{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/6.1","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"6.1","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nSformułuj argument i kontrargument do tezy: Polityka władz francuskich ma\ncharakter asymilacyjny.\nArgument -\nKontrargument -","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.1. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\n(ZR) I. Wiedza i rozumienie.\n1) Zdający wyjaśnia […] procesy\nspołeczne, w tym etniczne, we\nwspółczesnym świecie.\n(ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\n1) Zdający […] wykorzystuje informacje\nna temat życia społeczno-kulturowego\ni politycznego, krytycznie je analizuje,\nsamodzielnie wyciąga wnioski […].\n(ZR) III. Rozumienie siebie oraz\nrozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\n4) Zdający dostrzega perspektywy\nróżnych uczestników życia publicznego.\n(ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego.\n8) Zdający przedstawia […] modele polityki\nwobec imigrantów (unifikacja / asymilacja,\nintegracja […]) w państwach Europy.\n9) Zdający przedstawia […] różne modele\npolityki wobec [wybranych rdzennych] grup.\n10) Zdający wyjaśnia kwestię akulturacji\ni asymilacji grup mniejszościowych, w tym\nmigranckich; wykazuje, że rodzaj stosowanej\npolityki państwa w różnym stopniu i kierunku\nwpływa na te zjawiska.\n(SP) VIII. Wspólnoty narodowe/etniczne\ni ojczyzna.\n5) Zdający uzasadnia, że można pogodzić\nróżne tożsamości społeczno-kulturowe\n(regionalną, narodową/etniczną,\npaństwową/obywatelską […]) […].\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZasady oceniania\n1 pkt - sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nArgument -\nTyp 1.: Z punktu widzenia prawa francuskiego mniejszości etniczne lub narodowe nie\nistnieją, a zatem państwo nie może prowadzić wobec nich żadnej osobnej polityki, a więc\ntakże akcji afirmatywnej, pomocy w zachowaniu kultury mniejszościowej.\nTyp 2.: W życiu publicznym obywatele traktowani są tak samo, co jednak oznacza\nuprzywilejowanie etnicznych Francuzów - to ich język jest językiem urzędowym, naucza się\nprzedmiotów wyłącznie w tym języku (choć dopuszczalne jest nauczanie języka\nregionalnego, np. bretońskiego, jako dodatkowego).\nTyp 3.: Akcentowana jest konieczność przyjęcia wartości Republiki, a więc wartości\nwytworzonych przez etnicznych Francuzów - ta konieczność akulturacji innych grup\netnicznych bez polityki wobec mniejszości narodowych oznaczać może asymilację.\nKontrargument -\nTyp 1.: Celem polityki Francji nie jest doprowadzenie do zaprzestania przez mniejszościowe\ngrupy etniczne własnych praktyk kulturowych, czy rezygnacja z transmisji wiedzy\ni kompetencji w tym zakresie swym dzieciom.\nTyp 2.: W życiu prywatnym obywatele Francji niebędący etnicznymi Francuzami mogą\nkultywować tradycje swojej mniejszościowej grupy etnicznej.","solution":"**Argument** (za tezą) — jeden z poniższych: - Z punktu widzenia prawa francuskiego **mniejszości etniczne i narodowe nie istnieją**, więc państwo nie może prowadzić wobec nich żadnej osobnej polityki — także **akcji afirmatywnej** ani wsparcia w zachowaniu kultury mniejszościowej. Brak takich instrumentów sprzyja stopniowemu zanikaniu odrębności. - Formalnie równe traktowanie w życiu publicznym w praktyce **uprzywilejowuje etnicznych Francuzów**: to ich język jest urzędowy i to w nim prowadzi się nauczanie (języki regionalne, np. bretoński, mogą być tylko przedmiotem dodatkowym). - Akcentowana jest **konieczność przyjęcia wartości Republiki**, wytworzonych przez większość etniczną — wymuszona akulturacja bez polityki ochrony mniejszości prowadzi w efekcie do asymilacji. **Kontrargument** (przeciw tezie) — jeden z poniższych: - **Celem polityki Francji nie jest** doprowadzenie do zaprzestania przez mniejszości własnych praktyk kulturowych ani do rezygnacji z przekazywania ich dzieciom — tekst mówi o tym wprost. - W **życiu prywatnym** obywatele niebędący etnicznymi Francuzami mogą swobodnie kultywować tradycje swojej grupy; państwo wymaga jednolitości wyłącznie w **sferze publicznej**.","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-6.1.webp","solution_image":null,"topics":"asymilacja, polityka wobec mniejszosci, model republikanski Francji, polityczna koncepcja narodu, wielokulturowosc","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6.1. (0-1)<br>Sformułuj argument i kontrargument do tezy: Polityka władz francuskich ma<br>charakter asymilacyjny.