{"id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/8.3","paper_id":"wos-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"8.3","points":1,"ptype":"closed","subject":"wos","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nDokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.\nReferendum przewidziane w artykule 90. Konstytucji RP zostało przeprowadzone w roku\nA. 1997.\nB. 2003.\nC. 2015.\nD. 2023.\n8.1.\n0-1\n8.3.\n0-1\n8.2.\n0-1-2\nMWOP-R0_100","answer":"B","answer_text":"Zadanie 8.3. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\n(ZP) I. Wiedza i rozumienie.\n3) Zdający przedstawia funkcjonowanie\nsystemu politycznego Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n6) Zdający przedstawia podstawowe\nkwestie dotyczące stosunków\nmiędzynarodowych.\n(ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie\ninformacji.\n2) Zdający wykazuje się umiejętnością\nczytania ze zrozumieniem […] innych\nźródeł […].\n(ZR) XV. Polska polityka zagraniczna.\n2) Zdający wyjaśnia […] skutki europeizacji\npolskiej polityki zagranicznej.\n(ZP) V. Prawo w Rzeczypospolitej Polskiej.\n3) Zdający […] interpretuje przepisy prawne.\n(SP) XI. Demokracja w Rzeczypospolitej\nPolskiej.\n2) Zdający […] wymienia referenda\nogólnokrajowe, których wyniki były wiążące\n[…].\nZasady oceniania\n1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.\n0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nB","solution":"## Poprawna odpowiedź\n\n**B - 2003.** (referendum akcesyjne, 7-8 VI 2003 r.).\n\n## Sposób 1 - analiza art. 90 Konstytucji RP\n\n**Art. 90 Konstytucji RP** dotyczy **przekazania kompetencji organów władzy państwowej** organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu na podstawie umowy międzynarodowej.\n\n> *\"Art. 90.1. Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach.\"*\n\nW historii III RP **jeden raz** zostało przeprowadzone referendum w trybie art. 90 - było to **referendum akcesyjne** w sprawie **przystąpienia Polski do Unii Europejskiej**.\n\n**Referendum akcesyjne 2003:**\n- **Data:** 7-8 czerwca 2003 r. (dwudniowe - pierwsze tego typu).\n- **Pytanie:** *\"Czy wyraża Pan/Pani zgodę na przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?\"*\n- **Frekwencja:** 58,85% (ponad 50% - referendum było wiążące).\n- **Wynik:** TAK - 77,45% / NIE - 22,55%.\n- **Skutek:** Polska przystąpiła do UE 1 V 2004 r.\n\nDokumenty:\n- **Traktat akcesyjny** podpisany 16 IV 2003 r. w Atenach.\n- Ratyfikacja po referendum - przez Prezydenta.\n- Wejście w życie - 1 V 2004 (\"wielki big-bang\" - 10 nowych państw UE).\n\n→ **Odpowiedź: B. 2003.**\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych odpowiedzi\n\n| Opcja | Wydarzenie | Czy art. 90? | Wniosek |\n| A. 1997 | Referendum konstytucyjne (25 V 1997) | NIE - art. 235, zatwierdzenie Konstytucji | ❌ Błędna |\n| **B. 2003** | **Referendum akcesyjne (7-8 VI 2003) - UE** | **TAK - art. 90, przekazanie kompetencji** | **✅ Poprawna** |\n| C. 2015 | Referendum o JOW (6 IX 2015) | NIE - art. 125, sprawy o szczególnym znaczeniu | ❌ Błędna |\n| D. 2023 | Referendum 4 pytania (15 X 2023) | NIE - art. 125, sprawy o szczególnym znaczeniu | ❌ Błędna |\n\n**Charakterystyka referendów w III RP w trybie art. 90:**\n- **TYLKO 2003** - przekazanie kompetencji UE.\n- Hipotetycznie: gdyby kiedyś trzeba było przekazać dalsze kompetencje (np. w obronności, gospodarce), znowu byłby tryb art. 90.\n- Brexit to przeciwny ruch - wycofanie kompetencji; UK przeprowadziła referendum 2016 r.\n\n## Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt)\n\n> **1 pkt** - wskazanie poprawnej odpowiedzi: **B**.