Zadanie 6.
O polityce władz francuskich
[Francja] odróżnia tylko dwie zbiorowości - własnych obywateli od cudzoziemców. Dewiza
„Wolność, Równość, Braterstwo” nakazuje, aby w życiu publicznym […] obywatele
traktowani byli w ten sam sposób niezależnie od ich kultury etnicznej, regionalnej czy od
religii, którą wyznają. We Francji istnieje zakaz odnotowywania w oficjalnych statystykach,
raportach i dokumentach przynależności obywateli do jakichkolwiek kategorii etnicznych.
Z punktu widzenia prawa francuskiego, mniejszości etniczne lub narodowe nie istnieją, nie
są w żaden sposób wyodrębnionymi podmiotami, zatem państwo nie może prowadzić wobec
nich osobnej polityki. Francuzi przyjmują […] definicję narodu [- definicję, z której wynika, że]
jedynymi przedstawicielami innych narodów we Francji są przebywający w tym państwie
cudzoziemcy. […] Celem polityki […] nie jest […] [zaprzestanie przez obywateli
z mniejszościowych grup etnicznych własnych] praktyk kulturowych […], czy rezygnacja
z transmisji wiedzy i kompetencji w tym zakresie swym dzieciom. Akcentowana jest
konieczność postępowania zgodnie z prawem francuskim, przyjęcia wartości Republiki […].
J. Kubera, Polskie organizacje imigranckie we Francji - raport z badania przedstawicieli instytucji,
Warszawa 2019, s. 7-9.
Odpowiedź: 6.1. Argument (za tezą) — jeden z poniższych: - Z punktu widzenia prawa francuskiego mniejszości etniczne i narodowe nie istnieją, więc państwo nie może prowadzić wobec nich żadnej osobnej polityki — także akcji afirmatywnej ani wsparcia w zachowaniu kultury mniejszościowej. Brak takich instrumentów sprzyja stopniowemu zanikaniu odrębności. - Formalnie równe traktowanie w życiu publicznym w praktyce uprzywilejowuje etnicznych Francuzów: to ich język jest urzędowy i to w nim prowadzi się nauczanie (języki regionalne, np. bretoński, mogą być tylko przedmiotem dodatkowym). - Akcentowana jest konieczność przyjęcia wartości Republiki, wytworzonych przez większość etniczną — wymuszona akulturacja bez polityki ochrony mniejszości prowadzi w efekcie do asymilacji. Kontrargument (przeciw tezie) — jeden z poniższych: - Celem polityki Francji nie jest doprowadzenie do zaprzestania przez mniejszości własnych praktyk kulturowych ani do rezygnacji z przekazywania ich dzieciom — tekst mówi o tym wprost. - W życiu prywatnym obywatele niebędący etnicznymi Francuzami mogą swobodnie kultywować tradycje swojej grupy; państwo wymaga jednolitości wyłącznie w sferze publicznej. 6.2. Rozstrzygnięcie: koncepcja polityczna. Uzasadnienie: koncepcja polityczna definiuje naród jako wspólnotę obywateli danego państwa, niezależnie od pochodzenia etnicznego, języka i religii. Tekst opisuje dokładnie taki model: Francja „odróżnia tylko dwie zbiorowości — własnych obywateli od cudzoziemców", a jedynym kryterium przynależności jest obywatelstwo. Prawo w ogóle nie posługuje się kategoriami etnicznymi — zakazane jest nawet ich odnotowywanie w statystykach. To wyklucza koncepcję etniczno-kulturową, która opierałaby przynależność do narodu na pochodzeniu i kulturze.
