{"id":"wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nScharakteryzuj strukturę społeczną społeczeństwa polskiego w okresie\nIII Rzeczypospolitej. W swojej wypowiedzi przedstaw uwarunkowania społeczno-\n-gospodarcze procesu zmian w strukturze klasowej, zmiany w tej strukturze związane\nz awansem i degradacją oraz kwestię struktury warstwowej.\nTekst 1. O strategiach adaptacji do zmiany systemowej\nMirosława Marody […], opisując schemat polskiej transformacji, pokazała, iż po roku 1989\nmieliśmy do czynienia z trzema pasmami adaptacji do nowych warunków. Wyodrębniła\nPolskę „sprywatyzowaną” - pracowników dynamicznych komercyjnych firm, posiadających\nna ogół dobre kwalifikacje, podejmujących ryzyko i dobrze zarabiających (rynek), następnie\nEWOP-R0_100\nPolskę „państwową” - pracowników tak zwanej budżetówki, czyli sektora państwowych\nzakładów, urzędów, gorzej zarabiających, ale posiadających stałą pracę i stabilną sytuację\nsocjalną (etat)[,] oraz Polskę „na zasiłku” (renta, zasiłek). […] Chciałbym jednak pokazać tu\ndrugi wyraźny wymiar istnienia tej [ostatniej] zbiorowości; obszar niewidocznych zwykle\ndziałań. Wielu z tych ludzi mimo wszystko pracowało, tyle że w „szarej strefie”, zdobywając\nzarobki i różne bezpośrednie dobra za pomocą nieformalnych, ukrytych („ulotnych”) prac,\nczęsto półlegalnych; prac eksploatujących materialne pozostałości socjalistycznej industrii\nczy też - […] nowe „nisze ekologiczne” […]. To, chciałoby się rzec, poza Polską „prywatną”,\n„państwową” i „na zasiłku”[,] kolejny, czwarty wymiar strategii radzenia sobie w nowej\nrzeczywistości - to strategie i aktywności „ekologiczne” czy też jeszcze inaczej - to Polska\n„łowiecko-zbieracka”.\nT. Rakowski, Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego, Gdańsk 2009, s. 56.\nTekst 2. O badaniach nad klasami społecznymi w Polsce\nBadania POLPAN wychwytują, że kto należał do nomenklatury PRL, miał relatywnie\nnajwiększe szanse zostać przedsiębiorcą lub menedżerem. Dawnym pracownikom\numysłowym, czyli inteligencji, przypadł w nowym podziale los menedżerów i ekspertów.\nRobotnicy zostali robotnikami lub bezrobotnymi. Bo po drodze wyparowało 5 mln miejsc\npracy - w 1998 r. zatrudnienie miało 18 mln osób, w dramatycznym 2002 r. [-] już tylko 12,8\nmln. Owe pięć milionów podzieliło się na tych, co zasilili szeregi wczesnych emerytów\ni rencistów, oraz tych, którzy stworzyli nową kategorię: bezrobotnych.\nE. Bendyk, Polska klasowa, „Polityka” 2013, nr 17, s. 14.\nWykres. Kategorie wyodrębnione ze względu na dochód w Polsce w latach 1983-2015\nwww.forbes.pl","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2024-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 1.<br>Scharakteryzuj strukturę społeczną społeczeństwa polskiego w okresie<br>III Rzeczypospolitej. W swojej wypowiedzi przedstaw uwarunkowania społeczno-<br>-gospodarcze procesu zmian w strukturze klasowej, zmiany w tej strukturze związane<br>z awansem i degradacją oraz kwestię struktury warstwowej.<br>Tekst 1. O strategiach adaptacji do zmiany systemowej<br>Mirosława Marody […], opisując schemat polskiej transformacji, pokazała, iż po roku 1989<br>mieliśmy do czynienia z trzema pasmami adaptacji do nowych warunków. Wyodrębniła<br>Polskę „sprywatyzowaną” - pracowników dynamicznych komercyjnych firm, posiadających<br>na ogół dobre kwalifikacje, podejmujących ryzyko i dobrze zarabiających (rynek), następnie<br>EWOP-R0_100<br>Polskę „państwową” - pracowników tak zwanej budżetówki, czyli sektora państwowych<br>zakładów, urzędów, gorzej zarabiających, ale posiadających stałą pracę i stabilną sytuację<br>socjalną (etat)[,] oraz Polskę „na zasiłku” (renta, zasiłek). […] Chciałbym jednak pokazać tu<br>drugi wyraźny wymiar istnienia tej [ostatniej] zbiorowości; obszar niewidocznych zwykle<br>działań. Wielu z tych ludzi mimo wszystko pracowało, tyle że w „szarej strefie”, zdobywając<br>zarobki i różne bezpośrednie dobra za pomocą nieformalnych, ukrytych („ulotnych”) prac,<br>często półlegalnych; prac eksploatujących materialne pozostałości socjalistycznej industrii<br>czy też - […] nowe „nisze ekologiczne” […]. To, chciałoby się rzec, poza Polską „prywatną”,<br>„państwową” i „na zasiłku”[,] kolejny, czwarty wymiar strategii radzenia sobie w nowej<br>rzeczywistości - to strategie i aktywności „ekologiczne” czy też jeszcze inaczej - to Polska<br>„łowiecko-zbieracka”.<br>T. Rakowski, Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego, Gdańsk 2009, s. 56.<br>Tekst 2. O badaniach nad klasami społecznymi w Polsce<br>Badania POLPAN wychwytują, że kto należał do nomenklatury PRL, miał relatywnie<br>największe szanse zostać przedsiębiorcą lub menedżerem. Dawnym pracownikom<br>umysłowym, czyli inteligencji, przypadł w nowym podziale los menedżerów i ekspertów.<br>Robotnicy zostali robotnikami lub bezrobotnymi. Bo po drodze wyparowało 5 mln miejsc<br>pracy - w 1998 r. zatrudnienie miało 18 mln osób, w dramatycznym 2002 r. [-] już tylko 12,8<br>mln. Owe pięć milionów podzieliło się na tych, co zasilili szeregi wczesnych emerytów<br>i rencistów, oraz tych, którzy stworzyli nową kategorię: bezrobotnych.<br>E. Bendyk, Polska klasowa, „Polityka” 2013, nr 17, s. 14.<br>Wykres. Kategorie wyodrębnione ze względu na dochód w Polsce w latach 1983-2015<br>www.forbes.pl</p>","solutions":[]}