{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/17.1","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"17.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nUzupełnij zdanie - podaj nazwę właściwej instytucji.\nRozporządzenie, którego fragmenty zamieszczono, zostało przyjęte na wniosek\n- instytucji UE inicjującej proces legislacyjny w przypadku aktów prawnych\ntego typu.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 17.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\n(ZR) I. Wiedza i rozumienie.\n7) Zdający analizuje współczesny ład\nmiędzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych\npodmiotów zaangażowanych w jego\nstabilność lub zmianę w jego\nfunkcjonowaniu.\n(ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\n2) Zdający wykazuje się umiejętnością\nczytania ze zrozumieniem […] innych\nźródeł […].\n(ZR) XIV. Integracja europejska.\n6) Zdający przedstawia podział kompetencji\npomiędzy Komisją i Radą […].\nZasady oceniania\n1 pkt - podanie poprawnej nazwy.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nKomisja (Europejska)","solution":"**Komisja Europejska.** W Unii Europejskiej wyłączne prawo **inicjatywy ustawodawczej** przysługuje Komisji Europejskiej. Parlament Europejski i Rada mogą projekt przyjąć, zmienić lub odrzucić, ale nie mogą go samodzielnie wnieść. **17.2. PF** 1. **P** — **rozporządzenie** obowiązuje **bezpośrednio i w całości** we wszystkich państwach członkowskich, bez potrzeby implementacji do prawa krajowego. To właśnie odróżnia je od dyrektywy. 2. **F** — rozporządzenie należy do **prawa wtórnego (pochodnego)** Unii, czyli aktów wydawanych przez instytucje UE na podstawie traktatów. Prawo **pierwotne** to same traktaty założycielskie i akcesyjne wraz z Kartą praw podstawowych. **17.3. C** — po przystąpieniu do UE Rumunii, a przed przystąpieniem Chorwacji. Zarówno **TFUE** (w tym brzmieniu i pod tą nazwą), jak i **Karta praw podstawowych** (której nadano moc prawną traktatów) weszły w życie **1 grudnia 2009 r.** wraz z **traktatem lizbońskim**. Rumunia przystąpiła do UE w **2007 r.**, Chorwacja w **2013 r.** — data 2009 mieści się dokładnie między nimi.","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-17.1.webp","solution_image":null,"topics":"RODO, rozporzadzenie UE, prawo pierwotne i wtorne, traktat lizbonski, Komisja Europejska, ETPC a TSUE","page_from":20,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 17.1. (0-1)
Uzupełnij zdanie - podaj nazwę właściwej instytucji.
Rozporządzenie, którego fragmenty zamieszczono, zostało przyjęte na wniosek

\n\n

tego typu.

","answer_text_html":"

Zadanie 17.1. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymaganie szczegółowe
(ZR) I. Wiedza i rozumienie.

\n
  1. Zdający analizuje współczesny ład
\n

międzynarodowy i wyjaśnia rolę różnych
podmiotów zaangażowanych w jego
stabilność lub zmianę w jego
funkcjonowaniu.
(ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie
informacji.

\n
  1. Zdający wykazuje się umiejętnością
\n

czytania ze zrozumieniem […] innych
źródeł […].
(ZR) XIV. Integracja europejska.

\n
  1. Zdający przedstawia podział kompetencji
\n

pomiędzy Komisją i Radą […].
Zasady oceniania
1 pkt - podanie poprawnej nazwy.
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Poprawna odpowiedź
Komisja (Europejska)

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Komisja Europejska. W Unii Europejskiej wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej przysługuje Komisji Europejskiej. Parlament Europejski i Rada mogą projekt przyjąć, zmienić lub odrzucić, ale nie mogą go samodzielnie wnieść. 17.2. PF 1. P — rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio i w całości we wszystkich państwach członkowskich, bez potrzeby implementacji do prawa krajowego. To właśnie odróżnia je od dyrektywy. 2. F — rozporządzenie należy do prawa wtórnego (pochodnego) Unii, czyli aktów wydawanych przez instytucje UE na podstawie traktatów. Prawo pierwotne to same traktaty założycielskie i akcesyjne wraz z Kartą praw podstawowych. 17.3. C — po przystąpieniu do UE Rumunii, a przed przystąpieniem Chorwacji. Zarówno TFUE (w tym brzmieniu i pod tą nazwą), jak i Karta praw podstawowych (której nadano moc prawną traktatów) weszły w życie 1 grudnia 2009 r. wraz z traktatem lizbońskim. Rumunia przystąpiła do UE w 2007 r., Chorwacja w 2013 r. — data 2009 mieści się dokładnie między nimi.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Komisja (Europejska) / Komisja Europejska.

\n

Pełne uzupełnione zdanie:

\n
Rozporządzenie, którego fragmenty zamieszczono, zostało przyjęte na wniosek Komisji Europejskiej - instytucji UE inicjującej proces legislacyjny w przypadku aktów prawnych tego typu.
\n

Sposób 1 - analiza procedury legislacyjnej UE

\n

Zwykła procedura ustawodawcza (Ordinary Legislative Procedure, OLP) w UE - uregulowana w art. 294 TFUE.

