{"id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 1","paper_id":"wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 1","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Temat 1.\nScharakteryzuj strukturę i modele rodziny w społeczeństwie polskim w XXI wieku.\nPrzedstaw także funkcje rodziny i problemy w ich realizacji w tym społeczeństwie.\nW pracy wykorzystaj zamieszczone materiały.\nTekst. O problemach polskiej rodziny\nNa statystyczną Polkę przypada 1,32 dziecka. […] Dziś ludzie mają mniej dzieci nie\nz powodu liberalizacji obyczajowej, ale z powodu konfliktów współczesnego świata: między\nżyciem osobistym a zawodowym, między faktycznymi a pożądanymi warunkami\nmaterialnymi, między rolami płciowymi, które są w toku zmian. Także dlatego, że kobiety\nbardziej skorzystały z boomu edukacyjnego i rośnie ich udział w rynku pracy, ale organizacja\ninnych sfer życia nie nadąża za tymi zmianami. […] Jesteśmy społeczeństwem rozdartym\ndwoma falami urbanizacji. Do połowy lat 60. [XX w.] większość z nas mieszkała na wsi.\nWielu młodych ludzi ma dziadków na wsi, rodziców w małych i średnich miastach, gdzie PRL\nczęsto lokował nowe zakłady pracy, a [ci młodzi] pojechali po dyplomy do metropolii i już\nw nich pozostali. [W rodzinach przez nich zakładanych nie ma więc w pełni] bezcennej\ninstytucji dziadków, a jednocześnie […] w kraju […] dla 90% dzieci do lat trzech nie ma\nmiejsc w instytucjach opiekuńczych.\nDobra zmiana chroni przed zmianą, „Polityka” 2018, nr 9, s. 35-37.\nEWOP-R0_100\nTabela. Realizowany model rodziny w społeczeństwie polskim - deklaracje z 2013 i 2020 r.\n(odpowiedzi osób funkcjonujących w małżeństwie lub jako partnerzy)\n2013 2020\nPartnerski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo i w równym\nstopniu zajmują się domem i dziećmi.\n27%\n37%\nTradycyjny - mąż (partner) pracuje zawodowo, a żona (partnerka) zajmuje\nsię domem i dziećmi.\n20%\n17%\nOdwrócony - żona (partnerka) pracuje zawodowo, a mąż (partner) zajmuje\nsię domem i dziećmi.\n3%\n1%\nNieproporcjonalny żeński - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo,\na żona (partnerka) dodatkowo zajmuje się domem i dziećmi.\n23%\n21%\nNieproporcjonalny męski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo,\na mąż (partner) dodatkowo zajmuje się domem i dziećmi.\n8%\n4%\nŻaden z powyższych - nikt z partnerów nie pracuje zawodowo.\n14%\n12%\nNa podstawie: Modele życia małżeńskiego Polaków, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 157, s. 5.","answer":null,"answer_text":"Temat 1.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Wykorzystanie i tworzenie informacji.\nII. Rozpoznawanie i rozwiązywanie\nproblemów.\nVI. (ZR) Dostrzeganie współzależności\nwe współczesnym świecie.\n1. Życie zbiorowe i jego reguły.\n2) Zdający podaje przykłady norm i instytucji\nspołecznych; charakteryzuje ich funkcje\nw życiu społecznym.\n2. Socjalizacja i kontrola społeczna.\n1) Zdający porównuje modele socjalizacji\ncharakterystyczne dla własnej grupy wiekowej\ni pokolenia rodziców.\n3. Grupa społeczna.\n1) Zdający przedstawia cechy i funkcjonowanie\nmałej grupy społecznej (liczebność, więź,\ntrwałość, role grupowe, wspólne wartości i cele,\npoczucie odrębności, współdziałanie).\n4) Zdający opisuje swoiste cechy współczesnej\nrodziny jako grupy społecznej; porównuje\ni ilustruje przykładami różne modele rodziny.