{"id":"wos-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-2/zad/20","paper_id":"wos-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-2","number":"20","points":7,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 20. (0-7)\nTekst 1. O prognozowanej roli Stanów Zjednoczonych (tekst z ostatniej dekady XX wieku)\nNa dłuższą metę realia polityki światowej z pewnością będą coraz mniej sprzyjać skupianiu\nsię władzy hegemonistycznej w rękach jednego mocarstwa. Z tego powodu Ameryka [po\nokresie zimnej wojny] jest nie tylko pierwszym i jedynym supermocarstwem naprawdę\nogólnoświatowym, lecz prawdopodobnie także ostatnim. […] Polityka Stanów Zjednoczonych\nmusi bezwzględnie dążyć do dwóch celów: utrwalenia dominującej pozycji Ameryki na okres\nco najmniej pokolenia, a najlepiej jeszcze dłużej, i do stworzenia struktury geopolitycznej\nzdolnej amortyzować nieuniknione wstrząsy i napięcia związane z przemianami społeczno-\n-politycznymi, przy czym struktura ta powinna przekształcić się jednocześnie w geopolityczny\nrdzeń organizacji, która weźmie na siebie odpowiedzialność za pokojowe kierowanie\nsprawami świata. Długotrwała faza stopniowego rozszerzania współpracy z głównymi\npartnerami euroazjatyckimi, stymulowana przez Amerykę pełniącą jednocześnie rolę arbitra,\nmoże także dopomóc w ukształtowaniu warunków wstępnych dla nadania większej rangi\nistniejącym, coraz bardziej przestarzałym strukturom Organizacji Narodów Zjednoczonych.\nZ. Brzeziński, Wielka szachownica, Warszawa 1998, s. 213, 219.\nTekst 2. O mocarstwach we współczesnym świecie (tekst z drugiej dekady XXI wieku)\nRola USA w polityce światowej na początku XXI wieku nieco się zmniejszyła w stosunku do\nlat 90. XX wieku. […] Ta ewolucja pozycji międzynarodowej USA, w której supremacja tego\nkraju ustępowała miejsca bardziej zróżnicowanemu, pluralistycznemu układowi sił […], była\nefektem m.in.: wzrostu pozycji gospodarczej i politycznej Unii Europejskiej, ChRL, Japonii\nRosji, Brazylii, Indii oraz wielu innych państw odgrywających rolę mocarstw regionalnych\n[…]. W 2013 roku udział państw grupy BRICS w światowym PKB wyniósł 21%, a udział\nw ludności świata - ponad 43%. W znacznym stopniu było to również następstwem ataku\nterrorystycznego w Stanach Zjednoczonych z 11 września 2001 roku, w tym zaangażowania\nsię USA zbrojnie w Afganistanie (od 7 października 2001 roku) i w Iraku (od 20 marca 2003\nroku), a także kosztów ekonomicznych i politycznych tych operacji oraz trudności w realizacji\ngłównych celów tych interwencji militarnych.\nM. Stolarczyk, Ewolucja supermocarstwowej pozycji Stanów Zjednoczonych w pozimnowojennym systemie\nmiędzynarodowym, w: Na drodze do wyjaśnienia problemów politycznych: księga jubileuszowa ofiarowana\nprofesorowi Markowi Barańskiemu, Katowice 2018, s. 361.\nTekst 3. O roli Rosji i Chin we współczesnym świecie (tekst z trzeciej dekady XXI wieku)\nNadrzędnym celem Rosji i Chin jest osłabienie Zachodu, głównie USA, i zmiana istniejącego\nporządku międzynarodowego. […] Rosja i Chiny obawiają się samego faktu istnienia\ndemokratycznego supermocarstwa, którego wartości leżą u podstaw obecnego porządku\nmiędzynarodowego. […] Obecnie wspólnym celem Rosji i Chin jest poszerzanie kręgu\npolitycznych przyjaciół, co starają się osiągnąć, prowadząc równolegle lub razem\nintensywniejszą niż dotychczas kampanię wizerunkową […] wobec państw Globalnego\nPołudnia. By zmniejszać liczbę państw tworzących blok antychiński, ChRL próbuje\njednocześnie podważać jedność Zachodu za pomocą zainicjowanej w połowie listopada\n2022 r. na szczycie G20 smiling diplomacy [uśmiechniętej dyplomacji]. Polega ona na\nzłagodzeniu retoryki wobec państw zachodnich oraz na nowej odsłonie propagandy - np. na\nrzekomym dystansowaniu się Chin od Rosji, czego przykładem ma być chiński sprzeciw\nwobec gróźb użycia broni jądrowej.\nwww.pism.pl\nMWOP-R0_100\nScharakteryzuj trzy typy ładów międzynarodowych w ostatnim półwieczu,\nprzedstawiając funkcjonowanie każdego z nich oraz rolę supermocarstw (lub\nhipermocarstwa) w tym funkcjonowaniu. W pracy wykorzystaj zamieszczone teksty\n(przy tym pierwszego z typów ładów międzynarodowych nie dotyczy bezpośrednio\nżaden z tekstów).\n20.\n0-1-2-\n3-4-5-\n6-7\nMWOP-R0_100\nMWOP-R0_100\nMWOP-R0_100\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023\nWIEDZA\nO SPOŁECZEŃSTWIE\nPoziom rozszerzony\nFormuła 2023","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/wos-2026-czerwiec-matura-rozszerzona-2/zad-20.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":24,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 20. (0-7)