\nTreść zadania (CKE)
\nModele polityki państwa wobec mniejszości
\nModel | Na czym polega | Przykład
asymilacja | mniejszość rezygnuje z odrębności i wtapia się w większość | historyczny „tygiel" amerykański
model republikański | równość obywateli w sferze publicznej, odrębność dopuszczalna w prywatnej | Francja
integracja | włączenie do społeczeństwa przy zachowaniu tożsamości | Szwecja, Niemcy (współcześnie)
wielokulturowość | państwo aktywnie wspiera odrębność grup | Kanada, dawniej Wielka Brytania
segregacja | oddzielenie grup, nierówny status | apartheid w RPA
Francuski model bywa lokowany między asymilacją a integracją — i właśnie dlatego zadanie prosi o argument oraz kontrargument.
\nDwie koncepcje narodu — powtórka
\nCecha | Polityczna (Staatsnation) | Etniczno-kulturowa (Kulturnation)
co tworzy naród | państwo i obywatelstwo | wspólnota pochodzenia, języka, kultury
kto należy | wszyscy obywatele | osoby o określonym pochodzeniu
wzorzec | Francja | Niemcy
polityka wobec mniejszości | brak odrębnych kategorii | uznanie i ochrona grup etnicznych
stosunek do imigrantów | włączający po nabyciu obywatelstwa | wymagający asymilacji lub wykluczający
Trzy filary francuskiej doktryny republikańskiej
\nZasada | Konsekwencja praktyczna
niepodzielność Republiki | brak uznania mniejszości narodowych i regionalnych
równość obywateli | zakaz gromadzenia statystyk etnicznych i wyznaniowych
laickość (laïcité) | rozdział państwa od religii, neutralność przestrzeni publicznej
Francja jako jedno z nielicznych państw UE nie ratyfikowała Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych — dokładnie z tego powodu, że uznanie mniejszości byłoby sprzeczne z zasadą niepodzielności Republiki.
\nJak zbudować parę argument–kontrargument
\nKrok | Treść
1 | znajdź w tekście fragment wspierający tezę
2 | znajdź fragment podważający tezę
3 | każdy przekształć w zdanie: „Tak/Nie, ponieważ [cytat lub parafraza]"
4 | sprawdź, czy oba dotyczą tej samej tezy
W tym zadaniu materiał na obie strony leży w jednym tekście: pierwsza połowa (brak kategorii etnicznych, wymóg wartości Republiki) daje argument, druga (cel polityki nie zakłada porzucenia praktyk kulturowych) — kontrargument.
\nPunktacja CKE
\nTypowy błąd: W 6.1 tekst zawiera materiał na obie strony sporu i trzeba to zauważyć. Argument buduje się na braku polityki wobec mniejszości i wymogu przyjęcia wartości Republiki; kontrargument — na zdaniu, że celem nie jest porzucenie praktyk kulturowych. Uczeń, który przeczyta tylko pierwszą połowę tekstu, nie znajdzie kontrargumentu. Nie myl asymilacji z integracją. Asymilacja to pełne roztopienie się w kulturze większości i utrata odrębności. Integracja to włączenie do społeczeństwa przy zachowaniu własnej tożsamości. Francuski model republikański bywa opisywany jako pośredni — jednolitość w sferze publicznej, swoboda w prywatnej. W 6.2 kusi koncepcja etniczno-kulturowa, bo tekst mówi o „wartościach Republiki". Ale wartości te są obywatelskie i polityczne (wolność, równość, braterstwo, laickość), a nie etniczne. Kryterium przynależności pozostaje obywatelstwo. Samo rozstrzygnięcie nie punktuje. Trzeba wskazać w tekście fragment, który je uzasadnia — najlepiej podział na „obywateli i cudzoziemców" albo zakaz kategorii etnicznych. Uwaga na pojęcie laickości (laïcité). To francuska zasada rozdziału państwa od religii, znacznie silniejsza niż polska neutralność światopoglądowa. Z niej wynikają m.in. zakazy noszenia symboli religijnych w szkołach publicznych — częsty przykład w zadaniach o modelach polityki wobec mniejszości.
"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"Rozstrzygnięcie - Nie.
