Biologia · Matura · maj 2014 (rozszerzona)

Zadanie 1. (2 pkt) Wapń jest ważnym składnikiem organizmu człowieka. W osoczu krwi powinno znajdować się około 2,2-2,6 mmol/l jonów tego pierwiastka, niezbędnego do wielu procesów wewnątrzkomórkowych. Obniżenie poziomu j

Zadanie 2. (1 pkt) Uporządkuj we właściwej kolejności wymienione poniżej etapy powstawania IV-rzędowej struktury białka. Wpisz w tabelę odpowiednio numery 1-4. Etap Numer Połączenie ze sobą dwóch lub więcej łańcuchów pol

Zadanie 3. (1 pkt) Oceń prawdziwość informacji dotyczących rybosomów. Wpisz obok każdego zdania w tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli zdanie jest fałszywe. P/F 1. Rybosom składa się z dwóc

Zadanie 4. (1 pkt) Komórki poszczególnych tkanek w obrębie jednego narządu różnią się budową, co wiąże się z funkcjami, które pełnią, np. charakterystyczną cechą budowy komórek zewnątrzwydzielniczych trzustki jest występ

Zadanie 5. (2 pkt) Cytoszkielet komórki zwierzęcej jest utworzony przez sieć włókien białkowych o różnej grubości (mikrofilamenty, filamenty pośrednie oraz mikrotubule), spełniających różne funkcje. Zaznacz dwie funkcje,

Zadanie 6. (2 pkt) Na rysunkach przedstawiono różne etapy podziału mitotycznego jądra komórki roślinnej. Na podstawie: Biologia, pod red. A. Czubaja, Warszawa 2000. a) Uporządkuj rysunki w kolejności odpowiadającej etapo

Zadanie 7. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono rolę mitozy i mejozy w cyklu życiowym organizmu zwierzęcego. Na podstawie: H. Wiśniewski, Biologia z higieną i ochroną środowiska, Warszawa 1999. a) Określ, która faza dominu

Zadanie 8. (2 pkt) Na dwóch grupach roślin (1 i 2) przeprowadzono doświadczenie, mające na celu wykazanie, że CO2 jest konieczny do procesu fotosyntezy. Przebieg doświadczenia przedstawiono na rysunku (zaprezentowano tyl

Zadanie 9. (1 pkt) Siarkowe bakterie zielone to organizmy przystosowane do warunków beztlenowych (nie tolerują w ogóle obecności tlenu), panujących w osadach dennych jezior i innych środowiskach niezawierających tlenu. W

Zadanie 10. (1 pkt) Współczynnik oddechowy WO (RQ) to iloraz objętości dwutlenku węgla wydalonego przez organizm i objętości zużytego tlenu. W przypadku zużywania węglowodanów jako źródła energii współczynnik przyjmuje w

Zadanie 11. (2 pkt) Warunki wysokogórskie, charakteryzujące się szczególnie niskim ciśnieniem atmosferycznym i obniżonym ciśnieniem parcjalnym tlenu, są przyczyną występowania tzw. „górskiego typu adaptacyjnego” u ludzi

Zadanie 12. (2 pkt) Regulacja metabolizmu związana jest m.in. z regulacją działania enzymów - ich aktywacją lub hamowaniem. Wiele enzymów, aby pełnić funkcje katalityczne, wymaga przyłączenia cząsteczek, zwanych kofaktor

Zadanie 13. (2 pkt) Receptory w jamie ustnej człowieka są przystosowane do wyczuwania między innymi czterech podstawowych rodzajów smaku: słodkiego, słonego, kwaśnego i gorzkiego. W tabeli zamieszczono informacje o stopn

Zadanie 14. (1 pkt) Oceń prawdziwość informacji dotyczących wazopresyny (ADH). Wpisz obok każdego zdania w tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli zdanie jest fałszywe. P/F 1. Intensywne pocen

Zadanie 15. (2 pkt) Zdolność odbioru sygnałów z otoczenia i odpowiedzi na te sygnały jest cechą organizmów. W organizmach wielokomórkowych istnieją złożone mechanizmy służące do tworzenia, przesyłania i odbioru sygnałów

Zadanie 16. (2 pkt) Człowiek jest przedstawicielem strunowców (Chordata), lecz większość cech świadczących o przynależności do tego typu zwierząt występuje u człowieka jedynie w okresie zarodkowym. Wymień dwie cechy char

Zadanie 17. (2 pkt) Na rysunkach przedstawiono przedstawicieli różnych gromad kręgowców. Uwaga: Nie zachowano proporcji wielkości zwierząt. Wpisz poniżej wszystkie numery, którymi na rysunkach oznaczono kręgowce a) należ