\n> **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.\n\n## Reference politologiczny\n\nKluczowe daty integracji europejskiej Polski:\n\n| Rok | Wydarzenie |\n| 1989 | Upadek komunizmu, początek procesu transformacji |\n| 1991 | Polska członkiem Rady Europy (26 XI 1991) |\n| 1991 | Układ Stowarzyszeniowy z UE (16 XII 1991) |\n| 1994 | Polska składa wniosek o członkostwo w UE (8 IV 1994) |\n| 1998 | Otwarcie negocjacji akcesyjnych |\n| 2002 | Zamknięcie negocjacji akcesyjnych (XII 2002, szczyt w Kopenhadze) |\n| 16 IV 2003 | **Podpisanie Traktatu Akcesyjnego w Atenach** |\n| **7-8 VI 2003** | **Referendum akcesyjne (art. 90 Konstytucji RP)** |\n| **1 V 2004** | **Polska wstępuje do UE** (\"wielki big-bang\" - 10 państw) |\n| 12 III 1999 | Polska w NATO |\n| 21 XII 2007 | Wejście do strefy Schengen |\n\n**Referenda w III RP - pełna lista (od 1989):**\n\n| Data | Tematyka | Tryb konstytucyjny | Frekwencja | Wynik |\n| 18 II 1996 | Uwłaszczenie | Ustawa o referendum (przed Konst. 1997) | 32,4% | Niewiążące |\n| 25 V 1997 | Konstytucja RP | Art. 235 (zatwierdzenie zmian) | 42,9% | TAK 53,5%, wiążące |\n| **7-8 VI 2003** | **UE** | **Art. 90** (przekazanie kompetencji) | **58,85%** | **TAK 77,45%, wiążące** |\n| 6 IX 2015 | JOW + finansowanie partii + interpretacja prawa | Art. 125 | 7,8% | Niewiążące (niski próg) |\n| 15 X 2023 | 4 pytania (UE-emigracja, granica, prywatyzacja, wiek emerytalny) | Art. 125 | 40,9% | Niewiążące (próg <50%) |\n\n**Inne ważne artykuły Konstytucji RP:**\n- Art. 4 - władza zwierzchnia należy do Narodu (sprawowana bezpośrednio lub przez przedstawicieli).\n- Art. 125 - referendum w sprawach o szczególnym znaczeniu.\n- Art. 235 - referendum konstytucyjne (zatwierdzenie zmiany rozdz. I, II, XII).\n- Art. 90 ust. 3 - referendum w sprawie ratyfikacji umowy o przekazaniu kompetencji.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - **A. 1997**. Uczniowie kojarzą referendum 1997 z Konstytucją RP. Ale referendum konstytucyjne to **art. 235**, NIE art. 90. To dwa różne artykuły.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Druga pułapka - **D. 2023**. To referendum miało 4 pytania, ale wszystkie w trybie art. 125 (sprawy o szczególnym znaczeniu), nie art. 90. Żadne z 4 pytań nie dotyczyło **przekazania kompetencji** organizacji międzynarodowej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trzecia pułapka - **C. 2015**. To referendum o JOW (jednomandatowe okręgi wyborcze), finansowaniu partii i interpretacji prawa podatkowego - wszystko tryb art. 125. Frekwencja 7,8% - najniższa w historii III RP.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: art. 90 = **przekazanie kompetencji organizacji międzynarodowej**. JEDYNY raz to się stało - UE 2003. Brexit-style ruchy (wystąpienie z UE) wymagałyby również art. 90 ratyfikacji odpowiedniej umowy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o **dwudniowym charakterze** referendum 2003 - to był pierwszy raz w III RP, gdy referendum trwało dwa dni (sobota i niedziela) - żeby zwiększyć frekwencję. Trick zadziałał: 58,85% > 50%.","image":"img/wos-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-8.3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8.3. (0-1)<br>Dokończ zdanie. Zaznacz właściwą odpowiedź spośród podanych.<br>Referendum przewidziane w artykule 90. Konstytucji RP zostało przeprowadzone w roku<br>A. 1997.<br>B. 2003.<br>C. 2015.<br>D. 2023.<br>8.1.<br>0-1<br>8.3.<br>0-1<br>8.2.<br>0-1-2<br>MWOP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 8.3. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>(ZP) I. Wiedza i rozumienie.