{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/1","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 1.\nO jednej z postaw społecznych\n[A]dekwatne, otwarte i uczciwe wyrażanie siebie, które odnosi się do wypowiadania\ni demonstrowania swoich uczuć (pozytywnych i negatywnych), przekonań (dotyczących\nsiebie samego i innych ludzi), poglądów oraz potrzeb, pragnień i życzeń, w sposób\nbezpośredni, uczciwy, spójny oraz w miarę możliwości pełny. [P]oszanowanie dóbr drugiego\nczłowieka jest warunkiem koniecznym [takiej postawy] i oznacza respektowanie praw,\nprzekonań, uczuć, potrzeb innych ludzi […]. [W]iąże się z umiejętnością [wyznaczania granic\npsychologicznych, ale i respektowania granic wyznaczonych przez innych].\nR. Poprawa, […] Główne założenia, zasady i procedury […], Wrocław 2017, s. 2-3, 6.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"Odpowiedź: **1.1.** **Asertywność** (postawa asertywna). **1.2.** **Z perspektywy osoby mającej taką postawę** — jedno z poniższych: - umożliwia **ochronę własnych praw i granic** oraz budowanie **poczucia własnej wartości**, - sprzyja **aktywności, osiąganiu sukcesów i satysfakcji życiowej**, bo osoba asertywna potrafi jasno komunikować swoje potrzeby i oczekiwania. **Z perspektywy grupy społecznej** — jedno z poniższych: - sprzyja **prawidłowej komunikacji** w grupie, a przez to budowaniu trwałych **więzi opartych na zaufaniu**, - **zapobiega narastaniu konfliktów i agresji**, ponieważ przeciwdziała manipulacji oraz zachowaniom nieszczerym; problemy są nazywane wprost, zanim urosną.\n\nTreść zadania (CKE)\n\nTrzy postawy na jednej skali\n\nPostawa | Moje prawa | Prawa innych | Typowa wypowiedź\nuległość | ignorowane | respektowane | „Nieważne, zróbcie jak chcecie.\"\nasertywność | respektowane | respektowane | „Rozumiem twoje zdanie, ale ja się nie zgadzam i wolę zrobić inaczej.\"\nagresja | respektowane | ignorowane | „Będzie po mojemu, koniec dyskusji.\"\nmanipulacja | respektowane pośrednio | ignorowane skrycie | „Gdybyś naprawdę mnie szanował, zrobiłbyś to.\"\n\nAsertywność jest jedyną postawą, w której oba zbiory praw są respektowane jednocześnie. To najkrótsza definicja, jaką warto mieć w pamięci.\n\nSkutki asertywności — dwie perspektywy\n\nPoziom | Pozytywne skutki\njednostka | ochrona własnych granic, wyższe poczucie własnej wartości, mniejszy stres, większa skuteczność w realizacji celów\ngrupa | jasna komunikacja, mniej konfliktów ukrytych, wyższe zaufanie, ograniczenie manipulacji i agresji\norganizacja | szybsze wykrywanie problemów, lepsze decyzje zespołowe\n\nTechniki asertywne warte znajomości\n\nTechnika | Na czym polega\nzdarta płyta | spokojne powtarzanie własnego stanowiska bez wdawania się w spór\nkomunikat „ja\" | mówienie o własnych uczuciach zamiast oceniania drugiej osoby\nasertywna odmowa | „Nie\" + krótkie uzasadnienie, bez przepraszania i tłumaczenia się\nzamiana oceny na opinię | „Uważam, że…\" zamiast „Jesteś…\"\nposzukiwanie krytyki | dopytywanie o konkret, gdy krytyka jest ogólnikowa\n\nPunktacja CKE\n\n- 1.1. 1 pkt — asertywność (albo: postawa asertywna).\n- 1.2. 1 pkt — dwa poprawne skutki: po jednym z każdej perspektywy.\n- Razem: 2 pkt.\n\nTypowy błąd: **W 1.1 kusi odpowiedź „tolerancja\" albo „empatia\".** Rozstrzyga wskazówka w poleceniu: postawa **między uległością a agresją**. To klasyczna trójdzielna skala z psychologii społecznej, na której środkowe miejsce zajmuje wyłącznie **asertywność**. **W 1.2 punkt przyznaje się łącznie za oba skutki.** Dwa skutki dla jednostki albo dwa dla grupy to zero punktów — potrzebne są dwie **różne perspektywy**. **Skutek dla grupy to nie skutek dla drugiej osoby.** „Rozmówca czuje się szanowany\" opisuje relację dwóch osób; polecenie pyta o **grupę społeczną** — czyli o klimat komunikacyjny, poziom konfliktów, zaufanie. **Asertywność to nie egoizm ani stanowczość za wszelką cenę.** Tekst wyraźnie mówi, że **poszanowanie dóbr drugiego człowieka jest warunkiem koniecznym** tej postawy. Odpowiedź typu „umiejętność postawienia na swoim\" mija się z definicją. **Nie myl asertywności z brakiem kompromisu.** Osoba asertywna wyznacza granice, ale i **respektuje granice innych** — to postawa symetryczna, a nie jednostronna.","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"asertywnosc, postawy spoleczne, uleglosc i agresja, komunikacja w grupie","page_from":4,"source":"maturaonline","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.