Zadanie 17.
Fragmenty rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679
PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, […] stanowiąc zgodnie ze
zwykłą procedurą ustawodawczą, a także mając na uwadze, co następuje:
(1) […] Art. 8 ust. 1 Karty praw podstawowych […] oraz art. 16 ust. 1 Traktatu
o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) stanowią, że każda osoba ma prawo do
ochrony danych osobowych jej dotyczących. […]
(41) W przypadku gdy w niniejszym rozporządzeniu jest mowa o podstawie prawnej lub
akcie prawnym, [to taka] podstawa prawna lub taki akt prawny powinny być jasne
i precyzyjne, a ich zastosowanie przewidywalne dla osób im podlegających - jak wymaga
tego orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości […] i Europejskiego Trybunału Praw
Człowieka. […]
PRZYJMUJĄ NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: […]
Art. 68.1. Niniejszym ustanawia się Europejską Radę Ochrony Danych jako organ Unii […].
Dz.U. UE 2016, L 119, t. 59.
","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"Odpowiedź: 17.1. Komisja Europejska. W Unii Europejskiej wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Komisji Europejskiej. Parlament Europejski i Rada mogą projekt przyjąć, zmienić lub odrzucić, ale nie mogą go samodzielnie wnieść. 17.2. PF 1. P — rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio i w całości we wszystkich państwach członkowskich, bez potrzeby implementacji do prawa krajowego. To właśnie odróżnia je od dyrektywy. 2. F — rozporządzenie należy do prawa wtórnego (pochodnego) Unii, czyli aktów wydawanych przez instytucje UE na podstawie traktatów. Prawo pierwotne to same traktaty założycielskie i akcesyjne wraz z Kartą praw podstawowych. 17.3. C — po przystąpieniu do UE Rumunii, a przed przystąpieniem Chorwacji. Zarówno TFUE (w tym brzmieniu i pod tą nazwą), jak i Karta praw podstawowych (której nadano moc prawną traktatów) weszły w życie 1 grudnia 2009 r. wraz z traktatem lizbońskim. Rumunia przystąpiła do UE w 2007 r., Chorwacja w 2013 r. — data 2009 mieści się dokładnie między nimi. 17.4. W systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej nie funkcjonuje Europejski Trybunał Praw Człowieka, przywołany w motywie (41) rozporządzenia. ETPC jest organem sądowym Rady Europy — odrębnej organizacji międzynarodowej, liczącej więcej państw niż UE — i orzeka na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, a nie prawa unijnego. Pozostałe wymienione podmioty należą do systemu UE: Parlament Europejski, Rada Unii Europejskiej, Komisja i Trybunał Sprawiedliwości to instytucje UE, a Europejska Rada Ochrony Danych jest — zgodnie z art. 68 ust. 1 — organem Unii.
\nTreść zadania (CKE)
\nPrawo pierwotne a prawo wtórne UE
\nRodzaj | Co obejmuje | Kto tworzy
pierwotne | traktaty założycielskie (TUE, TFUE), traktaty akcesyjne i rewizyjne, Karta praw podstawowych, ogólne zasady prawa | państwa członkowskie (ratyfikacja)
wtórne (pochodne) | rozporządzenia, dyrektywy, decyzje, zalecenia, opinie | instytucje UE na podstawie traktatów
Akty prawa wtórnego — porównanie
\nAkt | Zasięg | Sposób obowiązywania | Implementacja
rozporządzenie | wszystkie państwa | bezpośrednio i w całości | niepotrzebna
dyrektywa | wskazane państwa | wiąże co do celu | konieczna — w wyznaczonym terminie
decyzja | konkretny adresat | wiąże w całości adresata | —
zalecenie / opinia | dowolny | niewiążące | —
RODO to rozporządzenie — dlatego obowiązuje w Polsce bezpośrednio od 25 maja 2018 r., bez konieczności „przepisywania" go do polskiej ustawy.
\nZwykła procedura ustawodawcza UE
\nKrok | Kto
\nParlament i Rada są współprawodawcami, ale żadne z nich nie ma prawa inicjatywy — to najważniejsza cecha odróżniająca system UE od parlamentów krajowych.
\nChronologia potrzebna w zadaniu 17.3
\nRok | Wydarzenie
1995 | rozszerzenie o Austrię, Szwecję, Finlandię
2004 | „wielkie rozszerzenie" — Polska, Słowenia i 8 innych państw
2007 | Rumunia i Bułgaria
1 XII 2009 | wejście w życie traktatu lizbońskiego: TWE → TFUE, Karta praw podstawowych uzyskuje moc traktatów
2013 | Chorwacja
2020 | wystąpienie Wielkiej Brytanii (brexit)
Dwa europejskie porządki ochrony praw
\nCecha | Unia Europejska | Rada Europy
liczba państw | 27 | 46
akt podstawowy | traktaty + Karta praw podstawowych | Europejska Konwencja Praw Człowieka (1950)
sąd | TSUE — Luksemburg | ETPC — Strasburg
kto skarży | państwa, instytucje, sądy krajowe (pytania prejudycjalne) | jednostka, po wyczerpaniu drogi krajowej
To rozróżnienie jest sednem zadania 17.4.
\nPunktacja CKE
\nTypowy błąd: W 17.2 stwierdzenie 2. to najczęstsza pomyłka w całym dziale o prawie UE. „Rozporządzenie" brzmi poważnie i podstawowo, ale prawo pierwotne to wyłącznie traktaty (plus Karta praw podstawowych i traktaty akcesyjne). Wszystko, co instytucje UE wydają na ich podstawie — rozporządzenia, dyrektywy, decyzje — to prawo wtórne. Nie myl rozporządzenia unijnego z polskim rozporządzeniem. W prawie polskim rozporządzenie to akt podustawowy wydawany na podstawie ustawy. W prawie UE rozporządzenie to najsilniejszy akt prawa wtórnego, stosowany bezpośrednio. W 17.3 trzeba znać dwie daty naraz: akt i rozszerzenia. Traktat lizboński — 1 grudnia 2009. Rozszerzenia: Austria 1995, Słowenia 2004, Rumunia 2007, Chorwacja 2013, brexit 2020. Bez tej siatki chronologicznej zadanie jest nierozwiązywalne. W 17.4 kusi wskazanie Europejskiej Rady Ochrony Danych jako „nieinstytucji". Formalnie nie jest ona instytucją (tych jest siedem), ale jest organem Unii — mówi o tym wprost art. 68 ust. 1 cytowany w zadaniu. Podmiotem spoza systemu UE jest wyłącznie ETPC. Strasburg czy Luksemburg. ETPC — Strasburg, Rada Europy, Konwencja z 1950 r. TSUE — Luksemburg, Unia Europejska, traktaty. Oba nazywają się „europejskie" i oba orzekają o prawach jednostki, ale należą do dwóch odrębnych porządków prawnych. W 17.1 nie wystarczy napisać „Parlament Europejski". Parlament wraz z Radą przyjmuje rozporządzenie, ale wniosek pochodzi zawsze od Komisji Europejskiej.
"}]}