mieszczańskiej rodzinie żydowskiej. […] W 1935<br>roku monachijskie wydawnictwo rozpoczęło sprzedaż jej 500-stronicowego dzieła pod<br>tytułem: „Tak gotuje się w Wiedniu. Książka o gotowaniu i prowadzeniu kuchni domowej”<br>[…]. Pozycja była rozchwytywana. Wielokrotnie ją dodrukowywano. […]<br>Wnuczką Alice jest Karina Urbach, niemiecka historyk, która wykłada w USA i Wielkiej<br>Brytanii. Szukając materiałów do książki o międzywojennym Wiedniu, natknęła się na<br>informacje o babci. Zaczęła poszukiwania w archiwach Wiednia, Londynu i Waszyngtonu.<br>Dowiedziała się m.in. o jej trzech siostrach. Jedna została zamordowana w łódzkim getcie,<br>a dwie [-] w Treblince. Dotarła też do listu, w którym Alice pisała o szoku, jakiego doznała<br>latem 1949 roku, gdy odwiedziła Wiedeń. Nie było już synagogi, a w witrynie księgarni<br>zobaczyła swoją książkę kucharską, tyle że pod innym nazwiskiem [Rudolpha Rösha,<br>wcześniej działacza nazistowskiej organizacji rolniczej]. […] Dowiedziała się, że babcia<br>pisała w 1974 roku do wydawnictwa w tej sprawie. Odpowiedziało jej [ono] jedynie, że<br>w czasie działań wojennych spłonęły archiwa i nie ma dowodu, kto jest autorem. […]<br>Na początku października [2020 r.] w niemieckich księgarniach ukazała się „Książka Alice.<br>Jak naziści ukradli książkę kucharską mojej babci”. […] Po 80 latach […] [wydawnictwo]<br>zareagowało: „oceniamy działania ówczesnego zarządu wydawnictwa za moralnie<br>niedopuszczalne”, a 15 października [2020 r.] przekazało ono prawa do książki jedynym<br>spadkobiercom Alice […].<br>Naziści ukradli jej książkę, „Tygodnik ANGORA” 2020, nr 46, s. 81.</p>","answer_text_html":"<p>6.<br>1.<br>Jedna z sióstr Alice Urbach została zamordowana<br>w łódzkim getcie stworzonym przez Niemców w okresie<br>II wojny światowej, a dwie - w niemieckim nazistowskim<br>obozie zagłady w Treblince.</p>\n<ul><li>Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens.</li></ul>\n<p>1 pkt za<br>poprawną<br>odpowiedź<br>0-2<br>2.</p>\n<ul><li>Po II wojnie światowej dalej sprzedawano książkę</li></ul>\n<p>kucharską autorstwa Alice Urbach jako książkę<br>autorstwa działacza nazistowskiego.</p>\n<ul><li>W 1974 roku Alice Urbach pisała do wydawnictwa</li></ul>\n<p>w sprawie przywłaszczenia jej książki, a wydawnictwo<br>stwierdziło, że „spłonęły archiwa i nie ma dowodu, kto<br>jest autorem” (a przecież pozycja z Alice Urbach jako<br>autorką była w latach 30. rozchwytywana<br>i dodrukowywana).</p>\n<ul><li>Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens.</li></ul>\n<p>1 pkt za dwa<br>poprawne<br>elementy<br>odpowiedzi<br>7.<br>1.<br>Rozstrzygnięcie - Tak.<br>Uzasadnienie - Internalizacja to najwyższe stadium<br>konformizmu oznaczające przyjęcie norm i uznanie ich<br>za własne. Można to wiązać ze stwierdzeniem, że<br>kultura w dużym stopniu określa sposób postrzegania<br>przez nas realności, nasze obyczaje i reakcje,<br>a cywilizacyjne nawyki dominują nad racjonalnymi<br>wyborami.</p>\n<ul><li>Uznaje się uzasadnienia oddające powyższy sens i inne poprawne</li></ul>\n<p>merytorycznie.<br>1 pkt za dwa<br>poprawne<br>elementy<br>odpowiedzi<br>0-2<br>2.<br>Dwa spośród:</p>\n<ul><li>Autor niechętnie odnosi się do „emancypacji”</li></ul>\n<p>określanej jako „fetysz współczesności” - inaczej niż ta<br>doktryna, nie uznaje on, że ludzie mogą dowolnie<br>ukształtować siebie samych i świat.</p>\n<ul><li>Ideologów emancypacji określa on jako upajających</li></ul>\n<p>się wizją niszczenia tradycji.</p>\n<ul><li>Autor podkreśla, że to kultura, naród, tradycja</li></ul>\n<p>wpływają w większym stopniu na człowieka niż jego<br>racjonalność.</p>\n<ul><li>Uznaje się odpowiedzi oddające powyższy sens i inne poprawne</li></ul>\n<p>merytorycznie.<br>1 pkt za dwa<br>poprawne<br>elementy<br>odpowiedzi</p>","solutions":[]}