{"id":"wos-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad/Temat 2","paper_id":"wos-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona","number":"Temat 2","points":null,"ptype":"open","subject":"wos","category":"matura","year":2026,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Temat 2.\nPorównaj rozwiązania ustrojowe we współczesnej Rzeczypospolitej Polskiej\nz rozwiązaniami z przytoczonych fragmentów Konstytucji PRL.\nFragmenty Konstytucji PRL z 22 lipca 1952 r. (po nowelizacji z 10 lutego 1976 r.)\nArt. 2.1. Lud pracujący sprawuje władzę państwową przez swych przedstawicieli,\nwybieranych do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i do rad narodowych w wyborach\npowszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym.\n2. Przedstawiciele ludu w Sejmie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i w radach narodowych\nsą odpowiedzialni przed swymi wyborcami i mogą być przez nich odwoływani.\nArt. 3.1. Przewodnią siłą polityczną społeczeństwa w budowie socjalizmu jest Polska\nZjednoczona Partia Robotnicza.\n2. Współdziałanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa\nLudowego i Stronnictwa Demokratycznego stanowi podstawę Frontu Jedności Narodu.\n3. Front Jedności Narodu jest wspólną płaszczyzną działania organizacji społecznych ludu\npracującego i patriotycznego zespolenia wszystkich obywateli […].\nArt. 20.1. Najwyższym organem władzy państwowej jest Sejm Polskiej Rzeczypospolitej\nLudowej.\n2. Sejm jako najwyższy wyraziciel woli ludu pracującego miast i wsi urzeczywistnia\nsuwerenne prawa narodu.\nArt. 29.1. Sejm wybiera ze swego grona na pierwszym posiedzeniu Radę Państwa […].\nArt. 30.1. Rada Państwa […] czuwa nad zgodnością prawa z Konstytucją, […] ustala\npowszechnie obowiązującą wykładnię ustaw, […] wydaje dekrety z mocą ustawy, […]\nratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, […] stosuje prawo łaski […].\nDz.U. 1976, nr 7, poz. 36.\nEWOP-R0_100","answer":null,"answer_text":"Temat 2.\nAspekty tematu:\n1) Porównanie zasad ustrojowych suwerenności i przedstawicielstwa\n- różnice związane z zasadą suwerenności - obecnie suwerenem naród, a wówczas ta\nkategoria rozmyta: lud pracujący, lud pracujący miast i wsi oraz naród;\n- podobieństwa związane z zasadą przedstawicielstwa - poprzez wybory urzeczywistniana\nma być suwerenność naczelnego podmiotu (narodu, ludu);\n2) Porównanie zasad ustrojowych związanych z systemem partyjnym i samorządem\nterytorialnym\n- różnice związane z systemem partyjnym - obecnie pluralizm polityczny, wówczas\nkonstytucyjnie ujęty system partii hegemonicznej z PZPR jako hegemonem;\n- różnice związane z organizacją władzy w terenie - obecnie samorząd terytorialny\nz własnymi organami, wówczas scentralizowany system rad narodowych;\n- podobieństwo związane z organizacją władzy w terenie - możliwość odwołania wybranych\norganów;\n3) Porównanie organów prawodawczych\n- różnice związane z umiejscowieniem parlamentu - obecnie parlament w ramach\ntrójpodziału władzy opartego na współpracy jej gałęzi (system parlamentarno-gabinetowy),\nwówczas - formalny system jednolitości władzy państwowej z parlamentem jako organem\nnajwyższym (system parlamentarno-komitetowy);\n- różnice związane z organizacją parlamentu - obecnie parlament dwuizbowy z mandatem\nwolnym parlamentarzystów, wówczas parlament jednoizbowy z mandatem imperatywnym\nparlamentarzystów;\n- podobieństwo związane z nazwą „sejm”;\n4) Porównanie instytucji głowy państwa\n- podobieństwo związane z republikańską formą rządu i kompetencjami typowymi dla głowy\npaństwa (prawo łaski, umowy międzynarodowe);\n- różnice związane z charakterem głowy państwa - wówczas instytucja kolegialna, obecnie\njednoosobowy Prezydent RP; obecnie wybierana w wyborach powszechnych, wówczas -\nprzez parlament;\n- różnice związane z kompetencjami głowy państwa - wskazane kompetencje sądowe\nprzynależą obecnie nie Prezydentowi RP, ale organom władzy sądowniczej, obecnie nie\nprzewiduje się (poza szczególnym stanem) aktów normatywnych głowy państwa mających\nmoc ustawy.","solution":null,"image":"img/wos-2026-czerwiec-matura-stara-rozszerzona/zad-Temat_2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":21,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"WOS · Matura · czerwiec 2026 (rozszerzona)","subject_label":"WOS","category_label":"Matura","text_html":"<p>Temat 2.