{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/2.1","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"2.1","points":2,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nDo każdej podanej nazwy typu socjalizacji przyporządkuj numer rysunku ilustrującego\nprzykład tego typu socjalizacji. Odpowiedzi uzasadnij, odwołując się w każdym\nprzypadku do elementów wybranego rysunku.\nSocjalizacja pierwotna - rysunek\nUzasadnienie -\nSocjalizacja odwrócona - rysunek\nUzasadnienie -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.1. (0-2)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\n(ZR) I. Wiedza i rozumienie.\n1) Zdający wyjaśnia prawidłowości życia\nspołeczno-kulturowego […].\n(ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\n1) Zdający […] wykorzystuje informacje\nna temat życia społeczno-kulturowego\n[…].\n(ZR) II. Różnorodność kulturowa.\n3) Zdający porównuje modele socjalizacji\ncharakterystyczne dla własnej grupy wiekowej\ni pokolenia rodziców; wyjaśnia zjawisko\nsocjalizacji odwróconej.\n(ZP) I. Człowiek i społeczeństwo.\n5) Zdający wyjaśnia charakter procesu\nsocjalizacji […].\nZasady oceniania\n2 pkt - poprawne przyporządkowanie dwóch numerów i sformułowanie dwóch poprawnych\nuzasadnień.\n1 pkt - poprawne przyporządkowanie dwóch numerów i sformułowanie jednego\npoprawnego uzasadnienia albo poprawne przyporządkowanie jednego numeru\ni sformułowanie poprawnego uzasadnienia tego przyporządkowania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSocjalizacja pierwotna - rysunek 1.\nUzasadnienie -\nTyp 1.: Rysunek odnosi się do klasycznej strategii nauczania (dorośli uczą dzieci), a jest to\ntypowe dla socjalizacji pierwotnej.\nTyp 2.: W toku socjalizacji pierwotnej dzieci nabywają podstawowe umiejętności (tu:\ndodawanie) niezbędne w życiu społecznym.\nSocjalizacja odwrócona - rysunek 2.\nUzasadnienie - Rolę „nauczyciela” odgrywa osoba młodsza (mniej doświadczona życiowo),\nale bieglejsza w nowych technologiach.","solution":"**Socjalizacja pierwotna — rysunek 1.** *Uzasadnienie:* rysunek przedstawia klasyczny układ ról — **dorosły uczy dziecko**, a przekaz idzie od pokolenia starszego do młodszego. Dziecko nabywa **podstawową umiejętność niezbędną w życiu społecznym** (dodawanie), co jest istotą socjalizacji pierwotnej: wyposażenia jednostki w fundamentalne kompetencje, język i normy. **Socjalizacja odwrócona — rysunek 2.** *Uzasadnienie:* rolę „nauczyciela\" odgrywa **osoba młodsza**, mniej doświadczona życiowo, ale **bieglejsza w nowych technologiach**. Kierunek przekazu jest odwrócony — od młodszego pokolenia do starszego. Na tym właśnie polega socjalizacja odwrócona (rewersyjna).","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-2.1.webp","solution_image":null,"topics":"socjalizacja pierwotna wtorna i odwrocona, role spoleczne, przekaz miedzypokoleniowy, nowe technologie","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 2.1. (0-2)
Do każdej podanej nazwy typu socjalizacji przyporządkuj numer rysunku ilustrującego
przykład tego typu socjalizacji. Odpowiedzi uzasadnij, odwołując się w każdym
przypadku do elementów wybranego rysunku.
Socjalizacja pierwotna - rysunek
Uzasadnienie -
Socjalizacja odwrócona - rysunek
Uzasadnienie -

","answer_text_html":"

Zadanie 2.1. (0-2)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
(ZR) I. Wiedza i rozumienie.

\n
  1. Zdający wyjaśnia prawidłowości życia
\n

społeczno-kulturowego […].
(ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie
informacji.

\n
  1. Zdający […] wykorzystuje informacje
\n

na temat życia społeczno-kulturowego
[…].
(ZR) II. Różnorodność kulturowa.

\n
  1. Zdający porównuje modele socjalizacji
\n

charakterystyczne dla własnej grupy wiekowej
i pokolenia rodziców; wyjaśnia zjawisko
socjalizacji odwróconej.
(ZP) I. Człowiek i społeczeństwo.