<br>Argument -<br>Kontrargument -</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6.1. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>(ZR) I. Wiedza i rozumienie.</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia […] procesy</li></ol>\n<p>społeczne, w tym etniczne, we<br>współczesnym świecie.<br>(ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie<br>informacji.</p>\n<ol><li>Zdający […] wykorzystuje informacje</li></ol>\n<p>na temat życia społeczno-kulturowego<br>i politycznego, krytycznie je analizuje,<br>samodzielnie wyciąga wnioski […].<br>(ZR) III. Rozumienie siebie oraz<br>rozpoznawanie i rozwiązywanie<br>problemów.</p>\n<ol><li>Zdający dostrzega perspektywy</li></ol>\n<p>różnych uczestników życia publicznego.<br>(ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego.</p>\n<ol><li>Zdający przedstawia […] modele polityki</li></ol>\n<p>wobec imigrantów (unifikacja / asymilacja,<br>integracja […]) w państwach Europy.</p>\n<ol><li>Zdający przedstawia […] różne modele</li></ol>\n<p>polityki wobec [wybranych rdzennych] grup.</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia kwestię akulturacji</li></ol>\n<p>i asymilacji grup mniejszościowych, w tym<br>migranckich; wykazuje, że rodzaj stosowanej<br>polityki państwa w różnym stopniu i kierunku<br>wpływa na te zjawiska.<br>(SP) VIII. Wspólnoty narodowe/etniczne<br>i ojczyzna.</p>\n<ol><li>Zdający uzasadnia, że można pogodzić</li></ol>\n<p>różne tożsamości społeczno-kulturowe<br>(regionalną, narodową/etniczną,<br>państwową/obywatelską […]) […].<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - sformułowanie poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.<br>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Przykładowa odpowiedź<br>Argument -<br>Typ 1.: Z punktu widzenia prawa francuskiego mniejszości etniczne lub narodowe nie<br>istnieją, a zatem państwo nie może prowadzić wobec nich żadnej osobnej polityki, a więc<br>także akcji afirmatywnej, pomocy w zachowaniu kultury mniejszościowej.<br>Typ 2.: W życiu publicznym obywatele traktowani są tak samo, co jednak oznacza<br>uprzywilejowanie etnicznych Francuzów - to ich język jest językiem urzędowym, naucza się<br>przedmiotów wyłącznie w tym języku (choć dopuszczalne jest nauczanie języka<br>regionalnego, np. bretońskiego, jako dodatkowego).<br>Typ 3.: Akcentowana jest konieczność przyjęcia wartości Republiki, a więc wartości<br>wytworzonych przez etnicznych Francuzów - ta konieczność akulturacji innych grup<br>etnicznych bez polityki wobec mniejszości narodowych oznaczać może asymilację.<br>Kontrargument -<br>Typ 1.: Celem polityki Francji nie jest doprowadzenie do zaprzestania przez mniejszościowe<br>grupy etniczne własnych praktyk kulturowych, czy rezygnacja z transmisji wiedzy<br>i kompetencji w tym zakresie swym dzieciom.<br>Typ 2.: W życiu prywatnym obywatele Francji niebędący etnicznymi Francuzami mogą<br>kultywować tradycje swojej mniejszościowej grupy etnicznej.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p><strong>Argument</strong> (za tezą) — jeden z poniższych: - Z punktu widzenia prawa francuskiego <strong>mniejszości etniczne i narodowe nie istnieją</strong>, więc państwo nie może prowadzić wobec nich żadnej osobnej polityki — także <strong>akcji afirmatywnej</strong> ani wsparcia w zachowaniu kultury mniejszościowej. Brak takich instrumentów sprzyja stopniowemu zanikaniu odrębności. - Formalnie równe traktowanie w życiu publicznym w praktyce <strong>uprzywilejowuje etnicznych Francuzów</strong>: to ich język jest urzędowy i to w nim prowadzi się nauczanie (języki regionalne, np. bretoński, mogą być tylko przedmiotem dodatkowym). - Akcentowana jest <strong>konieczność przyjęcia wartości Republiki</strong>, wytworzonych przez większość etniczną — wymuszona akulturacja bez polityki ochrony mniejszości prowadzi w efekcie do asymilacji. <strong>Kontrargument</strong> (przeciw tezie) — jeden z poniższych: - <strong>Celem polityki Francji nie jest</strong> doprowadzenie do zaprzestania przez mniejszości własnych praktyk kulturowych ani do rezygnacji z przekazywania ich dzieciom — tekst mówi o tym wprost. - W <strong>życiu prywatnym</strong> obywatele niebędący etnicznymi Francuzami mogą swobodnie kultywować tradycje swojej grupy; państwo wymaga jednolitości wyłącznie w <strong>sferze publicznej</strong>.