\n4. Struktura społeczna.\n5) Zdający charakteryzuje wybrane problemy\nżycia społecznego w Polsce […].\n32. Prawo cywilne i rodzinne.\n4) Zdający analizuje małżeństwo jako instytucję\nprawną ([…] prawa i obowiązki małżonków, […]\nmałżeństwo a konkubinat).\n5) Zdający wyjaśnia, na czym polega władza\nrodzicielska oraz jakie prawa i obowiązki mają\ndzieci.\n(G) 2. Życie społeczne.\n1) Zdający […] charakteryzuje rodzinę […].\n(G) 3. Współczesne społeczeństwo polskie.\n1) Zdający charakteryzuje - odwołując się do\nprzykładów - wybrane […] style życia.\n(G) 6. Środki masowego przekazu.\n4) Zdający […] odczytuje i interpretuje wyniki\nwybranego sondażu opinii publicznej.\n(G) 26. Gospodarstwo domowe.\n1) Zdający wyjaśnia na przykładach, jak\nfunkcjonuje gospodarstwo domowe.\nAspekty tematu:\n1) Charakterystyka struktury rodziny w społeczeństwie polskim:\n- zmniejszenie znaczenia rodziny wielopokoleniowej na rzecz rodziny nuklearnej /\npodstawowej (przy tym nie tylko dwupokoleniowej);\n- wzrost zasięgu występowania nieformalnych związków określanych jako związki\npartnerskie (a niegdyś jako konkubinaty) z dziećmi, spadek liczby zawieranych małżeństw\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nzwiązanych z akceptacją związków nieformalnych, ale także z przemianami obyczajowymi,\nzmianą stylu życia;\n- niski poziom dzietności związany m.in. z wydłużeniem edukacji, odkładaniem decyzji\no zakładaniu rodziny ze względu na dążenie do samorealizacji w pracy zawodowej;\n- wzrost liczby rozwodów oraz separacji spowodowanych różnymi przyczynami (konflikty\nzwiązane z rolami zawodowymi i domowymi, różnice światopoglądowe, trudności finansowe,\nproblemy mieszkaniowe itp.);\n- występowanie - głównie w związku ze zwiększeniem zasięgu rozwodów - rodzin\nniepełnych, tj. składających się z jednego rodzica (na ogół matka) samotnie wychowującego\ndziecko lub dzieci;\n- wzrost zasięgu występowania rodzin patchworkowych / zrekonstruowanych (rodzice\nw kolejnym związku wychowują dzieci z poprzednich małżeństw i - ewentualnie - wspólne);\n- w związku z polskim prawem znikomy jest zasięg występowania rodzin z partnerami\nnieheteroseksualnymi wychowującymi dzieci.\n2) Charakterystyka modeli rodziny, w tym modeli małżeństw / związków, w społeczeństwie\npolskim:\n- zmniejszanie zasięgu występowania rodziny tradycyjnej, zwanej też patriarchalną,\nz dominującą rolą ojca rodziny, w którym on wyłącznie zapewnia dochód z pracy zarobkowej,\na pracami domowymi i wychowaniem dzieci zajmuje się głównie kobieta;\n- zmniejszanie zasięgu występowania rodziny nieproporcjonalnej żeńskiej (efektu systemu\nspołecznego wytworzonego w Polsce Ludowej), w której oboje małżonkowie / partnerzy\npracują zawodowo, ale pracami domowymi i wychowaniem dzieci zajmuje się głównie\nkobieta;\n- zwiększenie zasięgu występowania rodziny partnerskiej, zwanej też egalitarną, w której tak\nwładza, jak i obowiązki domowe i związane z wychowaniem dzieci są równomiernie\nrozłożone, a małżonkowie / partnerzy pracują zawodowo;\n- zmniejszanie zasięgu występowania dość rzadkich modeli rodzin: nieproporcjonalnej\nmęskiej i odwróconej;\n- niemały odsetek rodzin, w których nikt z małżonków / partnerów nie pracuje zawodowo,\nmoże to się łączyć z patologiami;\n- zmniejszanie zasięgu występowania przemocy w rodzinie - zarówno wobec małżonki /\npartnerki, jak i dzieci, inne patologie w rodzinie: alkoholizm, narkomania, inne uzależnienia;\n- zwiększenie podmiotowości dzieci w rodzinie, większa świadomość praw dzieci;\n- zintensyfikowana autonomizacja jednostki w stosunku do pozostałych członków rodziny.