{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/2.2","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"2.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nUzasadnij, że rysunek 2. ilustruje socjalizację wtórną - typ socjalizacji, którego\ndotyczy tekst.\n2.1.\n0-1-2\n2.2.\n0-1\nMWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 2.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymaganie szczegółowe\n(ZP) I. Wiedza i rozumienie.\n1) Zdający wyjaśnia i analizuje\nprawidłowości życia społecznego oraz\nwybrane współczesne procesy\nspołeczne.\n(ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\n2) Zdający wykorzystuje informacje na\ntemat życia społecznego […].\n(ZP) I. Człowiek i społeczeństwo.\n5) Zdający wyjaśnia charakter procesu\nsocjalizacji […].\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nSocjalizacja wtórna polega na uzupełnieniu (modyfikowaniu) efektów socjalizacji pierwotnej,\ndzięki czemu przystosowuje jednostkę do życia w społeczeństwie. Socjalizacja odwrócona\nzatem jest jedną z możliwości socjalizacji wtórnej - w obu osoba dorosła nabywa nowe\numiejętności przydatne w życiu społecznym.","solution":"Socjalizacja wtórna polega na **uzupełnianiu i modyfikowaniu efektów socjalizacji pierwotnej** oraz na przystosowaniu jednostki do pełnienia **kolejnych ról społecznych** już po okresie dzieciństwa. Na rysunku 2. **osoba dorosła nabywa nową umiejętność** — obsługę technologii — przydatną w życiu społecznym i zawodowym, a więc uczy się po zakończeniu socjalizacji pierwotnej. Socjalizacja odwrócona jest zatem **jednym z rodzajów socjalizacji wtórnej**: różni się od typowej wtórnej tylko tym, **kto** jest przekazującym, a nie tym, **co** i **komu** jest przekazywane. Rysunek 2. ilustruje więc jednocześnie oba typy.","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-2.2.webp","solution_image":null,"topics":"socjalizacja pierwotna wtorna i odwrocona, role spoleczne, przekaz miedzypokoleniowy, nowe technologie","page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Uzasadnij, że rysunek 2. ilustruje socjalizację wtórną - typ socjalizacji, którego<br>dotyczy tekst.<br>2.1.<br>0-1-2<br>2.2.<br>0-1<br>MWOP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 2.2. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>(ZP) I. Wiedza i rozumienie.</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia i analizuje</li></ol>\n<p>prawidłowości życia społecznego oraz<br>wybrane współczesne procesy<br>społeczne.<br>(ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie<br>informacji.</p>\n<ol><li>Zdający wykorzystuje informacje na</li></ol>\n<p>temat życia społecznego […].<br>(ZP) I. Człowiek i społeczeństwo.</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia charakter procesu</li></ol>\n<p>socjalizacji […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.<br>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Socjalizacja wtórna polega na uzupełnieniu (modyfikowaniu) efektów socjalizacji pierwotnej,<br>dzięki czemu przystosowuje jednostkę do życia w społeczeństwie. Socjalizacja odwrócona<br>zatem jest jedną z możliwości socjalizacji wtórnej - w obu osoba dorosła nabywa nowe<br>umiejętności przydatne w życiu społecznym.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Socjalizacja wtórna polega na <strong>uzupełnianiu i modyfikowaniu efektów socjalizacji pierwotnej</strong> oraz na przystosowaniu jednostki do pełnienia <strong>kolejnych ról społecznych</strong> już po okresie dzieciństwa. Na rysunku 2. <strong>osoba dorosła nabywa nową umiejętność</strong> — obsługę technologii — przydatną w życiu społecznym i zawodowym, a więc uczy się po zakończeniu socjalizacji pierwotnej. Socjalizacja odwrócona jest zatem <strong>jednym z rodzajów socjalizacji wtórnej</strong>: różni się od typowej wtórnej tylko tym, <strong>kto</strong> jest przekazującym, a nie tym, <strong>co</strong> i <strong>komu</strong> jest przekazywane. Rysunek 2. ilustruje więc jednocześnie oba typy.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p>Rysunek 2. ilustruje socjalizację wtórną, ponieważ przedstawia osobę <strong>dorosłą</strong>, która jest <strong>wdrażana do nowej roli społecznej</strong> (użytkownika mediów społecznościowych) - co jest definicyjnym zadaniem socjalizacji wtórnej. Socjalizacja odwrócona jest jednym z <strong>rodzajów (podtypów)</strong> socjalizacji wtórnej, ponieważ także w niej osoba dorosła nabywa nowe umiejętności społecznie potrzebne - różnica polega tylko na tym, kto pełni rolę &quot;socjalizatora&quot; (młodsza osoba zamiast tradycyjnej instytucji).