</p>\n<ol><li>Zdający przedstawia funkcjonowanie</li></ol>\n<p>systemu politycznego Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Zdający przedstawia podstawowe</li></ol>\n<p>kwestie dotyczące stosunków<br>międzynarodowych.<br>(ZP) II. Wykorzystanie i tworzenie<br>informacji.</p>\n<ol><li>Zdający wykazuje się umiejętnością</li></ol>\n<p>czytania ze zrozumieniem […] innych<br>źródeł […].<br>(ZR) XV. Polska polityka zagraniczna.</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia […] skutki europeizacji</li></ol>\n<p>polskiej polityki zagranicznej.<br>(ZP) V. Prawo w Rzeczypospolitej Polskiej.</p>\n<ol><li>Zdający […] interpretuje przepisy prawne.</li></ol>\n<p>(SP) XI. Demokracja w Rzeczypospolitej<br>Polskiej.</p>\n<ol><li>Zdający […] wymienia referenda</li></ol>\n<p>ogólnokrajowe, których wyniki były wiążące<br>[…].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - wskazanie poprawnego dokończenia zdania.<br>0 pkt - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>B</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<h4>Poprawna odpowiedź</h4>\n<p><strong>B - 2003.</strong> (referendum akcesyjne, 7-8 VI 2003 r.).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza art. 90 Konstytucji RP</h4>\n<p><strong>Art. 90 Konstytucji RP</strong> dotyczy <strong>przekazania kompetencji organów władzy państwowej</strong> organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu na podstawie umowy międzynarodowej.</p>\n<blockquote><em>&quot;Art. 90.1. Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach.&quot;</em></blockquote>\n<p>W historii III RP <strong>jeden raz</strong> zostało przeprowadzone referendum w trybie art. 90 - było to <strong>referendum akcesyjne</strong> w sprawie <strong>przystąpienia Polski do Unii Europejskiej</strong>.</p>\n<p><strong>Referendum akcesyjne 2003:</strong></p>\n<ul><li><strong>Data:</strong> 7-8 czerwca 2003 r. (dwudniowe - pierwsze tego typu).</li><li><strong>Pytanie:</strong> <em>&quot;Czy wyraża Pan/Pani zgodę na przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?&quot;</em></li><li><strong>Frekwencja:</strong> 58,85% (ponad 50% - referendum było wiążące).</li><li><strong>Wynik:</strong> TAK - 77,45% / NIE - 22,55%.</li><li><strong>Skutek:</strong> Polska przystąpiła do UE 1 V 2004 r.</li></ul>\n<p>Dokumenty:</p>\n<ul><li><strong>Traktat akcesyjny</strong> podpisany 16 IV 2003 r. w Atenach.</li><li>Ratyfikacja po referendum - przez Prezydenta.</li><li>Wejście w życie - 1 V 2004 (&quot;wielki big-bang&quot; - 10 nowych państw UE).</li></ul>\n<p>→ <strong>Odpowiedź: B. 2003.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych odpowiedzi</h4>\n<p>| Opcja | Wydarzenie | Czy art. 90? | Wniosek |<br>| A. 1997 | Referendum konstytucyjne (25 V 1997) | NIE - art. 235, zatwierdzenie Konstytucji | ❌ Błędna |<br>| <strong>B. 2003</strong> | <strong>Referendum akcesyjne (7-8 VI 2003) - UE</strong> | <strong>TAK - art. 90, przekazanie kompetencji</strong> | <strong>✅ Poprawna</strong> |<br>| C. 2015 | Referendum o JOW (6 IX 2015) | NIE - art. 125, sprawy o szczególnym znaczeniu | ❌ Błędna |<br>| D. 2023 | Referendum 4 pytania (15 X 2023) | NIE - art. 125, sprawy o szczególnym znaczeniu | ❌ Błędna |</p>\n<p><strong>Charakterystyka referendów w III RP w trybie art. 90:</strong></p>\n<ul><li><strong>TYLKO 2003</strong> - przekazanie kompetencji UE.</li><li>Hipotetycznie: gdyby kiedyś trzeba było przekazać dalsze kompetencje (np. w obronności, gospodarce), znowu byłby tryb art. 90.</li><li>Brexit to przeciwny ruch - wycofanie kompetencji; UK przeprowadziła referendum 2016 r.