</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>Argument (na rzecz tezy: polityka jest asymilacyjna):</strong><br>Z punktu widzenia prawa francuskiego mniejszości etniczne lub narodowe <strong>nie istnieją</strong> jako wyodrębnione podmioty. Państwo nie prowadzi wobec nich żadnej osobnej polityki - nie ma akcji afirmatywnej, programów ochrony języków mniejszościowych ani specjalnego wsparcia dla zachowania ich kultury. Ponadto <strong>akcentowana jest konieczność przyjęcia wartości Republiki</strong> (wartości wytworzonych przez etnicznych Francuzów), co oznacza, że obywatele z innych grup etnicznych są zobligowani do akulturacji do dominującego wzorca, a państwo nie wspiera ich tożsamości grupowej - to klasyczne zachowanie asymilacyjne.</p>\n<p><strong>Kontrargument (przeciwko tezie):</strong><br>Celem polityki władz francuskich <strong>nie jest</strong> doprowadzenie do <strong>zaprzestania</strong> przez mniejszościowe grupy etniczne ich własnych praktyk kulturowych ani rezygnacji z <strong>transmisji wiedzy i kompetencji</strong> w tym zakresie własnym dzieciom. W sferze prywatnej obywatele Francji niebędący etnicznymi Francuzami mogą kultywować tradycje swojej grupy etnicznej, mówić w języku rodzinnym, praktykować swoją religię. Państwo zachowuje neutralność wobec sfery prywatnej - to różni politykę francuską od klasycznej asymilacji wymuszonej (np. politykę Turcji wobec Kurdów, gdzie zakazany był język kurdyjski).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (kluczowe fragmenty)</h4>\n<p><strong>Fragmenty wspierające ARGUMENT (asymilacja):</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;We Francji istnieje zakaz odnotowywania w oficjalnych statystykach, raportach i dokumentach przynależności obywateli do jakichkolwiek kategorii etnicznych.&quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>&quot;Z punktu widzenia prawa francuskiego, mniejszości etniczne lub narodowe nie istnieją [ ] zatem państwo nie może prowadzić wobec nich osobnej polityki.&quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>&quot;Akcentowana jest konieczność postępowania zgodnie z prawem francuskim, przyjęcia wartości Republiki [ ].&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Brak uznania prawnego mniejszości + wymóg przyjęcia wartości większości = mechanizm asymilacyjny.</p>\n<p><strong>Fragmenty wspierające KONTRARGUMENT (nie asymilacja):</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Celem polityki [ ] nie jest [ ] [zaprzestanie przez obywateli z mniejszościowych grup etnicznych własnych] praktyk kulturowych [ ], czy rezygnacja z transmisji wiedzy i kompetencji w tym zakresie swym dzieciom.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Cel <strong>nie</strong> jest likwidacją tożsamości - tylko unifikacja w sferze publicznej. To przybliża politykę francuską raczej do <strong>modelu republikańskiego</strong> niż klasycznej asymilacji.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza społeczno-polityczna (modele polityki wobec mniejszości)</h4>\n<p>W politologii rozróżnia się <strong>cztery klasyczne modele</strong> polityki państwa wobec mniejszości:</p>\n<p>| Model | Opis | Przykład |<br>| <strong>Asymilacja</strong> | Wymuszone porzucenie tożsamości etnicznej, wchłonięcie do większości | Turcja wobec Kurdów (do lat 2000.); Francja wobec Bretonów (do 1950) |<br>| <strong>Republikański</strong> | Równość obywateli w sferze publicznej, wolność w prywatnej; państwo &quot;ślepe na różnice&quot; | <strong>Francja współczesna</strong> |<br>| <strong>Multikulturalizm</strong> | Państwo aktywnie wspiera ochronę różnych kultur | Kanada, UK, Australia, Holandia (do 2000) |<br>| <strong>Segregacja</strong> | Oddzielenie grup etnicznych, równe ale osobne | RPA do 1994 (apartheid), USA do 1964 |</p>\n<p><strong>Model francuski (republikański):</strong></p>\n<ul><li>W <strong>sferze publicznej</strong>: jeden obywatel, jeden zespół wartości (laickość, rzeczpospolita, wolność-równość-braterstwo).