\n3) Charakterystyka funkcji rodziny:\n- funkcja prokreacyjna odpowiada za biologiczną ciągłość społeczeństwa i tym samym\nimplikuje podtrzymanie trwałości innych zbiorowości;\n- funkcja opiekuńczo-zabezpieczająca - rodzina jest uprawnionym miejscem opieki jej\nczłonków, nie tylko dzieci, ale i starszych rodziców; rodzina powinna zapewnić\nbezpieczeństwo dziecku;\n- funkcja socjalizacyjna dotyczy w szczególności wychowania potomstwa, dzięki rodzicom\ndzieci wrastają w społeczeństwo, poznając jego podstawowe systemy;\n- funkcja ekonomiczna odpowiada za ekonomiczne, materialne zaspokojenie potrzeb\nludzkich;\n- funkcja kulturowa to pewna forma zapoznania jednostki z dziejami i tradycją oraz kulturą\ndanego społeczeństwa, odpowiada za kształtowanie przeżyć estetycznych w rodzinie;\n- funkcja rekreacyjna określa sposób odpoczynku i rozrywki oraz towarzyskich zachowań\nposzczególnych członków rodziny;\n- funkcja stratyfikacyjna wyznacza pozycję i status społeczny jednostce, zależą one w dużej\nmierze od pozycji i statusu rodziców.\nUwaga: Typologii funkcji rodziny jest niemało. Nie obniżamy not, gdy ktoś opisze inne funkcje (np.\nreligijno-moralna, seksualna). Treść określonych funkcji może być w szczegółach różna. Zdający\nmoże którąś z powyższych funkcji nazwać w inny sposób - jest to dopuszczalne, niemniej są granice,\nnp. funkcja prokreacyjna nie jest jednak tylko funkcją seksualną itp.\n4) Charakterystyka problemów realizacji funkcji rodziny w społeczeństwie polskim:\n- funkcji opiekuńczej:\na) w kwestii dzieci: w związku z pracą zawodową rodziców i zanikaniem klasycznej instytucji\ndziadków zwiększyło się znaczenie żłobków, przedszkoli, jednak nie wszędzie tych instytucji\njest wystarczająco wiele, instytucje niepubliczne czy opiekunki są z kolei płatne, a zatem\nniedostępne dla każdej rodziny;\nb) w kwestii starych rodziców, w związku z wydłużającym się życiem zwiększa się znaczenie\nkwestii zapewnienia opieki starszemu pokoleniu: pracujące dzieci często nie są w stanie\nzaopiekować się schorowanymi rodzicami czy dziadkami, z kolei świadczenia, które\notrzymują starzy rodzice, nie są wystarczające do pokrycia finansowego umieszczenia\nw domu opieki;\n- funkcji socjalizacyjnej: jej ograniczenie poprzez nasilenie konfliktów z trudnością\npogodzenia ról rodzicielskich z zawodowymi; wzrost znaczenia relacji rówieśniczych, oraz\nroli mass mediów w procesie socjalizacji; problemy związane z socjalizacją odwróconą\n(rodzice uczą się od swoich dzieci), co może prowadzić do osłabienia autorytetu rodziców;\nnasilenie konfliktów międzypokoleniowych związanych np. z przemianami obyczajowymi,\nróżnicami światopoglądowymi;\n- funkcji prokreacyjnej: wspominany już w aspekcie 1. niski wskaźnik dzietności oznacza\nniespełnianie przez część rodzin tej funkcji; może być to związane z czynnikami\nobiektywnymi, ale też z decyzjami o nieposiadaniu dzieci, które to rozwiązanie może ułatwiać\nwypełnianie innych funkcji; pronatalistyczna polityka państwa (głównie poprzez 500+,\na następnie 800+, jak również ulgi podatkowe) - poza fazą początkową jej stosowania - nie\nprowadzi do widocznych efektów demograficznych;\n- funkcji ekonomicznej:\na) wzrost kosztów utrzymania, kształcenia dzieci skutkuje tym, że więcej czasu i energii\nludzie przeznaczają na pracę zawodową (także w celu podniesienia standardu życia), ma to\nwpływ na osłabienie realizacji innych funkcji; więzi rodzinnych, zaniedbywanie obowiązków\nrodzicielskich;\nb) ubóstwo, wykluczenie społeczne powoduje, że część rodzin nie spełnia funkcji\nekonomicznej; emigracja zarobkowa spowodowana dążeniem do zaspokojenia materialnych\npotrzeb rodziny prowadzi nierzadko do rozpadu rodziny, pojawił się problem tzw.\neurosieroctwa.\n- funkcji opiekuńczo-zabezpieczającej (oprócz wskazań typowych dla funkcji ekonomicznej):\nwzrost liczby rozwodów oraz separacji generować może także problemy dzieci, które np.\nmogą stać się przedmiotem rozgrywki między dorosłymi, którzy walczą o opiekę; trudności\nz egzekwowaniem obowiązku alimentacyjnego.\nUwaga: Problemy z realizacją funkcji rodziny to aspekt bardzo szeroki. Dla pełnej realizacji tego\naspektu wystarczy opisanie przez zdającego większości wskazanych tu problemów.\nZasady oceniania rozwiązań zadań","solution":null,"image":"img/wos-2025-maj-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 1.<br>Scharakteryzuj strukturę i modele rodziny w społeczeństwie polskim w XXI wieku.<br>Przedstaw także funkcje rodziny i problemy w ich realizacji w tym społeczeństwie.<br>W pracy wykorzystaj zamieszczone materiały.<br>Tekst. O problemach polskiej rodziny<br>Na statystyczną Polkę przypada 1,32 dziecka. […] Dziś ludzie mają mniej dzieci nie<br>z powodu liberalizacji obyczajowej, ale z powodu konfliktów współczesnego świata: między<br>życiem osobistym a zawodowym, między faktycznymi a pożądanymi warunkami<br>materialnymi, między rolami płciowymi, które są w toku zmian. Także dlatego, że kobiety<br>bardziej skorzystały z boomu edukacyjnego i rośnie ich udział w rynku pracy, ale organizacja<br>innych sfer życia nie nadąża za tymi zmianami. […] Jesteśmy społeczeństwem rozdartym<br>dwoma falami urbanizacji. Do połowy lat 60. [XX w.] większość z nas mieszkała na wsi.<br>Wielu młodych ludzi ma dziadków na wsi, rodziców w małych i średnich miastach, gdzie PRL<br>często lokował nowe zakłady pracy, a [ci młodzi] pojechali po dyplomy do metropolii i już<br>w nich pozostali. [W rodzinach przez nich zakładanych nie ma więc w pełni] bezcennej<br>instytucji dziadków, a jednocześnie […] w kraju […] dla 90% dzieci do lat trzech nie ma<br>miejsc w instytucjach opiekuńczych.<br>Dobra zmiana chroni przed zmianą, „Polityka” 2018, nr 9, s. 35-37.<br>EWOP-R0_100<br>Tabela. Realizowany model rodziny w społeczeństwie polskim - deklaracje z 2013 i 2020 r.<br>(odpowiedzi osób funkcjonujących w małżeństwie lub jako partnerzy)<br>2013 2020<br>Partnerski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo i w równym<br>stopniu zajmują się domem i dziećmi.<br>27%<br>37%<br>Tradycyjny - mąż (partner) pracuje zawodowo, a żona (partnerka) zajmuje<br>się domem i dziećmi.<br>20%<br>17%<br>Odwrócony - żona (partnerka) pracuje zawodowo, a mąż (partner) zajmuje<br>się domem i dziećmi.<br>3%<br>1%<br>Nieproporcjonalny żeński - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo,<br>a żona (partnerka) dodatkowo zajmuje się domem i dziećmi.<br>23%<br>21%<br>Nieproporcjonalny męski - małżonkowie (partnerzy) pracują zawodowo,<br>a mąż (partner) dodatkowo zajmuje się domem i dziećmi.