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego</h4>\n<p>W tekście źródłowym A. Zduniak czytamy:</p>\n<blockquote><em>&quot;Socjalizacja wtórna, następująca w poszczególnych sektorach rzeczywistości społecznej i wdrażająca jednostkę do pełnienia określonych ról społecznych, zostaje niejako nadbudowana nad efektami socjalizacji pierwotnej.&quot;</em></blockquote>\n<p>Kluczowe trzy cechy socjalizacji wtórnej z tej definicji:</p>\n<ol><li><strong>Następuje po socjalizacji pierwotnej</strong> - &quot;nadbudowana nad efektami&quot;.</li><li><strong>Wdraża do ról społecznych</strong> - uczy bycia pracownikiem, obywatelem, użytkownikiem technologii.</li><li><strong>Może modyfikować wzory nabyte wcześniej</strong> - &quot;za pomocą socjalizacji wtórnej zostaną w znaczącym stopniu zmodyfikowane wzory zachowań&quot;.</li></ol>\n<p><strong>Rysunek 2. spełnia wszystkie trzy:</strong></p>\n<ul><li>Mężczyzna jest dorosły → ma już za sobą socjalizację pierwotną.</li><li>Uczy się <strong>roli użytkownika mediów społecznościowych</strong> → nowa rola w cyfrowym społeczeństwie.</li><li>Modyfikuje swoje wzory komunikacyjne - wchodzi w nowe środowisko (sektor cyfrowy), którego wcześniej nie znał.</li></ul>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> rysunek 2. ilustruje socjalizację odwróconą, ale ta jest <strong>podtypem</strong> socjalizacji wtórnej. Wszystko, co wynika z definicji wtórnej, dotyczy także odwróconej.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza relacji rodzajowo-gatunkowej</h4>\n<p>Można to przedstawić jako schemat zbiorów:</p>\n<p>SOCJALIZACJA<br>├── PIERWOTNA (dzieciństwo, rodzina)<br>└── WTÓRNA (dorosłość, instytucje)<br>├── instytucjonalna (szkoła, praca, media)<br>└── ODWRÓCONA (młodszy uczy starszego)</p>\n<p>Każda socjalizacja odwrócona jest socjalizacją wtórną - bo zachodzi już po pierwotnej i dotyczy ról dorosłych. Ale nie każda wtórna jest odwrócona - większość wtórnej zachodzi w instytucjach (szkoła, zakład pracy), gdzie kierunek wiekowy jest neutralny lub klasyczny.</p>\n<p>Na rysunku 2.:</p>\n<ul><li>Mężczyzna <strong>dorosły</strong> uczy się czegoś nowego = ✅ WTÓRNA (po pierwotnej, w nowym sektorze).</li><li>Uczy go osoba <strong>młodsza</strong> = dodatkowo specyfika ODWRÓCONA.</li></ul>\n<p>Zatem rysunek 2. jest <strong>jednocześnie</strong> wtórną (w sensie szerszym) i odwróconą (w sensie szczególnym).</p>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt)</h4>\n<blockquote><strong>1 pkt</strong> - sformułowanie poprawnego uzasadnienia.<br><strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Akceptowany wariant kluczowy:</strong><br><em>&quot;Socjalizacja wtórna polega na uzupełnieniu (modyfikowaniu) efektów socjalizacji pierwotnej, dzięki czemu przystosowuje jednostkę do życia w społeczeństwie. Socjalizacja odwrócona zatem jest jedną z możliwości socjalizacji wtórnej - w obu osoba dorosła nabywa nowe umiejętności przydatne w życiu społecznym.&quot;</em><br><br><strong>KRYTYCZNE:</strong> uzasadnienie MUSI pokazać, że odwrócona to <strong>podtyp</strong> wtórnej (relacja gatunek-rodzaj). Samo stwierdzenie &quot;to jest wtórna, bo dorosły się uczy&quot; - bez powiązania z definicją z tekstu - może być oceniane jako częściowe.</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<p>Referencji politologicznych w stricte rozumieniu (Konstytucja, partie) nie wykorzystujemy. Pomocna jest socjologiczna typologia:</p>\n<ul><li><strong>Berger &amp; Luckmann</strong> - pierwotnie pojęcia socjalizacji pierwotnej/wtórnej.</li><li><strong>Margaret Mead</strong> - kultury postfiguratywne, kofiguratywne, prefiguratywne (ostatnie = socjalizacja odwrócona).</li><li><strong>Anthony Giddens</strong> - socjalizacja wtórna w społeczeństwach refleksyjnych (&quot;późna nowoczesność&quot;).</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd: uczeń pisze &quot;to socjalizacja odwrócona, a nie wtórna&quot; - myli relację. Odpowiedź: odwrócona to <strong>podtyp</strong> wtórnej. Trzeba <strong>wprost</strong> powiedzieć: &quot;odwrócona = jedna z form wtórnej&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Druga pułapka - uzasadnienie tylko przez wiek (&quot;mężczyzna jest dorosły, więc to wtórna&quot;). To <strong>niewystarczające</strong>, bo socjalizacja wtórna nie sprowadza się tylko do wieku - wymaga też <strong>kontekstu</strong> (sektor społeczny, rola). Trzeba dopisać: &quot;uczy się nowej roli - użytkownika mediów społecznościowych&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Trzecia pułapka - pominięcie cytatu z tekstu. Polecenie wymaga uzasadnienia z odwołaniem do tekstu - najlepiej <strong>przepisać kluczowe słowa</strong>: &quot;następuje w sektorach rzeczywistości społecznej&quot;, &quot;wdraża do ról społecznych&quot;, &quot;nadbudowana nad efektami pierwotnej&quot;.</blockquote>"}]}