</li><li>W <strong>sferze prywatnej</strong>: pełna swoboda kultywowania własnej kultury.</li><li>Państwo <strong>nie zbiera danych etnicznych</strong> - co utrudnia walkę z dyskryminacją (przeciwnicy modelu), ale chroni jednolitość obywatelstwa (zwolennicy).</li></ul>\n<p>Model ten <strong>mieści się gdzieś pomiędzy</strong> asymilacją a multikulturalizmem. Stąd pole na argument ZA i kontrargument PRZECIW tezie o asymilacyjnym charakterze.</p>\n<p>Współczesne kryzysy (zamieszki na przedmieściach 2005, ataki terrorystyczne 2015-2016, debaty o burka i hidżabie 2010+) ujawniły <strong>napięcia</strong> w tym modelu. Krytycy mówią, że model jest <strong>de facto asymilacyjny</strong> wobec muzułmanów, którzy nie mogą eksponować religii w sferze publicznej. Zwolennicy odpowiadają, że to <strong>neutralność</strong>, nie asymilacja.</p>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt)</h4>\n<blockquote><strong>1 pkt</strong> - sformułowanie <strong>JEDNOCZEŚNIE</strong> poprawnego argumentu i poprawnego kontrargumentu.<br><strong>0 pkt</strong> - tylko jedno z dwóch poprawne, lub brak odpowiedzi.<br><br><strong>Akceptowane warianty argumentu (ZA tezą):</strong><br>- Typ 1.: Mniejszości nie istnieją prawnie → brak osobnej polityki → asymilacja.<br>- Typ 2.: Wszyscy obywatele traktowani tak samo → uprzywilejowanie etnicznych Francuzów.<br>- Typ 3.: Konieczność przyjęcia wartości Republiki → asymilacja kulturowa.<br><br><strong>Akceptowane warianty kontrargumentu (PRZECIW tezie):</strong><br>- Typ 1.: Cel polityki nie jest zaprzestanie własnych praktyk kulturowych.<br>- Typ 2.: W życiu prywatnym mniejszości mogą kultywować swoje tradycje.<br><br><strong>KRYTYCZNE:</strong> klucz wymaga DWÓCH formułowań - argumentu I kontrargumentu. Brak jednego = 0 pkt. Oba muszą być <strong>wyciągnięte z tekstu</strong> (a nie z wiedzy ogólnej).</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<p>Przydatne pojęcia:</p>\n<ul><li><strong>Asymilacja</strong> - wchłonięcie mniejszości przez większość, utrata tożsamości etnicznej.</li><li><strong>Akulturacja</strong> - zmiana kulturowa wskutek kontaktu z inną kulturą; może być dobrowolna (asymilacja) lub wymuszona.</li><li><strong>Multikulturalizm</strong> - aktywne wspieranie różnorodności kulturowej.</li><li><strong>Integracja</strong> - pośrednie rozwiązanie: wspólna sfera publiczna + zachowanie tożsamości grupowej.</li><li><strong>Naród polityczny</strong> vs <strong>naród etniczno-kulturowy</strong> - patrz pyt. 6.2.</li><li><strong>Mniejszości narodowe</strong> w Polsce: 9 uznanych ustawowo (Niemcy, Białorusini, Ukraińcy, Żydzi, Ormianie, Czesi, Słowacy, Litwini, Rosjanie) + 4 mniejszości etniczne (Romowie, Tatarzy, Karaimi, Łemkowie).</li></ul>\n<p>Kluczowy akt prawny w UE: <strong>Konwencja Ramowa Rady Europy o Ochronie Mniejszości Narodowych</strong> (1995, ratyfikowana przez Polskę 2000). Francja jest jednym z <strong>niewielu</strong> państw RE, które <strong>NIE ratyfikowały</strong> tej konwencji - właśnie z powodu doktryny republikańskiej (&quot;mniejszości u nas nie istnieją&quot;).</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - sformułowanie tylko jednej strony (tylko argumentu lub tylko kontrargumentu). Klucz wymaga <strong>OBU</strong>. Trzeba pisać: &quot;Argument: [X]. Kontrargument: [Y]&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Druga pułapka - argument oparty na <strong>wiedzy zewnętrznej</strong>, a nie na tekście (&quot;Argument: bo Francja zakazała burki w 2010 r.&quot;). To może być prawda, ale klucz wymaga argumentu wyciągniętego <strong>z tekstu</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pułapka definicyjna: <strong>asymilacja</strong> ≠ <strong>integracja</strong>. Asymilacja wymaga <strong>utraty</strong> tożsamości; integracja wymaga <strong>zachowania</strong> tożsamości przy jednoczesnym uczestnictwie w społeczeństwie głównego nurtu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Polska polityka wobec mniejszości jest <strong>inna niż francuska</strong> - Polska uznaje 9 mniejszości narodowych ustawowo, prowadzi szkoły z językami mniejszości (np. szkoły niemieckie na Opolszczyźnie, ukraińskie w Bieszczadach). Polska bliżej multikulturalizmu, Francja bliżej asymilacji republikańskiej.</blockquote>"}]}