<br>8%<br>4%<br>Żaden z powyższych - nikt z partnerów nie pracuje zawodowo.<br>14%<br>12%<br>Na podstawie: Modele życia małżeńskiego Polaków, „Komunikat z Badań CBOS” 2020, nr 157, s. 5.</p>","answer_text_html":"<p>Temat 1.<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Wykorzystanie i tworzenie informacji.<br>II. Rozpoznawanie i rozwiązywanie<br>problemów.<br>VI. (ZR) Dostrzeganie współzależności<br>we współczesnym świecie.</p>\n<ol><li>Życie zbiorowe i jego reguły.</li><li>Zdający podaje przykłady norm i instytucji</li></ol>\n<p>społecznych; charakteryzuje ich funkcje<br>w życiu społecznym.</p>\n<ol><li>Socjalizacja i kontrola społeczna.</li><li>Zdający porównuje modele socjalizacji</li></ol>\n<p>charakterystyczne dla własnej grupy wiekowej<br>i pokolenia rodziców.</p>\n<ol><li>Grupa społeczna.</li><li>Zdający przedstawia cechy i funkcjonowanie</li></ol>\n<p>małej grupy społecznej (liczebność, więź,<br>trwałość, role grupowe, wspólne wartości i cele,<br>poczucie odrębności, współdziałanie).</p>\n<ol><li>Zdający opisuje swoiste cechy współczesnej</li></ol>\n<p>rodziny jako grupy społecznej; porównuje<br>i ilustruje przykładami różne modele rodziny.</p>\n<ol><li>Struktura społeczna.</li><li>Zdający charakteryzuje wybrane problemy</li></ol>\n<p>życia społecznego w Polsce […].</p>\n<ol><li>Prawo cywilne i rodzinne.</li><li>Zdający analizuje małżeństwo jako instytucję</li></ol>\n<p>prawną ([…] prawa i obowiązki małżonków, […]<br>małżeństwo a konkubinat).</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia, na czym polega władza</li></ol>\n<p>rodzicielska oraz jakie prawa i obowiązki mają<br>dzieci.<br>(G) 2. Życie społeczne.</p>\n<ol><li>Zdający […] charakteryzuje rodzinę […].</li></ol>\n<p>(G) 3. Współczesne społeczeństwo polskie.</p>\n<ol><li>Zdający charakteryzuje - odwołując się do</li></ol>\n<p>przykładów - wybrane […] style życia.<br>(G) 6. Środki masowego przekazu.</p>\n<ol><li>Zdający […] odczytuje i interpretuje wyniki</li></ol>\n<p>wybranego sondażu opinii publicznej.<br>(G) 26. Gospodarstwo domowe.</p>\n<ol><li>Zdający wyjaśnia na przykładach, jak</li></ol>\n<p>funkcjonuje gospodarstwo domowe.<br>Aspekty tematu:</p>\n<ol><li>Charakterystyka struktury rodziny w społeczeństwie polskim:</li></ol>\n<ul><li>zmniejszenie znaczenia rodziny wielopokoleniowej na rzecz rodziny nuklearnej /</li></ul>\n<p>podstawowej (przy tym nie tylko dwupokoleniowej);</p>\n<ul><li>wzrost zasięgu występowania nieformalnych związków określanych jako związki</li></ul>\n<p>partnerskie (a niegdyś jako konkubinaty) z dziećmi, spadek liczby zawieranych małżeństw<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>związanych z akceptacją związków nieformalnych, ale także z przemianami obyczajowymi,<br>zmianą stylu życia;</p>\n<ul><li>niski poziom dzietności związany m.in. z wydłużeniem edukacji, odkładaniem decyzji</li></ul>\n<p>o zakładaniu rodziny ze względu na dążenie do samorealizacji w pracy zawodowej;</p>\n<ul><li>wzrost liczby rozwodów oraz separacji spowodowanych różnymi przyczynami (konflikty</li></ul>\n<p>związane z rolami zawodowymi i domowymi, różnice światopoglądowe, trudności finansowe,<br>problemy mieszkaniowe itp.);</p>\n<ul><li>występowanie - głównie w związku ze zwiększeniem zasięgu rozwodów - rodzin</li></ul>\n<p>niepełnych, tj. składających się z jednego rodzica (na ogół matka) samotnie wychowującego<br>dziecko lub dzieci;</p>\n<ul><li>wzrost zasięgu występowania rodzin patchworkowych / zrekonstruowanych (rodzice</li></ul>\n<p>w kolejnym związku wychowują dzieci z poprzednich małżeństw i - ewentualnie - wspólne);</p>\n<ul><li>w związku z polskim prawem znikomy jest zasięg występowania rodzin z partnerami</li></ul>\n<p>nieheteroseksualnymi wychowującymi dzieci.