Biologia · Matura próbna · styczeń 2009 (rozszerzona)

Zadanie 1. (2 pkt) Na podstawie rysunku: a) podaj cechę budowy różniącą zewnętrzną powierzchnię błony komórkowej od powierzchni wewnętrznej tej błony, b) przedstaw jeden ze sposobów rozmieszczenia białek względem podwójn

Zadanie 2. (1 pkt) Wśród sformułowań od A do D zaznacz to, które nieprawidłowo określa rolę łańcuchów oligosacharydowych obecnych w błonie komórkowej. A. Odgrywają istotną rolę podczas rozpoznawania komórek przez układ o

Zadanie 3. (2 pkt) W błonach komórek występują wyspecjalizowane struktury białkowe, zwane kanałami jonowymi, umożliwiające transport jonów przez błonę. O selektywności kanału decyduje jego skład białkowy i charakter resz

Zadanie 4. (1 pkt) W błonach komórek oprócz białek kanałowych występują białka zwane przenośnikami. Białka te transportują przez błonę różne substancje w sposób aktywny lub bierny. Podaj cechę różniącą transport aktywny

Zadanie 5. (2 pkt) Poniżej zamieszczono schematyczny rysunek komórek ulegających podziałom wraz z uczniowskim opisem (zdania od 1 do 6). Spośród zdań od 1 do 6 wybierz i podaj numery tylko tych, które a) zawierają fakty

Zadanie 6. (2 pkt) Liczba i rozmieszczenie mitochondriów w komórkach nie są przypadkowe. W komórkach nabłonka gruczołowego mitochondria układają się na linii przemieszczania się wydzieliny z komórki do jej otoczenia. We

Zadanie 7. (2 pkt) W komórkach autotroficznych siła asymilacyjna, powstająca w fazie fotosyntezy zależnej od światła (jasnej), umożliwia zachodzenie fazy niezależnej od światła (ciemnej, cyklu Calvina). Nie wszystkie pon

Zadanie 8. (1 pkt) Enzymy mają zdolność obniżania energii aktywacji przez co ułatwiają zainicjowanie reakcji. Szybkość reakcji enzymatycznej (przy stałym stężeniu enzymu, pH i temperaturze) zależy od stężenia substratu.

Zadanie 9. (1 pkt) Celem badań było określenie takich warunków hodowli, które pozwoliłyby na wyizolowanie (do dalszych badań) określonych gatunków bakterii z mieszaniny kilku gatunków. W tabeli przedstawiono tolerancję t

Zadanie 10. (2 pkt) Na rysunku A przedstawiono budowę skórki korzenia, na rysunku B - skórki liścia. Wpisz w odpowiednie miejsca tabeli nazwy i role (w gospodarce wodnej roślin) struktur wskazanych strzałkami na rysunkac

Zadanie 11. (2 pkt) Hormony odgrywają ważną rolę w rozwoju roślin. Żeby się o tym przekonać wykonano następujące doświadczenie: kilka pędów (tej samej długości) tego samego gatunku rośliny umieszczono w pojemnikach z wod

Zadanie 12. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono przebieg doświadczenia, w którym pędy trzykrotki umieszczono w trzech różnych położeniach. początek doświadczenia wynik doświadczenia a) Sformułuj problem badawczy do tego d

Zadanie 13. (2 pkt) Na rozwój roślin mają wpływ różne czynniki środowiska zewnętrznego. Na rysunku przedstawiono efekt miejscowego oziębiania (kilka dni w temperaturze od 0° do 10°C) pączków lilaka (krzew ozdobny). Pod r

Zadanie 14. (1 pkt) Różnorodność roślin nasiennych znajduje swoje odzwierciedlenie również w taksonomii. Wśród schematów od A do D zaznacz ten, który prawidłowo obrazuje relacje między jednostkami systematycznymi roślin

Zadanie 15. (2 pkt) a) Podaj nazwę gruczołu dokrewnego (wydzielania wewnętrznego) uczestniczącego bezpośrednio w regulacji objętości wydalanego moczu. b) Podaj nazwę przedstawionego mechanizmu regulacji wydzielania ADH.

Zadanie 16. (1 pkt) Po przeanalizowaniu informacji ze schematu zaznacz wśród sformułowań od A do D to, które poprawnie uzupełni miejsce X w tym schemacie. A. Zwiększenie objętości krwi i wzrost ciśnienia osmotycznego. B.

Zadanie 17. (2 pkt) W komórkach mięśniowych człowieka, w pewnych stanach fizjologicznych odbywa się oddychanie beztlenowe. a) Podaj nazwę końcowego produktu przekształcenia glukozy w komórkach mięśniowych w czasie oddych

Zadanie 18. (1 pkt) Poszczególne odcinki przewodu pokarmowego pełnią określone funkcje. Poniżej każdej nazwie odcinka przewodu pokarmowego przyporządkowano po jednej funkcji. Wśród zamieszczonych niżej zestawów od A do D

Zadanie 19. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono w uproszczeniu działanie lipazy trzustkowej na triglicerydy (I) i powstawanie produktów reakcji trawienia tych tłuszczów (II). Na podstawie schematu: a) opisz działanie lipa

Zadanie 20. (2 pkt) Organizm człowieka w różny sposób walczy z antygenami. Odporność uzyskaną dzięki wprowadzeniu do organizmu chorego gotowych przeciwciał nazywa się odpornością bierną, w odróżnieniu od odporności czynn