\n
  1. Zdający wyjaśnia charakter procesu
\n

socjalizacji […].
Zasady oceniania
2 pkt - poprawne przyporządkowanie dwóch numerów i sformułowanie dwóch poprawnych
uzasadnień.
1 pkt - poprawne przyporządkowanie dwóch numerów i sformułowanie jednego
poprawnego uzasadnienia albo poprawne przyporządkowanie jednego numeru
i sformułowanie poprawnego uzasadnienia tego przyporządkowania.
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Socjalizacja pierwotna - rysunek 1.
Uzasadnienie -
Typ 1.: Rysunek odnosi się do klasycznej strategii nauczania (dorośli uczą dzieci), a jest to
typowe dla socjalizacji pierwotnej.
Typ 2.: W toku socjalizacji pierwotnej dzieci nabywają podstawowe umiejętności (tu:
dodawanie) niezbędne w życiu społecznym.
Socjalizacja odwrócona - rysunek 2.
Uzasadnienie - Rolę „nauczyciela” odgrywa osoba młodsza (mniej doświadczona życiowo),
ale bieglejsza w nowych technologiach.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Socjalizacja pierwotna — rysunek 1. Uzasadnienie: rysunek przedstawia klasyczny układ ról — dorosły uczy dziecko, a przekaz idzie od pokolenia starszego do młodszego. Dziecko nabywa podstawową umiejętność niezbędną w życiu społecznym (dodawanie), co jest istotą socjalizacji pierwotnej: wyposażenia jednostki w fundamentalne kompetencje, język i normy. Socjalizacja odwrócona — rysunek 2. Uzasadnienie: rolę „nauczyciela" odgrywa osoba młodsza, mniej doświadczona życiowo, ale bieglejsza w nowych technologiach. Kierunek przekazu jest odwrócony — od młodszego pokolenia do starszego. Na tym właśnie polega socjalizacja odwrócona (rewersyjna).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Socjalizacja pierwotna - rysunek 1.
Uzasadnienie - Rysunek przedstawia klasyczną sytuację: dorosły (nauczyciel) tłumaczy dziecku (uczennicy) podstawowe działanie matematyczne 1+1=2. To wzorcowy przykład wczesnej socjalizacji, w której dorośli przekazują dzieciom fundamentalne umiejętności i normy niezbędne do funkcjonowania w społeczeństwie.

\n

Socjalizacja odwrócona - rysunek 2.
Uzasadnienie - Rolę "nauczyciela" odgrywa osoba młodsza (mniej doświadczona życiowo), która tłumaczy starszemu mężczyźnie temat "Media społecznościowe" przy laptopie. To inwersja klasycznego porządku: młodszy uczy starszego, ponieważ jest bieglejszy w nowych technologiach.

\n

Sposób 1 - analiza pojęć (typologia socjalizacji)

\n

Socjalizacja to proces uczenia się norm, wartości, ról i umiejętności potrzebnych do życia w społeczeństwie. Klasyczna typologia (Berger, Luckmann, Społeczne tworzenie rzeczywistości 1966) wyróżnia:

\n

| Typ | Kto socjalizuje | Kogo | Kiedy | Treść |
| Pierwotna | Rodzina, najbliższe otoczenie | Dziecko (do ~7 lat) | Wczesne dzieciństwo | Język, podstawowe normy, role, umiejętności (jedzenie, mówienie, liczenie) |
| Wtórna | Szkoła, praca, media, państwo | Młodzież i dorośli | Przez całe życie | Role specjalistyczne (uczeń, pracownik, obywatel) |
| Odwrócona (jako podtyp wtórnej) | Osoba młodsza | Osoba starsza | Współcześnie | Nowe technologie, nowe języki, nowe trendy |

\n

Rysunek 1. = klasyczne nauczanie matematyki (1+1=2) → podstawowa umiejętność → typowe dla pierwotnej.

\n

Rysunek 2. = uczeń tłumaczy dorosłemu media społecznościowe → odwrócenie ról → klasyczna socjalizacja odwrócona (Margaret Mead, Culture and Commitment 1970, kultura prefiguratywna - młodzi uczą starszych w społeczeństwie szybkiej zmiany).

\n

Sposób 2 - argumenty z elementów rysunku

\n

Rysunek 1. - elementy świadczące o pierwotności:

\n\n

Rysunek 2. - elementy świadczące o odwróconej:

\n\n

Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 2 pkt)

\n
2 pkt - poprawne przyporządkowanie dwóch numerów + sformułowanie dwóch poprawnych uzasadnień.
1 pkt - dwa numery + jedno uzasadnienie ALBO jeden numer + jego uzasadnienie.
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Akceptowane warianty uzasadnienia (pierwotna/rys. 1):
- "Klasyczna strategia nauczania - dorośli uczą dzieci".
- "Dziecko nabywa podstawowe umiejętności (dodawanie) niezbędne w życiu społecznym".

Akceptowane warianty uzasadnienia (odwrócona/rys. 2):
- "Rolę nauczyciela odgrywa osoba młodsza, ale bieglejsza w nowych technologiach".

KRYTYCZNE: uzasadnienie MUSI odwoływać się do konkretnego elementu rysunku (treść tablicy, urządzenie, wiek postaci), a nie tylko do ogólnej definicji typu socjalizacji.
\n

Reference politologiczny - czego użyć

\n

W tym zadaniu nie odwołujemy się do Konstytucji. Reference dotyczy socjologii:

\n\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd: pomylenie socjalizacji wtórnej z odwróconą. Wtórna = uczy się dorosły dorosłej rzeczy (np. nauczyciel uczy w szkole). Odwrócona = uczy się odwrotny kierunek wieku (młody uczy starego). Socjalizacja odwrócona to podtyp wtórnej, ale nie każda wtórna jest odwrócona.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz wymaga, by uzasadnienie odwoływało się do elementów rysunku. Sama definicja "socjalizacja pierwotna to ta wczesna" nie wystarcza - trzeba wskazać, co na rysunku o tym świadczy (tablica z 1+1=2, dorosły uczący dziecka).
\n
⚠️ Uwaga: Pułapka pozorna: rysunek 1. mógłby też być socjalizacją wtórną w szkole. Klucz akceptuje pierwotną, bo obraz pokazuje klasyczny układ asymetrii dorosły-dziecko + treść elementarna (1+1=2 to umiejętność fundamentalna, nie specjalistyczna).
"}]}