<br>O jednej z postaw społecznych<br>[A]dekwatne, otwarte i uczciwe wyrażanie siebie, które odnosi się do wypowiadania<br>i demonstrowania swoich uczuć (pozytywnych i negatywnych), przekonań (dotyczących<br>siebie samego i innych ludzi), poglądów oraz potrzeb, pragnień i życzeń, w sposób<br>bezpośredni, uczciwy, spójny oraz w miarę możliwości pełny. [P]oszanowanie dóbr drugiego<br>człowieka jest warunkiem koniecznym [takiej postawy] i oznacza respektowanie praw,<br>przekonań, uczuć, potrzeb innych ludzi […]. [W]iąże się z umiejętnością [wyznaczania granic<br>psychologicznych, ale i respektowania granic wyznaczonych przez innych].<br>R. Poprawa, […] Główne założenia, zasady i procedury […], Wrocław 2017, s. 2-3, 6.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: <strong>1.1.</strong> <strong>Asertywność</strong> (postawa asertywna). <strong>1.2.</strong> <strong>Z perspektywy osoby mającej taką postawę</strong> — jedno z poniższych: - umożliwia <strong>ochronę własnych praw i granic</strong> oraz budowanie <strong>poczucia własnej wartości</strong>, - sprzyja <strong>aktywności, osiąganiu sukcesów i satysfakcji życiowej</strong>, bo osoba asertywna potrafi jasno komunikować swoje potrzeby i oczekiwania. <strong>Z perspektywy grupy społecznej</strong> — jedno z poniższych: - sprzyja <strong>prawidłowej komunikacji</strong> w grupie, a przez to budowaniu trwałych <strong>więzi opartych na zaufaniu</strong>, - <strong>zapobiega narastaniu konfliktów i agresji</strong>, ponieważ przeciwdziała manipulacji oraz zachowaniom nieszczerym; problemy są nazywane wprost, zanim urosną.</p>\n<p>Treść zadania (CKE)</p>\n<p>Trzy postawy na jednej skali</p>\n<p>Postawa | Moje prawa | Prawa innych | Typowa wypowiedź<br>uległość | ignorowane | respektowane | „Nieważne, zróbcie jak chcecie.&quot;<br>asertywność | respektowane | respektowane | „Rozumiem twoje zdanie, ale ja się nie zgadzam i wolę zrobić inaczej.&quot;<br>agresja | respektowane | ignorowane | „Będzie po mojemu, koniec dyskusji.&quot;<br>manipulacja | respektowane pośrednio | ignorowane skrycie | „Gdybyś naprawdę mnie szanował, zrobiłbyś to.&quot;</p>\n<p>Asertywność jest jedyną postawą, w której oba zbiory praw są respektowane jednocześnie. To najkrótsza definicja, jaką warto mieć w pamięci.</p>\n<p>Skutki asertywności — dwie perspektywy</p>\n<p>Poziom | Pozytywne skutki<br>jednostka | ochrona własnych granic, wyższe poczucie własnej wartości, mniejszy stres, większa skuteczność w realizacji celów<br>grupa | jasna komunikacja, mniej konfliktów ukrytych, wyższe zaufanie, ograniczenie manipulacji i agresji<br>organizacja | szybsze wykrywanie problemów, lepsze decyzje zespołowe</p>\n<p>Techniki asertywne warte znajomości</p>\n<p>Technika | Na czym polega<br>zdarta płyta | spokojne powtarzanie własnego stanowiska bez wdawania się w spór<br>komunikat „ja&quot; | mówienie o własnych uczuciach zamiast oceniania drugiej osoby<br>asertywna odmowa | „Nie&quot; + krótkie uzasadnienie, bez przepraszania i tłumaczenia się<br>zamiana oceny na opinię | „Uważam, że…&quot; zamiast „Jesteś…&quot;<br>poszukiwanie krytyki | dopytywanie o konkret, gdy krytyka jest ogólnikowa</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1.1. 1 pkt — asertywność (albo: postawa asertywna).</li><li>1.2. 1 pkt — dwa poprawne skutki: po jednym z każdej perspektywy.</li><li>Razem: 2 pkt.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: <strong>W 1.1 kusi odpowiedź „tolerancja&quot; albo „empatia&quot;.</strong> Rozstrzyga wskazówka w poleceniu: postawa <strong>między uległością a agresją</strong>. To klasyczna trójdzielna skala z psychologii społecznej, na której środkowe miejsce zajmuje wyłącznie <strong>asertywność</strong>. <strong>W 1.2 punkt przyznaje się łącznie za oba skutki.</strong> Dwa skutki dla jednostki albo dwa dla grupy to zero punktów — potrzebne są dwie <strong>różne perspektywy</strong>. <strong>Skutek dla grupy to nie skutek dla drugiej osoby.</strong> „Rozmówca czuje się szanowany&quot; opisuje relację dwóch osób; polecenie pyta o <strong>grupę społeczną</strong> — czyli o klimat komunikacyjny, poziom konfliktów, zaufanie. <strong>Asertywność to nie egoizm ani stanowczość za wszelką cenę.</strong> Tekst wyraźnie mówi, że <strong>poszanowanie dóbr drugiego człowieka jest warunkiem koniecznym</strong> tej postawy. Odpowiedź typu „umiejętność postawienia na swoim&quot; mija się z definicją. <strong>Nie myl asertywności z brakiem kompromisu.</strong> Osoba asertywna wyznacza granice, ale i <strong>respektuje granice innych</strong> — to postawa symetryczna, a nie jednostronna.</p>"}]}