\n

Etapy zwykłej procedury ustawodawczej:

\n
  1. Inicjatywa ustawodawcza - Komisja Europejska (jako wyłączny inicjator w większości obszarów).
  2. Pierwsze czytanie - Parlament Europejski przyjmuje stanowisko, Rada UE akceptuje lub modyfikuje.
  3. Drugie czytanie (jeśli różnice) - Parlament Europejski reaguje na stanowisko Rady.
  4. Komitet pojednawczy (jeśli różnice) - przedstawiciele PE i Rady uzgadniają tekst.
  5. Trzecie czytanie - końcowe głosowanie w PE i Radzie.
  6. Publikacja - w Dzienniku Urzędowym UE.
\n

Kluczowy fakt: w UE Komisja Europejska ma niemal monopol na inicjatywę ustawodawczą (w odróżnieniu od państw narodowych, gdzie inicjatywę mają posłowie, rządy, prezydenci, czasem obywatele).

\n

Art. 17 ust. 2 Traktatu o UE (TUE):

\n
"O ile traktaty nie stanowią inaczej, akty ustawodawcze Unii mogą zostać przyjęte wyłącznie na wniosek Komisji."
\n

→ Komisja Europejska = inicjator legislacji UE.

\n

Sposób 2 - analiza wprost z tekstu

\n

W tekście fragment:

\n
"PARLAMENT EUROPEJSKI I RADA UNII EUROPEJSKIEJ, [ ] stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą [ ]"
\n

Wskazanie: "zwykła procedura ustawodawcza" = art. 294 TFUE = inicjuje Komisja Europejska.

\n

Dodatkowo art. 68.4 z tekstu: "Komisja ma prawo udziału w […] posiedzeniach Europejskiej Rady Ochrony Danych [ ]" - pokazuje, że Komisja jest aktywnym uczestnikiem procesu, choć tu już jako wykonawca (a nie inicjator).

\n

Sposób 3 - identyfikacja RODO

\n

Rozporządzenie 2016/679 = RODO (GDPR - General Data Protection Regulation).

\n\n

Historia tworzenia RODO:

\n\n

→ Komisja Europejska zainicjowała proces (2012).

\n

Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 17.1, max 1 pkt)

\n
1 pkt - podanie poprawnej nazwy: Komisja (Europejska).
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Akceptowane warianty: "Komisja Europejska", "Komisja", "KE".

Wykluczone:
- "Rada UE" (Rada to organ przyjmujący akty, nie inicjujący).
- "Parlament Europejski" (PE też przyjmuje, ale nie inicjuje większości aktów; w wyjątkach może wzywać Komisję do inicjatywy).
- "Rada Europejska" (Rada Europejska to inny organ - szczyty głów państw, nie ma inicjatywy ustawodawczej).
- "TSUE" (sądownictwo, nie legislatywa).
\n

Reference politologiczny

\n

Kluczowe pojęcia z reference (sekcja 6):

\n

Instytucje UE i ich role:

\n

| Instytucja | Funkcja | Siedziba | Skład |
| Rada Europejska (European Council) | Wytyczne polityczne (szczyty głów państw/rządów) | Bruksela | 27 głów państw/rządów + przewodniczący RE + przewodnicząca KE |
| Komisja Europejska (European Commission) | Inicjuje legislację, wykonuje budżet, strażniczka traktatów | Bruksela | 27 komisarzy (1 z państwa), przewodnicząca |
| Rada UE (Council of the EU) | Współuchwala akty + Polityka zagraniczna | Bruksela / Luksemburg | Ministrowie tematyczni z państw |
| Parlament Europejski (European Parliament) | Współuchwala akty + budżet + kontrola | Strasburg / Bruksela | 720 europosłów (52 z Polski) |
| TSUE (Trybunał Sprawiedliwości UE) | Sądownictwo | Luksemburg | 27 sędziów + 11 rzeczników |
| EBC (Europejski Bank Centralny) | Polityka pieniężna strefy euro | Frankfurt | Prezes + Zarząd |
| Trybunał Obrachunkowy | Kontrola finansowa | Luksemburg | 27 członków |

\n

Procedury legislacyjne UE:

\n\n

Wyjątki w inicjatywie ustawodawczej (Komisja NIE ma monopolu):

\n\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - odpowiedź "Parlament Europejski". PE przyjmuje akty (wraz z Radą), ale nie inicjuje w większości obszarów. Inicjatywa = Komisja.
\n
⚠️ Uwaga: Druga pułapka - pomyl Komisję Europejską z Radą Europejską lub Radą UE. To trzy różne instytucje:
- Komisja Europejska = egzekutywa + inicjator legislacji (27 komisarzy).
- Rada Europejska = szczyty głów państw/rządów (wytyczne polityczne, NIE legislacja).
- Rada UE = ministrowie z państw (współuchwalają akty z PE).
\n
⚠️ Uwaga: Trzecia pułapka - odpowiedź "Komisja" bez doprecyzowania. Klucz CKE akceptuje "Komisja (Europejska)" - nawias jest mile widziany, choć nieobowiązkowy. Najlepiej zawsze pełna nazwa.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o trójkącie instytucjonalnym UE:
- Komisja proponuje (inicjuje).
- Rada UE decyduje (z PE).
- Parlament Europejski decyduje (z Radą).
Razem = zwykła procedura ustawodawcza (codecision).
"}]}