<br>Porównaj rozwiązania ustrojowe we współczesnej Rzeczypospolitej Polskiej<br>z rozwiązaniami z przytoczonych fragmentów Konstytucji PRL.<br>Fragmenty Konstytucji PRL z 22 lipca 1952 r. (po nowelizacji z 10 lutego 1976 r.)<br>Art. 2.1. Lud pracujący sprawuje władzę państwową przez swych przedstawicieli,<br>wybieranych do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i do rad narodowych w wyborach<br>powszechnych, równych, bezpośrednich, w głosowaniu tajnym.</p>\n<ol><li>Przedstawiciele ludu w Sejmie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i w radach narodowych</li></ol>\n<p>są odpowiedzialni przed swymi wyborcami i mogą być przez nich odwoływani.<br>Art. 3.1. Przewodnią siłą polityczną społeczeństwa w budowie socjalizmu jest Polska<br>Zjednoczona Partia Robotnicza.</p>\n<ol><li>Współdziałanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa</li></ol>\n<p>Ludowego i Stronnictwa Demokratycznego stanowi podstawę Frontu Jedności Narodu.</p>\n<ol><li>Front Jedności Narodu jest wspólną płaszczyzną działania organizacji społecznych ludu</li></ol>\n<p>pracującego i patriotycznego zespolenia wszystkich obywateli […].<br>Art. 20.1. Najwyższym organem władzy państwowej jest Sejm Polskiej Rzeczypospolitej<br>Ludowej.</p>\n<ol><li>Sejm jako najwyższy wyraziciel woli ludu pracującego miast i wsi urzeczywistnia</li></ol>\n<p>suwerenne prawa narodu.<br>Art. 29.1. Sejm wybiera ze swego grona na pierwszym posiedzeniu Radę Państwa […].<br>Art. 30.1. Rada Państwa […] czuwa nad zgodnością prawa z Konstytucją, […] ustala<br>powszechnie obowiązującą wykładnię ustaw, […] wydaje dekrety z mocą ustawy, […]<br>ratyfikuje i wypowiada umowy międzynarodowe, […] stosuje prawo łaski […].<br>Dz.U. 1976, nr 7, poz. 36.<br>EWOP-R0_100</p>","answer_text_html":"<p>Temat 2.<br>Aspekty tematu:</p>\n<ol><li>Porównanie zasad ustrojowych suwerenności i przedstawicielstwa</li></ol>\n<ul><li>różnice związane z zasadą suwerenności - obecnie suwerenem naród, a wówczas ta</li></ul>\n<p>kategoria rozmyta: lud pracujący, lud pracujący miast i wsi oraz naród;</p>\n<ul><li>podobieństwa związane z zasadą przedstawicielstwa - poprzez wybory urzeczywistniana</li></ul>\n<p>ma być suwerenność naczelnego podmiotu (narodu, ludu);</p>\n<ol><li>Porównanie zasad ustrojowych związanych z systemem partyjnym i samorządem</li></ol>\n<p>terytorialnym</p>\n<ul><li>różnice związane z systemem partyjnym - obecnie pluralizm polityczny, wówczas</li></ul>\n<p>konstytucyjnie ujęty system partii hegemonicznej z PZPR jako hegemonem;</p>\n<ul><li>różnice związane z organizacją władzy w terenie - obecnie samorząd terytorialny</li></ul>\n<p>z własnymi organami, wówczas scentralizowany system rad narodowych;</p>\n<ul><li>podobieństwo związane z organizacją władzy w terenie - możliwość odwołania wybranych</li></ul>\n<p>organów;</p>\n<ol><li>Porównanie organów prawodawczych</li></ol>\n<ul><li>różnice związane z umiejscowieniem parlamentu - obecnie parlament w ramach</li></ul>\n<p>trójpodziału władzy opartego na współpracy jej gałęzi (system parlamentarno-gabinetowy),<br>wówczas - formalny system jednolitości władzy państwowej z parlamentem jako organem<br>najwyższym (system parlamentarno-komitetowy);</p>\n<ul><li>różnice związane z organizacją parlamentu - obecnie parlament dwuizbowy z mandatem</li></ul>\n<p>wolnym parlamentarzystów, wówczas parlament jednoizbowy z mandatem imperatywnym<br>parlamentarzystów;</p>\n<ul><li>podobieństwo związane z nazwą „sejm”;</li></ul>\n<ol><li>Porównanie instytucji głowy państwa</li></ol>\n<ul><li>podobieństwo związane z republikańską formą rządu i kompetencjami typowymi dla głowy</li></ul>\n<p>państwa (prawo łaski, umowy międzynarodowe);</p>\n<ul><li>różnice związane z charakterem głowy państwa - wówczas instytucja kolegialna, obecnie</li></ul>\n<p>jednoosobowy Prezydent RP; obecnie wybierana w wyborach powszechnych, wówczas -<br>przez parlament;</p>\n<ul><li>różnice związane z kompetencjami głowy państwa - wskazane kompetencje sądowe</li></ul>\n<p>przynależą obecnie nie Prezydentowi RP, ale organom władzy sądowniczej, obecnie nie<br>przewiduje się (poza szczególnym stanem) aktów normatywnych głowy państwa mających<br>moc ustawy.</p>","solutions":[]}