</li></ul>\n<h4>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt)</h4>\n<blockquote><strong>1 pkt</strong> - wskazanie poprawnej odpowiedzi: <strong>B</strong>.<br><strong>0 pkt</strong> - inna odpowiedź lub brak odpowiedzi.</blockquote>\n<h4>Reference politologiczny</h4>\n<p>Kluczowe daty integracji europejskiej Polski:</p>\n<p>| Rok | Wydarzenie |<br>| 1989 | Upadek komunizmu, początek procesu transformacji |<br>| 1991 | Polska członkiem Rady Europy (26 XI 1991) |<br>| 1991 | Układ Stowarzyszeniowy z UE (16 XII 1991) |<br>| 1994 | Polska składa wniosek o członkostwo w UE (8 IV 1994) |<br>| 1998 | Otwarcie negocjacji akcesyjnych |<br>| 2002 | Zamknięcie negocjacji akcesyjnych (XII 2002, szczyt w Kopenhadze) |<br>| 16 IV 2003 | <strong>Podpisanie Traktatu Akcesyjnego w Atenach</strong> |<br>| <strong>7-8 VI 2003</strong> | <strong>Referendum akcesyjne (art. 90 Konstytucji RP)</strong> |<br>| <strong>1 V 2004</strong> | <strong>Polska wstępuje do UE</strong> (&quot;wielki big-bang&quot; - 10 państw) |<br>| 12 III 1999 | Polska w NATO |<br>| 21 XII 2007 | Wejście do strefy Schengen |</p>\n<p><strong>Referenda w III RP - pełna lista (od 1989):</strong></p>\n<p>| Data | Tematyka | Tryb konstytucyjny | Frekwencja | Wynik |<br>| 18 II 1996 | Uwłaszczenie | Ustawa o referendum (przed Konst. 1997) | 32,4% | Niewiążące |<br>| 25 V 1997 | Konstytucja RP | Art. 235 (zatwierdzenie zmian) | 42,9% | TAK 53,5%, wiążące |<br>| <strong>7-8 VI 2003</strong> | <strong>UE</strong> | <strong>Art. 90</strong> (przekazanie kompetencji) | <strong>58,85%</strong> | <strong>TAK 77,45%, wiążące</strong> |<br>| 6 IX 2015 | JOW + finansowanie partii + interpretacja prawa | Art. 125 | 7,8% | Niewiążące (niski próg) |<br>| 15 X 2023 | 4 pytania (UE-emigracja, granica, prywatyzacja, wiek emerytalny) | Art. 125 | 40,9% | Niewiążące (próg &lt;50%) |</p>\n<p><strong>Inne ważne artykuły Konstytucji RP:</strong></p>\n<ul><li>Art. 4 - władza zwierzchnia należy do Narodu (sprawowana bezpośrednio lub przez przedstawicieli).</li><li>Art. 125 - referendum w sprawach o szczególnym znaczeniu.</li><li>Art. 235 - referendum konstytucyjne (zatwierdzenie zmiany rozdz. I, II, XII).</li><li>Art. 90 ust. 3 - referendum w sprawie ratyfikacji umowy o przekazaniu kompetencji.</li></ul>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - <strong>A. 1997</strong>. Uczniowie kojarzą referendum 1997 z Konstytucją RP. Ale referendum konstytucyjne to <strong>art. 235</strong>, NIE art. 90. To dwa różne artykuły.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Druga pułapka - <strong>D. 2023</strong>. To referendum miało 4 pytania, ale wszystkie w trybie art. 125 (sprawy o szczególnym znaczeniu), nie art. 90. Żadne z 4 pytań nie dotyczyło <strong>przekazania kompetencji</strong> organizacji międzynarodowej.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Trzecia pułapka - <strong>C. 2015</strong>. To referendum o JOW (jednomandatowe okręgi wyborcze), finansowaniu partii i interpretacji prawa podatkowego - wszystko tryb art. 125. Frekwencja 7,8% - najniższa w historii III RP.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz: art. 90 = <strong>przekazanie kompetencji organizacji międzynarodowej</strong>. JEDYNY raz to się stało - UE 2003. Brexit-style ruchy (wystąpienie z UE) wymagałyby również art. 90 ratyfikacji odpowiedniej umowy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o <strong>dwudniowym charakterze</strong> referendum 2003 - to był pierwszy raz w III RP, gdy referendum trwało dwa dni (sobota i niedziela) - żeby zwiększyć frekwencję. Trick zadziałał: 58,85% &gt; 50%.</blockquote>"}]}