Zadanie 18. (1 pkt) W tabeli przedstawiono dane dotyczące średniej zawartości mioglobiny w mięśniach szkieletowych wybranych ssaków lądowych oraz tych ssaków wodnych, które całe życie lub jego większość spędzają w toni w

Zadanie 19. (2 pkt) W tabeli przedstawiono wyniki doświadczenia, w którym badano wpływ temperatury na pobieranie jonów potasu i fosforu przez korzenie roślin. Doświadczenie prowadzono w hydroponicznej (wodnej) hodowli ro

Zadanie 20. (2 pkt) Niektóre rośliny do zakwitania wymagają odpowiednich bodźców zewnętrznych. Najczęściej są to właściwy stosunek długości dnia i nocy - tzw. fotoperiod lub czasowe potraktowanie młodych roślin niską tem

Zadanie 21. (1 pkt) Na opakowaniach nawozów dla roślin doniczkowych znajdują się dokładne informacje dotyczące ich stosowania. Używanie roztworu nawozów o zbyt wysokim stężeniu jest dla roślin szkodliwe i może skutkować

Zadanie 22. (2 pkt) Na rysunku przedstawiono przekrój poprzeczny przez łodygę moczarki kanadyjskiej - rośliny, której pędy znajdują się w toni wodnej. Na podstawie: M. Podbielkowska, Z. Podbielkowski, Biologia z higieną

Zadanie 23. (2 pkt) Na schemacie przedstawiono namnażanie się retrowirusa HIV wewnątrz limfocytu T (pomocniczego) we krwi człowieka. Na podstawie: E. R. Solomon, L. R. Berg, D. W. Martin, C. A. Villee, Biologia, Warszawa

Zadanie 24. (2 pkt) Wirusy grypy należą do RNA wirusów. Wyróżnia się trzy typy wirusów grypy - typu A, typu B lub typu C. Duża zmienność tych wirusów i powstawanie nowych szczepów utrudniają ich klasyfikację. W wirusach

Zadanie 25. (2 pkt) Na rysunku przedstawiono proces ekspresji informacji genetycznej w komórce prokariotycznej. Na podstawie: A. Jerzmanowski, C. Korczak, K. Staroń, Biologia, Warszawa 1992. a) Podaj nazwę rodzaju RNA oz

Zadanie 26. (1 pkt) Na schemacie przedstawiono budowę cząsteczki tRNA uczestniczącej w procesie translacji, a w tabeli - fragment kodu genetycznego. Kodon (zapisany od końca 5' do 3') Aminokwas AUA AUC AUG UAC UAG CAU CU

Zadanie 27. (2 pkt) Barwa kolców malin jest warunkowana przez dwa geny dziedziczące się niezależnie. Dominujący allel A jednego genu warunkuje pojawienie się kolców o zabarwieniu różowym, natomiast recesywny allel a tego

Zadanie 28. (3 pkt) U kotów jedna para alleli (B i b) warunkująca barwę sierści jest sprzężona z płcią. Ruda barwa sierści jest warunkowana przez allel B (XB), natomiast barwa czarna - przez allel b (Xb). Osobniki hetero

Zadanie 29. (2 pkt) Badano częstość rekombinacji (% crossing-over) pomiędzy czterema genami: m, v, w oraz y, znajdującymi się na chromosomie X muszki owocowej. Uzyskano następujące wyniki: między m i v = 3,0 % między m i

Zadanie 30. (2 pkt) Jedną z podstawowych metod stosowanych w badaniach molekularnych i inżynierii genetycznej jest łańcuchowa reakcja polimerazy, czyli PCR. Reakcja ta umożliwia powielenie (amplifikację) w miliardach kop

Zadanie 31. (1 pkt) Oceń prawdziwość informacji dotyczących historii życia na Ziemi. Wpisz obok każdego zdania w tabeli literę P, jeżeli zdanie jest prawdziwe, lub literę F, jeżeli zdanie jest fałszywe. P/F 1. Do czasu w

Zadanie 32. (2 pkt) Na afrykańskiej sawannie można zaobserwować prawie wszystkie rodzaje relacji między organizmami. Bąkojady żerują na dużych roślinożernych ssakach, np. zebrach, antylopach czy żyrafach, wyjadając im ze

Zadanie 33. (3 pkt) Na schemacie przedstawiono obieg materii w obrębie trzech grup organizmów w autotroficznym ekosystemie lądowym. a) Uzupełnij schemat: wpisz nazwy dwóch pozostałych grup organizmów (1. i 3.) oraz narys

Zadanie 34. (2 pkt) Tradycyjna metoda uprawy ryżu polega na sadzeniu młodych roślin na polach zalanych wodą. Zapobiega to zachwaszczeniu pól oraz atakom chorób i szkodników, ale jest pracochłonne, wymaga dużych ilości wo