Zadanie 2.
O socjalizacji
Socjalizacja wtórna, następująca w poszczególnych sektorach rzeczywistości społecznej
i wdrażająca jednostkę do pełnienia określonych ról społecznych, zostaje niejako
nadbudowana nad efektami socjalizacji pierwotnej. Jest oczywiście, teoretycznie rzecz
biorąc, możliwe, że za pomocą socjalizacji wtórnej zostaną w znaczącym stopniu
zmodyfikowane wzory zachowań, wartości i normy nabyte w toku socjalizacji pierwotnej, ale
w rzeczywistości zakres i skuteczność oddziaływania instytucji zajmujących się socjalizacją
wtórną [są ograniczone].
A. Zduniak, Socjalizacja w kontekście nowoczesnego społeczeństwa, „Zeszyty Naukowe KUL” 2013, nr 1, s. 50.
1.2.
0-1
1.1.
0-1
MWOP-R0_100
Zestaw rysunków
Rysunek 1.
Rysunek 2.
Odpowiedź: 2.1. Socjalizacja pierwotna — rysunek 1. Uzasadnienie: rysunek przedstawia klasyczny układ ról — dorosły uczy dziecko, a przekaz idzie od pokolenia starszego do młodszego. Dziecko nabywa podstawową umiejętność niezbędną w życiu społecznym (dodawanie), co jest istotą socjalizacji pierwotnej: wyposażenia jednostki w fundamentalne kompetencje, język i normy. Socjalizacja odwrócona — rysunek 2. Uzasadnienie: rolę „nauczyciela" odgrywa osoba młodsza, mniej doświadczona życiowo, ale bieglejsza w nowych technologiach. Kierunek przekazu jest odwrócony — od młodszego pokolenia do starszego. Na tym właśnie polega socjalizacja odwrócona (rewersyjna). 2.2. Socjalizacja wtórna polega na uzupełnianiu i modyfikowaniu efektów socjalizacji pierwotnej oraz na przystosowaniu jednostki do pełnienia kolejnych ról społecznych już po okresie dzieciństwa. Na rysunku 2. osoba dorosła nabywa nową umiejętność — obsługę technologii — przydatną w życiu społecznym i zawodowym, a więc uczy się po zakończeniu socjalizacji pierwotnej. Socjalizacja odwrócona jest zatem jednym z rodzajów socjalizacji wtórnej: różni się od typowej wtórnej tylko tym, kto jest przekazującym, a nie tym, co i komu jest przekazywane. Rysunek 2. ilustruje więc jednocześnie oba typy.
\nTreść zadania (CKE)
\nTypy socjalizacji — cztery pojęcia, dwa kryteria
\nTyp | Kiedy | Kto socjalizuje | Kogo
pierwotna | dzieciństwo | rodzina, najbliżsi | dziecko
wtórna | całe dalsze życie | szkoła, praca, media, instytucje | młodzież i dorosłych
odwrócona (rewersyjna) | zwykle dorosłość | pokolenie młodsze | pokolenie starsze
antycypacyjna | przed objęciem roli | grupa odniesienia | aspirującego do roli
Uwaga na relację między pojęciami: kryterium podziału pierwotna/wtórna to etap życia, a odwrócona/typowa — kierunek przekazu. Dlatego socjalizacja odwrócona jest rodzajem socjalizacji wtórnej, a nie jej przeciwieństwem.
\nDlaczego socjalizacja odwrócona zyskała na znaczeniu
\nCzynnik | Skutek
szybki postęp technologiczny | młodzi opanowują nowe narzędzia szybciej niż dorośli
cyfrowi tubylcy kontra cyfrowi imigranci | pokolenie wychowane w sieci uczy pokolenie, które ją zastało
zmiana obyczajowa | młodsi wprowadzają starszych w nowe normy językowe i kulturowe
wydłużenie życia | kilka pokoleń funkcjonuje jednocześnie w tej samej przestrzeni
Margaret Mead nazwała kulturę, w której starsi uczą się od młodszych, prefiguratywną — w odróżnieniu od postfiguratywnej (młodzi uczą się od starszych) i kofiguratywnej (rówieśnicy uczą się od siebie).
\nOgraniczenia socjalizacji wtórnej — teza z tekstu
\nAutorka zaznacza, że socjalizacja wtórna teoretycznie może zmodyfikować efekty pierwotnej, ale w praktyce jej skuteczność jest ograniczona. Powody:
\nPunktacja CKE
\n1 pkt — dwa numery i jedno uzasadnienie albo jeden numer z uzasadnieniem.
\nTypowy błąd: W 2.1 nie wystarczy wpisać numerów rysunków. Klucz wymaga przyporządkowania i uzasadnienia — i to uzasadnienia odwołującego się do konkretnych elementów rysunku (kto kogo uczy, czego dotyczy nauka). Dwa numery bez uzasadnień to 0 punktów. Progi w 2.1 są nietypowe: 2 pkt za dwa numery i dwa uzasadnienia; 1 pkt za dwa numery i jedno uzasadnienie albo jeden numer z uzasadnieniem. Warto więc napisać uzasadnienia nawet krótkie, ale przy obu pozycjach. W 2.2 najczęstszy błąd to potraktowanie socjalizacji odwróconej i wtórnej jako wykluczających się. Nie są przeciwstawne: odwrócona jest podzbiorem wtórnej. Kryterium podziału jest inne — wtórna dotyczy etapu życia, odwrócona kierunku przekazu. Uzasadnienie w 2.2 musi wskazać, na czym polega socjalizacja wtórna. Samo „bo dorosły się uczy" nie wystarczy — trzeba dopowiedzieć, że socjalizacja wtórna nadbudowuje się nad pierwotną i przygotowuje do nowych ról. Uwaga na socjalizację antycypacyjną. To jeszcze inny typ — przyswajanie norm grupy, do której dopiero chcemy należeć (np. student uczący się zachowań przyszłego zawodu). Bywa mylona z wtórną, ale różni ją to, że jednostka jeszcze nie pełni danej roli.
"}]}