\nUzasadnienie - Status, który umożliwia pozyskiwanie środków z odpisu 1,5% PIT, to status organizacji pożytku publicznego (OPP), a może go uzyskać wyłącznie organizacja pozarządowa (NGO, trzeci sektor). Tymczasem Ośrodek Studiów Wschodnich (OSW) jest - jak wprost wskazuje art. 1 ust. 1 cytowanej ustawy - „państwową jednostką organizacyjną". Państwowa jednostka organizacyjna NIE jest organizacją pozarządową (jest częścią sektora publicznego/państwowego), więc NIE może uzyskać statusu OPP ani prawa do 1,5% PIT.
\nZgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. 2003 nr 96 poz. 873), organizacjami pozarządowymi są:
\nOSW jest „państwową jednostką organizacyjną" → należy do sektora finansów publicznych → NIE spełnia definicji organizacji pozarządowej → NIE może uzyskać statusu OPP.
\nMechanizm 1,5% PIT (do 2022 r. wynosił 1%) reguluje art. 27 ustawy o działalności pożytku publicznego:
\nOSW jako państwowa jednostka organizacyjna jest finansowany z budżetu państwa (w odróżnieniu od fundacji/stowarzyszeń, które utrzymują się z darowizn, dotacji projektowych, składek) - nie ma podstaw, by uzyskać status OPP.
\n📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zad. 6, max 1 pkt):\n
- 1 pkt - rozstrzygnięcie „Nie" + uzasadnienie wskazujące, że OPP musi być organizacją pozarządową, a OSW jest państwową jednostką organizacyjną.
- 0 pkt - błędne rozstrzygnięcie lub brak powiązania z definicją OPP/organizacji pozarządowej.
Akceptowane uzasadnienia:
- „prawo do 1,5% z PIT mają OPP, a status ten przysługuje organizacjom pozarządowym",
- „OSW to państwowa jednostka organizacyjna, nie organizacja pozarządowa",
- „nie należy do trzeciego sektora",
- „jest finansowana z budżetu państwa, nie ma podstaw do otrzymania 1,5% PIT".
📖 Trzy sektory społeczno-gospodarcze (M. Defourny, V. Pestoff):\n
I sektor - PUBLICZNY (państwowy): organy administracji rządowej, samorządowej, ich jednostki organizacyjne (urzędy, szkoły publiczne, ośrodki badawcze państwowe jak OSW, PISM, instytuty PAN). Finansowane z budżetu, podlegają hierarchii państwowej.
II sektor - PRYWATNY (rynkowy): przedsiębiorstwa, spółki, działalność gospodarcza. Cel - zysk.
III sektor - POZARZĄDOWY (NGO): stowarzyszenia, fundacje, kluby sportowe, kościoły, związki zawodowe (część). Nie dla zysku, niezależne od państwa, oparte na społecznikach.
Organizacja pożytku publicznego (OPP) - szczególny status w ramach III sektora, przyznawany za działalność na rzecz dobra wspólnego (poz. 33 zakresów: zdrowie, edukacja, sport, pomoc społeczna, ekologia itd.). Korzyści: 1,5% PIT, zwolnienia podatkowe, ulgowe użytkowanie nieruchomości.
Przykłady OPP: Fundacja WOŚP (Jerzy Owsiak), Caritas Polska, PCK, Fundacja TVN, Fundacja Dzieci Niczyje, Greenpeace Polska, Amnesty International Polska.
⚠️ Uwaga: Częsty błąd - uczeń zaznacza „Tak", bo OSW realizuje cele społecznie pożyteczne (badania, analizy). ALE pożytek publiczny ≠ status OPP. Status OPP to FORMALNE wymaganie (organizacja pozarządowa, wpis na listę). OSW jest publiczną instytucją badawczą - działa w celu publicznym, ale NIE jest organizacją pozarządową.\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE wymaga DWÓCH elementów uzasadnienia: (1) wskazanie, że 1,5% PIT należy się OPP, (2) wskazanie, że OPP musi być organizacją pozarządową (a OSW nie jest). Brak jednego z elementów może zaskutkować utratą punktu."}]}