Tekst 1. O prognozowanej roli Stanów Zjednoczonych (tekst z ostatniej dekady XX wieku)
Na dłuższą metę realia polityki światowej z pewnością będą coraz mniej sprzyjać skupianiu
się władzy hegemonistycznej w rękach jednego mocarstwa. Z tego powodu Ameryka [po
okresie zimnej wojny] jest nie tylko pierwszym i jedynym supermocarstwem naprawdę
ogólnoświatowym, lecz prawdopodobnie także ostatnim. […] Polityka Stanów Zjednoczonych
musi bezwzględnie dążyć do dwóch celów: utrwalenia dominującej pozycji Ameryki na okres
co najmniej pokolenia, a najlepiej jeszcze dłużej, i do stworzenia struktury geopolitycznej
zdolnej amortyzować nieuniknione wstrząsy i napięcia związane z przemianami społeczno-
-politycznymi, przy czym struktura ta powinna przekształcić się jednocześnie w geopolityczny
rdzeń organizacji, która weźmie na siebie odpowiedzialność za pokojowe kierowanie
sprawami świata. Długotrwała faza stopniowego rozszerzania współpracy z głównymi
partnerami euroazjatyckimi, stymulowana przez Amerykę pełniącą jednocześnie rolę arbitra,
może także dopomóc w ukształtowaniu warunków wstępnych dla nadania większej rangi
istniejącym, coraz bardziej przestarzałym strukturom Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Z. Brzeziński, Wielka szachownica, Warszawa 1998, s. 213, 219.
Tekst 2. O mocarstwach we współczesnym świecie (tekst z drugiej dekady XXI wieku)
Rola USA w polityce światowej na początku XXI wieku nieco się zmniejszyła w stosunku do
lat 90. XX wieku. […] Ta ewolucja pozycji międzynarodowej USA, w której supremacja tego
kraju ustępowała miejsca bardziej zróżnicowanemu, pluralistycznemu układowi sił […], była
efektem m.in.: wzrostu pozycji gospodarczej i politycznej Unii Europejskiej, ChRL, Japonii
Rosji, Brazylii, Indii oraz wielu innych państw odgrywających rolę mocarstw regionalnych
[…]. W 2013 roku udział państw grupy BRICS w światowym PKB wyniósł 21%, a udział
w ludności świata - ponad 43%. W znacznym stopniu było to również następstwem ataku
terrorystycznego w Stanach Zjednoczonych z 11 września 2001 roku, w tym zaangażowania
się USA zbrojnie w Afganistanie (od 7 października 2001 roku) i w Iraku (od 20 marca 2003
roku), a także kosztów ekonomicznych i politycznych tych operacji oraz trudności w realizacji
głównych celów tych interwencji militarnych.
M. Stolarczyk, Ewolucja supermocarstwowej pozycji Stanów Zjednoczonych w pozimnowojennym systemie
międzynarodowym, w: Na drodze do wyjaśnienia problemów politycznych: księga jubileuszowa ofiarowana
profesorowi Markowi Barańskiemu, Katowice 2018, s. 361.
Tekst 3. O roli Rosji i Chin we współczesnym świecie (tekst z trzeciej dekady XXI wieku)
Nadrzędnym celem Rosji i Chin jest osłabienie Zachodu, głównie USA, i zmiana istniejącego
porządku międzynarodowego. […] Rosja i Chiny obawiają się samego faktu istnienia
demokratycznego supermocarstwa, którego wartości leżą u podstaw obecnego porządku
międzynarodowego. […] Obecnie wspólnym celem Rosji i Chin jest poszerzanie kręgu
politycznych przyjaciół, co starają się osiągnąć, prowadząc równolegle lub razem
intensywniejszą niż dotychczas kampanię wizerunkową […] wobec państw Globalnego
Południa. By zmniejszać liczbę państw tworzących blok antychiński, ChRL próbuje
jednocześnie podważać jedność Zachodu za pomocą zainicjowanej w połowie listopada
2022 r. na szczycie G20 smiling diplomacy [uśmiechniętej dyplomacji]. Polega ona na
złagodzeniu retoryki wobec państw zachodnich oraz na nowej odsłonie propagandy - np. na
rzekomym dystansowaniu się Chin od Rosji, czego przykładem ma być chiński sprzeciw
wobec gróźb użycia broni jądrowej.
www.pism.pl
MWOP-R0_100
Scharakteryzuj trzy typy ładów międzynarodowych w ostatnim półwieczu,
przedstawiając funkcjonowanie każdego z nich oraz rolę supermocarstw (lub
hipermocarstwa) w tym funkcjonowaniu. W pracy wykorzystaj zamieszczone teksty
(przy tym pierwszego z typów ładów międzynarodowych nie dotyczy bezpośrednio
żaden z tekstów).
20.
0-1-2-
3-4-5-
6-7
MWOP-R0_100
MWOP-R0_100
MWOP-R0_100
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)
WIEDZA
O SPOŁECZEŃSTWIE
Poziom rozszerzony
Formuła 2023
WIEDZA
O SPOŁECZEŃSTWIE
Poziom rozszerzony
Formuła 2023
WIEDZA
O SPOŁECZEŃSTWIE
Poziom rozszerzony
Formuła 2023

","solutions":[]}