{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/6.2","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"6.2","points":1,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nRozstrzygnij, na której koncepcji narodu - etniczno-kulturowej czy politycznej -\nbazuje polityka władz francuskich. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tekstu.\nRozstrzygnięcie - koncepcja narodu\nUzasadnienie -\n6.1.\n0-1\n6.2.\n0-1\nMWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6.2. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\n(ZR) I. Wiedza i rozumienie.\n1) Zdający wyjaśnia […] procesy\nspołeczne, w tym etniczne, we\nwspółczesnym świecie.\n(ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\n2) Zdający wykazuje się umiejętnością\nczytania ze zrozumieniem […]\nwybranych tekstów z zakresu nauk\nspołecznych.\n(ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego.\n1) Zdający przedstawia różne koncepcje\nnarodu (polityczną i etniczno-kulturową) […].\n(SP) VIII. Wspólnoty narodowe/etniczne\ni ojczyzna.\n2) Zdający wyjaśnia, czym obywatelstwo różni\nsię od narodowości […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRozstrzygnięcie - (koncepcja narodu) polityczna.\nUzasadnienie - Koncepcja polityczna definiuje naród jako wspólnotę związaną ściśle\nz instytucją obywatelstwa danego państwa. Z tekstu wynika, że kwestie etniczne, kulturowe\nnie są przez władze Francji eksponowane i odnotowywane, np. w oficjalnych statystykach,\na do narodu francuskiego nie należą tylko cudzoziemcy.","solution":"**Rozstrzygnięcie: koncepcja polityczna.** **Uzasadnienie:** koncepcja polityczna definiuje naród jako **wspólnotę obywateli danego państwa**, niezależnie od pochodzenia etnicznego, języka i religii. Tekst opisuje dokładnie taki model: Francja „odróżnia tylko dwie zbiorowości — **własnych obywateli od cudzoziemców**\", a jedynym kryterium przynależności jest **obywatelstwo**. Prawo w ogóle nie posługuje się kategoriami etnicznymi — zakazane jest nawet ich odnotowywanie w statystykach. To wyklucza koncepcję etniczno-kulturową, która opierałaby przynależność do narodu na pochodzeniu i kulturze.","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-6.2.webp","solution_image":null,"topics":"asymilacja, polityka wobec mniejszosci, model republikanski Francji, polityczna koncepcja narodu, wielokulturowosc","page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6.2. (0-1)
Rozstrzygnij, na której koncepcji narodu - etniczno-kulturowej czy politycznej -
bazuje polityka władz francuskich. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do tekstu.
Rozstrzygnięcie - koncepcja narodu
Uzasadnienie -
6.1.
0-1
6.2.
0-1
MWOP-R0_100

","answer_text_html":"

Zadanie 6.2. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
(ZR) I. Wiedza i rozumienie.

\n
  1. Zdający wyjaśnia […] procesy
\n

społeczne, w tym etniczne, we
współczesnym świecie.
(ZR) II. Wykorzystanie i tworzenie
informacji.

\n
  1. Zdający wykazuje się umiejętnością
\n

czytania ze zrozumieniem […]
wybranych tekstów z zakresu nauk
społecznych.
(ZR) IV. Aspekty etniczne życia społecznego.

\n
  1. Zdający przedstawia różne koncepcje
\n

narodu (polityczną i etniczno-kulturową) […].
(SP) VIII. Wspólnoty narodowe/etniczne
i ojczyzna.

\n
  1. Zdający wyjaśnia, czym obywatelstwo różni
\n

się od narodowości […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i sformułowanie poprawnego uzasadnienia.
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Rozstrzygnięcie - (koncepcja narodu) polityczna.
Uzasadnienie - Koncepcja polityczna definiuje naród jako wspólnotę związaną ściśle
z instytucją obywatelstwa danego państwa. Z tekstu wynika, że kwestie etniczne, kulturowe
nie są przez władze Francji eksponowane i odnotowywane, np. w oficjalnych statystykach,
a do narodu francuskiego nie należą tylko cudzoziemcy.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Rozstrzygnięcie: koncepcja polityczna. Uzasadnienie: koncepcja polityczna definiuje naród jako wspólnotę obywateli danego państwa, niezależnie od pochodzenia etnicznego, języka i religii. Tekst opisuje dokładnie taki model: Francja „odróżnia tylko dwie zbiorowości — własnych obywateli od cudzoziemców", a jedynym kryterium przynależności jest obywatelstwo. Prawo w ogóle nie posługuje się kategoriami etnicznymi — zakazane jest nawet ich odnotowywanie w statystykach. To wyklucza koncepcję etniczno-kulturową, która opierałaby przynależność do narodu na pochodzeniu i kulturze.

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedź

\n

Rozstrzygnięcie - koncepcja narodu polityczna (obywatelska).

\n

Uzasadnienie - Koncepcja polityczna narodu definiuje go jako wspólnotę związaną ściśle z instytucją obywatelstwa danego państwa - naród = wszyscy obywatele, niezależnie od pochodzenia etnicznego, religii czy języka. W tekście wprost czytamy, że Francja "odróżnia tylko dwie zbiorowości - własnych obywateli od cudzoziemców", że kwestie etniczne i kulturowe nie są przez władze Francji eksponowane ani odnotowywane (zakaz statystyk etnicznych), a kryterium przynależności do narodu jest formalne (obywatelstwo), nie etniczno-kulturowe. To czysty model narodu politycznego - jaki opisał Ernest Renan w słynnym wykładzie "Co to jest naród?" (1882).