Zadanie 21. (2 pkt) W tabeli przedstawiono dane ilustrujące zmiany przepływu krwi w różnych strukturach organizmu człowieka wywołane wysiłkiem fizycznym. Przepływ krwi w dm3/min Struktury organizmu człowieka w spoczynku

Zadanie 22. (2 pkt) Mimo że czynniki środowiska wodnego zasadniczo różnią się od czynników środowiska lądowego, to skutki ich oddziaływania mogą być podobne. Na przykład odwodnienie organizmu może grozić zarówno zwierzęt

Zadanie 23. (1 pkt) W budowie zwierząt występują adaptacje do określonych czynników środowiska. Na przykład podobną cechą adaptacyjną ryb i ptaków jest opływowy kształt ciała. Wyjaśnij, z czego wynika podobieństwo kształ

Zadanie 24. (1 pkt) Między układami wewnętrznymi w organizmie ssaków istnieją powiązania strukturalne i funkcjonalne. Na poniższym schemacie przedstawiono budowę nefronu. Na podstawie rysunku podaj nazwy układów wewnętrz

Zadanie 25. (2 pkt) Miejscem wymiany gazowej są różne struktury organizmu zwierząt. Na wykresie przedstawiono pobór tlenu przez płuca i skórę w czasie wymiany gazowej pewnego gatunku płaza. Na podstawie danych z wykresu:

Zadanie 26. (2 pkt) Głównym sposobem rozmnażania się zwierząt jest rozmnażanie płciowe. U niektórych zwierząt, na przykład rozgwiazd, występuje rozmnażanie bezpłciowe, któremu towarzyszy regeneracja. Rozgwiazdy, żywiąc s

Zadanie 27. (2 pkt) Na schemacie w uproszczeniu przedstawiono etapy ekspresji informacji genetycznej (u Eukaryota). Uzupełnij schemat, wpisując w odpowiednie miejsca oznaczone cyframi od 1 do 4 właściwe nazwy kwasów nukl

Zadanie 28. (2 pkt) Załóżmy, że cecha zdolności zwijania języka (w rurkę) jest warunkowana przez jedną parę alleli i dziedziczy się zgodnie z prawami Mendla. Małżeństwo, w którym oboje rodzice mają tę umiejętność, ma dwo

Zadanie 29. (2 pkt) U muszki owocowej samice posiadają dwa chromosomy X, a samce - chromosomy X i Y. Gen warunkujący kolor oczu jest zlokalizowany w chromosomie X. Dominujący allel A tego genu warunkuje oczy czerwone, a

Zadanie 30. (1 pkt) Poliploidalność to zjawisko polegające na zwielokrotnieniu podstawowej (haploidalnej) liczby chromosomów (n) w komórkach (powyżej liczby 2n - diploidalnej), co zapisuje się jako: 3n - triploidy, 4n -

Zadanie 31. (1 pkt) Mutacje w komórkach zachodzą spontanicznie, ale mogą też być wywoływane sztucznie, na przykład przez promienie jonizujące. Efekty mutagenne (często letalne - śmiertelne) tych promieni zależą między in

Zadanie 32. (2 pkt) Wyhodowano transgeniczne: kapustę i tytoń, posiadające geny odpowiedzialne za syntezę białek wiążących i dezaktywujących toksyczny kadm (Cd). W tabeli przedstawiono względną zawartość kadmu w korzenia

Zadanie 33. (1 pkt) Trzy blisko spokrewnione gatunki pewnego rodzaju ptaków chociaż mają niemal identyczny wygląd, a ich zasięgi geograficzne pokrywają się, pozostają odrębnymi gatunkami, między którymi nie ma przepływu

Zadanie 34. (1 pkt) Wyróżnia się trzy rodzaje doboru naturalnego: 1. stabilizujący, który faworyzuje cechy o wartościach średnich, fenotypy typowe dla danej populacji, a eliminuje wartości skrajne, fenotypy odbiegające o

Zadanie 35. (1 pkt) Człowiek zajmuje określone miejsce w strukturze troficznej ekosystemów. Podaj przykład prawdopodobnego łańcucha pokarmowego, w którym człowiek będzie konsumentem trzeciego rzędu.

Zadanie 36. (1 pkt) Skład gatunkowy biocenoz kształtują różne czynniki. Z informacji uzyskanych z Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowieży wynika, że w Puszczy Białowieskiej obserwuje się stały wzrost liczby norników (rod

Zadanie 37. (1 pkt) Poniżej przedstawiono graficznie skutki konkurencji (na poletkach eksperymentalnych) między trawami z rodzajów: rajgras, stokłosa i wyczyniec. Schemat A obrazuje taki sam przyrost dla każdej trawy wys

Zadanie 38. (1 pkt) Na mapie przedstawiono rozmieszczenie geograficzne trzmieli i tojadów (rodzaj rośliny) powiązanych ze sobą zależnością nieantagonistyczną. Wśród sformułowań od A do D zaznacz to, które wynika z porówn

Zadanie 39. (1 pkt) Uzyskiwanie roślin transgenicznych polega na wprowadzeniu do ich genomu genów między innymi pochodzących z organizmów innych gatunków. W wyniku aktywności przeniesionego genu roślina nabiera nowych ce