</p>\n<ol><li>Charakterystyka modeli rodziny, w tym modeli małżeństw / związków, w społeczeństwie</li></ol>\n<p>polskim:</p>\n<ul><li>zmniejszanie zasięgu występowania rodziny tradycyjnej, zwanej też patriarchalną,</li></ul>\n<p>z dominującą rolą ojca rodziny, w którym on wyłącznie zapewnia dochód z pracy zarobkowej,<br>a pracami domowymi i wychowaniem dzieci zajmuje się głównie kobieta;</p>\n<ul><li>zmniejszanie zasięgu występowania rodziny nieproporcjonalnej żeńskiej (efektu systemu</li></ul>\n<p>społecznego wytworzonego w Polsce Ludowej), w której oboje małżonkowie / partnerzy<br>pracują zawodowo, ale pracami domowymi i wychowaniem dzieci zajmuje się głównie<br>kobieta;</p>\n<ul><li>zwiększenie zasięgu występowania rodziny partnerskiej, zwanej też egalitarną, w której tak</li></ul>\n<p>władza, jak i obowiązki domowe i związane z wychowaniem dzieci są równomiernie<br>rozłożone, a małżonkowie / partnerzy pracują zawodowo;</p>\n<ul><li>zmniejszanie zasięgu występowania dość rzadkich modeli rodzin: nieproporcjonalnej</li></ul>\n<p>męskiej i odwróconej;</p>\n<ul><li>niemały odsetek rodzin, w których nikt z małżonków / partnerów nie pracuje zawodowo,</li></ul>\n<p>może to się łączyć z patologiami;</p>\n<ul><li>zmniejszanie zasięgu występowania przemocy w rodzinie - zarówno wobec małżonki /</li></ul>\n<p>partnerki, jak i dzieci, inne patologie w rodzinie: alkoholizm, narkomania, inne uzależnienia;</p>\n<ul><li>zwiększenie podmiotowości dzieci w rodzinie, większa świadomość praw dzieci;</li><li>zintensyfikowana autonomizacja jednostki w stosunku do pozostałych członków rodziny.</li></ul>\n<ol><li>Charakterystyka funkcji rodziny:</li></ol>\n<ul><li>funkcja prokreacyjna odpowiada za biologiczną ciągłość społeczeństwa i tym samym</li></ul>\n<p>implikuje podtrzymanie trwałości innych zbiorowości;</p>\n<ul><li>funkcja opiekuńczo-zabezpieczająca - rodzina jest uprawnionym miejscem opieki jej</li></ul>\n<p>członków, nie tylko dzieci, ale i starszych rodziców; rodzina powinna zapewnić<br>bezpieczeństwo dziecku;</p>\n<ul><li>funkcja socjalizacyjna dotyczy w szczególności wychowania potomstwa, dzięki rodzicom</li></ul>\n<p>dzieci wrastają w społeczeństwo, poznając jego podstawowe systemy;</p>\n<ul><li>funkcja ekonomiczna odpowiada za ekonomiczne, materialne zaspokojenie potrzeb</li></ul>\n<p>ludzkich;</p>\n<ul><li>funkcja kulturowa to pewna forma zapoznania jednostki z dziejami i tradycją oraz kulturą</li></ul>\n<p>danego społeczeństwa, odpowiada za kształtowanie przeżyć estetycznych w rodzinie;</p>\n<ul><li>funkcja rekreacyjna określa sposób odpoczynku i rozrywki oraz towarzyskich zachowań</li></ul>\n<p>poszczególnych członków rodziny;</p>\n<ul><li>funkcja stratyfikacyjna wyznacza pozycję i status społeczny jednostce, zależą one w dużej</li></ul>\n<p>mierze od pozycji i statusu rodziców.<br>Uwaga: Typologii funkcji rodziny jest niemało. Nie obniżamy not, gdy ktoś opisze inne funkcje (np.