\n

Sposób 1 - analiza tekstu źródłowego

\n

Kluczowe fragmenty tekstu o polityce francuskiej:

\n
"[Francja] odróżnia tylko dwie zbiorowości - własnych obywateli od cudzoziemców."
\n

→ Kryterium podziału = obywatelstwo, NIE pochodzenie etniczne. To definicyjne dla narodu politycznego.

\n
"We Francji istnieje zakaz odnotowywania w oficjalnych statystykach, raportach i dokumentach przynależności obywateli do jakichkolwiek kategorii etnicznych."
\n

→ Państwo wyklucza kategorię etniczną z definicji obywatela. Nie ma "Francuzów etnicznych" vs "obywateli francuskich" - wszyscy obywatele to po prostu Francuzi.

\n
"Z punktu widzenia prawa francuskiego, mniejszości etniczne lub narodowe nie istnieją."
\n

→ Prawo nie uznaje tożsamości etnicznych - naród jest jednolitą wspólnotą polityczną.

\n
"Francuzi przyjmują [ ] definicję narodu [- definicję, z której wynika, że] jedynymi przedstawicielami innych narodów we Francji są przebywający w tym państwie cudzoziemcy."
\n

→ Tu wprost nazwane: tylko cudzoziemcy to "inne narody". Wszyscy obywatele = jeden naród francuski (bo mają francuskie obywatelstwo).

\n

→ Wniosek: to klasyczny naród polityczny w sensie Renanowskim. Renan: "Naród to codzienne plebiscyt" - wybór bycia razem, niezależnie od pochodzenia etnicznego.

\n

Sposób 2 - porównanie dwóch koncepcji narodu

\n

Klasyczne rozróżnienie w nauce o narodzie:

\n

| Cecha | Koncepcja polityczna (obywatelska) | Koncepcja etniczno-kulturowa |
| Kryterium | Obywatelstwo | Pochodzenie, język, kultura, historia |
| Przedstawiciele | Francja, USA, Wielka Brytania | Niemcy (do 2000), Polska XIX w., Izrael |
| Filozofowie | Ernest Renan, John Stuart Mill | Johann G. Herder, Johann G. Fichte |
| Mit założycielski | Rewolucja Francuska 1789 ("jeden naród z deklaracją") | Plemiona, mit krwi, dziedzictwo |
| Naturalizacja | Stosunkowo łatwa (test obywatelstwa) | Trudna (wymóg więzi etnicznej) |
| Mniejszości | Nie istnieją prawnie (Francja) | Uznane jako odrębne narody |

\n

Francja = naród polityczny, bo:

\n
  1. Państwo definiuje naród przez obywatelstwo.
  2. Każdy z obywatelstwem = pełnoprawny Francuz.
  3. Brak rozróżnień etnicznych w prawie.
  4. Wartości Republiki (wolność, równość, braterstwo) są wybierane, nie dziedziczone.
\n

Niemcy historycznie = naród etniczno-kulturowy, ale od reformy 2000 r. (Staatsangehörigkeitsgesetz) Niemcy zbliżyły się do modelu francuskiego - można uzyskać obywatelstwo niemieckie przez urodzenie na terytorium (ius soli), nie tylko przez pochodzenie (ius sanguinis).

\n

Polska = mieszany model, oficjalnie polityczny (każdy obywatel polski to Polak prawnie), ale w narracji kulturowej często etniczno-kulturowy ("Polak-katolik", odwołania do kultury, języka, historii).

\n

Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt)

\n
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie ("polityczna") + sformułowanie poprawnego uzasadnienia odwołującego się do tekstu.
0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.

Akceptowany wariant kluczowy:
"Koncepcja polityczna definiuje naród jako wspólnotę związaną ściśle z instytucją obywatelstwa danego państwa. Z tekstu wynika, że kwestie etniczne, kulturowe nie są przez władze Francji eksponowane i odnotowywane, np. w oficjalnych statystykach, a do narodu francuskiego nie należą tylko cudzoziemcy."

KRYTYCZNE: uzasadnienie musi obejmować:
1. Definicję narodu politycznego (związek z obywatelstwem).
2. Cytat z tekstu lub parafrazę pokazującą, że Francja stosuje to kryterium.
\n

Reference politologiczny

\n

Kluczowe pojęcia:

\n\n

Kluczowi teoretycy:

\n\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd - wybór koncepcji etniczno-kulturowej, bo "przecież Francja jest jednolita kulturowo". To FAŁSZ. Państwo francuskie NIE definiuje się przez kulturę francuską, ale przez obywatelstwo. Każdy obywatel - niezależnie od pochodzenia algerskiego, polskiego, wietnamskiego - jest pełnoprawnym Francuzem.
\n
⚠️ Uwaga: Pułapka kulturowa: w polskiej narracji "naród" często znaczy "naród etniczno-kulturowy" (Polak = etniczny Polak). Francuska narracja jest fundamentalnie inna. Nie projektuj polskich kategorii na francuski przykład.
\n
⚠️ Uwaga: Cytuj tekst DOSŁOWNIE w uzasadnieniu. Klucz wymaga odwołania do tekstu - najsilniejszy cytat to "Francja odróżnia tylko dwie zbiorowości - własnych obywateli od cudzoziemców" (kryterium = obywatelstwo).
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o trzech kluczowych modelach:
- Polityczny / obywatelski - Francja, USA.
- Etniczno-kulturowy - Izrael, Japonia, dawne Niemcy.
- Mieszany - Polska, większość państw europejskich.
"}]}