<br>religijno-moralna, seksualna). Treść określonych funkcji może być w szczegółach różna. Zdający<br>może którąś z powyższych funkcji nazwać w inny sposób - jest to dopuszczalne, niemniej są granice,<br>np. funkcja prokreacyjna nie jest jednak tylko funkcją seksualną itp.</p>\n<ol><li>Charakterystyka problemów realizacji funkcji rodziny w społeczeństwie polskim:</li></ol>\n<ul><li>funkcji opiekuńczej:</li></ul>\n<p>a) w kwestii dzieci: w związku z pracą zawodową rodziców i zanikaniem klasycznej instytucji<br>dziadków zwiększyło się znaczenie żłobków, przedszkoli, jednak nie wszędzie tych instytucji<br>jest wystarczająco wiele, instytucje niepubliczne czy opiekunki są z kolei płatne, a zatem<br>niedostępne dla każdej rodziny;<br>b) w kwestii starych rodziców, w związku z wydłużającym się życiem zwiększa się znaczenie<br>kwestii zapewnienia opieki starszemu pokoleniu: pracujące dzieci często nie są w stanie<br>zaopiekować się schorowanymi rodzicami czy dziadkami, z kolei świadczenia, które<br>otrzymują starzy rodzice, nie są wystarczające do pokrycia finansowego umieszczenia<br>w domu opieki;</p>\n<ul><li>funkcji socjalizacyjnej: jej ograniczenie poprzez nasilenie konfliktów z trudnością</li></ul>\n<p>pogodzenia ról rodzicielskich z zawodowymi; wzrost znaczenia relacji rówieśniczych, oraz<br>roli mass mediów w procesie socjalizacji; problemy związane z socjalizacją odwróconą<br>(rodzice uczą się od swoich dzieci), co może prowadzić do osłabienia autorytetu rodziców;<br>nasilenie konfliktów międzypokoleniowych związanych np. z przemianami obyczajowymi,<br>różnicami światopoglądowymi;</p>\n<ul><li>funkcji prokreacyjnej: wspominany już w aspekcie 1. niski wskaźnik dzietności oznacza</li></ul>\n<p>niespełnianie przez część rodzin tej funkcji; może być to związane z czynnikami<br>obiektywnymi, ale też z decyzjami o nieposiadaniu dzieci, które to rozwiązanie może ułatwiać<br>wypełnianie innych funkcji; pronatalistyczna polityka państwa (głównie poprzez 500+,<br>a następnie 800+, jak również ulgi podatkowe) - poza fazą początkową jej stosowania - nie<br>prowadzi do widocznych efektów demograficznych;</p>\n<ul><li>funkcji ekonomicznej:</li></ul>\n<p>a) wzrost kosztów utrzymania, kształcenia dzieci skutkuje tym, że więcej czasu i energii<br>ludzie przeznaczają na pracę zawodową (także w celu podniesienia standardu życia), ma to<br>wpływ na osłabienie realizacji innych funkcji; więzi rodzinnych, zaniedbywanie obowiązków<br>rodzicielskich;<br>b) ubóstwo, wykluczenie społeczne powoduje, że część rodzin nie spełnia funkcji<br>ekonomicznej; emigracja zarobkowa spowodowana dążeniem do zaspokojenia materialnych<br>potrzeb rodziny prowadzi nierzadko do rozpadu rodziny, pojawił się problem tzw.<br>eurosieroctwa.</p>\n<ul><li>funkcji opiekuńczo-zabezpieczającej (oprócz wskazań typowych dla funkcji ekonomicznej):</li></ul>\n<p>wzrost liczby rozwodów oraz separacji generować może także problemy dzieci, które np.<br>mogą stać się przedmiotem rozgrywki między dorosłymi, którzy walczą o opiekę; trudności<br>z egzekwowaniem obowiązku alimentacyjnego.<br>Uwaga: Problemy z realizacją funkcji rodziny to aspekt bardzo szeroki. Dla pełnej realizacji tego<br>aspektu wystarczy opisanie przez zdającego większości wskazanych tu problemów.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>","solutions":[]}